Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00157 006815 13592211 na godz. na dobę w sumie
Niewypłacalność spółki z o.o. Odpowiedzialność członków zarządu wobec jej wierzycieli. Wydanie 1 - ebook/pdf
Niewypłacalność spółki z o.o. Odpowiedzialność członków zarządu wobec jej wierzycieli. Wydanie 1 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 626
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0703-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> gospodarcze i handlowe
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Niewypłacalność spółki z o.o. prowadzi do wielu skutków prawnych i praktycznych. Jednym z najważniejszych spośród nich, o czym świadczy kilkaset orzeczeń Sądu Najwyższego wydanych na tym tle, jest odpowiedzialność ponoszona wówczas przez członków zarządu spółki wobec jej wierzycieli. Celem pracy jest gruntowna i wszechstronna analiza tego zagadnienia, ukazująca je zarówno przez pryzmat wielopłaszczyznowej wykładni przepisów, jak i tła prawnoporównawczego, a także praktyki stosowania prawa.

Książka identyfikuje podstawy odpowiedzialności i roszczeń, z jakimi mogą wystąpić wierzyciele, przesłanki niezbędne do udowodnienia, czynniki wpływające na wysokość dochodzonych roszczeń, a także krąg osób ponoszących tę odpowiedzialność. Omówiono w niej wszystkie kontrowersje na tym tle, jakie dotychczas ujawniły się w praktyce, oraz orzecznictwo, a także wiele zagadnień budzących wątpliwości, które wkrótce również mogą doprowadzić do sporów sądowych. Ponadto wskazano podstawowe zasady odpowiedzialności ponoszonej przez członków zarządu spółek z o.o. w razie niewypłacalności tych spółek w prawie niemieckim, francuskim, angielskim i amerykańskim, co ma szczególne znaczenie w związku z intensyfikacją międzynarodowego obrotu handlowego i operowania przez spółki w różnych krajach.

Niniejsza publikacja to najobszerniejsze i najdokładniejsze oraz jedyne aktualne studium trudnego problemu prawnego odpowiedzialności członków zarządu spółek z o.o. wobec wierzycieli tych spółek na wypadek ich niewypłacalności. Może służyć nieocenioną pomocą wszystkim praktykom – zwłaszcza adwokatom i radcom prawnym – prowadzącym tego rodzaju sprawy, czy to w imieniu wierzycieli spółek z o.o., czy też członków ich zarządu, pozwalając na wzbogacenie stosowanej przez nich argumentacji oraz dokładne zrozumienie zasad działania analizowanej w niej instytucji prawnej. Stanowi również fundamentalne opracowanie teoretyczne kwestii odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. wobec jej wierzycieli, dzięki czemu może być inspiracją dla badaczy prawa handlowego, jak również ustawodawcy.

Dr Konrad Osajda – specjalista z zakresu prawa handlowego oraz cywilnego, pracownik Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, a także Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego, co pozwoliło mu wykorzystać przy przygotowywaniu opracowania zarówno instrumentarium dogmatyczne (naukowe), jak i pełną znajomość orzecznictwa. Praca to owoc jego wieloletnich badań i rezultat gruntownych przemyśleń co do wyrażanych poglądów i formułowanych argumentów. Autor wielu monografii, artykułów oraz komentarzy.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

BIBLIOTEKA PRAWNIKA NIEWYPŁACALNOŚĆ SPÓŁKI Z O.O. Odpowiedzialność członków zarządu wobec jej wierzycieli Konrad Osajda Wydanie 1 Warszawa 2014 Kochanym Żonie i Synom Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 21 23 ROZDZIAŁ 1. Spółka z o.o. w systemie prawa polskiego i odpowiedzialność prawna za jej zobowiązania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 ROZDZIAŁ 2. Odpowiedzialność wobec wierzycieli spółki z o.o. – zarys problemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Źródła zobowiązań spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Odpowiedzialność właś ciwa i odpowiedzialność dodatkowa za zobowiązania spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Dynamika odpowiedzialności za zobowiązania spółki z o.o.: zmiana zasad odpowiedzialności za zobowiązania spółki z o.o. w perspektywie „życia” spółki . . 3.1. Odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o. w organizacji . . . . . . . . . . . . 3.2. Odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o. w toku jej funkcjonowania . . 3.3. Odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o. w likwidacji . . . . . . . . . . . . . 3.4. Odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o. w upadłości . . . . . . . . . . . . . 4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ 3. Wpływ niewypłacalności spółki z o.o. na odpowiedzialność za jej zobowiązania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Pojęcie niewypłacalności spółki z o.o. i obowiązki członków jej zarządu na wypadek niewypłacalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Pojęcie niewypłacalności spółki z o.o., jego geneza i przesłanki niewypłacalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Obowiązki członków zarządu spółki kapitałowej na wypadek niewypłacalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Odpowiedzialność za zobowiązania niewypłacalnej spółki z o.o. a odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o. w upadłości . . . . . . . . . . . . 2. Funkcja (cel) odpowiedzialności dodatkowej wobec wierzycieli spółki z o.o. w razie jej niewypłacalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 42 43 47 47 49 56 58 59 60 60 60 69 83 86 5 Spis treści 3. Zakres podmiotowy odpowiedzialności dodatkowej za zobowiązania spółki z o.o. w razie powstania stanu niewypłacalności spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. (art. 21 p.u.n., art. 299 k.s.h. i art. 129 p.u.n.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Odpowiedzialność wspólników spółki z o.o. – aplikacja koncepcji piercing the corporate veil w razie niewypłacalności spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ 4. Podstawy prawne (i ich wzajemna relacja) odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. wobec jej wierzycieli w razie niewypłacalności spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Odpowiedzialność członków zarządu wobec wierzycieli spółki z o.o. na zasadach ogólnych prawa cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Brak odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. za jej zobowiązania (zasada) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Artykuł 299 § 3 k.s.h. oraz art. 300 k.s.h. i ich znaczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. względem jej wierzycieli 88 89 90 95 97 97 98 99 za czyn włas ny członków zarządu (art. 415 i n. k.c.) i jej zakres . . . . . . . . . . . 103 2. Odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. wobec jej wierzycieli w razie niewypłacalności spółki na szczególnych podstawach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 3. Odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. wobec jej wierzycieli w razie upadłości spółki na podstawie art. 129 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 4. Odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. wobec jej wierzycieli w razie niewypłacalności spółki na podstawie art. 299 k.s.h. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 4.1. Geneza art. 299 k.s.h. – art. 298 k.h. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 4.2. Przedmiot odpowiedzialności z art. 299 k.s.h. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 4.3. Cechy odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o. z art. 299 k.s.h. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 4.3.1. Cechy odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. z art. 299 k.s.h. niezależne od charakteru tej odpowiedzialności . . . . . 118 4.3.1.1. Odpowiedzialność osobista . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 4.3.1.2. Odpowiedzialność indywidualna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 4.3.1.3. Odpowiedzialność z art. 299 k.s.h. a następstwo prawne . . . . 119 4.3.1.4. Odpowiedzialność subsydiarna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 4.3.1.5. Odpowiedzialność solidarna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 4.3.1.6. Odpowiedzialność spółki z o.o. a odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. z art. 299 k.s.h. (odpowiedzialność in solidum?) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 4.3.1.7. Odpowiedzialność nieakcesoryjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 4.3.1.8. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 4.3.2. Cechy odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. z art. 299 k.s.h. zależne od charakteru tej odpowiedzialności . . . . . . . 133 4.3.2.1. Cechy odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. przy założeniu odszkodowawczego charakteru tej odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 6 www.lexisnexis.pl Spis treści 4.3.2.2. Cechy odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. przy założeniu gwarancyjnego charakteru tej odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 4.4. Charakter odpowiedzialności za zobowiązania spółki z o.o. z art. 299 k.s.h. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 4.4.1. Odpowiedzialność odszkodowawcza członków zarządu . . . . . . . . . . . . 139 4.4.2. Odpowiedzialność gwarancyjna członków zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . 142 4.4.3. Kumulatywne przystąpienie członków zarządu do długu spółki . . . . . 145 4.4.4. Odpowiedzialność sprzężona gwarancyjno-odszkodowawcza . . . . . . . 148 4.4.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 5. Odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. za szkodę wyrządzoną wierzycielom spółki przez niezgłoszenie w terminie wniosku o ogłoszenie jej upadłości ponoszona na podstawie art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 5.1. Geneza art. 21 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 5.2. Przedmiot odpowiedzialności ponoszonej na podstawie art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 5.3. Cechy odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o. z art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 5.4. Charakter odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. uregulowanej w art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 6. Podsumowanie – odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o. z art. 299 k.s.h. a ich odpowiedzialność z art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . 169 ROZDZIAŁ 5. Zakres przedmiotowy odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. wobec jej wierzycieli w razie niewypłacalności spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 1. Pojęcie zakresu przedmiotowego odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. wobec jej wierzycieli w razie niewypłacalności spółki . . . . . . . . . . . . 175 2. Zakres przedmiotowy odpowiedzialności członków zarządu z art. 299 k.s.h. . . . 176 2.1. Ujęcie przedmiotowe (rodzaj zobowiązań spółki) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 2.2. Ujęcie temporalne (czas powstania i wymagalności zobowiązań spółki) . . . . 180 2.3. Okoliczności wpływające na zakres odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 2.3.1. Spóźnione zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 2.3.2. Zaspokojenie wierzycieli spółki po wydaniu przeciwko spółce tytułu egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 2.3.3. Przedawnienie zobowiązań spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 2.3.4. Przedawnienie zobowiązania członka zarządu spółki z o.o. wobec jej wierzyciela wynikającego z art. 299 k.s.h. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 2.3.5. Potrącenie wierzytelności spółki z jej długiem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 2.3.6. Opóźnienie spółki ze spełnieniem świadczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 2.3.6.1. Zmiana wartości świadczenia należnego od spółki . . . . . . . . . 198 2.3.6.2. Odsetki od pieniężnego zobowiązania spółki . . . . . . . . . . . . . . 198 7 Spis treści 2.3.6.3. Odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia przez członka zarządu spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 2.3.6.4. Koszty postępowania o zasądzenie z powództwa wierzyciela przeciwko spółce z o.o. oraz koszty poniesione w związku z egzekucją prowadzoną z majątku spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 2.3.7. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 3. Zakres przedmiotowy odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. z art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 3.1. Sposób ustalenia wysokości szkody, za którą odpowiadają członkowie zarządu w związku z niezłożeniem w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 3.2. Okoliczności wpływające na zakres przedmiotowy odpowiedzialności członków zarządu za szkodę wyrządzoną niezłożeniem w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 3.2.1. Spóźnione zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki . . . . . . . . 211 3.2.2. Zaspokojenie wierzycieli spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 3.2.3. Przedawnienie roszczenia wierzyciela spółki wobec spółki . . . . . . . . . 212 3.2.4. Przedawnienie roszczenia z art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214 3.2.5. Możliwość potrącenia długu spółki z długiem wierzyciela wobec spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 3.2.6. Opóźnienie spółki w wykonaniu zobowiązania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 3.2.6.1. Zmiana wartości należnego od spółki świadczenia wskutek upływu czasu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 3.2.6.2. Odsetki wynikające z opóźnienia w spełnieniu świadczenia . . 217 3.2.6.3. Koszty poniesione przez wierzyciela w postępowaniu przeciwko spółce i przy prowadzeniu egzekucji z majątku spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218 3.2.7. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 4. Relacja zakresów przedmiotowych odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. ponoszonej na podstawie art. 299 k.s.h. oraz art. 21 p.u.n. . . . . . . . . 221 ROZDZIAŁ 6. Zakres podmiotowy odpowiedzialności członków zarządu wobec wierzycieli spółki z o.o. w razie jej niewypłacalności . . . . 227 1. Pojęcie zakresu podmiotowego odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. wobec jej wierzycieli w razie niewypłacalności spółki . . . . . . . . . . . . 227 2. Członek zarządu spółki z o.o. jako podmiot ponoszący odpowiedzialność wobec wierzycieli spółki na podstawie art. 299 k.s.h. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 2.1. Powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu spółki z o.o. (i konsekwencje wadliwego powołania) a odpowiedzialność z art. 299 k.s.h. . . . . . . . . . . . . . . . 230 2.2. Wpis do rejestru sądowego w charakterze członka zarządu spółki z o.o. a odpowiedzialność z art. 299 k.s.h. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237 2.3. Czas pełnienia funkcji członka zarządu spółki z o.o. a odpowiedzialność z art. 299 k.s.h. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 2.3.1. Odpowiedzialność aktualnych członków zarządu spółki z o.o. . . . . . . . 241 2.3.2. Odpowiedzialność przyszłych członków zarządu spółki z o.o. . . . . . . . 242 8 www.lexisnexis.pl Spis treści 2.3.3. Odpowiedzialność byłych członków zarządu spółki z o.o. . . . . . . . . . . 243 2.3.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246 2.4. Odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o. z art. 299 k.s.h. a inne stosunki prawne łączące go ze spółką . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248 2.4.1. Wspólnik spółki z o.o. członkiem jej zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248 2.4.2. Pracownik spółki z o.o. członkiem jej zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 2.4.3. Wierzyciel spółki z o.o. członkiem jej zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 2.4.4. Członek rady nadzorczej członkiem zarządu spółki z o.o. . . . . . . . . . . . 251 2.4.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 2.5. Okoliczności dotyczące członka zarządu spółki z o.o. mogące wpłynąć na ponoszenie przez niego odpowiedzialności z art. 299 k.s.h. . . . . . . . . . . . . 253 2.5.1. Choroba członka zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 2.5.2. Urlop członka zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255 2.5.3. Przebywanie członka zarządu w więzieniu (areszcie) . . . . . . . . . . . . . . 256 2.5.4. Podział pracy między członków zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 2.5.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 2.6. Członek zarządu spółki z o.o. niebędący polskim obywatelem i mający miejsce zamieszkania poza granicami Polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 2.7. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 3. Członek zarządu spółki z o.o. jako podmiot ponoszący odpowiedzialność wobec wierzycieli spółki na podstawie art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 3.1. Powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu spółki z o.o. a odpowiedzialność z art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 3.2. Wpis do rejestru sądowego w charakterze członka zarządu spółki z o.o. a odpowiedzialność z art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 3.3. Czas pełnienia funkcji członka zarządu spółki z o.o. a odpowiedzialność z art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 3.3.1. Odpowiedzialność aktualnych członków zarządu spółki z o.o. . . . . . . 266 3.3.2. Odpowiedzialność przyszłych członków zarządu spółki z o.o. . . . . . . 267 3.3.3. Odpowiedzialność byłych członków zarządu spółki z o.o. . . . . . . . . . . 268 3.3.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 3.4. Odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o. z art. 21 ust. 3 p.u.n. a inne stosunki prawne łączące go ze spółką . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 3.4.1. Wspólnik spółki z o.o. członkiem jej zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 3.4.2. Pracownik spółki z o.o. członkiem jej zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 3.4.3. Wierzyciel spółki z o.o. członkiem jej zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 3.4.4. Członek rady nadzorczej spółki z o.o. członkiem jej zarządu . . . . . . . . 272 3.4.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 3.5. Okoliczności dotyczące członka zarządu spółki z o.o. mogące wpłynąć na ponoszenie przez niego odpowiedzialności z art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . 273 3.5.1. Choroba członka zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 3.5.2. Urlop członka zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 3.5.3. Przebywanie członka zarządu w więzieniu (areszcie) . . . . . . . . . . . . . . 275 3.5.4. Podział pracy między członków zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 3.5.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 9 Spis treści 3.6. Członek zarządu spółki z o.o. niebędący polskim obywatelem i mający miejsce zamieszkania poza granicami Polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 3.7. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 4. Osoby niebędące członkami zarządu spółki z o.o. a odpowiedzialność z art. 299 k.s.h. i art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 4.1. Odpowiedzialność likwidatorów spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 4.2. Odpowiedzialność zastępców członków zarządu spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . 288 4.3. Odpowiedzialność następców prawnych członków zarządu spółki z o.o. . . . . 289 4.4. Odpowiedzialność małżonków członków zarządu spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . 292 4.5. Odpowiedzialność faktycznych członków zarządu (gérant de fait, shadow directors) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 4.6. Odpowiedzialność prokurentów i pełnomocników spółki z o.o. . . . . . . . . . . . 298 4.7. Odpowiedzialność kuratora spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 4.8. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 5. Konsekwencje wielości podmiotów ponoszących odpowiedzialność na podstawie art. 299 k.s.h. oraz art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 6. Podmioty, względem których ponoszona jest przez członków zarządu spółki z o.o. odpowiedzialność na wypadek niewypłacalności spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 6.1. Podmioty uprawnione do wystąpienia z roszczeniem z art. 299 k.s.h. . . . . . . 314 6.2. Podmioty uprawnione do wystąpienia z roszczeniem z art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 7. Relacja zakresu podmiotowego odpowiedzialności wobec wierzycieli spółki z o.o. na wypadek niewypłacalności spółki: art. 299 k.s.h. a art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . 316 8. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320 ROZDZIAŁ 7. Przesłanki odpowiedzialności oraz przesłanki egzoneracyjne przy odpowiedzialności członków zarządu wobec wierzycieli spółki z o.o. w razie jej niewypłacalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322 1. Przesłanki ponoszenia odpowiedzialności a przesłanki zwalniające z ponoszenia odpowiedzialności (przesłanki egzoneracyjne) oraz przesłanki wyłączające winę (przesłanki ekskulpacyjne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 2. Rodzaje przesłanek ponoszenia odpowiedzialności – przesłanki podmiotowe i przedmiotowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325 3. Przesłanki ponoszenia odpowiedzialności przez członków zarządu wynikające z art. 299 k.s.h. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326 3.1. Istnienie niezaspokojonych zobowiązań spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 3.2. Bezskuteczność egzekucji zobowiązań spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336 3.2.1. Dynamiczny charakter stanu bezskuteczności egzekucji z majątku spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 3.2.2. Subiektywny charakter stanu bezskuteczności egzekucji z majątku spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 3.2.3. Zakres bezskuteczności egzekucji z majątku spółki z o.o. . . . . . . . . . . . 339 3.2.4. Dowodzenie bezskuteczności egzekucji z majątku spółki z o.o. w postępowaniu z art. 299 k.s.h. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 342 3.2.5. Bezskuteczność egzekucji a działanie wierzyciela spółki . . . . . . . . . . . . 346 10 www.lexisnexis.pl Spis treści 3.2.6. Bezskuteczność egzekucji a bezskuteczność licytacji . . . . . . . . . . . . . . . 351 3.3. Ciężar dowodu w zakresie przesłanek odpowiedzialności z art. 299 k.s.h. . . 352 3.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353 4. Przesłanki egzoneracyjne wynikające z art. 299 § 2 k.s.h. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 4.1. Konstrukcja przesłanek egzoneracyjnych w art. 299 § 2 k.s.h. . . . . . . . . . . . . 355 4.2. Brak obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości niewypłacalnej spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 4.3. Zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. we właś ciwym czasie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 4.3.1. Wykładnia przesłanki wszczęcia postępowania układowego na tle aktualnego Prawa upadłościowego i naprawczego . . . . . . . . . . . . . . . . . 358 4.3.2. Zgłoszenie wadliwego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki . . . . . . . 361 4.3.3. Konsekwencje cofnięcia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 4.3.4. Wpływ wspólników na decyzję członka zarządu spółki z o.o. co do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki . . . . . . . . . . . . 366 4.3.5. Skutki zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości przez kogo innego niż pozwany członek zarządu spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 4.3.6. Wykładnia pojęcia „właś ciwy czas” do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371 4.3.7. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 376 4.4. Niezawinione niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. we właściwym czasie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 4.4.1. Brak obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 4.4.2. Choroba członka zarządu spółki z o.o. a brak winy w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. . . 379 4.4.3. Usprawiedliwiona nieobecność członka zarządu spółki z o.o. a brak winy w niezgłoszeniu we właś ciwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 380 4.4.4. Podział zadań między członków zarządu (organizacja pracy zarządu) a brak winy w niezgłoszeniu we właś ciwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 4.4.5. Celowe wprowadzenie w błąd członka zarządu co do stanu majątku spółki a brak winy w niezgłoszeniu we właś ciwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383 4.4.6. Business judgment rule a wina członka zarządu za niezgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. . . . 384 4.5. Niewyrządzenie szkody wierzycielom spółki z o.o. przez niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. we właś ciwym czasie . . . . . . . . 388 4.6. Ciężar dowodu w zakresie przesłanek egzoneracyjnych z art. 299 § 2 k.s.h. . . 396 4.7. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397 5. Przesłanki odpowiedzialności członków zarządu z art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . 398 5.1. Niezgłoszenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. . . . . . 399 5.2. Szkoda wierzycieli niewypłacalnej spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 11 Spis treści 5.3. Związek przyczynowy między niezłożeniem w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. a szkodą poniesioną przez wierzycieli . . . 405 6. Przesłanki zwalniające z ponoszenia odpowiedzialności członków zarządu na podstawie art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407 6.1. Kwestia przesłanki winy w niezłożeniu w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408 6.2. Kwestia przesłanek egzoneracyjnych przy odpowiedzialności na zasadzie ryzyka (wyłączna wina poszkodowanego, wyłączna wina osoby trzeciej, siła wyższa) i wpływ ich wystąpienia na ponoszenie odpowiedzialności przez członków zarządu spółki z o.o. na podstawie art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . 409 6.3. Konkluzje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412 7. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412 7.1. Przesłanki odpowiedzialności członków zarządu z art. 299 k.s.h. i art. 21 ust. 3 p.u.n. – podobieństwa i różnice . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 7.2. Przesłanki zwalniające z ponoszenia odpowiedzialności na podstawie art. 299 k.s.h. i art. 21 ust. 3 p.u.n. – podobieństwa i różnice . . . . . . . . . . . . . . 417 7.3. Konstrukcja przesłanek odpowiedzialności oraz przesłanek egzoneracyjnych a surowość reżimów odpowiedzialności członków zarządu z art. 299 k.s.h. oraz art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 419 ROZDZIAŁ 8. Dochodzenie roszczeń od członków zarządu spółki z o.o. w razie jej niewypłacalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 422 1. Dochodzenie roszczenia z art. 299 k.s.h. i z art. 21 ust. 3 p.u.n. a art. 5 k.c. . . . . . 423 2. Ciężar dowodu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 426 2.1. Zasady ogólne rozkładu ciężaru dowodu – wzmianka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 426 2.2. Rozkład ciężaru dowodu w postępowaniu z art. 299 k.s.h. . . . . . . . . . . . . . . . 426 2.3. Rozkład ciężaru dowodu w postępowaniu z art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . 427 3. Wniesienie powództwa przeciwko spółce a wniesienie powództwa przeciwko członkom jej zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 428 3.1. Subsydiarność odpowiedzialności członków zarządu z art. 299 k.s.h. i tego konsekwencje dla możliwości równoczesnego pozwania spółki i członków jej zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 428 3.2. Znaczenie pozwania spółki z o.o. dla dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 4. Współuczestnictwo procesowe spółki z o.o. i członków jej zarządu . . . . . . . . . . . . 430 5. Klauzula wykonalności przeciwko członkowi zarządu na tytule egzekucyjnym wydanym przeciwko spółce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 431 6. Dopuszczalność drogi sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 433 7. Jurysdykcja krajowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 434 7.1. Jurysdykcja krajowa w postępowaniu z art. 299 k.s.h. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436 7.2. Jurysdykcja krajowa w postępowaniu z art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . 442 7.3. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446 8. Właściwość sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 447 8.1. Znaczenie art. 5 pkt 3 rozp. 44/2001 dla okreś lenia właś ciwości miejscowej sądu w postępowaniu z art. 299 k.s.h. oraz art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . 449 12 www.lexisnexis.pl Spis treści 8.2. Sąd właś ciwy miejscowo w postępowaniu z art. 299 k.s.h. . . . . . . . . . . . . . . . 451 8.3. Sąd właś ciwy miejscowo w postępowaniu z art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . 454 8.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 457 9. Legitymacja procesowa w postępowaniu przeciwko członkom zarządu spółki z o.o. z art. 299 k.s.h. i z art. 21 ust. 3 p.u.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459 10. Postępowanie z art. 299 k.s.h. jako sprawa gospodarcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 462 11. Sprawa cywilna a sprawa z zakresu prawa pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 463 12. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 464 ROZDZIAŁ 9. Odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. na wypadek jej niewypłacalności w prawie obcym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 470 1. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 470 2. Prawo niemieckie: odpowiedzialność członków zarządu niemieckiej Gesellschaft mit beschränkter Haftung (GmbH) względem jej wierzycieli w razie niewypłacalności spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 471 2.1. Gesellschaft mit beschränkter Haftung (GmbH) w systemie niemieckiego prawa spółek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 472 2.2. Gesellschaft mit beschränkter Haftung (GmbH) jako odpowiednik polskiej spółki z o.o. (zarys regulacji) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 475 2.3. Odpowiedzialność za zobowiązania GmbH i odpowiedzialność członków zarządu GmbH – zasady ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 478 2.4. Niewypłacalność GmbH – odpowiedzialność członków zarządu wobec wierzycieli spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 482 2.4.1. Odpowiedzialność z tytułu Insolvenzverursachungshaftung . . . . . . . . . 484 2.4.2. Odpowiedzialność z tytułu Insolvenzverschleppungshaftung . . . . . . . . . 485 2.4.2.1. Odpowiedzialność z tytułu Insolvenzverschleppungshaftung przed MoMiG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 486 2.4.2.2. Zakres podmiotowy odpowiedzialności z tytułu Insolvenzverschleppungshaftung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 487 2.4.2.3. Zakres przedmiotowy odpowiedzialności z tytułu Insolvenzverschleppungshaftung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 488 2.4.2.4. Charakter odpowiedzialności z tytułu Insolvenzverschleppungshaftung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 491 2.4.2.5. Przesłanki odpowiedzialności z tytułu Insolvenzverschleppungshaftung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 491 2.4.2.6. Przesłanki zwalniające z odpowiedzialności z tytułu Insolvenzverschleppungshaftung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 492 2.4.2.7. Dochodzenie roszczeń z tytułu Insolvenzverschleppungshaftung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 493 2.5. Podsumowanie: odpowiedzialność członków zarządu niemieckiej GmbH wobec jej wierzycieli na wypadek niewypłacalności spółki a odpowiedzialność członków zarządu polskiej spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . 493 3. Prawo francuskie: odpowiedzialność członków zarządu francuskiej société à responsabilité limitée (SARL) względem jej wierzycieli w razie niewypłacalności spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 496 13 Spis treści 3.1. Société à responsabilité limitée w systemie francuskiego prawa spółek . . . . . . 497 3.2. Société à responsabilité limitée jako odpowiednik polskiej spółki z o.o. (zarys regulacji) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 500 3.3. Odpowiedzialność za zobowiązania SARL i odpowiedzialność członków zarządu SARL – zasady ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 503 3.4. Niewypłacalność SARL: odpowiedzialność członków zarządu wobec jej wierzycieli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 505 3.4.1. L’action en comblement de passif . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 507 3.4.2. L’ouverture d’une procédure de redressement judiciaire à l’encontre du dirigeant (l’action pendant à la mise en redresement judiciaire d’un dirigeant) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 510 3.4.3. L’obligation aux dettes sociales . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 512 3.4.4. La responsabilité pour insuffi sance d’actif . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 513 3.4.4.1. Zakres podmiotowy odpowiedzialności z tytułu la responsabilité pour insuffi sance d’actif . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 515 A. Odpowiedzialność dirigeants de droit SARL . . . . . . . . . . . . . 515 B. Odpowiedzialność dirigeants de fait (faktycznych członków zarządu) SARL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 517 3.4.4.2. Zakres przedmiotowy odpowiedzialności z tytułu la responsabilité pour insuffi sance d’actif . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 518 3.4.4.3. Charakter odpowiedzialności z tytułu la responsabilité pour insuffi sance d’actif . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 518 3.4.4.4. Przesłanki odpowiedzialności z tytułu la responsabilité pour insuffi sance d’actif . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 518 3.4.4.5. Dochodzenie roszczeń z tytułu la responsabilité pour insuffi sance d’actif . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 520 3.5. Podsumowanie – odpowiedzialność członków zarządu francuskiej SARL wobec jej wierzycieli na wypadek niewypłacalności spółki a odpowiedzialność członków zarządu polskiej spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . 521 4. Prawo angielskie: odpowiedzialność directors (członków zarządu) angielskiej private limited liability company (Ltd) względem jej wierzycieli w razie niewypłacalności spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 524 4.1. Private limited liability company w systemie angielskiego prawa spółek . . . . . 525 4.2. Private limited liability company jako odpowiednik polskiej spółki z o.o. i członkowie jej zarządu (zarys regulacji) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 527 4.3. Odpowiedzialność za zobowiązania Ltd i odpowiedzialność członków zarządu Ltd – zasady ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 530 4.4. Niewypłacalność Ltd – odpowiedzialność członków zarządu wobec jej wierzycieli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 536 4.4.1. Źródło (uzasadnienie) odpowiedzialności członków zarządu limited liability company (fi duciary duties członków zarządu spółki względem jej wierzycieli) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 538 4.4.2. Summary remedy (misfeasance proceedings) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 540 4.4.3. Phoenix syndrom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 541 4.4.4. Fraudulent trading . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 543 14 www.lexisnexis.pl Spis treści 4.4.5. Wrongful trading . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 548 4.4.5.1. Zakres podmiotowy odpowiedzialności z tytułu wrongful trading . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 551 4.4.5.2. Zakres przedmiotowy odpowiedzialności z tytułu wrongful trading . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 552 4.4.5.3. Charakter odpowiedzialności z tytułu wrongful trading . . . . . 553 4.4.5.4. Przesłanki odpowiedzialności z tytułu wrongful trading . . . . 553 4.4.5.5. Przesłanki zwalniające z odpowiedzialności z tytułu wrongful trading . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 555 4.4.5.6. Dochodzenie roszczeń z tytułu wrongful trading . . . . . . . . . . . 555 4.5. Podsumowanie – odpowiedzialność członków zarządu angielskiej Ltd wobec jej wierzycieli na wypadek niewypłacalności spółki a odpowiedzialność członków zarządu polskiej spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 556 5. Prawo amerykańskie: odpowiedzialność directors (członków zarządu) amerykańskiej limited liability company (LLC) względem jej wierzycieli w razie niewypłacalności spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 559 5.1. Odpowiednik polskiej spółki z o.o. w prawie amerykańskim: close corporation i limited liability company . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 560 5.2. Miejce LLC w systemie amerykańskiego prawa spółek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 562 5.3. Odpowiedzialność LLC za jej zobowiązania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 563 5.4. Wpływ niewypłacalności LLC na odpowiedzialność zarządców spółki wobec jej wierzycieli: doktryna deepening insolvency . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 565 5.5. Podsumowanie – odpowiedzialność zarządców amerykańskiej LLC wobec jej wierzycieli na wypadek niewypłacalności spółki a odpowiedzialność członków zarządu polskiej spółki z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 571 6. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 574 ROZDZIAŁ 10. Konkluzje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 579 1. Wnioski de lege lata . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 579 2. Wnioski de lege ferenda . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 587 2.1. Rekomendacje UNCITRAL w sprawie obowiązków członków zarządu spółek kapitałowych na wypadek niewypłacalności spółek (i wynikającej z ich naruszenia odpowiedzialności) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 588 2.2. Odpowiedzialność członków zarządu wobec wierzycieli spółki kapitałowej na wypadek jej niewypłacalności – perspektywa europejska . . . . . . . . . . . . . . 590 2.3. Proponowane kierunki zmiany regulacji odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. wobec jej wierzycieli na wypadek niewypłacalności spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 593 2.4. Pożądany kształt regulacji odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. na wypadek niewypłacalności spółki (postulaty de lege ferenda) . . . . . . . . . . . . 595 Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 609 15 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Akty prawne AktG BGB GmbHG HGB k.c. k.c. ros. k.h. k.k. k.p. k.p.c. k.r.o. k.s.h. MoMiG ord. pod. PartGG p.p.m. p.u.n. rozp. 44/2001 rozp. 1215/2012 rozp. 1346/2000 Wykaz skrótów – Aktiengesetz z 6.9.1965 r. (BGBl., Teil I, S. 1089) – Bürgerliches Gesetzbuch z 18.8.1896 r. (RGBl. S. 195) – Gesetz betreff end die Gesellschaften mit beschränkter Haftung z 20.4.1892 r. (BGBl. Teil III, Nr 4123-1) – Handelsgesetzbuch z 10.5.1897 r. (RGBl. S. 219) – ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) – kodeks cywilny Rosji – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27.6.1934 r. – Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) – uchylone – ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) – ustawa z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) – ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) – ustawa z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. 2012 r., poz. 788 ze zm.) – ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) – Gesetz zur Modernisierung des GmbH–Rechts und zur Bekämpfung von Missbräuchen z 23.10.2008 r. (BGBl. Teil I, Nr 48, S. 2026) – ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. 2012 r., poz. 749 ze zm.) – Gesetz über Partnerschaftsgesellschaften Angehöriger Freier Berufe z 25.7.1994 r. (BGBl. Teil I, S. 1744) – ustawa z 4.2.2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. Nr 80, poz. 432) – ustawa z 28.2.2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) – rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z 22.12.2000 r. w sprawie jurys- dykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w spra- wach cywilnych i handlowych (Dz.Urz. WE 2001 L 12/1 ze zm.) – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z 12.12.2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (wersja przekształcona) (Dz.Urz. UE 2012 L 351/1 ze zm.) – oczekujące – rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z 29.5.2000 r. w sprawie po- stępowania upadłościowego (Dz.Urz. WE 2000 L 160/1 ze zm.) rozporządzenie Rzym II – rozporządzenie (WE) nr 864/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11.7.2007 r. dotyczące prawa właś ciwego dla zobowiązań pozaumow- nych („Rzym II”) (Dz.Urz. UE 2007 L 199/40) 17 r.p.u. u.k.r.s. u.k.s.s.c. ULLCA u.s.u.s. Wykaz skrótów – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 24.10.1934 r. – Prawo upadłościowe (tekst pierwotny Dz.U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834; tekst jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) – uchylone – ustawa z 20.8.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1203 ze zm.) – ustawa z 28.7.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) – Uniform Limited Liability Company Act (http://www.uniformlaws.org/ shared/docs/limited 20liability 20company/ullca_fi nal_06rev.pdf) – ustawa z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.) Publikatory i czasopisma AC All ER Am. Bankr. Inst. J. AUL Bankr. Dev. J. BCC BCLC BGBl. BGHZ BPIR BSN Bull. civ. Bull. Joly Bull. Joly Sociétés Bus. Law. Can. Bar. Rev. Can. Bus. L.J. Ch CLJ Co. Law. Cornell L. Q. Crim LR D. D. aff aires DB D.j. Dr. soc. Droit. Prat. Com. Int. Dz.Pr. Dz.U. Dz.Urz. EBLR EBOR ECFR GmbH-Rdsch. GS Hare HKLJ Insolv. L. JBL 18 – „Law Reports: Appeal Cases” – „All England Law Reports” – „American Bankruptcy Institute Journal” – „Acta Universitatis Lodziensis” – „Bankruptcy Developments Journal” – „British Company Law Cases” – „Butterworths Company Law Cases” – „Bundesgesetzblatt” – „Entscheidungen des Bundesgerichtshofes in Zivilsachen” – „Bankruptcy and Personal Insolvency Reports” – „Biuletyn Informacyjny Sądu Najwyższego” – „Bulletin des arrêtes de la Cour de Cassation, chambre” – „Bulletin Joly” – „Bulletin Joly Sociétés” – „Business Lawyer” – „The Canadian Bar Review” – „Canadian Business Law Journal” – „Law Reports: Chancery Division” – „Cambridge Law Journal” – „The Company Lawyer” – „Cornell Law Quarterly” – „The Criminal Law Review” – „Recueil de jurisprudence Dalloz” – „Recueil Dalloz Aff aires” – „Der Betrieb” – „Recueil Dalloz-Sirey jurisprudence” – „Revue du droit social” – „Droit et Pratique du Commerce International” – Dziennik Praw Państwa Polskiego – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy – „European Business Law Review” – „European Business Organization Law Review” – „European Company and Financial Law Review” – „GmbH – Rundschau” – „Gazeta Sądowa” – „Hare’s Reports” – „Hong Kong Law Journal” – „Insolvency Lawyer” – „Journal of Business Law” www.lexisnexis.pl Wykaz skrótów JBLP JCLS J. Corp. L. JCP JCP E JCP éd. CI JCP éd. G J.I.B.L.R. JORF KB KPP KTS Law Contemp. Probs. Lexis.pl LR McGill L.J. MLR MoP MoPod NILQ NJW NP N.Y.U. J. L. Bus. NZI NZLR ONSA ONSAiWSA OSA OSN OSNC OSNCP OSNC-ZD OSNKW OSNP – „Journal of Bankruptcy Law and Practice” – „Journal of Corporate Law Studies” – „The Journal of Corporation Law” – „Juris-Classeur Periodique” – „Juris-Classeur Periodique. Edition Entreprise” – „Juris-Classeur Periodique. Edition commerce et Industrie” – „Juris-Classeur Periodique. Edition General” – „Journal of International Banking Law and Regulation” – „Journal offi ciel de la République française” – „Law Reports: King’s Bench Division” – „Kwartalnik Prawa Prywatnego” – „Zeitschrift für Insolvenzrecht. Konkurs. Treuhand. Sanierung” – „Law and Contemporary Problems” – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska – „Law Reports” – „McGill Law Journal” – „Modern Law Review” – „Monitor Prawniczy” – „Monitor Podatkowy” – „Northern Ireland Law Quarterly” – „Neue Juristische Wochenschrift” – „Nowe Prawo” – „New York University Journal of Law Business” – „Neue Zeitschrift für das Recht der Insolvenz und Sanierung” – „New Zealand Law Reports” – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Zeszyt Dodatkowy – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izby Karna i Wojskowa – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych OSP OSPiKA OTK Oxf. J. Leg. Stud. Parker Sch. J. E. Eur. L. PiP PiZS POSAG PPC PPE PPH Pr. Sp. PS PUG R. Pr. RabelsZ Rev. proc. coll. – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sadów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – „Oxford Journal of Legal Studies” – „Parker School Journal of East European Law” – „Państwo i Prawo” – „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” – „Przegląd Orzecznictwa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku” – „Polski Proces Cywilny” – „Przegląd Prawa Egzekucyjnego” – „Przegląd Prawa Handlowego” – „Prawo Spółek” – „Przegląd Sądowy” – „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” – „Radca Prawny” – „Rabels Zeitschrift” – „Revue des procédures collectives civiles et commerciales” 19 Wykaz skrótów Rev. Sociétes RGBl. RGZ RIW RJDA RPEiS RTD com. SIP 1 SIP 2 SP SPE SPP Stan. J.L. Bus. Fin. TPP U. Colo. L. Rev. WLR V.U.W.L.R. Yale L.J. ZGR ZHR ZNSA ZNUJ – „Revue des Sociétés” – „Reichsgesetzblatt” – „Entscheidungen des Reichsgerichts in Zivilsachen Entscheidungen” – „Recht der Internationalen Wirtschaft“ – „Revue de Jurisprudence de Droit des aff aires” – „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – „Revue trimestrielle de droit commercial” – serwis informacji prawnej Wydawnictwa Wolters Kluwer – serwis informacji prawnej Wydawnictwa C.H. Beck – „Studia Prawnicze” – „Studia Prawno-Ekonomiczne” – „Studia Prawa Prywatnego” – „Stanford Journal of Law, Business Finance” – „Transformacje Prawa Prywatnego” – „University of Colorado Law Review” – „Weekly Law Reports” – „Victoria University of Wellington Law Review” – „The Yale Law Journal” – „Zeitschrift für Unternehmens- und Gesellschaftsrecht” – „Zeitschrift für das gesamte Handelsrecht und Wirtschaftsrecht” – „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” Inne BCC BGH CA Cass. Civ. 1er Cass. Com. ETS GmbH KG KKPC LLC LLP Ltd nb NSA nt orz. post. SA SARL SN SR TK TSUE uchw. UNCITRAL wyr. 20 – British Chambers of Commerce – Bundesgerichtshof – Court of Appeal – Cour de cassation Chambre civile, première Chambre – Cour de Cassation Chambre commerciale – Europejski Trybunał Sprawiedliwości – Gesellschaft mit beschränkter Haftung – Kommanditgesellschaft – Komisja Kodyfi kacyjna Prawa Cywilnego – limited liability company – limited liability partnership – private limited liability company – numer brzegowy (boczny) – Naczelny Sąd Administracyjny – numer tezy – orzeczenie – postanowienie – Sąd Apelacyjny – société à responsabilité limitée – Sąd Najwyższy – Sąd Rejonowy – Trybunał Konstytucyjny – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – uchwała – United Nation Commission on International Trade Law – wyrok www.lexisnexis.pl Przedmowa Przedmowa Przedmowa Książka jest owocem badań naukowych prowadzonych w latach 2008–2014. Impulsem do ich podjęcia było dostrzeżenie występujących w praktyce bardzo poważnych trudności z interpretacją i zastosowaniem art. 299 k.s.h., co skutko- wało zjawiskiem niezwykłym – wydaniem ponad 100 orzeczeń Sądu Najwyż- szego dotyczących tego, zdawałoby się, wąskiego i szczegółowego zagadnienia. Początkowe badania doprowadziły do opracowania zwięzłej monografi i poświę- conej właśnie problemom wykładni art. 299 k.s.h. W ich toku ujawniły się jednak jeszcze inne, znacznie istotniejsze wątpliwości, o doniosłym znaczeniu już nie tylko praktycznym, lecz także teoretycznym. Ogniskowały się one wobec potrzeby zbadania, w jaki sposób niewypłacalność spółki z o.o. wpływa na zasady odpo- wiedzialności za jej zobowiązania – okazało się bowiem, że chociaż moment, gdy spółka z o.o. staje się niewypłacalna, nie zmienia w żaden sposób jej statusu praw- nego, to jednak istotnie modyfi kuje sytuację prawną wierzycieli tej spółki. Rozwi- nięcie badań w tym kierunku, których ukoronowanie stanowi niniejsza publikacja o charakterze monografi cznym, pozwoliło dostrzec, że tożsame kłopoty co do me- ritum występują nie tylko na tle prawa polskiego, lecz także w innych systemach prawnych. Stąd w pracy uwzględniono również ich rozwiązanie w wiodących systemach prawnych, co pozwala zobaczyć obowiązujące w prawie polskim ure- gulowanie normatywne tej materii z różnych punktów widzenia, a także zapro- ponować kierunki zmian bardzo potrzebnej nowelizacji, która uporządkowałaby unormowanie tej kwestii (wnioski de lege ferenda zamykają pracę). Długotrwałe i wieloletnie badania naukowe prowadzone nad tą książką nie by- łyby tak owocne, ani w ogóle możliwe, gdyby nie wsparcie, jakie otrzymałem od wielu osób i instytucji. Nie sposób wymienić tutaj wszystkich. W sposób szcze- gólny chciałem jednak podziękować Profesorowi Krzysztofowi Pietrzykowskiemu, mojemu opiekunowi naukowemu jeszcze od czasu studiów, na którego życzliwą opiekę i wsparcie zawsze mogłem liczyć, Profesorowi Tadeuszowi Erecińskiemu, który zaszczepił we mnie zrozumienie nierozerwalnej łączności problematyki ma- terialnoprawnej z prawnoprocesową i znaczenie tej ostatniej przy prowadzeniu wszelkich badań w zakresie prawa prywatnego, oraz Profesor Ewie Łętowskiej, bez rozmów z którą moje postrzeganie tego, czym jest prawo, jaką rolę odgrywa 21 Przedmowa w funkcjonowaniu społeczeństwa oraz jak należy je interpretować oraz stosować, byłoby bardzo niepełne. Osobne podziękowania składam Profesorowi Stanisła- wowi Sołtysińskiemu, którego pomoc umożliwiła mi przede wszystkim prowa- dzenie długotrwałych badań komparatystycznych w znakomitej bibliotece Insty- tutu Prawa Porównawczego i Międzynarodowego Prawa Prywatnego w Hamburgu oraz indywidualne, osobiste konsultacje z najwybitniejszymi europejskimi specja- listami w zakresie prowadzonych przeze mnie badań, a w szczególności z Profe- sorem Klausem Hoptem, właśnie z Hamburga. Ponadto, ponieważ w przypadku nauk prawnych, tak jak nauk medycznych, występuje niezmiernie ścisłe powią- zanie między podejściem teoretycznym oraz praktycznym, moje badania wiele zyskały dzięki możliwości łączenia prowadzenia badań z pracą w Biurze Studiów i Analiz Sądu Najwyższego, a zwłaszcza dzięki rozmowom i dyskusjom z sędziami Sądu Najwyższego. Wreszcie, wielu błędów nie udałoby mi się uniknąć, gdyby nie wartościowe i często krytyczne rozmowy z wieloma Kolegami, którzy zgodzili się na różnych etapach powstawania tej pracy zapoznawać się z jej fragmentami oraz na których konstruktywną krytykę i sugestie zawsze mogłem liczyć. Spośród nich szczególnie wiele zyskało omówienie aspektów procesowych dzięki uwagom Dok- tora Piotra Rylskiego, mojego niezawodnego konsultanta z zakresu tej problema- tyki, za co pięknie mu dziękuję. Podziękowania należą się również Wydawcy – Wydawnictwu LexisNexis Polska, za życzliwą i bardzo profesjonalną współpracę przy przygotowaniu tej książki do wydania. Prowadzenie tak rozległych badań naukowych, których rezultaty zawiera przed- stawione opracowanie, wymagało niezmiernie dużo czasu, którego nie mogłem poświęcić Najbliższym. Doceniając ich zrozumienie i wsparcie oraz dziękując za nie, im właśnie pracę tę dedykuję. 22 www.lexisnexis.pl Wprowadzenie Wprowadzenie Wprowadzenie Przedmiotem opracowania jest analiza instytucji odpowiedzialności prawnej członków zarządu spółki z o.o. wobec wierzycieli spółki na wypadek jej niewy- płacalności. Instytucja ta znana jest praktycznie we wszystkich systemach praw- nych, przy czym bywa bardzo różnie uregulowana, zarówno co do treści regulacji prawnej, jak i nawet co do jej miejsca. Lokuje się ona bowiem na pograniczu prawa spółek handlowych oraz prawa upadłościowego. Z jednej strony dotyczy odpo- wiedzialności za szkodę wyrządzoną w związku z obecnością spółki handlowej w obrocie, z drugiej strony natomiast stanowi jeden ze skutków niewypłacalności przedsiębiorcy – spółki handlowej, a unormowanie tych skutków to domena prawa upadłościowego (niewypłacalność przedsiębiorcy to najczęściej podstawa do ogło- szenia jego upadłości). Za podjęciem badań naukowych nad wskazanym zagadnieniem przemawia wiele argumentów. Po pierwsze, niejasny stan prawa polskiego1. Prima facie kwestia odpowiedzialności członków zarządu każdej spółki kapitałowej za szkodę wyrządzoną wierzycielom spółki w związku z niemożliwością zrealizowania przez spółkę ciążących na niej zobowiązań z powodu jej niewypłacalności wydaje się uregulowana w jasny i nie- budzący istotnych kontrowersji sposób w art. 21 ust. 3 p.u.n. Obserwacja praktyki dowodzi jednak, że członkowie zarządu niewypłacalnej spółki z o.o. najczęściej są pozywani przez wierzycieli spółki nie na podstawie tego przepisu, lecz na podstawie art. 299 k.s.h. Tenże art. 299 § 2 k.s.h. przewiduje tymczasem, że przesłanką egzo- neracyjną zwalniającą członków zarządu spółki z o.o. z odpowiedzialności wobec 1 Warto w tym miejscu zacytować stwierdzenie z przyjętych 18.7.2013 r. rekomendacji UNCITRAL co do konsekwencji praktycznych niejasnej regulacji kwestii odpowiedzialności członków zarządu spółki kapitałowej na wypadek jej niewypłacalności: „Ineffi cient, unclear, antiquated and inconsi- stent guidelines on the obligations of those responsible for making decisions with respect to manage- ment of an enterprise as it approaches insolvency have the potential to undermine the benefi ts that an eff ective and effi cient insolvency law is intended to produce and exacerbate the fi nancial diffi culty they are intended to address” (UNCITRAL Legislative Guide on Insolvency Law, Nowy Jork 2013, s. 8, tekst dostępny w internecie: http://www.unci tral.org/pdf/eng lish/texts/insolven/Leg- Guide- Insol- Part4- ebook-E.pdf; dostęp 30.4.2014 r.). 23 Wprowadzenie jej wierzycieli jest udowodnienie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właś ciwym czasie, co
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Niewypłacalność spółki z o.o. Odpowiedzialność członków zarządu wobec jej wierzycieli. Wydanie 1
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: