Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00332 006570 12461573 na godz. na dobę w sumie
Nowe Prawo wodne z uzasadnieniem rządowym - ebook/pdf
Nowe Prawo wodne z uzasadnieniem rządowym - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Infor Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-65887-26-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Pierwsza na rynku publikacja zawierająca ostateczny tekst nowej ustawy – Prawo wodne wraz z uzasadnieniem rządowym. Publikacja wzbogacona indeksem haseł oraz kluczem powiązań dotychczasowych i nowych przepisów! Przygotowaliśmy ją z myślą o wszystkich, którzy muszą jak najszybciej wdrożyć nowe regulacje.

Aby sprostać oczekiwaniom profesjonalistów:

wzbogaciliśmy tekst ustawy o zamieszczone w klamerkach tytuliki towarzyszące poszczególnym artykułom;

zamieściliśmy w książce zweryfikowany tekst uzasadnienia do ustawy, w którym objaśniono cele nowych przepisów, jak również istotę zmian, jakie wprowadza nowe Prawo wodne;

przygotowaliśmy indeks rzeczowy, pozwalający odnaleźć w obszernym akcie prawnym konkretną regulację;

sporządziliśmy porównanie systematyki ustawy dotychczasowej i nowej w formie czytelnej tabeli ekwiwalencyjnej – jest to klucz powiązań między dotychczasowymi i nowymi przepisami.

Dzięki temu książka nie tylko pozwala zapoznać się z nowym Prawem wodnym, lecz także znacznie ułatwia zorientowanie się w zmianach, jakie wprowadza ta ustawa.

Niniejsza publikacja adresowana jest zarówno do osób pełniących funkcje w organach administracji publicznej oraz ich pracowników, jak i do przedsiębiorców, których dotyczy nowe Prawo wodne. Znajomość nowej regulacji jest niezbędna pracownikom wydziałów do spraw ochrony środowiska w urzędach gmin, starostwach, urzędach marszałkowskich i urzędach wojewódzkich, pracownikom wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska, wojewódzkich funduszów ochrony środowiska i gospodarki wodnej, wojewódzkich zarządów melioracji i urządzeń wodnych, a także pracownikom administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego. Również przedsiębiorcy – w szczególności spółki i jednostki z sektora wodociągowo-kanalizacyjnego, przedsiębiorstwa z branży energetycznej i branży przemysłowej, firmy z sektora budowlanego, biura projektowe, inspektorzy nadzoru inwestorskiego – powinni jak najszybciej zapoznać się z nowymi przepisami, aby ocenić ich wpływ na prowadzoną działalność.

Kolejną grupą zainteresowanych są też inni posiadacze pozwoleń wodnoprawnych, właściciele urządzeń wodnych, a przede wszystkim gospodarstwa rolne, rolnicy nawadniający użytki rolne oraz gospodarstwa prowadzące chów lub hodowlę ryb.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

PRAWO Praca zbiorowa NOWE PRAWO WODNE z uzasadnieniem rządowym • Tabele porównawcze starych i nowych przepisów • Indeks haseł R E KO M E N D U J E Hasła w klamrach opisujące poszczególne artykuły ustawy: Anita Jackiewicz Małgorzata Ablewska, Karolina Strzelczyk (UKKLW) – korekta Grupa INFOR PL Prezes Zarządu Ryszard Pieńkowski Dyrektor Centrum Wydawniczego Marzena Nikiel Tabele ekwiwalencyjne: Paulina Wójcik Indeks rzeczowy: Anita Jackiewicz Zespół redakcyjny: Anita Jackiewicz – redaktor prowadzący Joanna Pastuszka – sekretarz redakcji Anna Stefańska – redaktor graficzny Publikację polecają eksperci © Copyright by INFOR PL S.A. Warszawa 2017 INFOR PL S.A. 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 www.infor.pl Biuro Opiekunów Klienta 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 tel. 22 761 30 30, e-mail: bok@infor.pl Infolinia: 0 801 626 666 Księgarnia internetowa: www.sklep.infor.pl Druk: MCP Profesjonalne księgarnie stacjonarne w kraju oraz księgarnie internetowe. Publikacja jest chroniona przepisami prawa autorskiego. Wykonywanie kserokopii bądź powielanie inną metodą oraz rozpowszechnianie bez zgody Wydawcy w całości lub części jest zabronione i podlega odpowiedzialności karnej. ISBN 978-83-65887-26-9 SPIS TREŚCI UZASADNIENIE do projektu ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Syntetyczna analiza aktualnych rozwiązań systemowych . . . . . . . . . . . 10 I. II. Podstawowe obszary nowych regulacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Nowa struktura organów administracji publicznej właściwych w sprawach gospodarowania wodami oraz określenie kompetencji i odpowiedzialności poszczególnych organów i jednostek . . . . . . . . 11 III. Uszczegółowienie transpozycji prawa Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . 33 IV. Pozostałe zakładane obszary regulacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 V. Przepisy przejściowe i dostosowujące . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 VI. Brak wpływu reformy instytucjonalnej na trwałość operacji w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia 1083/2006 . . . . . . . . . . . 97 VII. Zmiany w innych ustawach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 VIII. Notyfikacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 IX. Informacja o skutkach stosowania ustawy po upływie 5 lat od jej wejścia w życie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 X. Skutki finansowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 XI. Wejście w życie nowego Prawa wodnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 USTAWA z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne . . . . . . . . . . . . . . . 103 Dział I ZASADY OGÓLNE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 Rozdział 1. Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 Rozdział 2. Objaśnienia określeń ustawowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 Rozdział 3. Wody oraz jednolite części wód . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 Dział II KORZYSTANIE Z WÓD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 Rozdział 1. Korzystanie z wód i usługi wodne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 Rozdział 2. Wody wykorzystywane do kąpieli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 3 Spis treści Dział III OCHRONA WÓD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 Rozdział 1. Cel ochrony wód i cele środowiskowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 Rozdział 2. Zasady ochrony wód . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 Rozdział 3. Oczyszczanie ścieków komunalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 Rozdział 4. Ochrona wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 Rozdział 5. Substancje zanieczyszczające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 Rozdział 6. Ochrona ujęć wody oraz zbiorników wód śródlądowych . . . . 166 Rozdział 7. Ochrona środowiska wód morskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 Dział IV ZARZĄDZANIE RYZYKIEM POWODZIOWYM I PRZECIWDZIAŁANIE SKUTKOM SUSZY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 Rozdział 1. Zarządzanie ryzykiem powodziowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 Rozdział 2. Przeciwdziałanie skutkom suszy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 Dział V BUDOWNICTWO WODNE I MELIORACJE WODNE . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 Rozdział 1. Budownictwo wodne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 Rozdział 2. Melioracje wodne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 Dział VI GOSPODAROWANIE MIENIEM SKARBU PAŃSTWA . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 Rozdział 1. Własność wód i obowiązki ich właścicieli . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 Rozdział 2. Wody Polskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 Rozdział 3. Gospodarka finansowa Wód Polskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 Rozdział 4. Gospodarowanie mieniem Skarbu Państwa . . . . . . . . . . . . . . . . 247 Rozdział 5. Instrumenty ekonomiczne w gospodarowaniu wodami . . . . . . 255 Dział VII ZARZĄDZANIE WODAMI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290 Rozdział 1. Planowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290 Rozdział 2. System informacyjny gospodarowania wodami . . . . . . . . . . . . 303 4 Spis treści Rozdział 3. Kontrola gospodarowania wodami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308 Rozdział 4. Monitoring wód . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 Dział VIII WŁADZA WODNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 Rozdział 1. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej . . . . . . . . . . . . 324 Rozdział 2. Służby państwowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328 Dział IX ZGODA WODNOPRAWNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 Rozdział 1. Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 Rozdział 2. Wydawanie pozwoleń wodnoprawnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346 Rozdział 3. Wygaśnięcie, cofnięcie i ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 Rozdział 4. Zgłoszenie wodnoprawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 Rozdział 5. Oceny wodnoprawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363 Dział X SPÓŁKI WODNE I ZWIĄZKI WAŁOWE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366 Rozdział 1. Tworzenie spółek wodnych i związków wałowych . . . . . . . . . . . 366 Rozdział 2. Organy spółki wodnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 Rozdział 3. Nadzór i kontrola nad działalnością spółki wodnej . . . . . . . . . . 372 Rozdział 4. Rozwiązanie spółki wodnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 Dział XI ODPOWIEDZIALNOŚĆ ODSZKODOWAWCZA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 374 Dział XII PRZEPISY KARNE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 376 Dział XIII ZMIANY W PRZEPISACH, PRZEPISY PRZEJŚCIOWE, DOSTOSOWUJĄCE I KOŃCOWE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 380 Rozdział 1. Zmiany w przepisach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 380 Rozdział 2. Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe . . . . . . . . . . . . 429 5 Spis treści TABELE ekwiwalencyjne – klucz powiązań przepisów Prawa wodnego z 2001 r. i z 2017 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 453 Tabela A. Odpowiedniki przepisów Prawa wodnego z 2001 r. w nowej ustawie – Prawo wodne z 2017 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 453 Tabela B. Odpowiedniki przepisów nowego Prawa wodnego z 2017 r. w ustawie – Prawo wodne z 2001 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 463 INDEKS RZECZOWY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 482 6 UZASADNIENIE do projektu ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne Wprowadzenie Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 paź- dziernika 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, z późn.zm. – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275), zwana dalej „Ramową Dyrektywą Wodną”, w preambule stanowi, że wspólnotowa polityka wodna wymaga przejrzystych, efektywnych i spójnych ram legislacyjnych, co należy odczytywać jako postulat wprowadzania na poziomie krajowym przepisów prawnych zapewniających pełną i racjonalną regulację prawną tego obszaru. Zakładany zakres reformy gospodarki wodnej zmierza więc do wprowa- dzenia w obszarze regulacji nowego Prawa wodnego instrumentów zapew- niających osiągnięcie celu Ramowej Dyrektywy Wodnej, jakim jest pełna realizacja zlewniowej polityki gospodarowania wodami spełniającej kryteria funkcjonalności i bezpieczeństwa oraz zrównoważonego rozwoju, efektyw- ności ekonomicznej, trwałości ekosystemów i akceptacji społecznej zgodnie z zasadą zrównoważonego gospodarowania wodami, w tym także z gospodar- czym korzystaniem z zasobów wodnych. Konieczne jest więc ukształtowanie rozwiązań prawnych, organizacyjnych, finansowych i technicznych w go- spodarowaniu wodami, które zapewnią trwały i zrównoważony społeczno- -gospodarczy rozwój kraju, z uwzględnieniem potrzeb gospodarczego wykorzy- stania wód oraz zapewnieniem dostępności zasobów wodnych o odpowiedniej jakości i we właściwej ilości. Konieczne jest także zapewnienie realnej i efektywnej władzy wodnej rozu- mianej zgodnie z art. 3 Ramowej Dyrektywy Wodnej i jej adekwatnego wpływu na sprawy gospodarki wodnej, w tym w szczególności planowania w gospo- darowaniu wodami, ochrony zasobów wodnych oraz wprowadzenia systemu zgód wodnoprawnych. Władza wodna powinna mieć także decydujące zdanie w zakresie kierunków prowadzenia inwestycji na wodach i utrzymania urządzeń wodnych, a także zapewnienia osiągnięcia dobrego stanu wód i minimalizacji ryzyka powodziowego na wszystkich szczeblach zlewniowego zarządzania za- sobami wodnymi – lokalny (nadzór wodny), zlewni (zarząd zlewni), regionu wodnego (regionalny zarząd gospodarki wodnej) oraz dorzecza (Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, minister właściwy do spraw gospodarki wodnej). W ramach wypełnienia warunkowości ex ante uruchomienia środków po- chodzących z programów operacyjnych Unii Europejskiej na lata 2014–2020 oraz zgodnie z art. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej postuluje się wprowadzenie systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi opartego na systemie usług wodnych. Polska jest krajem o stosunkowo małych zasobach wodnych, a efektywność ich użytkowania jest niska. Co więcej, w nie- 7 Uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne których częściach Polski występują okresowo trudności w zaopatrzeniu w wodę, w tym w szczególności wodę pitną na potrzeby ludności. Stworzenie nowego, efektywnego systemu finansowania gospodarki wodnej oraz systemu bodźców fi- nansowych kształtujących potrzeby wodne społeczeństwa i gospodarki ma w tym obszarze znaczenie kluczowe, w tym także w ramach adaptacji do zmian klimatu. Nowy system finansowania gospodarki wodnej, oparty na elastycznych in- strumentach finansowych powinien więc znacznie przyczynić się do efektyw- nego i sprawnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz do wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowied- nich parametrach jakościowych i we właściwej ilości. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, obowiązująca od dnia 1 stycz- nia 2002 r., zwana dalej „ustawą – Prawo wodne”, jest aktem normatywnym, regulującym gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego roz- woju, a w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Ustawa – Prawo wodne reguluje także problematykę własności wód oraz gruntów pokrytych wodami, a także zasady gospodarowania tymi składnikami w odniesieniu do majątku Skarbu Państwa. Zakres przedmiotowy regulacji ustawy – Prawo wodne uprawnia więc do stwierdzenia, że jest to akt normatywny o zasadniczym znaczeniu dla gospo- darki wodnej w Polsce, określający fundamentalne regulacje zarówno w płasz- czyźnie przedmiotowej, jak i podmiotowej. Obowiązująca ustawa – Prawo wodne dokonała w zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących dyrektyw UE: 1) dyrektywy 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ście- ków komunalnych, zwanej dalej „dyrektywą azotanową”; 2) dyrektywy 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. dotyczącej ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolni- czego; 3) Ramowej Dyrektywy Wodnej; 4) dyrektywy 2006/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lutego 2006 r. dotyczącej zarządzania jakością wody w kąpieliskach i uchylającej dyrektywę 76/160/EWG; 5) dyrektywy 2006/11/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lutego 2006 r. w sprawie zanieczyszczenia spowodowanego przez niektóre substan- cje niebezpieczne odprowadzane do środowiska wodnego Wspólnoty; 6) dyrektywy 2006/118/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grud- nia 2006 r. w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu; 7) dyrektywy 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 paź- dziernika 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim, zwanej dalej „Dyrektywą Powodziową”; 8) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/UE z dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiającej ramy działań wspólnoty w dziedzinie polityki środo- wiska morskiego; 8 Wprowadzenie 9) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/105/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki wod- nej, zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy Rady 82/176/EWG, 83/513/EWG, 84/156/EWG, 84/491/EWG i 86/280/EWG oraz zmieniającej dyrektywę 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady; 10) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/39/UE z dnia 12 sierpnia 2013 r. zmieniającej dyrektywy 2000/60/WE i 2008/105/WE w zakresie sub- stancji priorytetowych w dziedzinie polityki wodnej. Na przełomie 14 lat obowiązywania ustawy – Prawo wodne ujawniły się oko- liczności wymagające wprowadzenia do niej licznych zmian. W szczególności zasadniczych zmian ustawy – Prawo wodne dokonano ustawami zmieniającymi z 2005 oraz 2011 r., którymi wdrożono postanowienia Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz Dyrektywy Powodziowej. Zmiany ustawy – Prawo wodne nie wyeliminowały wszystkich problemów prawnych, w tym wynikających z niepełnej transpozycji prawa UE, a dodatkowo istotnie naruszyły jej spójność i uczyniły nieprzejrzystą. Dlatego też za opraco- waniem nowego Prawa wodnego przemawiają zarówno względy formalne (§ 84 Zasad techniki prawodawczej), jak i względy merytoryczne, wskazujące na ko- nieczność wprowadzenia odmiennych regulacji w wielu obszarach przedmiotu regulacji tej ustawy. Zakładany zakres regulacji nowego Prawa wodnego zapewni osiągnięcie fun- damentalnego celu Ramowej Dyrektywy Wodnej, jakim jest pełna realizacja zlew- niowej polityki gospodarowania wodami przez wprowadzenie zarządzania na każ- dym poziomie zlewni, regionu wodnego i dorzecza poprzez jeden podmiot, jakim jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, spełniającej kryteria funk- cjonalności i bezpieczeństwa oraz zrównoważonego rozwoju, efektywności eko- nomicznej, trwałości ekosystemów i akceptacji społecznej, to jest takiego ukształ- towania rozwiązań prawnych, organizacyjnych, finansowych i technicznych w gospodarowaniu wodami, które zapewnią trwały i zrównoważony społeczno- -gospodarczy rozwój kraju, z uwzględnieniem adaptacji do przewidywanych zmian klimatu. W szczególności należy mieć na względzie: 1) zrównoważone gospodarowanie zasobami wodnymi, z uwzględnieniem po- 2) zaspokojenie potrzeb ludności w zakresie zaopatrzenia w wodę do spożycia trzeb człowieka i gospodarki; i dla celów sanitacji; wielu sektorów gospodarki; z nimi ekosystemów; 3) zaspokojenie społecznie i ekonomicznie uzasadnionych potrzeb wodnych 4) osiągnięcie i utrzymanie dobrego stanu i potencjału wód i związanych 5) konieczność adaptacji do zmian klimatu oraz wzrastające ryzyko wystę- powania gwałtownych zjawisk pogodowych, w tym minimalizacja ryzyka powodziowego; 9 Uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne 6) możliwości tkwiące w polityce oszczędzania wody z zastosowaniem mecha- nizmu usług wodnych; 7) ewentualne zmiany w zagospodarowaniu przestrzennym w kontekście alokacji zasobów w przestrzeni połączone z potrzebą minimalizacji ryzyka powodziowego i zapewnienia obywatelom bezpieczeństwa i ochrony prze- ciwpowodziowej; 8) zapewnienie skutecznego i efektywnego nadzoru ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej nad działem administracji i gospodarki – gospo- darką wodną. Syntetyczna analiza aktualnych rozwiązań systemowych Obowiązująca ustawa – Prawo wodne w zakresie struktury prawno-organiza- cyjnej organów w zakresie gospodarki wodnej przewiduje funkcjonowanie Preze- sa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej jako centralnego organu administracji rządowej właściwego w sprawach gospodarowania wodami, a w szczególności w sprawach zarządzania wodami oraz korzystania z wód, oraz dyrektorów re- gionalnych zarządów gospodarki wodnej jako organów administracji rządowej niezespolonej właściwych w sprawach gospodarowania wodami w regionie wodnym. System ten na przestrzeni 14 lat obowiązywania ustawy – Prawo wodne ujawnił liczne dysfunkcje mające zasadniczy wpływ na trudną sytuację w sektorze gospodarki wodnej. Zakres kompetencji Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej jest określony w ustawie – Prawo wodne bardzo szeroko, natomiast zakres uprawnień ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej na tyle wąsko, że realny wpływ ministra, a co za tym idzie Rady Ministrów, na gospodarkę wodną jest zasadniczo ograniczony. Znacząco utrudnia to ministrowi właściwemu do spraw gospodarki wodnej możliwość efektywnej i skutecznej interwencji w przy- padkach tego wymagających ze względu na realizację polityki Rady Ministrów w obszarze gospodarki wodnej oraz działalności inwestycyjnej w gospodarce wodnej. Dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej wykonuje kompeten- cje zarówno na płaszczyźnie administracyjnej (stanowienie prawa miejscowego, wydawanie pozwoleń wodnoprawnych), jak i na płaszczyźnie zarządzania mająt- kiem Skarbu Państwa oraz prowadzi kluczowe procesy inwestycyjne w obszarze gospodarki wodnej. Połączenie w jednym organie dwóch rodzajów kompetencji o zupełnie odmiennym charakterze niekorzystnie oddziałuje na efektywność, skuteczność oraz terminowość działań podejmowanych w ich zakresie. Szczególną troskę budzą liczne problemy ujawniające się w zakresie procesu inwestycyjnego w gospodarce wodnej. Charakter inwestycji w gospodarce wod- nej, mających w dużej mierze wpływ na życie i zdrowie oraz mienie ludności, uzasadnia stworzenie takich uwarunkowań prawno-organizacyjnych w obsza- rze gospodarki wodnej, żeby proces inwestycyjny, zarówno na etapie planowa- nia, jak i na etapie realizacji, był prowadzony terminowo, rzetelnie oraz efek- tywnie. Aktualna struktura prawno-organizacyjna gospodarki wodnej nie daje gwarancji spełnienia tego postulatu. Konieczne jest także zapewnienie realnej i efektywnej władzy wodnej i wpływu ministra właściwego do spraw gospodarki 10 II. Nowa struktura organów administracji publicznej (...) wodnej oraz podległych mu organów na wszystkie decyzje dotyczące gospo- darki wodnej, w tym w szczególności planowania w gospodarowaniu wodami, ochrony wód oraz system zgód wodnoprawnych. Organy te powinny mieć także decydujące zdanie w zakresie kierunków prowadzenia inwestycji w gospodarce wodnej, mających wpływ na osiągnięcie celów Ramowej Dyrektywy Wodnej w jednolitych częściach wód, w tym działań zgodnych z zasadą zrównoważo- nego gospodarowania wodami z wykorzystaniem zasady zwrotu kosztów za usługi wodne, które przełożą się na zbudowanie pełnego systemu finansowania gospodarki wodnej, a w perspektywie wieloletniej doprowadzą do możliwości samofinansowania zarządzania zasobami wodnymi w Polsce. Zasadne jest więc dokonanie głębokich zmian w sferze prawno-organizacyj- nej i finansowej sektora gospodarki wodnej. I. Podstawowe obszary nowych regulacji W projekcie nowego Prawa wodnego należy wyróżnić następujące podsta- wowe obszary projektowanych zmian w odniesieniu do obowiązującego stanu prawnego: 1) zmiana struktury prawno-organizacyjnej organów administracji publicznej właściwych w sprawach gospodarowania wodami; 2) systemowe rozwiązanie problemu niedofinansowania zadań z zakresu go- spodarki wodnej (zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub po- wszechnym korzystaniem); 3) zapewnienie komplementarności w polityce opłat za wodę, z uwzględnie- niem zasady „zwrotu kosztów za usługi wodne”, wynikającej z uzupełnienia transpozycji artykułu 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej, będącej odpowiedzią na warunki ex ante z załącznika IV do projektu rozporządzenia ogólnego KE dotyczącego polityki spójności, które Polska musi spełnić przez likwidację zwolnień z obowiązku uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska z tytułu m.in. poboru wody, zrzutu ścieków i pozostałych usług wodnych; 4) zapewnienie skutecznego i efektywnego nadzoru ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej nad gospodarką wodną, w tym nad systemem administracyjnym gospodarowania wodami oraz systemem gospodarczego korzystania z wód. II. Nowa struktura organów administracji publicznej właściwych w sprawach gospodarowania wodami oraz określenie kompetencji i odpowiedzialności poszczególnych organów i jednostek 1. Planowany zakres zmian ustrojowych: 1) zniesienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej i przekształcenie urzędu obsługującego ten organ (Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej) w jednostkę organizacyjną państwowej osoby prawnej – Państwowego Go- 11 Uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne spodarstwa Wodnego Wody Polskie, zwanego dalej „Wodami Polskimi”, wraz ze strukturą organizacji wewnętrznej, 2) zniesienie 7 dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej jako organów administracji rządowej niezespolonej właściwych w sprawach go- spodarowania wodami w regionach wodnych oraz przekształcenie 7 regio- nalnych zarządów gospodarki wodnej jako urzędów administracji rządowej niezespolonej zapewniających obsługę dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej w jednostki organizacyjne Wód Polskich. 2. Kompetencje organów właściwych w sprawach gospodarki wodnej – mini- ster właściwy do spraw gospodarki wodnej: 1) kształtuje kierunki polityki wodnej państwa; 2) koordynuje realizację zadań w sektorze gospodarki wodnej; 3) nadzoruje Wody Polskie; 4) zatwierdza projekty dokumentów planistycznych oraz przyjmuje te doku- menty planistyczne. 2.1. W świetle planowanej regulacji nowego Prawa wodnego minister właś- ciwy do spraw gospodarki wodnej będzie nadal sprawował kluczową funkcję w systemie organów tego sektora. Będzie organem kreującym kierunki polityki wodnej kraju oraz pełniącym funkcję prawotwórczą na poziomie aktów wyko- nawczych (rozporządzeń). Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej bę- dzie odpowiadał za sprawy gospodarki wodnej zarówno przed Radą Ministrów, jak i przed Parlamentem. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej będzie składał Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej, co dwa lata, nie później niż do dnia 30 sierpnia, informację o gospodarowaniu wodami dotyczącą: 1) stanu zasobów wodnych państwa i stanu ich wykorzystywania; 2) realizacji planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy; 3) współpracy międzynarodowej na wodach granicznych oraz wykonywania umów w tym zakresie; 4) realizacji zadań w zakresie utrzymywania wód oraz pozostałego mienia Skar- bu Państwa związanego z gospodarką wodną; 5) prowadzonych inwestycji; 6) realizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym oraz planu przeciw- działania skutkom suszy; 7) stanu ochrony ludności i mienia przed powodzią oraz suszą. Oznacza to utrzymanie jego dotychczasowej funkcji naczelnego organu ad- ministracji rządowej właściwego w sprawach gospodarowania wodami. 2.2. W ramach koordynacji realizacji zadań w gospodarce wodnej minister właściwy do spraw gospodarki wodnej uzyska formalne uprawnienie do wyda- wania Prezesowi Wód Polskich wytycznych i poleceń co do sposobu realizacji kluczowych zadań w tym obszarze oraz żądania przekazania informacji na te- mat realizacji tych zadań we wskazanym przez ministra terminie. Dodatkowo Prezes Wód Polskich będzie obowiązany uzgadniać z ministrem właściwym do 12 II. Nowa struktura organów administracji publicznej (...) spraw gospodarki wodnej decyzje podejmowane w zakresie kluczowych zadań w gospodarce wodnej, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru planistycznego i inwestycyjnego. 2.3. Nadzór ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej nad Wodami Polskimi będzie obejmował ustawową podstawę do sporządzenia oceny okreso- wej Prezesa Wód Polskich oraz rocznej oceny działalności Wód Polskich. 2.3.1. Ocenę okresową Prezesa Wód Polskich będzie sporządzał minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, w terminie do dnia 30 września roku następującego po roku, którego dotyczy ocena. Ocena okresowa będzie miała na celu w szczególności przekazanie Prezesowi Wód Polskich informacji na temat skuteczności, jakości i celowości podejmowanych przez niego działań, oczekiwań dotyczących efektów i jakości pracy oraz preferowanych kierunków rozwoju. Ocena okresowa będzie sporządzana w szczególności w oparciu o in- formacje zawarte w rocznej ocenie działalności Wód Polskich. Ocena okresowa Prezesa Wód Polskich będzie sporządzana na piśmie. Ocena okresowa Prezesa Wód Polskich może być pozytywna, pozytywna z zastrzeżeniami albo nega- tywna. Przyznanie konkretnej oceny będzie wymagać uzasadnienia na piśmie. Sporządzona przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej ocena okresowa będzie przekazywana Prezesowi Wód Polskich w celu zajęcia przez niego stanowiska. Prezes Wód Polskich przedstawi na piśmie ministrowi właś- ciwemu do spraw gospodarki wodnej swoje stanowisko, w tym zastrzeżenia do oceny okresowej, w terminie miesiąca od dnia ich otrzymania. W razie uznania przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej za zasadne zastrzeżeń Prezesa Wód Polskich do oceny okresowej ocena ulegnie zmianie. W razie przy- znania Prezesowi Wód Polskich negatywnej oceny okresowej minister właściwy do spraw gospodarki wodnej odwołuje Prezesa Wód Polskich. 2.3.2. Roczna ocena działalności Wód Polskich będzie sporządzana przez mi- nistra właściwego do spraw gospodarki wodnej w terminie do dnia 30 czerwca roku następującego po roku, którego dotyczy ta ocena. Roczna ocena działalno- ści Wód Polskich będzie dokonywana na podstawie: 1) analizy sprawozdań okresowych, w tym sprawozdań z wykonania planu działalności jednostki; 2) wyników bieżącego monitoringu realizacji zadań; 3) wyników kontroli resortowej oraz zewnętrznych organów kontroli; 4) okresowej oceny przyjmowania i załatwiania skarg. Roczna oceny działalności Wód Polskich będzie miała na celu w szczegól- ności przekazanie informacji na temat skuteczności i jakości wykonywanych zadań oraz wskazanie oczekiwań dotyczących funkcjonowania Wód Polskich. Roczna ocena działalności Wód Polskich może być pozytywna, pozytywna z za- strzeżeniami albo negatywna. Roczna ocena działalności Wód Polskich będzie zawierać uzasadnienie. Roczna ocena działalności Wód Polskich będzie nie- zwłocznie po sporządzeniu przekazywana Prezesowi Wód Polskich. Prezes Wód 13 Uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne Polskich będzie mógł wnieść zastrzeżenia do rocznej oceny działalności Wód Polskich w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. W razie uznania za zasadne zastrzeżeń Prezesa Wód Polskich do rocznej oceny działalności Wód Polskich ocena będzie zmieniona. 2.4. Nadzór ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej nad Wodami Polskimi będzie polegał także na zatwierdzaniu planu kontroli gospodarowania wodami oraz poleceniu przeprowadzenia kontroli nieujętych w planie kontroli oraz na zatwierdzaniu programów realizacji zadań związanych z utrzymywa- niem wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa oraz planowanych inwesty- cji w gospodarce wodnej. 2.5. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej będzie zatwierdzał spra- wozdanie finansowe oraz sprawozdanie z działalności sporządzane przez Wody Polskie – państwową osobę prawną zgodnie z przepisami ustawy o rachunko- wości. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej będzie także dokonywał wyboru podmiotu uprawnionego do badania sprawozdania finansowego Wód Polskich. 2.6. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej będzie realizował obo- wiązki informacyjne i sprawozdawcze wobec Komisji Europejskiej wynikające z transponowanych postanowień dyrektywy ustanawiającej ramy działań wspól- noty w dziedzinie polityki środowiska morskiego, obejmujące w szczególności: 1) przedkładanie Komisji Europejskiej wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich wraz z zestawem właściwości typowych dla dobrego stanu środo- wiska wód morskich, projektu zestawu właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich wraz ze wstępną oceną stanu środowiska wód morskich, projektu zestawu celów środowiskowych dla wód morskich, projektu programu ochrony wód morskich, sprawozdania o postępach we wdrażaniu programu ochrony wód morskich oraz programu monitoringu wód morskich; 2) informowanie Komisji Europejskiej, Komisji Ochrony Środowiska Morza Bałtyckiego oraz zainteresowanych państw członkowskich Unii Europejskiej o aktualizacjach wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich, o aktua- lizacjach zestawu właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich, o aktualizacjach zestawu celów środowiskowych dla wód mor- skich, o aktualizacjach programu ochrony wód morskich oraz o aktualiza- cjach programu monitoringu wód morskich; 3) przyjmowanie, w drodze rozporządzenia, zestawu właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich oraz zestawu celów środowisko- wych dla wód morskich. 2.7. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej wykonuje obowiązki wy- nikające z umów międzynarodowych dotyczących gospodarki wodnej, których Rzeczpospolita Polska jest stroną. 14 II. Nowa struktura organów administracji publicznej (...) 2.8. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, w celu zapewnienia sprawnej realizacji zadań, będzie mógł tworzyć delegatury urzędu zapewniają- cego obsługę ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej. 2.9. Planuje się likwidację Krajowej Rady Gospodarki Wodnej jako organu opiniodawczo-doradczego Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. 2.9.1. W nowym Prawie wodnym będzie przewidziane funkcjonowanie Pań- stwowej Rady Gospodarki Wodnej jako organu opiniodawczo-doradczego mini- stra właściwego do spraw gospodarki wodnej, czyli organu odpowiedzialnego za kreowanie polityki wodnej w kraju. Zakres kompetencji opiniodawczo-do- radczych Państwowej Rady Gospodarki Wodnej będzie analogiczny jak zakres tych kompetencji przypisany aktualnie Krajowej Radzie Gospodarki Wodnej, nie będzie jednak obejmował kompetencji opiniodawczych w kwestiach kształ- towania polityki kadrowej. Państwowa Rada Gospodarki Wodnej będzie się więc koncentrować wyłącznie na problemach związanych z gospodarowaniem woda- mi oraz ochroną przed powodzią i suszą na szczeblu centralnym. 2.9.2. Państwowa Rada Gospodarki Wodnej będzie się składać z 30 członków zgłoszonych przez ogólnopolskie organizacje zrzeszające jednostki samorządu terytorialnego, uczelnie, jednostki naukowe i organizacje społeczne, gospodar- cze, ekologiczne związane z gospodarką wodną. Członków Państwowej Rady Gospodarki Wodnej będzie powoływał minister właściwy do spraw gospodarki wodnej na 4-letnią kadencję. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej będzie mógł odwołać członka Krajowej Rady przed upływem jego kadencji na wniosek podmiotu, który zgłosił jego kandydaturę. 2.9.3. Wydatki związane z działalnością Państwowej Rady Gospodarki Wod- nej będą pokrywane ze środków budżetowych, z części budżetowej, której dys- ponentem jest minister właściwy do spraw gospodarki wodnej. 2.10. W związku z pojawiającymi się wątpliwościami dotyczącymi ustalania, czy dane wody należy uznać za płynące czy stojące, minister właściwy do spraw gospodarki wodnej uzyska możliwość ustalenia, w drodze decyzji, charakteru da- nych wód. Decyzję wydaje się na wniosek właściciela gruntu przyległego do wód. 3. Wody Polskie – państwowa osoba prawna – w tym obszarze przedmiotem regulacji nowego Prawa wodnego będzie określenie: 1) katalogu zadań Wód Polskich – państwowej osoby prawnej; 2) struktury organizacyjnej i organu Wód Polskich – państwowej osoby prawnej, uwzględniającej zasady prowadzenia naboru na wolne stanowiska pracy; 3) zasad gospodarki finansowej Wód Polskich – państwowej osoby prawnej; 4) sposobu wykonywania przez Wody Polskie – państwową osobę prawną praw właścicielskich Skarbu Państwa w odniesieniu do wód oraz pozostałego mie- nia związanego z gospodarką wodną; 15 Uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne 5) nadzoru nad Wodami Polskimi, z uwzględnieniem przypisania ministrowi właściwemu do spraw gospodarki kompetencji nadzorczych o charakterze personalnym i merytorycznym, wobec tego podmiotu wraz z określeniem prawnych instrumentów nadzoru. 4. Struktura organizacyjna Wód Polskich – państwowej osoby prawnej. 4.1. W skład Wód Polskich wchodzą następujące jednostki organizacyjne: 1) Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej z siedzibą w Warszawie (centrala); 2) regionalne zarządy gospodarki wodnej z siedzibami w Gdańsku, Gliwicach, Krakowie, Lublinie, Poznaniu, Szczecinie, Warszawie i we Wrocławiu;[1] 3) zarządy zlewni; 4) nadzory wodne. W projekcie ustawy dokonano przyporządkowania zadań Wód Polskich do poszczególnych jednostek organizacyjnych tego podmiotu. 4.2. Wody Polskie – państwowa osoba prawna – katalog zadań. 4.2.1 Proponowana struktura prawno-organizacyjna Wód Polskich – pań- stwowej osoby prawnej zakłada, że organem tej osoby prawnej będzie Prezes Wód Polskich. 4.2.2. W przepisach projektu ustawy bardzo szczegółowo opisano katalog zadań Wód Polskich. Poszczególne zadania zostały przypisane do właściwości poszczególnych jednostek organizacyjnych Wód Polskich. 4.2.3. Prezes Wód Polskich będzie wykonywał swoje zadania przy pomocy zastępców Prezesa oraz kierowników jednostek organizacyjnych Wód Polskich. 4.2.4. Prezes Wód Polskich będzie powoływany przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej będzie odwoływał Prezesa Wód Polskich. Zastępcy Prezesa Wód Polskich będą powoływani przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej odwołuje zastępców Prezesa Wód Pol- skich, na wniosek Prezesa Wód Polskich albo z własnej inicjatywy. 4.2.5. Stanowisko Prezesa Wód Polskich będzie mogła zajmować osoba, która: 1) posiada wykształcenie wyższe; 2) jest obywatelem polskim; 3) korzysta z pełni praw publicznych; [1] W trakcie prac legislacyjnych zwiększono liczbę siedzib regionalnych zarządów gospodarki wodnej. Porównaj art. 239 ust. 3 pkt 2 ustawy. 16 II. Nowa struktura organów administracji publicznej (...) 4) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; 5) posiada co najmniej 6-letni staż pracy, w tym co najmniej 3-letni staż pracy na stanowisku kierowniczym w jednostkach sektora finansów publicznych; 6) posiada wykształcenie i wiedzę z zakresu spraw należących do właściwości Wód Polskich. 4.2.6. Wymagania na stanowisko Zastępcy Prezesa Wód Polskich będą co do zasady analogiczne, z tym że wymagany staż pracy na stanowisku kierowniczym w jednostkach związanych z gospodarką wodną lub jednostkach sektora finan- sów publicznych będzie wynosił 2 lata. 4.2.7. Do Prezesa Wód Polskich oraz jego zastępców będą miały zastosowa- nie ograniczenia oraz przepisy dotyczące oświadczeń o stanie majątkowym, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograni- czeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. 4.2.8. Funkcji Prezesa Wód Polskich oraz Zastępcy Prezesa Wód Polskich nie będzie można łączyć z zatrudnieniem w administracji rządowej i samorządo- wej, z członkostwem w radach nadzorczych spółek z udziałem Skarbu Państwa, z członkostwem w radach nadzorczych spółek z udziałem jednostek samorządu terytorialnego, a także z mandatem posła, senatora lub radnego jednostki samo- rządu terytorialnego. 4.2.9. Dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej i jego zastępcę, dyrektora zarządu zlewni oraz kierownika nadzoru wodnego będzie powoływał Prezes Wód Polskich. Do tych pracowników będą miały zastosowanie ogranicze- nia oraz przepisy dotyczące oświadczeń o stanie majątkowym, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. 4.2.10. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, na wniosek Pre- zesa Wód Polskich, nada Wodom Polskim, w drodze rozporządzenia, statut określający strukturę i organizację Wód Polskich, uwzględniając zakres zadań jednostek organizacyjnych Wód Polskich i ich obszar działania, potrzebę ra- cjonalnego wykorzystania środków publicznych oraz podział hydrograficzny kraju. 4.2.11. Pracownicy Wód Polskich zatrudnieni na określonych stanowiskach będą obowiązani do noszenia munduru gospodarki wodnej w trakcie wykony- wania obowiązków służbowych. Pracownicy Wód Polskich zatrudnieni na in- nych stanowiskach będą uprawnieni do noszenia munduru gospodarki wodnej. Koszty munduru dla pracowników obowiązanych do noszenia munduru będzie ponosił pracodawca. Inne osoby uprawnione do noszenia munduru będą po- 17 Uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne nosić indywidualnie koszty zakupu tego munduru. Uprawnienie do noszenia munduru gospodarki wodnej będzie przysługiwać również: 1) ministrowi właściwemu do spraw gospodarki wodnej; 2) pracownikom urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw gospo- darki wodnej zajmujących się nadzorem nad gospodarką wodną. 4.3. Gospodarka finansowa Wód Polskich – państwowej osoby prawnej. 4.3.1. Obowiązujące uregulowania prawne w zakresie finansowania gospodar- ki wodnej nie zapewniają satysfakcjonującego poziomu przeznaczania środków publicznych na utrzymanie wód oraz innego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną, jak również na kontynuowane i nowe inwestycje w go- spodarce wodnej. Sytuacja sektora finansów publicznych nie pozwala zakładać zwiększonego udziału środków budżetowych w finansowaniu gospodarki wod- nej. Dlatego też niezbędne są zasadnicze zmiany systemu finansowania gospodar- ki wodnej, zmierzające do zapewnienia adekwatnego do potrzeb zaangażowania środków publicznych innych niż środki pochodzące z budżetu państwa w wydatki na utrzymanie wód oraz innego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną, jak również na kontynuowane i nowe inwestycje w tym zakresie. Plany utworzenia nowej jednostki sektora finansów publicznych – państwowej osoby prawnej wynikają zarówno z konieczności usprawnienia działań polegających na utrzymywaniu wód i pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospo- darką wodną oraz działań inwestycyjnych w tym obszarze, jak również z braku środków publicznych koniecznych do zapewnienia adekwatnego poziomu reali- zacji zadań publicznych obejmujących utrzymywanie wód oraz inwestycje w go- spodarce wodnej. Mając na względzie projektowane zmiany w zakresie regulacji prawno-finansowych, należy założyć, że koszty reformy w tym zakresie zostały zbilansowane zwiększeniem wydatkowania pozabudżetowych środków publicz- nych na utrzymanie wód oraz inwestycje w gospodarce wodnej. 4.3.2. Zasadniczym instrumentem finansowania zadań ustawowych Wód Polskich – państwowej osoby prawnej będą wpływy z opłat z tytułu usług wod- nych i z opłat podwyższonych generowanych w obszarze gospodarki wodnej, w szczególności z opłat za pobór wód oraz z opłat podwyższonych za brak wy- maganej prawem decyzji lub za przekroczenie lub naruszenie warunków korzy- stania ze środowiska, ustalonych decyzją w zakresie poboru wód. 4.3.3. Przychodami Wód Polskich będą:[2] 1) wpływy z tytułu usług wodnych; 2) wpływy z tytułu korzystania ze śródlądowych dróg wodnych oraz urządzeń wodnych stanowiących własność Skarbu Państwa, usytuowanych na śródlą- dowych wodach powierzchniowych; [2] W trakcie prac legislacyjnych wykaz przychodów został zmodyfikowany. Porównaj art. 255 i art. 256 ustawy. 18 II. Nowa struktura organów administracji publicznej (...) 3) wpływy z opłat rocznych z tytułu oddania w użytkowanie gruntów pokry- tych wodami, wobec których prawa właścicielskie Skarbu Państwa wykonują Wody Polskie; 4) wpływy z opłat z tytułu umów dotyczących wykonywania rybactwa śród- lądowego na publicznych śródlądowych wodach płynących stanowiących własność Skarbu Państwa; 5) środki wnoszone przez jednostki organizacyjne, przedsiębiorców oraz osoby fizyczne z tytułu usług wykonywanych odpłatnie; 6) wpływy z tytułu najmu i dzierżawy oraz z innych umów o podobnym cha- rakterze, obejmujących składniki majątkowe Skarbu Państwa powierzone oraz inne przychody z tytułu gospodarowania mieniem Skarbu Państwa związanym z gospodarką wodną; 7) wpływy z tytułu partycypacji w kosztach utrzymywania wód lub urządzeń wodnych; 8) dobrowolne wpłaty, zapisy, darowizny, w tym darowizny materialne, i środ- ki pochodzące z fundacji oraz wpływy z przedsięwzięć organizowanych na rzecz gospodarki wodnej; 9) inne niewymienione przychody pochodzące z działalności Wód Polskich. Przychodami Wód Polskich będą także wpływy z tytułu wykonywania dzia- łalności gospodarczej, prowadzonej na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, polegającej na wykonywaniu działań w zakresie gospodarki wodnej, obejmujących w szcze- gólności: 1) projektowanie, wykonywanie, utrzymywanie i eksploatację urządzeń wod- 2) wytwarzanie energii w elektrowniach wodnych; 3) prowadzenie działalności edukacyjnej i turystycznej, związanej z gospodarką nych; wodną; 4) świadczenie usług w zakresie towarowego i pasażerskiego transportu wodnego; 5) inną działalność związaną z gospodarką wodną. 4.3.4. Przewiduje się, że Wody Polskie będą mogły otrzymywać dotacje z budżetu państwa z części nr 22 – gospodarka wodna. Z tego względu zasadne jest włączenie do części nr 22 budżetu państwa środków z części nr 83 (rezerwa celowa Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi) oraz z części nr 85 (budżet wojewo- dów), które byłyby przeznaczane zarówno na potrzeby z zakresu inwestycji, jak i utrzymywania wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną. Należy zaznaczyć, że przyznanie powyższych dotacji nie będzie obligatoryjne. Charakter dotacji będzie fakultatywny i ich przyznanie będzie zależało od decyzji właściwych organów. Przewiduje się, że Wody Polskie będą otrzymywać środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej z przeznacze- niem na potrzeby inwestycyjne. 4.3.5. Podsumowując powyższe, należy przyjąć, że pozyskiwanie i gromadze- nie środków finansowych generowanych przez gospodarkę wodną, jak również 19 Uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne ich wydatkowanie na inwestycje w gospodarce wodnej oraz utrzymanie wód i pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną, to zada- nie Wód Polskich. Należy jednak pamiętać, że minister właściwy do spraw go- spodarki wodnej będzie pełnił funkcje nadzorcze wobec Wód Polskich, dlatego też wpływ tego ministra na kierunki działalności inwestycyjnej będzie znaczący. 4.3.6. Wody Polskie będą prowadzić samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając z posiadanych środków i uzyskiwanych wpływów wydatki na fi- nansowanie zadań ustawowych oraz kosztów działalności. Wody Polskie będą prowadzić gospodarkę finansową na podstawie planów finansowych, w których wyodrębnią, w szczególności: 1) przychody z prowadzonej działalności; 2) wpływy z opłat za usługi wodne; 3) dotacje z budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego; 4) koszty, w tym: a) wynagrodzenia i składki od nich naliczane, b) płatności odsetkowe wynikające z zaciągniętych zobowiązań, c) koszty zakupu towarów i usług; 5) środki na wydatki majątkowe; 6) środki przekazane innym podmiotom; 7) stan należności i zobowiązań na początek i koniec roku; 8) stan środków pieniężnych na początek i koniec roku. 4.3.7. Przyjmując koncepcję powołania Wód Polskich jako państwowej oso- by prawnej, o której mowa w art. 9 pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, to jest państwowej osoby prawnej utworzonej na podstawie odrębnych ustaw, w tym przypadku na podstawie Prawa wodnego, w celu wykonywania zadań publicznych, zdecydowano, że Wody Polskie będą sporządzać plany finansowe na rok budżetowy i dwa kolejne lata, w układzie funkcji państwa, zadań budżetowych i podzadań. 4.3.8. W rocznym planie finansowym Wód Polskich mogą być dokonywa- ne zmiany przychodów i kosztów po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej, wydanej w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw budżetu. Wody Polskie będą przekazywać decyzje zmieniające roczny plan finansowy ministrowi właściwemu do spraw gospodarki wodnej oraz mi- nistrowi właściwemu do spraw budżetu. 4.3.9. Wody Polskie, po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw go- spodarki wodnej oraz ministra właściwego do spraw budżetu, będą mogły zacią- gać kredyty i pożyczki do ujętych w planie finansowym 60 kwot przychodów lub 60 kosztów na realizację zadań tego podmiotu. 4.3.10. W Wodach Polskich zostanie utworzony fundusz założycielski i fun- dusz rezerwowy. Fundusz założycielski będzie stanowił wartość mienia, o którym 20 II. Nowa struktura organów administracji publicznej (...) mowa w art. 258 ust. 1–3 Prawa wodnego. Fundusz rezerwowy będzie zwiększany o zysk netto za rok obrotowy albo zmniejszany o stratę netto za rok obrotowy. 4.3.11. Wody Polskie będą prowadzić ewidencję księgową w sposób umożli- wiający wyodrębnienie kosztów i przychodów w zakresie dotyczącym działalno- ści gospodarczej oraz pozostałej działalności. Roczne sprawozdanie finansowe Wód Polskich będzie podlegać badaniu przez biegłego rewidenta. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej będzie zatwierdzał roczne sprawozdanie finansowe Wód Polskich. 4.3.12. W celu zapewnienia finansowania lub dofinansowania zadań z za- kresu gospodarki wodnej realizowanych przez państwowe jednostki budżetowe, w szczególności kosztów monitoringu wód prowadzonego przez jednostki or- ganizacyjne Inspekcji Ochrony Środowiska – państwowe jednostki budżetowe, zdecydowano się na wprowadzenie mechanizmu finansowego wzorowanego na mechanizmie rezerwy celowej, o której mowa w przepisach ustawy – Prawo ochrony środowiska. Środki Wód Polskich będą więc mogły być przeznaczane na dofinansowanie zadań z zakresu gospodarki wodnej realizowanych przez pań- stwowe jednostki budżetowe. W budżecie państwa zostanie utworzona rezerwa celowa w wysokości odpowiadającej kwocie środków przekazywanych państwo- wym jednostkom budżetowym przez Wody Polskie na dochody budżetu państwa. 4.3.13. Wody Polskie przejmą finansowanie państwowej służby hydrolo- giczno-meteorologicznej, państwowej służby hydrogeologicznej oraz państwo- wej służby do spraw bezpieczeństwa budowli piętrzących, o których mowa w art. 366–368. Finansowanie działalności służb państwowych będzie się odby- wać na podstawie umów zawieranych z Instytutem Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowym Instytutem Badawczym oraz Państwowym Instytutem Geologicznym – Państwowym Instytutem Badawczym. Umowy będą określać: 1) szczegółowy opis zadania, w tym cel, na jaki środki zostały przekazane, i ter- 2) wysokość przekazanych środków; 3) termin wykorzystania środków, nie dłuższy niż do dnia 31 grudnia danego min jego wykonania; roku budżetowego; 4) termin i sposób rozliczenia przekazanych środków; 5) termin zwrotu niewykorzystanej części środków, nie dłuższy niż 15 dni od określonego w umowie dnia wykonania zadania; 6) tryb kontroli wykonania zadania; w umowie można postanowić, że kontrola będzie prowadzona na zasadach i w trybie określonych w przepisach o kon- troli w administracji rządowej. 4.3.14. Wody Polskie będą sporządzać sprawozdanie finansowe oraz sprawo- zdanie z działalności zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości. Sprawozda- nie finansowe oraz sprawozdanie z działalności będą sporządzane przez Prezesa Wód Polskich. Sprawozdanie finansowe oraz sprawozdanie z działalności Wód 21 Uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne Polskich – państwowej osoby prawnej będą podlegały badaniu przez biegłego rewidenta. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej będzie zatwier- dzał sprawozdanie finansowe oraz sprawozdanie z działalności sporządzane przez Wody Polskie – państwową osobę prawną zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej będzie także dokonywał wyboru podmiotu uprawnionego do badania sprawozdania finan- sowego Wód Polskich – państwowej osoby prawnej. 4.3.15. Wody Polskie będą sporządzać programy: 1) realizacji zadań związanych z utrzymywaniem wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną; 2) planowanych inwestycji w gospodarce wodnej. Programy, o których mowa powyżej, nie będą programami wieloletnimi w rozumieniu ustawy o finansach publicznych. 4.3.16. Prezes Wód Polskich jako kierownik jednostki będzie zawierał z pod- miotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych umowę o badanie lub przegląd sprawozdania finansowego w terminie umożliwiającym jego udział w inwentaryzacji znaczących składników majątkowych. Koszty wykona- nia czynności rewizji finansowej poniosą Wody Polskie. 4.3.17. Szczegółowy sposób prowadzenia gospodarki finansowej Wód Pol- skich określi Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, co jest właściwym roz- wiązaniem w polskim systemie prawa w odniesieniu do tego rodzaju jednostek sektora finansów publicznych. 4.4. Sposób wykonywania przez Wody Polskie – państwową osobę prawną praw właścicielskich Skarbu Państwa w odniesieniu do wód oraz pozostałego mienia związanego z gospodarką wodną. 4.4.1. Zasadnicze znaczenie dla pełnego i wyczerpującego określenia zakresu przedmiotowego proponowanych regulacji prawno-ustrojowych ma problema- tyka wykonywania przez Wody Polskie – państwową osobę prawną praw właś- cicielskich Skarbu Państwa w stosunku do wód publicznych oraz pozostałego mienia związanego z gospodarką wodną. Aktualnie, zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 11 ustawy – Prawo wodne, prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 13, wykonują: 1) minister właściwy do spraw gospodarki morskiej – w stosunku do wód mo- rza terytorialnego oraz morskich wód wewnętrznych wraz z wodami Zatoki Gdańskiej; 2) Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej – w stosunku do wód istot- nych dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej, w szczególności wód podziemnych oraz śródlądowych wód powierzchniowych: a) w potokach górskich i ich źródłach, 22 II. Nowa struktura organów administracji publicznej (...) b) w ciekach naturalnych, od źródeł do ujścia, o średnim przepływie z wie- lolecia równym lub wyższym od 2,0 m3/s w przekroju ujściowym, c) w jeziorach oraz sztucznych zbiornikach wodnych, przez które przepły- wają cieki, o których mowa w lit. b, d) granicznych, e) w śródlądowych drogach wodnych; 3) dyrektor parku narodowego – w stosunku do wód znajdujących się w grani- cach parku, z wyłączeniem wód, o których mowa w pkt 2 lit. d oraz lit. e, które są sklasyfikowane w klasie wyższej niż klasa I, na podstawie ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej; 4) marszałek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wy- konywane przez samorząd województwa – w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 13. Ponadto aktualnie Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz mar- szałek województwa, po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw gospo- darki wodnej, mogą powierzyć nadleśniczemu, w drodze porozumienia, na jego wniosek, wykonywanie uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, o których mowa w pkt 2 lit. a–c oraz lit. e i pkt 4, oraz określonych na podstawie pkt 3, znajdu- jących się w granicach nadleśnictwa. 4.4.2. Modyfikacja regulacji dotyczących wykonywania praw właścicielskich Skarbu Państwa wobec wód publicznych będzie wymagała funkcjonalnego przebudowania obowiązującego systemu. 4.4.2.1. Jako generalna zasada zostanie utrzymana regulacja wyrażona aktualnie w art. 10, art. 14 i art. 14a ustawy – Prawo wodne, co oznacza, że wody będą stanowić własność Skarbu Państwa, innych osób prawnych albo osób fizycznych. Wody morza terytorialnego, morskie wody wewnętrzne wraz z morskimi wodami wewnętrznymi Zatoki Gdańskiej, śródlądowe wody powierzchniowe płynące oraz wody podziemne będą nadal stanowić własność Skarbu Państwa. 4.4.2.2. Wody stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego będą nadal wodami publicznymi. Płynące wody publiczne oraz grunty pokryte tymi wodami nie będą podlegać obrotowi cywilnoprawnemu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie. Oznacza to, że projekt ustawy przejmuje regulacje art. 10 ust. 3 oraz art. 14 ust. 2 ustawy – Prawo wodne. Wyjątki od tej reguły to oddawanie publicznych śródlądowych wód płynących, stanowiących własność Skarbu Państwa do rybackiego korzystania (aktualnie art. 13 ust. 2–8 ustawy – Prawo wodne) oraz oddawanie w użytkowanie gruntów pokrytych wodami, stanowiących własność Skarbu Państwa (aktualnie art. 20 ustawy – Prawo wodne). 23 Uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne 4.4.2.3. Grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowią- cymi własność Skarbu Państwa, pozostaną zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nierucho- mościami. 4.4.2.4. Prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa będą wykonywać: 1) Wody Polskie – w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód pod- ziemnych; 2) minister właściwy do spraw gospodarki morskiej – w stosunku do wód morza terytorialnego oraz morskich wód wewnętrznych; 3) minister właściwy do spraw żeglugi śródlądowej – w stosunku do śródlądo- wych dróg wodnych o szczególnym znaczeniu transportowym. W celu realizacji przez Wody Polskie inwestycji przeciwpowodziowych na śródlądowych drogach wodnych o szczególnym znaczeniu transportowym mi- nister właściwy do spraw żeglugi śródlądowej będzie obowiązany udostępniać te śródlądowe drogi wodne Wodom Polskim. 4.4.2.5. W nowym Prawie wodnym jest odzwierciedlony przepis art. 13 ust. 1 obowiązującej ustawy – Prawo wodne określający ogólną zasadę odnoszącą się do pobierania pożytków z wody oraz przepis art. 13 ust. 1a tej ustawy określa- jący podmiot uprawniony do pobierania pożytków z wód w urządzeniach wod- nych przeznaczonych do chowu lub hodowli ryb oraz innych organizmów wod- nych, usytuowanych na publicznych śródlądowych wodach powierzchniowych płynących. Regulacja zawarta w nowym Prawie wodnym będzie uwzględniała, że w odniesieniu do wód będących własnością Skarbu Państwa, w stosunku do których prawa właścicielskie wykonują Wody Polskie, prawo do pobierania pożytków z tych wód w postaci ryb oraz innych organizmów żyjących w tych wodach będzie przysługiwać Wodom Polskim, czyli podmiotowi odpowiedzial- nemu za realizację polityki zlewniowej. 4.4.2.6. Wody Polskie będą gospodarować mieniem Skarbu Państwa zgodnie z regułami wyrażonymi w przepisach ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasa- dach zarządzania mieniem państwowym. 4.4.3. W nowym Prawie wodnym będzie zmodyfikowana reguła wyrażona aktualnie przez przepis art. 14 ust. 5 obowiązującej ustawy – Prawo wodne, co oznacza, że prawo do zbywania gruntów pod śródlądowymi wodami po- wierzchniowymi stojącymi, stanowiącymi własność Skarbu Państwa będzie przysługiwać ministrowi właściwemu do spraw gospodarki wodnej. Jest to związane z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. przepisów dotyczących zasad zarządzania mieniem państwowym. Projekt ustawy określa tryb zbywania gruntów pod śródlądowymi wodami powierzchniowymi stojącymi, stanowią- cymi własność Skarbu Państwa. Sposób przeprowadzenia przetargów na zbycie gruntów pod wodami stojącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa zo- 24 II. Nowa struktura organów administracji publicznej (...) stanie określony w akcie wykonawczym, do którego wydania projekt ustawy upoważnia Radę Ministrów. 4.4.4. Przewiduje się utrzymanie możliwości powierzania nadleśniczemu, jednostce samorządu terytorialnego oraz parkowi narodowemu w drodze po- rozumienia, na jego wniosek, wykonywania uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa w stosunku do określonych kategorii wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w granicach nadleśnictwa, z tym że powierzenia będą dokonywały Wody Polskie, po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej. 4.4.5. Wody Polskie będą reprezentować Skarb Państwa oraz wykonywać pra- wa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do wód, o których mowa w art. 212 ust. 1 pkt 1, oraz do gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi. 4.4.5.1.Wody Polskie będą dokonywać czynności prawnych w stosunku do wód, o których mowa w art. 212 ust. 1 pkt 1, oraz do gruntów pokrytych tymi wodami w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. 4.4.5.2. Wody Polskie będą reprezentować Skarb Państwa oraz wykonywać prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych położonych w międzywalu, nie- ruchomości pod wałami przeciwpowodziowymi oraz wałów przeciwpowodzio- wych przyległych do śródlądowych wód płynących, o których mowa w art. 212 ust. 1 pkt 1, a także w stosunku do położonych na tych nieruchomościach bu- dynków, budowli oraz innych urządzeń, w tym urządzeń wodnych, służących do realizacji zadań określonych w przepisach ustawy. 4.4.5.3. Wody Polskie będą reprezentować Skarb Państwa oraz wykonywać prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do będących własnością Skar- bu Państwa innych: 1) nieruchomości gruntowych związanych z gospodarką wodną, w tym nieru- chomości położonych w międzywalu, wraz z położonymi na tych nierucho- mościach budynkami, budowlami oraz innymi urządzeniami i lokalami; 2) nieruchomości innych niż wymienione w pkt 1, służących do realizacji za- dań określonych w przepisach ustawy. 4.4.5.4. Wody Polskie będą reprezentować Skarb Państwa oraz wykonywać prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa urządzeń wodnych posadowionych na gruntach pokry- tych śródlądowymi wodami płynącymi oraz na gruntach, o których mowa w art. 218 ust. 3. 4.4.6. Reprezentację Skarbu Państwa będzie potwierdzał w drodze decyzji, na wniosek Wód Polskich, właściwy wojewoda. Od decyzji wojewody będzie 25 Uzasadnie
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Nowe Prawo wodne z uzasadnieniem rządowym
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: