Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00319 005683 13105483 na godz. na dobę w sumie
Nobel z ekonomii 1969-2015 - ebook/pdf
Nobel z ekonomii 1969-2015 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 290
Wydawca: Wydawnictwo Key Text Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3872-5153-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> ekonomia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Analiza dorobku laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych stanowi nie tylko okazję do poznania ich osiągnięć, lecz także umożliwia wzbogacenie własnej wiedzy ekonomicznej. Daje bezpośredni kontakt z rezultatami pracy naukowej ocenionymi szczególnie wysoko jako propozycje rozwiązań najbardziej istotnych zagadnień gospodarczych. Wyróżnienia Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk trafiają bowiem do ludzi wybitnych. Wielu z nich uzyskało wyniki będące kamieniami milowymi w rozwoju tej dyscypliny naukowej. Publikacja składa się z czterech części. Rozpoczyna ją przedstawienie genezy i zasad przyznawania Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych. W głównej części książki zostały omówione sylwetki, poglądy i najważniejsze publikacje siedemdziesięciu sześciu laureatów nagrody (od 1969 do 2014 roku). Na końcu pracy podano, jakie szczegółowe obszary nauk ekonomicznych i ośrodki naukowe zostały wyróżnione i kto może okazać się kolejnym noblistą. Leszek J. Jasiński – ekonomista, pracownik Politechniki Warszawskiej na Wydziale Administracji i Nauk Społecznych, dyrektor Instytutu Nauk Ekonomicznych PAN w latach 2005–2013. Zajmuje się ekonomią międzynarodową, finansami i makroekonomią. Autor książek:
• Podstawy funkcjonowania gospodarki światowej,
• Myślenie perspektywiczne (Uwarunkowania badania przyszłości typu foresight),
• Podstawy makroekonomii,
• Podstawy mikroekonomii i finansów,
• Bliżej centrum czy na peryferiach? (Polskie kontakty gospodarcze z zagranicą w XX wieku),
• Sektory przemysłu i wiedzy (Ewolucja struktury gospodarki),
• Ekonomia i etyka,
• Spójność ekonomiczna i społeczna regionów państw Unii Europejskiej, Podstawy ekonomii.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Analiza dorobku laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych stanowi nie tylko okazję do poznania ich osią- gnięć, lecz także umożliwia wzbogacenie własnej wiedzy eko- nomicznej. Daje bezpośredni kontakt z  rezultatami pracy naukowej ocenionymi szczególnie wysoko jako propozycje roz- wiązań najbardziej istotnych zagadnień gospodarczych. Wy- różnienia Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk trafiają bo- wiem do ludzi wybitnych. Wielu z nich uzyskało wyniki będące kamieniami milowymi w rozwoju tej dyscypliny naukowej. Niniejsza publikacja składa się z  czterech części. Rozpo- czyna ją przedstawienie genezy i zasad przyznawania Nagro- dy Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych. W głównej czę- ści książki zostały omówione sylwetki, poglądy i najważniejsze publikacje siedemdziesięciu sześciu laureatów nagrody (od 1969 do 2015 roku). Na końcu pracy podano, jakie szczegółowe obszary nauk ekonomicznych i  ośrodki naukowe zostały wy- różnione i kto może okazać się kolejnym noblistą. 1 Leszek J. Jasiński – ekonomista, pracownik Politechniki War- szawskiej na Wydziale Administracji i Nauk Społecznych, dyrek- tor Instytutu Nauk Ekonomicznych PAN w latach 2005–2013. Zajmuje się ekonomią międzynarodową, finansami i makro- ekonomią. Autor książek: • Podstawy funkcjonowania gospodarki światowej, • Myślenie perspektywiczne (Uwarunkowania badania przy- • Podstawy makroekonomii, • Podstawy mikroekonomii i finansów, • Bliżej centrum czy na peryferiach? (Polskie kontakty gospo- • Sektory przemysłu i wiedzy (Ewolucja struktury gospodarki), • Ekonomia i etyka, • Spójność ekonomiczna i społeczna regionów państw Unii Eu- darcze z zagranicą w XX wieku), szłości typu foresight), ropejskiej, Podstawy ekonomii. Leszek Jerzy Jasiński L e s z e k J e r z y J a s i ń s k i N o b e l z e k o n o m i i 1 9 6 9 – 2 0 1 5 1969–2015 poglądy laureatów w zarysie www.keytext.com.pl Wydawnictwo Key Text Leszek Jerzy Jasiski – pogldy laureatów w zarysie Wydawnictwo Key Text Wydawnictwo Key Text Opracowanie graficzne i typograficzne Jacek Tarasiewicz Redaktor Małgorzata Bednarkiewicz © Copyright by Wydawnictwo Key Text ISBN: 978-83-87251-53-6 Warszawa 2016 Wydawnictwo Key Text sp. z o. o. ul. Sokołowska 9/410, 01-142 Warszawa tel. 22 632 11 36, tel. kom. 665 108 002 www.keytext.com.pl wydawnictwo@keytext.com.pl Spis treci Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 I. Alfred Nobel i nagroda jego imienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 II. Zasady przyznawania Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych . 15 III. Zdobywcy Nagrody Nobla i ich poglądy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 1969 Ragnar Frisch, Jan Tinbergen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 1970 Paul A. Samuelson . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 1971 Simon Kuznets. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 1972 Kenneth J. Arrow, John R. Hicks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 1973 Wassily Leontief . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 1974 Friedrich A. von Hayek, Gunnar K. Myrdal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 1975 Leonid Kantorowicz, Tjalling C. Koopmans . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 1976 Milton Friedman . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 1977 James E. Meade, Bertil Ohlin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 1978 Herbert A. Simon . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 1979 Arthur Lewis, Theodore W. Schultz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 1980 Lawrence R. Klein . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 1981 James Tobin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 1982 George J. Stigler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 1983 Gerard Debreu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 1984 Richard Stone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 1985 Franco Modigliani . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 1986 James M. Buchanan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 1987 Robert Solow . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 1988 Maurice Allais . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 1989 Trygve Haavelmo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 1990 Harry M. Markowitz, Merton H. Miller, William F. Sharpe . . . . . . . . 123 1991 Ronald H. Coase . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 1992 Gary S. Becker . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 1993 Robert W. Fogel, Douglass C. North . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 1994 John C. Harsanyi, John F. Nash Jr., Reinhard Selten . . . . . . . . . . . . . . 136 1995 Robert E. Lucas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 1996 James A. Mirrlees, William Vickrey . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 1997 Robert C. Merton, Myron S. Scholes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 1998 Amartya Kumar Sen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 1999 Robert A. Mundell . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 6 Nobel z ekonomii 1969–2015 2000 James J. Heckman, Daniel L. McFadden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 2001 George A. Akerlof, A. Michael Spence, Joseph E. Stiglitz . . . . . . . . . 171 2002 Daniel Kahneman, Vernon L. Smith . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 2003 Robert F. Engle III, Clive W.J. Granger . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 2004 Finn E. Kydland, Edward C. Prescott . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 2005 Robert J. Aumann, Thomas C. Schelling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 2006 Edmund S. Phelps . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 2007 Leonid Hurwicz, Eric S. Maskin, Roger B. Myerson . . . . . . . . . . . . . . 197 2008 Paul Krugman. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 2009 Elinor Ostrom, Oliver E. Williamson. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 2010 Peter A. Diamond, Dale T. Mortensen, Christopher A. Pissarides . . 216 2011 Thomas J. Sargent, Christofer A. Sims . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 2012 Alvin E. Roth, Lloyd S. Shapley. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 2013 Eugene F. Fama, Lars Peter Hansen, Robert J. Shiller. . . . . . . . . . . . . . 237 2014 Jean Tirole. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 2015 Angus Deaton. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 IV. Kierunki badań ekonomicznych reprezentowane przez laureatów nagrody. 259 Literatura wykorzystana bez prac zdobywców Nagrody Nobla. . . . . . . . . . . . . . 277 Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 Wstęp 7 Wstp Nagroda Banku Szwecji w dziedzinie nauk ekonomicznych dla uczczenia pamięci Alfreda Nobla, jak brzmi pełna nazwa Nagrody Nobla w ekonomii, jest najbardziej prestiżowym wyróżnieniem, jakie może spotkać ekonomistę. Analiza dorobku laureatów tej nagrody stanowi okazję nie tylko do poznania osiągnięć znajdujących tak wysoką formę międzynarodowego uznania, rodzi także możliwość wzbogacenia własnej, ogólnej wiedzy ekonomicznej. Przyj- rzenie się pracom noblistów daje bezpośredni kontakt z rezultatami pracy naukowej ocenionymi szczególnie wysoko jako propozycje rozwiązania naj- bardziej istotnych zagadnień gospodarczych. Zapewne nie wszyscy autorzy najważniejszych osiągnięć w dziedzinie ekonomii zostali uhonorowani przez Królewską Szwedzką Akademię Nauk, jej wyróżnienia trafiają jednak do lu- dzi wybitnych i często bardzo znanych, posuwających wiedzę o gospodarce znacząco naprzód. Wielu z tych ludzi uzyskało wyniki będące kamieniami milowymi w rozwoju tej dyscypliny naukowej. Praca rozpoczyna się od przedstawienia genezy Nagrody Nobla i zasad jej przyznawania w dziedzinie nauk ekonomicznych. Następnie, w głównej czę- ści książki omówiono sylwetki poszczególnych laureatów i ich poglądy. W części końcowej analizowane są decyzje Szwedzkiej Akademii en bloc, ze wskazaniem szczegółowych obszarów nauk ekonomicznych i naukowych ośrodków, wyróżnionych w tak wysoki sposób. Ostatni fragment książki sta- nowi swego rodzaju podsumowanie prezentacji poglądów noblistów zawarte w części trzeciej. Przedkładana Czytelnikowi książka jest „zarysem poglądów” omówio- nych w formie skrótowej i często niestety niepozbawionych uproszczeń. Peł- na prezentacja dorobku ponad sześćdziesięciu wybitnych naukowców jest jednak zadaniem niezwykle trudnym ze względu na rozległość i złożoność tematu. O tym, jak bardzo skomplikowane są prace niektórych noblistów, daje wyobrażenie opisywany model równowagi ogólnej Arrowa- Debreu. Na dodatek rezultaty naukowe laureatów stanowią nierzadko połączenie trady- cyjnie rozumianej ekonomii, matematyki, psychologii i socjologii. Także sa- mi zdobywcy nagrody z punktu widzenia wykształcenia i sposobu uprawia- nia pracy naukowej wykraczali poza granice wąsko rozumianej ekonomii, a może i szeroko definiowanych nauk ekonomicznych. Tym noblistom, których subiektywnie uznano za szczególnie ważnych dla rozwoju ekonomii, poświęcono w książce więcej miejsca. Nie opisuje się Wstęp 11 I Alfred Nobel i nagroda jego imienia Alfred Nobel urodził się w Sztokholmie w 1833 roku w rodzinie o dużych tradycjach technicznych. Jego ojciec Immanuel był wynalazcą miny mor- skiej, odmiany tokarki i producentem materiałów wybuchowych; w ślady oj- ca poszedł syn. Kiedy ojciec prowadził interesy w Rosji, młody Alfred studiował w tym kraju chemię. Bankructwo przedsięwzięcia spowodowało powrót Alfreda do Szwecji, gdzie skoncentrował się na technologiach produkcji materiałów wy- buchowych. W fabryce Alfreda Nobla podczas wytwarzania nitrogliceryny doszło do wybuchu, w którym poniósł śmierć jego brat i kilku pracowników. Skłoniło to Alfreda do poszukiwania materiału wybuchowego bardziej bez- piecznego – okazał się nim dynamit. Łącznie Nobel zdobył ponad trzysta pięćdziesiąt patentów oraz utworzył firmy i laboratoria w ponad dwudziestu krajach. Victor Hugo nazwał go „najbogatszym wagabundą Europy”. W ostat- nich latach życia kierował przedsiębiorstwem Bofors, które zaczął przekształ- cać z niedużych zakładów metalowych, wytwarzających wyroby o małym stopniu przetworzenia, w nowoczesną, znaną na świecie fabrykę armat i wy- robów chemicznych. Alfred Nobel zgromadził spory majątek, żył samotnie i bywał traktowany przez otoczenie jako wytwórca środków niosących śmierć i zniszczenie. Nie był żonaty, nie miał dzieci. Łączył w sobie cechy naukowca–odkrywcy, prze- mysłowca dążącego do sukcesu w długim okresie oraz osoby zainteresowanej problemami społecznymi i utrzymaniem pokoju na świecie. Uważał, że wy- nalazek dynamitu i innego groźnego materiału wybuchowego, balistytu, powinien odstraszać polityków i narody od rozpoczynania wojen. Był miło- śnikiem literatury, pisał wiersze, jest autorem dramatu Nemezis o  Beatrice Cenci5. Inicjatywa nagradzania osób legitymujących się wybitnymi osiągnię- 5 Tragedia została wydrukowana w chwili, gdy Nobel umierał. Zaraz po jego śmierci cały nakład, poza trzema egzemplarzami, został zniszczony. Utwór został wydrukowany ponownie w Szwecji w 2003 roku. Tekst oceniano jako skandaliczny i bluźnierczy. Zasady przyznawania Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych 15 II Zasady przyznawania Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych Po raz pierwszy Nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii przyznano w 1969 ro- ku, a ustanowiono ją w roku poprzednim. W ten sposób ekonomia znalazła się obok pięciu szczególnie ważnych obszarów ludzkiej aktywności, trzech nauk ścisłych i dwóch dziedzin działalności pozanaukowej. Niewątpliwie zwiększyło to rangę wiedzy o gospodarce. W jej przypadku, inaczej niż w dziedzinach pozostałych, nagroda nie jest finansowana przez Fundację Nobla, ale przez szwedzki bank centralny, Sveriges Riksbank, który sfinan- sował ją po raz pierwszy w trzystulecie swego istnienia. Selekcja kandydatów do nagrody w dziedzinie ekonomii przypomina procedurę stosowaną w innych dyscyplinach. Każdego roku Królewska Szwedzka Akademia Nauk otrzymuje od dwustu do trzystu nominacji, wska- zujących zwykle ponad sto osób, przy czym nie są rozpatrywane nominacje nadsyłane przez osoby lub instytucje niezaproszone do udziału w procedu- rze. Tak zwanymi kwalifikowanymi podmiotami nominującymi (qualified nominators) są: krajowi i zagraniczni członkowie Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk, członkowie Komitetu Wyboru Nagrody w Dziedzinie Eko- nomii, laureaci Nagrody z lat poprzednich, profesorowie nauk ekonomicz- nych uniwersytetów i kolegiów w Danii, Finlandii, Islandii, Norwegii i Szwe- cji, naukowcy zajmujący wysokie stanowiska na sześciu uniwersytetach i kolegiach w różnych krajach wybranych w danym roku przez Akademię oraz inni naukowcy uznani przez Akademię za odpowiednich, by zgłaszać trafne kandydatury. Komitet Wyboru Nagrody w Dziedzinie Ekonomii działa w ramach Aka- demii i liczy od pięciu do ośmiu członków, aktualnie sześciu oraz czterech członków stowarzyszonych. Zleca on wykonanie opinii o najpoważniejszych kandydatach. Przygotowują je eksperci szwedzcy i zagraniczni. Na tej pod- Zdobywcy Nagrody Nobla i ich poglądy 23 III Zdobywcy Nagrody Nobla i ich pogldy W trzeciej, głównej części książki są przedstawione najważniejsze dokonania naukowe ekonomistów uhonorowanych Nagrodą Nobla. Opisano, czym się zajmowali, co stanowi ich oryginalny wkład w rozwój nauk ekonomicznych, w jaki sposób odnosili się do poglądów i ocen już istniejących oraz co po la- tach tworzy ich trwały udział w dostępnej nam dzisiaj wiedzy ekonomicznej. Mniej miejsca zajmuje pozanaukowa aktywność noblistów, w przypadku niektórych z nich równie intensywna jak praca naukowa. Kolejne osoby są opisane zgodnie z kolejnością otrzymania wyróżnienia. Prezentację laureatów rozpoczyna naszkicowanie ich życiorysów i wy- mienienie najważniejszych publikacji, głównie książkowych. Dorobek laure- atów przedstawiony jest przede wszystkim drogą zestawienia napisanych przez nich książek, chociaż w odniesieniu do kilku późniejszych zdobywców nagrody metoda ta okazuje się mało odpowiednia. Są oni autorami przede wszystkim artykułów, a ich publikacje książkowe, czasem nieliczne, okazują się pracami zbiorowymi, w których zamieścili krótkie teksty. Dzisiaj często nowe idee są prezentowane w formie krótkich tekstów; natomiast po wypo- wiedź długą, jaką jest książka, zawierającą z reguły opis wyników wielu bada- czy, sięga się rzadziej niż dawniej. Obok listy książek podano także wybrane artykuły noblistów; pełne przedstawienie tej części ich dorobku byłoby trud- ne i zajęłoby zbyt wiele miejsca. Pisany dorobek niektórych noblistów może wydawać się nieduży z per- spektywy oczekiwań stawianych w Polsce pracownikom naukowym, zwłasz- cza przed ich awansowaniem. Niekiedy wręcz – widziany w kategoriach ilo- ściowych – jawi się jako skromny. W spisach publikacji zamieszczonych na własnych stronach internetowych wielu opisywanych naukowców miejsce eksponowane zajmują working papers, w naszym kraju traktowane ciągle ja- ko materiał mniej ważny niż książki i artykuły. Po krótkiej prezentacji dorobku omówiono poglądy i główne dokonania ekonomiczne laureatów. Tworzą one zasadniczy temat tej części książki. Oprócz zagadnień wskazanych w sentencji towarzyszącej ogłoszeniu decyzji 1969 Ragnar Frisch, Jan Tinbergen     27 Ragnar Frisch NORWEGIA Uniwersytet w Oslo Jan Tinbergen HOLANDIA Holenderska Szkoła Ekonomii Nagroda za opracowanie i zastosowanie modeli dynamicznych dla potrzeb analizy procesów gospodarczych Pierwsi nobliści przeszli do historii jako pionierzy współczesnych badań bieżą- cego i przyszłego stanu gospodarki, budując przy tej okazji podstawy ekonome- trii. Norweg Ragnar Frisch (1895–1973) był wychowankiem, a później wykładow- cą, Uniwersytetu w Oslo. Studiował we Francji, Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Włoszech. Politycznie związał się z lewicą społeczną, po- zostając gorliwym chrześcijaninem. Jego główne prace to: Statistical Conflu- ence Analysis by Means of Complete Regression Systems (1943), Planning for India (1960), Theory of Production (1965), Maxima and Minima (1966), Eco- nomic Planning Studies: A Collection of Essays (1976). Swej aktywności nie ograniczał do ekonomii: zajmował się także pszczelarstwem i złotnictwem – pochodził z rodziny o silnej tradycji jubilerskiej. Być może pozostałby w kręgu zawodu swoich przodków, gdyby nie decyzja o rozpoczęciu studiów ekonomicznych, uznanych przez jego rodziców za „najkrótsze i najłatwiej- sze”16. Holender Jan Tinbergen (1903–1994). Jego brat Niko zdobył Nagrodę No- bla w dziedzinie psychologii i medycyny, inny brat Luuk został znanym or- 16 W. Kamiński, Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii (1969–2000). Moje im- presje i fascynacje, Warszawska Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2001, wydanie roz- szerzone 2004, s. 176. 28 Nobel z ekonomii 1969–2015 nitologiem. Jan Tinbergen studiował matematykę i fizykę. Jego praca doktor- ska sytuowała się na pograniczu fizyki i ekonomii. Był profesorem w Nether- lands School of Economics w Rotterdamie, jednak praca akademicka chyba nigdy nie stanowiła obszaru jego wyłącznej aktywności. Zajmował stanowi- sko konsultanta Ligi Narodów. Po II wojnie światowej przez dziesięć lat kie- rował Centralnym Biurem Planowania rządu swego kraju, którego był współ- założycielem. Był doradcą kilku rządów krajów Trzeciego Świata: Egiptu, Indonezji, Pakistanu, Surinamu, Wenezueli, a także Turcji. Współpracował z Europejską Wspólnotą Węgla i Stali, z Międzynarodowym Bankiem Odbu- dowy i Rozwoju oraz z Organizacją Narodów Zjednoczonych. Uważa się, że niezależnie od zdobytego wykształcenia, do swej wiedzy doszedł w dużym stopniu samodzielnie i z tego powodu nie wiąże się go z żadną ze znanych szkół w ekonomii. Spośród jego prac wymienimy: Statistical Testing of Busi- ness Cycles Theories (1939), International Economic Cooperation (1945), On the Theory of Economic Policy (1952), Economic Policy: Principles and Design (1956), Shaping the World Economy (1962), Development Planning (1968), In- come Distribution (1975). Był głównym autorem trzeciego raportu dla Klubu Rzymskiego z 1976 roku Reshaping the International Order. Pierwszych laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii, Tinberge- na i  Frischa, pamięta się jako faktycznych pionierów współczesnej ekonome- trii. Początki tej dyscypliny są nieco wcześniejsze w stosunku do ich działal- ności, sięgają one początku XX wieku: absolutne pierwszeństwo być może należy do Moore’a i  Schultza, którzy analizowali kształtowanie się popytu i podaży. Jednak dopiero prace Tinbergena i  Frischa, a zwłaszcza tego dru- giego z nich, należy uznać za istotny początek tej formy analizy ekonomicz- nej. Ich dokonania wyraźnie wykraczały poza ówczesny stan wiedzy i jak zwykle w takich sytuacjach bywa, spotykały się z różnymi, także negatywny- mi reakcjami. Tinbergen i  Frisch działali w sposób od siebie niezależny, chociaż znali wyniki swoich badań. W latach trzydziestych przedstawiali nowatorskie prace w obszarze, który dzisiaj nazywamy makroekonomią. Przedmiotem zaintere- sowań Tinbergena stały się zwłaszcza stan koniunktury i ruch cen. Drugi z nich na polu analiz ekonomicznych okazał się bardziej teoretykiem niż prak- tykiem i rozpoczął aktywność wcześniej, natomiast pierwszy koncentrował się na praktycznym wykorzystaniu nowych metod analizy, w niemałym stopniu korzystając z dorobku Frischa. Pozwoliło to Janowi Tinbergenowi w szczegól- ności na empiryczną ocenę alternatywnych teorii cyklu koniunkturalnego. Swe badania rozpoczął od problemu kształtowania się cen w rolnictwie, gdzie ujawnił swą użyteczność model pajęczyny, obrazujący reakcje podaży na zmiany cen pojawiające się z widocznym opóźnieniem. Po II wojnie świa- towej Tinbergen skoncentrował uwagę na teorii modeli polityki gospodar- czej, problemach krajów rozwijających się i teorii rozkładu dochodów osobi- stych. Pracując w Centralnym Biurze Planowania, traktował jako szczególnie istotne cele polityki gospodarczej pełne zatrudnienie, stabilność cenową 1969 Ragnar Frisch, Jan Tinbergen 29 i równowagę bilansu płatniczego, przyjął zatem podejście z wyróżnieniem nie jednego, a wielu celów tej polityki. Uznał, że jednoczesne osiągnięcie tych trzech zamierzeń jest trudne. Pracował nad problemem optymalnego mię- dzynarodowego podziału pracy, rozwijając zasadę Heckschera- Ohlina17 oraz nad propozycją utworzenia towarowej waluty rezerwowej, rozpatrywaną później przez Nicholasa Kaldora (1908–1986) i Alberta G. Harta (1909– 1997). Większość zmatematyzowanych analiz Tinbergena polegała na zasto- sowaniu liniowych równań różnicowych. Preferował je w stosunku do rów- nań różniczkowych, uznając opis wielkości ekonomicznych za pomocą zmiennych nieciągłych za bardziej odpowiadający naturze badanych zjawisk. Zbudowany przez Tinbergena model makroekonomiczny jest uważany za najstarszą tego rodzaju konstrukcję. Obrazował on gospodarkę holender- ską, później został zastosowany do opisu Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Jan Tinbergen zapoczątkował teorię konwergencji, głoszącą powstanie, w następstwie długiej ewolucji i wzajemnego przenikania się swoich elemen- tów, systemu ekonomicznego stanowiącego połączenie kapitalizmu i gospo- darki planowej. Podążał tą drogą później głośny w latach sześćdziesiątych ekonomista John K. Galbraith18. Profesor Holenderskiej Szkoły Ekonomii był głównym autorem wspo- mnianego już raportu Klubu Rzymskiego, poświęconego tworzeniu Nowego Międzynarodowego Ładu Ekonomicznego. W 1975 roku, a więc rok przed jego opublikowaniem, kraje rozwijające się tworzące tak zwaną Grupę 77, powołaną do życia jeszcze w 1964 roku, przedstawiły na specjalnej sesji ONZ poświęconej rozwojowi gospodarczemu programowy dokument tak właśnie zatytułowany. Był on próbą dokonania gruntownych zmian w strukturze go- spodarki światowej, które w ocenie jej autorów miały radykalnie poprawić pozycję państw Trzeciego Świata. Postulowano powiązanie cen eksportowa- nych przez nie surowców z cenami towarów importowanych, zniesienie ceł na produkty przemysłowe eksportowane do krajów wysoko rozwiniętych, przekazywanie krajom biednym pomocy na poziomie co najmniej 0,7 pro- cent PKB krajów bogatych, umorzenie części długów zagranicznych i refor- mę międzynarodowego systemu walutowego19. Był to program, zwłaszcza w punkcie dotyczącym ustanowienia bezpośredniego wzajemnego związku cen w handlu światowym, wykraczający poza zasady mechanizmu rynkowe- go i zmierzający do ustanowienia światowej władzy gospodarczej. Już tylko z tego powodu jego wdrożenie było mało realne i chociaż po kryzysie nafto- wym z 1973 roku pozycja niektórych krajów Trzeciego Świata umocniła się, pozostał w sferze projektów. 17 Piszemy o tej zasadzie dalej, omawiając sylwetki innych noblistów: Paula Samuelsona z 1970 i  Bertila Ohlina z 1977 roku. 18 Z.B. Romanow, Historia myśli ekonomicznej w zarysie, AE, Poznań 1999, s. 190. 19 J. Szpak, Historia gospodarcza powszechna, PWE, Warszawa 1999, s. 304. 30 Nobel z ekonomii 1969–2015 Materiał przygotowany pod kierunkiem holenderskiego noblisty powsta- wał od 1974 roku, jego publikacja nastąpiła dopiero po pojawieniu się inicja- tywy krajów rozwijających się. Było to opracowanie zawierające przede wszystkim diagnozę sytuacji na świecie: w krajach bogatego Zachodu, bied- nego Południa i rządzonych przez komunistów. Pojawiło się w nim wiele po- stulatów podobnych, a czasem wprost zbieżnych ze stanowiskiem wcześniej- szym, wychodzących niekiedy – chociaż może nie w formie bardzo wyraźnej – poza reguły przyjęte w gospodarce rynkowej. W materiale tym wskazywano między innymi na potrzebę przebudowy międzynarodowego systemu walutowego tak, by tworzył on lepsze warunki dla rozwoju Trzeciego Świata, na potrzebę transferu dochodów do krajów biedniejszych, a w nich samych od warstw bogatszych do uboższych, na po- trzebę wzrostu produkcji żywności, nawet osiągania żywnościowej samowy- starczalności, na wagę wzrostu handlu i produkcji przemysłowej, udzielania krajom słabszym pomocy technicznej i zmniejszenia rozmiarów zbrojeń. Światowe rezerwy walutowe miałyby tworzyć w dużej mierze środki w rodza- ju specjalnych praw ciągnienia (SDR), a więc emitowane przez instytucję mię- dzynarodową w rodzaju Międzynarodowego Funduszu Walutowego, a nie waluty narodowe, czyli głównie dolar amerykański20. Jednocześnie instytucja o zasięgu światowym kierowałaby w pewnej mierze cyrkulacją tych rezerw, mając na uwadze potrzeby krajów rozwijających się. Z raportu wynika, że dotychczasowa postać światowych rezerw walutowych i sposoby ich wyko- rzystywania zostałaby po prostu zastąpione przez nowe rozwiązanie, a nie funkcjonowałaby obok systemu dotychczasowego. Powstałby opisany wyżej „podsystem” specjalny. Zmieniona Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Handlu i Rozwoju (UNCTAD) zyskałaby kompetencje do regulo- wania cen najważniejszych produktów eksportowanych przez kraje Trzeciego Świata. Dotychczas miała ona uprawnienia jedynie do popierania rozwoju handlu międzynarodowego i programowania zasad, na jakich on się odbywa; reguły handlu główne potęgi ekonomiczne określały w ramach Układu Ogól- nego w sprawie Ceł i Handlu (GATT). Zgodnie z propozycjami w raporcie miałaby również powstać światowa agencja surowców naturalnych, ich zaso- by zostałyby połączone jako wspólne dziedzictwo ludzkości, a konsumenci surowców płaciliby podatek przekazywany na rzecz krajów biedniejszych. Te trzy ostatnie ważne projekty zmian niewątpliwie kolidowały z zasadami go- spodarki rynkowej, nie jest więc dziwne, że przez ćwierć wieku, jakie upłynę- ły od publikacji omawianego materiału, nie zostały wdrożone21. Tak zwana norma Tinbergena przewiduje, że w przedsiębiorstwie roz- piętość między dochodami największym i najmniejszym nie powinna prze- 20 Specjalne prawa ciągnienia zostały wprowadzone w 1969 roku, ich udział w płynno- ści międzynarodowej jest niewielki. 21 O nowy ład międzynarodowy. Raport dla Klubu Rzymskiego, red. J. Tinbergen, PWE, Warszawa 1978, s. 181–185, 207, 211–212. 1969 Ragnar Frisch, Jan Tinbergen 31 wyższać pięć do jednego. Wyższa relacja może okazać się szkodliwa dla in- stytucji. Drugi noblista z 1969 roku, Ragnar Frisch, w mniejszym lub większym zakresie zajmował się niemal wszystkimi obszarami ekonomii, najważniejsze w jego dorobku wydają się osiągnięcia dotyczące metod matematycznych stosowanych w badaniach ekonomicznych. Uważa się, że właśnie on wymy- ślił termin „ ekonometria”22, był też założycielem Towarzystwa Ekonome- trycznego i czasopisma „Econometrica”. Należał do członków Komisji Cow- lesa, instytucji naukowej, w której opracowywano przyjęte później po- wszechnie zasady ekonometrii. Powstała ona z  inicjatywy doradcy finansowego Alfreda Cowlesa III (1891–1984)23. Wspólnie z innymi ekono- mistami budował modele planistyczne i prognostyczne ilustrujące gospodar- kę Norwegii i krajów Trzeciego Świata. Wprowadził takie pojęcia i terminy, jak analiza mikro- i makroekono- miczna, statyczna i dynamiczna, zmienne endogeniczne i egzogeniczne, iden- tyfikacja relacji czy modele decyzyjne. Próbował zbudować teorię postępowa- nia konsumenta na podstawie aksjomatycznej. Użył też określenia playo- metrics, na oznaczenie uprawiania ekonometrii w sposób nieodpowiadający realiom życia gospodarczego. Frisch był również autorem kilku schematów mnemotechnicznych, między innymi techniki odwracania macierzy, oczy- wiście bez użycia maszyny liczącej; metody te nie wytrzymały próby czasu. Formalizacja analizy ekonomicznej postępowała od połowy XX wieku dwiema drogami: wprowadzenia matematyki do prezentacji zasad funkcjo- nowania gospodarki, co doprowadziło do powstania ekonomii matematycz- nej, oraz ekonometrii, dyscypliny nakierowanej na uzyskanie wniosków i prognoz dotyczących konkretnych systemów ekonomicznych w konkret- nym czasie. Tinbergen i  Frisch poszli w tym drugim kierunku, który znaczą- co pozwolił wzbogacić narzędzia stosowane w planowaniu indykatywnym. W XX wieku, poza jego dwiema ostatnimi dekadami, rozwijało się ono bar- dzo szybko. 22 Zwraca się uwagę, że Frisch w 1926 roku jedynie powtórzył tę nazwę, użytą po raz pierwszy w 1910 roku przez P. Ciompę. W. Maciejewski, w: Nowa encyklopedia powszechna PWN, t. 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 211. 23 H. Landreth, D.C. Colander, Historia myśli ekonomicznej, PWN, Warszawa 1998, s. 733. 2015 Angus Deaton 259 IV Kierunki bada ekonomicznych reprezentowane przez laureatów nagrody Wyróżnienie noblowskie jest przyznawane za wybitne osiągnięcia w dziedzi- nie nauk ekonomicznych, a zatem na szerokim polu zagadnień badawczych, obejmującym ekonomię sensu stricto i dyscypliny pokrewne. Warto przeana- lizować, jakie obszary badawcze zostały przy tej okazji wskazane przez Kró- lewską Szwedzką Akademię Nauk. Będziemy rozpatrywać przede wszystkim pięć podstawowych działów: teorię równowagi ogólnej, pozostałą część mikroekonomii, makroekonomię, metody analizy ekonomicznej oraz badania interdyscyplinarne241. Teorię równowagi ogólnej warto wyodrębnić raz, dlatego że stanowi ona specyficz- ny i w dużym stopniu odrębny temat analiz rynku, dwa, ponieważ przez pe- wien czas nagrody w tej dziedzinie były przyznawane stosunkowo często. W ostatnich latach liczba laureatów zajmujących się tym zagadnieniem nie rośnie. W dużym przybliżeniu wolno stwierdzić, że częstotliwość wyróżnia- nia przedstawicieli tych pięciu dziedzin okazała się do tej pory jednakowa, byłoby trudno dowodzić, że w decyzjach Szwedzkiej Akademii ujawniła się wyraźna asymetria tematyczna. Dokonamy obecnie krótkiego przeglądu obszarów badawczych poszcze- gólnych noblistów, mając świadomość tego, że zaklasyfikowanie niektórych naukowców tylko do jednej ze wskazanych wyżej dziedzin stanowi uprosz- czenie. Wśród reprezentantów pierwszego obszaru, teorii równowagi ogólnej, znalazła się niemała grupa ekonomistów. Stało się tak, mimo że poszukiwa- 241 Nieco inną klasyfikacje zastosował J. Nowicki, Współczesna światowa myśl ekono- miczna. Próba syntezy wkładu laureatów Nagrody Nobla, Laureaci Nagrody Nobla w dzie- dzinie ekonomii, op. cit., s. 21–32. Literatura wykorzystana bez prac zdobywców Nagrody Nobla 277 Literatura wykorzystana bez prac zdobywców Nagrody Nobla Acemoglu D., Robinson J.A., Why Nations Fail. The Origins of Power, Prosperity and Poverty, Profile Books, London 2013. Balassa B., The Purchasing Power Parity Doctrine, „Journal of Political Economy” 1964. Bannock G., Baxter R.E., Davis E., The Penguin Dictionary of Economics, Penguin, London 1998. Barber W.J., A History of Economic Thought, Penguin, London 1985. Barro R., Grilli V., European Macroeconometrics, Macmillan, London 1994. Barro R., Nic świętego. Ekonomiczne idee na nowe Millenium, CeDeWu, Warszawa 2003. Bartkowiak R., Historia myśli ekonomicznej, PWE, Warszawa 2003. Bartosik K., Handel międzynarodowy a zatrudnienie i płace. Teoria i polskie doświadczenia, INE PAN, Warszawa 2006. Baxter R.E., Davis E., The Penguin Dictionary of Economics, Penguin, London 1998. Belka M., Doktryna ekonomiczno-społeczna Miltona Friedmana, PWN, Warszawa 1986. Belka M., Reaganomika: sukces czy porażka, INE PAN, Ossolineum, Wrocław–Warszawa 1991. Besanko D., Braeutigam R., Microeconomics, J. Wiley, New York 2011. Black J., Oxford Dictionary of Economics, Oxford University Press, Oxford 1997. Brakman S., Garretsen H., van Marrewijk C., van Witteloostuijn A., Nations and Firms in the Global Economy. An Introduction to International Economics and Business, Cambridge University Press, Cambridge 2006. Bremond J., Salort M.-M., Leksykon wybitnych ekonomistów, PWN, Warszawa 1997. Briscoe S., Interpreting the Economy. An Essential Guide to Economic Statistics, Penguin, London 2000. Burda M., Wyplosz C., Makroekonomia. Podręcznik europejski, PWE, Warszawa 1995. Carbaugh J., International Economics, South-Western, Mason 2002. Chang J.H., Economics: The User’s Guide, Pelican, London 2014. Cleaver T., Economics. The Basics, Routledge, New York 2005. Conway E., 50 Economics Ideas you Really Need to Know, Quercus, London 2009. Dasgupta P., Economics. A Very Short Introduction, Oxford University Press, Oxford 2007. De Grauwe P., Unia walutowa, PWE, Warszawa 2003. Dębski W., Rynek finansowy i jego mechanizmy. Podstawy teorii i praktyki, Wydawnictwo Naukowe Diamond P., A Search-Equilibrium Approach to the Micro Foundations of Macroeconomics, MIT Press PWN, Warszawa 2001. 1984. Domański S.R., Kapitał ludzki i wzrost gospodarczy, PWN, Warszawa 1993. Domaszewicz R., Finanse w gospodarce rynkowej, Akademia Ekonomiczna, Kraków 1991. Dzielski M., Bóg, wolność, własność, OMP, Kraków 2001. 278 Nobel z ekonomii 1969–2015 Economics. Making Sense of the Modern Economy, red. P. Lane, „The Economist”, London 1999. Ekonometria współczesna, red. M. Osińska, „Dom Organizatora”, Toruń 2007. Fores M., Management: Science or Activity, w: Introducing Management, red. P. Lawrence, K. Elliott, Penguin, London 1985. Friedman T.L., Lexus i drzewo oliwne. Zrozumieć globalizację, Rebis, Poznań 2001. Frydman R., Goldberg M.D., Mechaniczne rynki a świat realny: wahania cen aktywów, ryzyko i rola państwa, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2013. Fulcher J., Capitalism. A Very Short Introduction, Oxford University Press, Oxford 2004. Gaertner M., Macroeconomics, Prentice Hall, Harlow 2003. Galbraith J.K., Ekonomia w perspektywie. Krytyka historyczna, PWE, Warszawa 1991. Greene W.H., Econometric Analysis, Pearson, Boston 2012. Gruszecki T., Nagrody Nobla w ekonomii, Verba, Lublin 2001. Gujarati D., Econometrics by Example, Palgrave Macmillan, New York 2011. Haas F., Tamirisa N., Euro Area Policies, INE PAN, Warszawa 2008. Hall R.E., Taylor J.B., Makroekonomia, PWN, Warszawa 2000. Hardin G., The Tragedy of the Commons, Science 162, 1968. Heibroner R.L., Wielcy ekonomiści. Życie, czasy, idee, PWE, Warszawa 1993. Hill G.C., Griffiths W.E., Lim G.C., Principles of Econometrics, Wiley, Hoboken 2012. Jasiński L.J., Problem obecności monetaryzmu w polskiej polityce pieniężnej, „Bank i Kredyt”, kwiecień Jasiński L.J., Nobel ‘91. Ronald Coase, czyli nowe rozumienie kosztu społecznego, „Życie Gospodarcze”, Jasiński L.J., Analiza integracji. Przygotowania do członkostwa Polski w Unii Europejskiej, Ziggurat, 2005. 27 października 1991. Warszawa 1998. 2006 Jasiński L.J., Podstawy ekonomii, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2013. Jasiński L.J., Polska polityka kursowa w okresie umacniania się systemu rynkowego 1990–1998, wyda- nie II, Warszawska Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2000. Jasiński L.J., Integracja regionalna w warunkach globalizacji gospodarki światowej, Warszawska Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2000. Jasiński L.J., Konsensus waszyngtoński jako formuła rozwoju gospodarczego, „Studia Ekonomiczne” 4, L.J.Jasiński, Korzyści handlowe dla wszystkich. Uogólnienie i reinterpretacja teorii korzyści komparatywnych. Trade benefits everyone. Generalisation and reinterpretation of the theory of comparative advantage, Centrum Europejskie Natolin, Warszawa 2014. Joskow P., Contract Duration and Relation-Specific Investments: Empirical Evidence from Coal Markets, „American Economic Review” 77, 1987. Joskow P., Vertical Integration and Long-term Contracts: The Case of Coal-burning Electric Generating Plants, „Journal of Law, Economics, and Organization” 1, 1985. Kamerschen D.R., McKenzie R.B., Nardinelli C., Ekonomia, FG NSZZ „Solidarność”, Gdańsk 1991. Kamiński W., Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii (1969–2000). Moje impresje i fascynacje, Warszawska Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2001, wydanie rozszerzone 2004. Kiwka M., ABC filozofii, Alta 2, Wrocław 2001. Kokoszczyński R., Współczesna polityka pieniężna w Polsce, PWE, Warszawa 2004. Kostro K., Hayek kontra socjalizm. Debata socjalistyczna a rozwój teorii społeczno-ekonomicznych Friedricha von Hayeka, DIG, Warszawa 2001. Krugman P., Peddling Prosperity. Economic Sense and Nonsense in the Age of Diminished Expectations, Norton, New York 1996. Krugman P., Obstfeld M., International Economics. Theory and Practice, Addison Wesley, Boston 2003. Landreth H., Colander D.C., Historia myśli ekonomicznej, PWN, Warszawa 1998. Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii, red. Z. Matkowski, PWN, Warszawa 1991. Literatura wykorzystana bez prac zdobywców Nagrody Nobla 279 Leeb S., Game Over. How You Can Prosper in a Shattered Economy, Business Plus, New York 2009, Legutko R., Dylematy kapitalizmu, Biblioteka Libertas, Paryż 1986. Lindbeck A., The Sveriges Riksbank (Bank of Sweden) Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 1969–1998, http://www.nobel.se/economics, 16 maja 2001. Lipowski A., Ograniczenia akademickiej koncepcji ekonomicznej zawodności państwa, INE PAN, maszynopis powielony, Warszawa 2001. Lucas R., Macroeconomic Priorities, „American Economic Review” 1, 2003. Luchinger R., 12 ikon ekonomii. Od Smitha do Stiglitza, Studio Emka, Warszawa 2007. Maddala G.S., Lahiri K., Introduction to Econometrics, Wiley, Chichester 2009. Mankiw N.G., Priciples of Economics, Harcourt, Fort Worth 2001. Markusen J.R., Factor Movements and Commodity Trade as Complements, „Journal of International McConnell C.R., Pope W.H., Microeconomics, McGraw-Hill, Toronto 1987. Meltzer A.H., Keynes’s General Theory : A Different Interpreting, „Journal of Economic Literature” 1, Menon A., Europa. Stan Unii, Centrum Europejskie Natolin, Warszawa 2013. Misala J., Współczesne teorie wymiany międzynarodowej i zagranicznej polityki ekonomicznej, SGH, Mortensen D., Pissarides C., Job Creation and Job Destruction in the Theory of Unemployment, Moyo D., How the West Was Lost. Fifty Years of Economic Folly – And the Stark Choices Ahead, „Review of Economic Studies” 61, 1994. Penguin Books, London 2012. Nagrody Nobla, red. B. Tarnowska, PWN, Warszawa 2001. Narahari Y., Game Theory, Indian Institute of Science, Bangalore 2012. Narski Z., Ekonomia w rozwoju. Historia myśli ekonomicznej, Suspens, Toruń 2001. Nasiłowski M., Historia myśli ekonomicznej – dlaczego studiujemy?, Key Text, Warszawa 1998. Neary J.P., Two-by-two International Trade Theory and with Many Goods and Factors, „Econometrica” Economics” 13, 1983. 1981. Warszawa 2001. 53, 1985. Nobel Lectures. Economic Sciences 1969–1995, World Scientific Publishing Co., Singapore. Noga A., Bogactwo instytucjonalne gospodarki, „Nowe Życie Gospodarcze” 19–20, 2009. Norberg J., Spór o globalizację, Fijor Publishing, Warszawa 2006. Obara I., Consumer Theory, University of California, Los Angeles 2012, http://www.econ.ucla.edu/ iobara/lectureconsumertheory201a.pdf Obrębski T., Ryzyko w działalności podmiotów gospodarczych, w: Makro- i mikroekonomia. Podstawowe problemy współczesności, red. S. Marciniak, PWN, Warszawa 2013. Osiewalski J., Ekonometria bayesowska w zastosowaniach, Akademia Ekonomiczna, Kraków 2001. Petrongolo B., Pissarides C., Looking into the Black Box: A Survey of the Matching Function, „Journal Próchnicki L., Zrozumieć gospodarkę. Makroekonomia, Zachodniopomorska Szkoła Businessu, of Economic Literature” 39, 2001. Szczecin 1997. Robbins L., An Essay on the Nature and Significance of Economic Science, Macmillan, London 1932. Romanow Z.B., Historia myśli ekonomicznej w zarysie, Akademia Ekonomiczna, Poznań 1999. Romer D., Makroekonomia dla zaawansowanych, PWN, Warszawa 2000. Roubini N., Mihm S., Crisis Economics. A Crash Course in the Future of Finance, Penguin Books, London 2011. Rødseth A., Open Economy Macroeconomics, Cambridge University Press, Cambridge 2000. Salanié B., The Economics of Contracts: A Primer, MIT Press, Cambridge 1997. Samuelson P.A., Nordhaus W.D., Economics, McGraw-Hill, New York 1989. Semkow J., Śladami wielkich ekonomistów, PWN, Warszawa 1988. Serrano R., Cooperative Games: Core and Shapley Value, CEMFI Working Paper, Madrid 2007. 280 Nobel z ekonomii 1969–2015 Skidelsky R., Świat po komunizmie, Znak, Kraków 1999. Sloman J., Economics, Pearson, Harlow 2000. Smith D., Ekonomia dobrze przygotowana, Helion, Gliwice 2007. Snowden B., Vane H.R., Rozmowy z wybitnymi ekonomistami, Bellona, Warszawa 2003. Snowdon B., Vane H., Wynarczyk P., Współczesne nurty teorii makroekonomii, PWN, Warszawa 1998. Socha J., Niespodzianka (artykuł o G.J. Stiglerze w związku z otrzymaniem przezeń Nagrody Nobla), „Życie Gospodarcze” 1983, nr 29. Sorman G., Nowe bogactwo narodów, Kurs, Warszawa 1989. Sorman G., Prawdziwi myślicieli naszej epoki, Kurs, Warszawa 1990. Sorman G., Made in USA, Prószyński, Warszawa 2004. Spychalski G.B., Zarys historii myśli ekonomicznej, PWN, Warszawa 1999. Stankiewicz W., Historia myśli ekonomicznej, PWN, Warszawa 1998. Straffin P.D., Teoria gier, Scholar, Warszawa 2004. Szpak J., Historia gospodarcza powszechna, PWE, Warszawa 1999. Sztaudynger J.J., Wzrost gospodarczy a kapitał społeczny, prywatyzacja i inflacja, PWN, Warszawa The New Palgrave: A Dictionary of Economics, J. Eatwell, M. Milgate, P. Newman (red.), Macmillan, Wachowiak P., Teoria gier a sytuacje konfliktowe w organizacji, „Zeszyty Naukowe WWSE” 18, 2001. Wheelan C., Naked Economics. Undressing the Disma Science, Norton, New York 2010. Wilczyński W., Wrogie państwo opiekuńcze, czyli trudna droga Polski do gospodarki rynkowej, PWN, 2005. London 1991. Warszawa 1999. Wilczyński W., Rynek i pieniądz w Polsce u progu XXI wieku, Wyższa Szkoła Bankowa, Poznań 2000. Winiecki J., Polemiki w drodze (do kapitalizmu), Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001. Winters L.A., International Economics, Routledge, London 1991. Welfe W., Welfe A., Ekonometria stosowana, PWE, Warszawa 1996. Wojtyna A., Ewolucja keynesizmu a główny nurt ekonomii, PWN, Warszawa 2000. Zięba M., OP, Papieże i kapitalizm, Znak, Kraków 1998. Z problematyki współczesnej zachodniej myśli ekonomicznej, red. M. Belka, E. Kwiatkowski, INE PAN, Zwierzęce duchy rynku – rozmowa z Robertem J. Schillerem, w: J. Żakowski, Zawał. Zrozumieć kryzys, Warszawa 1989. Biblioteka Polityki, Warszawa 2009. Indeks 281 Indeks A autoregresyjna warunkowa heteroscedastycz- ność (autoregressive conditional heteroske- dasticity, ARCH)  Azariadis Costas  B Bachelier Louis ,  Bank Światowy ,  Bannock Graham ,  bańka spekulacyjna (economic bubble) ,  Barr Nick  Barro Robert J. , , , , , ,  Basudeb-Guha-Khasnobis  Baxter Robert E. ,  Becker Gary Stanley , , , , ,  Becker Guity Nashat  Belka Marek ,  Bentham Jeremy  Bernanke Ben Shalom ,  Beveridge William  Blacka-Scholesa wzór ,  Black Fischer ,  Blau Julian H.  Blundell Richard  bounded rationality  Brumberg Richard , ,  Buchanan James McGill , –, ,  Bush George Walker  C tałowych CAPM model ustalania cen aktywów kapi- Carter Jimmy ,  Case Anne  Cassel Gustav ,  Cenci Beatrice  Chamberlin Edward  Chandrasekhar Subrahmanyan  Chruszczow Nikita  Clinton Bill  Clinton Hillary  cliometrics kliometria Coase Ronald Harry , , , –, , Cooper William  cost-push inflation inflacja kosztowa , , , , , ,  Ackoff Russell  akcelerator , , , ,  akcja śmiała ,  – tchórzliwa ,  Akerlof George A. , , –, , ,  aktywa , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,  – toksyczne  Alesina Alberto  Alfred Cowles III  Allais Maurice , , , –, ,  Allen Roy George Douglas  alokacja zasobów , ,,, , , , , , , , , , , , , , , ,  syjny , ,  Wassily Leontief analiza autoregresyjna model autoregre- – cen aktywów ,  – funkcjonalna ,  – konsumpcji , , , , ,  – logitowa  – nakładów i wyników (input-output analysis) – równowagi  – wyboru dyskretnego  Ando Albert , ,  ARCH autoregresyjna warunkowa hetero- scedastyczność (autoregressive conditional heteroskedasticity) Arrow Kenneth J. , , , , –, , , , , , , ,  arXiv  asymetria informacyjna informacja asyme- attention economics  aukcja , , , ,  – angielska  – drugiej ceny  – duńska  – dwóch cen aukcja Vickreya – holenderska  – pierwszej ceny  – podwójna  – Vickreya  Aumann Robert John , , –,  tryczna 282 Nobel z ekonomii 1969–2015 Crawford Marion  Curie Piotr  Cyert Richard Michael  cykle Kondratiefa  – koniunkturalne , , , , , , , – Kuznetsa ,  cykl koniunkturalny realny ,  , , , , ,  , ,  D Dantzig George ,  darwinizm  Deaton Angus –,  Debreu Gerard , , , , , –, , Diamond Peter Arthur , – Dorfman R. ,  dopasowanie stabilne (stable matching)  Drucker Peter  drugie twierdzenie Modiglianiego-Millera drugi po najlepszym ,  Dupriez Oliver ,  dynamiczna nieefektywność (dynamic ineffi-  ciency)  E economic bubbles bańki spekulacyjne Edgeworth Francis  efekt Allaisa  – Balassy-Samuelsona  teoria Balassy-Sa- muelsona externality)  – bardziej chłonnego rynku (thick market – Mundella-Tobina  – rynku krajowego (home-market effect)  – substytucji  – zatłoczenia (congestion externality)  efektywna alokacja zasobów ,  efektywność Kaldora-Hicksa  efekty zewnętrzne (externalities)  efficient market hypothesis hipoteza rynku egzogeniczna teoria wzrostu  Eichengreen Barry Julian  Einstein Albert , ,  ekonometria , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,  Robert En- gle, Ragnar Frisch, Clive Granger, Trygve Haavelmo, Lars Hansen, James Heckman, Daniel McFadden, Jan Tinbergen efektywnego ekonomia behawioralna , , ,  – dobrobytu (welfare economics) , , , , , –, , , , ,   Amartya Sen – doświadczalna (experimental economics) , ,   Daniel Kahneman, Vernon Smith – eksperymentalna ,  – finansowa (financial economics) ,   Eugene Fama, Lars Hansen, Harry Mar- kowitz, Robert Merton, Merton Miller, My- ron Scholes, William Sharpe – głównego nurtu (mainstream economics) ,  – informacji (economics of information) , , , ,   George Ackerlof, Ja- mes Mirrlees, Michael Spence, Joseph Sti- glitz, William Vickrey – instytucjonalna (institutional economics) , , , , , , ,   Frie- drich von Hayek, Gunnar Myrdal economics)  – międzynarodowa (international economics) , , ,   James Meade, Bertil Ohlin –– i regionalna (international and regional economics) , ,   Paul Krugman – neoklasyczna , , , , , , , , , , , , , , ,  – kosztów transakcyjnych (transaction costs – pracy  Peter Diamond, Dale Mortensen, Christopher Pissarides    Arthur Lewis, Theodore Schultz – procesu starzenia się (economics of aging) – rodziny (family economics)  – rozwoju (development economics) , , eksperyment monetarystyczny ,  – w polu (field experiment)  Ellingsen Tore  Ellison Glenn  endogeniczna teoria wzrostu , ,  Engerman Stanley  Engle Robert Fry III , –, , , Englund Peter  etatyzm ,  europocentryzm   F Fabozzi Frank J.  Fama Eugene F. – Feldstein Martin Stuart  filozofia moralna  finanse publiczne (public finance)  James Buchanan Indeks 283 Fischer Stanley ,  Fisher Irving ,  fizjokratyzm  Fogel Robert William , , , , ,  Friedman Milton , , , , , , – , , , , , , , , , , , , , , , , , ,  Frisch Ragnar –, , , , ,  frykcje rynkowe , , , ,  funkcja dopasowania się (matching function) – produkcji Cobba-Douglasa   G  Galbraith John K. , , , ,  Gale a-Shapleya algorytm ,  Gandhi Mahatma  Gärdenfors Peter  Gerschenkron Alexander  Glaeser Edward Ludwig  globalizacja , , , , , , , gra bazowa  – tchórza  gracz , , , , , , , , Granger Clive William John –, ,  Greenspan Allen  Grossman Sanford ,  Gruszecki Tomasz  gry dwuosobowe  – ewolucyjne  – kooperatywne , ,  – niekooperatywne ,  – o pełnej informacji  – powtarzalne ,  – wieloosobowe  ,  H trade)  Haavelmo Trygve , –,  Hall Robert E. , , ,  Hammarskjöld Dag ,  handel wewnątrzgałęziowy (inter-industry Hansen Alvin Harvey  Hansen Lars Peter , –, ,  Hardin Garett  Harrod Roy ,  Harsanyi John Charles –, , , Hart A.G.  Hassler John  ,  , , , , , ,  Hawtrey Ralph  Hayek Friedrich von , , , , -, , hazard moralny  HDI indeks rozwoju ludzkiego Heckman James Joseph –, , ,  Heckscher Eli , , , , , , , , ,  Helpman Elhanen  Hess C.  heurystyka reprezentatywna (representative- Hicks John Richard –, , , , , hipoteza cyklu życia , , , , , – racjonalnych oczekiwań  – rynku efektywnego (efficient-market hypo- –– forma słaba (weak-form efficienty)  –– forma semi-mocna (semi strong-form effi- –– forma mocna (strong-form efficienty)  – stałego dochodu , ,  – startu  historia gospodarcza (economic history) , , , , , , ,   Robert Fogel, Simon Kuznets, Douglass North ness heuristic)  , , , ,   thesis) , , , , ,  ciency)  homogeniczność stopnia zero  homo oeconomicus , ,  Hotelling Harold  Hugo Victor  Hume David  Hurwicz Leonid , –,  I incentive compatible ,  indeks dobrobytu ,  – rozwoju ludzkiego (human development in- dex, HDI)  wer index) , – – siły Shapleya-Shubrika (Shapley-Shubik po- – Theila  – ubóstwa  informacja asymetryczna , , , , – prawdziwa  insider trading  instrumenty bezwarunkowe  – finansowe , , , ,  – neutralne  – pochodne , ,  ,  284 Nobel z ekonomii 1969–2015 , , , , ,  – pierwotne  integracja gospodarcza , , , , , – monetarna , , ,  interakcja akceleratora i mnożnika  interwencja rządowa , , , , , , , , ,  investment-saving krzywa IS inwestycje , , , , , , , , , , , , , , , , ,  irrational exuberance nieracjonalny entu- islamofaszyzm  zjazm J James Madison Award  Jasiński Leszek Jerzy , , , ,  Jensen Michael C.  Johan Skytte Prize in Political Science  Johnson Lyndon  K ,  Kahneman Daniel , –, , , ,  Kahn R.  Kamiński Włodzimierz ,  Kanbur Ravi  Kantorowicz Leonid , , , –, , katalaksja  Kennedy John ,  keynesizm , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,  Keynes John Maynard , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,  Klein Lawrence R. , , , ,  kliometria ,  Klub Rzymski ,  Knight Frank  kointegracja szereg czasowy ze wspólnym Komisja Cowlesa , , , ,  Komitet Nagrody Nobla , ,  komunizm , , , , , , , , Konsensus Kopenhaski ,  – Waszyngtoński  Koopmans Tjalling Charles , , , , trendem   ,  , , , , ,  Kostro Krzysztof  koszty transakcyjne , , , , , Kotler Philip  Kremer Michael  Krueger Anne Osborn  Krugman Paul Robin , –, , , krytyka Lucasa  kryzys , , , , , , ,  – drugiej generacji  – walutowy pierwszej generacji  krzywa Beveridge’a ,  – Fishera  – Kuznetsa ,  – Laffera ,  – Lorenza  – Phillipsa , , , , , , , , , , , ,  –– rozszerzona o  oczekiwania inflacyjne (expectations-augmented Phillips curve)  – podaży Lucasa ,  – popytu zagregowanego  krzyż keynesowski  kurs walutowy , –, ,  –– płynny ,  –– stały , , , , ,  –– zmienny , , ,  Kuznets Simon –, , , ,  Kuznets swings cykle Kuznetsa Kydland Finn Erling –, ,  L ,  Laffer Arthur  Landahl Erik  Lange Oskar , ,  Leontief Wassily –, , , , , lepkość cen i płac ,  leseferyzm  Levitt Cave  Lewis Arthur , –, ,  life-cycle hypothesis hipoteza cyklu życia LINK (projekt badań ekonometrycznych)  Lintner J.  Lipsey R.G. ,  liquidity-money supply krzywa LM Ljungqvist Lars  Long-Term Capital Management  Lucas Robert Emerson, Jr. , , , – , , , , , , , ,  Indeks 285 M  macierz Slutsky’ego ,  mainstream economics  ekonomia głównego nurtu makroekonometria (macroeconometrics) , , , ,   Lawrence Klein, Tho- mas Sargent, Christofer Sims makroekonomia (macroeconomics)   Ed- mund Phelps, Milton Friedman, Friedrich von Hayek, Finn Kydland, Robert Lucas, Franco Modigliani, Gunnar Myrdal, Edward Prescott, James Tobin nomics) , ,   Robert Mundell – międzynarodowa (international macroeco- Malinvaud Edmond C.  Malthus  Mankiw Nicholas Gregory , ,  March J.G.  market with search frictions  Markowitz Harry Max –, , , marksizm , ,  Markusen James R.  Marshall Alfred , , ,  Maskin Eric S. –, , ,  Matkowski Zbigniew  McFadden Daniel Little –, ,  McKinnon R.J.  Meade James Edward , –, , ,  mechanizm akceleratora ,  Menger Carl  Merton Robert Carhart , –, ,  Merton Robert King  metoda input-output , ,  – Komisji Cowlesa  – momentów , –,  – sympleks  – ujawnionych preferencji Samuelsona  – wartości indukowanej (induced value me- metody heurystyczne  – ilościowe , , ,  miernik parytetu siły nabywczej dla krajów biednych (pour Purchasing Power Parity)  międzynarodowy system walutowy , ,  miękkie państwo  mikroekonometria , , ,  mikroekonomia (microeconomics)   Gary Becker, Leonid Hurwitz, Eric Maskin, Roger Myerson, Jean Tirole Miller D.T.  Miller Merton Howard , , , – thod)  , , ,  Miller Robert  Mill John Stuart ,  Miłosz Czesław  Mirrlees James Alexander –, ,  Mises Ludwig Edler von , , , ,  Mitchell Wesley Clair  mnożnik , ,  model Arrowa-Debreu  – AIDS (Almost Ideal Demand System) – – autoregresyjny , ,  – CAPM , 
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Nobel z ekonomii 1969-2015
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: