Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00399 005792 11253022 na godz. na dobę w sumie
Nowoczesne technologie czy tradycyjne metody? O tendencjach w krzewieniu kultury czytelniczej młodego pokolenia - ebook/pdf
Nowoczesne technologie czy tradycyjne metody? O tendencjach w krzewieniu kultury czytelniczej młodego pokolenia - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8088-716-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> pedagogika
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Kolejny tom z serii „Nauka - Dydaktyka - Praktyka” jest poświęcony prezentacji tradycyjnych i nowoczesnych metod krzewienia kultury czytelniczej wśród dzieci i młodzieży. Refleksja naukowa nad tą tematyką została podjęta w związku ze zmieniającymi się technologiami i metodami pracy z czytelnikiem/odbiorcą usług bibliotecznych. Jak wykorzystać naturalne zainteresowanie młodych nowymi technologiami do promocji czytelnictwa? Czy oprócz możliwości technologie te mogą nieść ze sobą również zagrożenia dla edukacji czytelniczej? Jak je wprowadzać, by stanowiły pomoc, a nie cel sam w sobie? Na te i inne pytania Czytelnik znajdzie odpowiedzi w niniejszym tomie.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Nowoczesne technologie czy tradycyjne metody? Modern Technologies or Traditional Methods? Polish Librarians Association SCIENCE--DIDACTICS SCIENCE DIDACTICS--PRACTICE PRACTICE Modern Technologies or Traditional Methods? Tendencies in Reading Culture of Young Generation Edited by Mariola Antczak Agata Walczak-Niewiadomska stowarzyszenie bibliotekarzy 7 1 polskich eks- 0 libris stulecia 2 związek bibliotekarzy 1917 polskich Łódź, University Press Warsaw, Polish Librarians Association 2017 Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich NAUKA--DYDAKTYKA NAUKA DYDAKTYKA--PRAKTYKA PRAKTYKA Nowoczesne technologie czy tradycyjne metody? O tendencjach w krzewieniu kultury czytelniczej młodego pokolenia Redakcja naukowa Mariola Antczak Agata Walczak-Niewiadomska stowarzyszenie bibliotekarzy 7 1 polskich eks- 0 libris stulecia 2 związek bibliotekarzy 1917 polskich Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Warszawa, Wydawnictwo SBP 2017 Komitet Redakcyjny serii wydawniczej «NAUKA – DYDAKTYKA – PRAKTYKA» Jacek WOJCIECHOWSKI (przewodniczący), Stanisław CZAJKA, Artur JAZDON, Bożena KOREDCZUK, Dariusz KUŹMINA, Mieczysław MURASZKIEWICZ, Janusz NOWICKI (sekretarz), Maria PRÓCHNICKA, Michał ROGOŻ, Barbara SOSIŃSKA- -KALATA, Elżbieta STEFAŃCZYK, Remigiusz SAPA, Anna TOKARSKA, Janusz TONDEL Publikacja dofinansowana ze środków Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego oraz Katedry Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Łódzkiego Prof. nadzw. UWr dr hab. Bogumiła STANIÓW Recenzent Redaktor prowadzący Marta LACH Redakcja techniczna i korekta Magdalena ORCZYKOWSKA Projekt okładki Katarzyna TURKOWSKA Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/ ArturVerkhovetskiy © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź–Warszawa 2017 © Copyright for this edition by Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, © Copyright by Authors, Łódź–Warszawa 2017 Łódź–Warszawa 2017 ISBN SBP: 978-83-64203-87-9 ISBN WUŁ: 978-83-8088-715-2 e-ISBN WUŁ: 978-83-8088-716-9 CIP – Nowoczesne technologie czy tradycyjne metody? : o tendencjach w krzewieniu kultury czytelniczej młodego pokolenia / redakcja naukowa Mariola Antczak, Agata Walczak-Niewiadomska. – Warszawa : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, 2017. - (Nauka, Dydaktyka, Praktyka ; 177) Spis treści Contents Adam Mazurkiewicz Tradycja i (po)nowoczesność, czyli kilka uwag tytułem wstępu Tradition and (post)modernity, or a few remarks as introduction . . . . . . . . . . . . Część I Świat cyfrowy w krzewieniu kultury czytelniczej dzieci i młodzieży Digital world in promoting reading culture of children and youth Magdalena Wójcik Najnowsze technologie informacyjno-komunikacyjne w edukacji czytelniczej i medialnej. Potencjał i przykłady wdrożeń The newest information and communication technologies in reading and media education. The potential and case studies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Piotr Szeligowski, Monika Wachowicz Technologie informacyjno-komunikacyjne w krzewieniu kultury czytelniczej uczniów klas I-III szkoły podstawowej Information and communication technologies in promoting reading culture among pupils in I-III classes in primary school . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Agnieszka Przybyszewska Literacka immersja i technologia step-in-book, czyli o przenikaniu się światów literackich i rzeczywistych Literary immersion and step-in-book technology – some remarks on reciprocal infiltration of fictional and real world . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Edyta Kilian Audialne twory poetów cybernetycznych – analiza współczesnej formy słuchowiska radiowego Audio works of cybernetic poets – the analysis of contemporary forms of a radio play . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 21 33 47 61 5 Spis treści / Contents Jolanta Laskowska Transformacja nośników tekstu i jej wpływ na czytelnictwo studentów kierunków humanistycznych w świetle badań ankietowych Transformation of text media and its impact on student’s reading habits in the light of survey analysis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zenona Krupa Skuteczność Internetu w promocji czytelnictwa w opinii studentów Uniwersytetu Rzeszowskiego The effectiveness of the Internet in promoting reading in the opinion of students of the University of Rzeszow . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Część II Wychowując w kulcie czytania Upbringing in the cult of reading Zofia Zasacka Czytelnicy zaangażowani – jak rozbudzać motywacje czytelnicze dzieci i młodzieży Engaged readers – how to develop motivations for reading among children and young adults . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Michał Wróblewski, Anna Zatora Czytania jak na lekarstwo. Możliwa recepta na niski poziom czytelnictwa wśród nastoletnich chłopców. Refleksja wokół projektu „Boys Reading” Reading? Scarcely ever. Potential solutions for low level of reading among teenage boys. Reflection on „Boys Reading” project . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Marta Deńca Czytelnicy ze specjalnymi potrzebami czytelniczymi Readers with special reading needs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zofia Pomirska Technika szybkiego czytania wobec lingwistycznej teorii nauki czytania The technique of speed reading opposed to linguistic theory of learning to read . . . Marta Krasuska-Betiuk Kultura literacka studentów pedagogiki. W poszukiwaniu modelu badań Literary culture of students of pedagogy. In the search for a model for studies . . . Renata Osiewała Młodzi humaniści i ich preferencje czytelnicze na przykładzie studentów pierwszego roku kierunków historia i historia sztuki Uniwersytetu Łódzkiego Young humanists and their reading preferences – a case study amongst first- year students of history and history of art studies at the University of Lodz . . . . 73 89 107 121 139 169 181 199 6 Adam Mazurkiewicz (dr hab.) Zakład Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej Uniwersytet Łódzki e-mail: adammazurkiewicz@o2.pl Tradycja i (po)nowoczesność, czyli kilka uwag tytułem wstępu Tradition and (post)modernity, or a few remarks as introduction Prezentowana Czytelnikowi publikacja stanowi kolejny tom poświęcony kultu- rze czytelniczej dzieci i młodzieży. Jego autorzy, tak jak w poprzednich zbio- rach – powstałych z inicjatywy łódzkiego środowiska bibliologów i informato- logów – nie tylko dokumentują zastaną sytuację, lecz również stawiają pytania o możliwe drogi rozwoju zjawiska, które wzbudza wiele emocji, nie tylko zresztą w środowisku nauczycielskim: czytelnictwa najmłodszych pokoleń. Co istotne, badacze nie ograniczają się do doraźnych recept na zwiększenie zainteresowania książką reprezentantów nowych generacji czytelników, lecz starają się przede wszystkim zrozumieć uwarunkowania (socjologiczne, kulturowe, technologicz- ne etc.) wpływające na kształt lekturowych inicjacji – zarówno tych udanych, wprowadzających w świat fikcji artystycznej, rozumianej jako sposób na uniwer- salizację jednostkowego doświadczenia, jak i (z różnych względów) chybionych, kończących „przygodę z literaturą” młodego odbiorcy wraz z zakończeniem formalnego kształcenia na jednym z obowiązkowych poziomów edukacyjnych (najczęściej jest to szkoła ponadgimnazjalna różnego typu, jakkolwiek przewa- żają wśród nich placówki zorientowane na kształcenie zawodowe i techniczne)1. 1 Według badań Justyny Osieckiej-Chojnackiej naszkicowana tu tendencja do rezygna- cji z lektury jako modelu spędzania wolnego czasu zaczyna być charakterystyczna nie tylko dla określonych grup zawodowych i środowiskowych, lecz pojawia się również wśród osób z wykształceniem wyższym (zob.: Osiecka-Chojnacka J. 2014, s. 4). 7 Adam Mazurkiewicz W jaki sposób przeciwdziałać tej – groźnej z perspektywy kulturowo-cywiliza- cyjnej – tendencji?2 Czy jest to signum temporis współczesności, czy też jedynie aktualizacja tendencji obecnych (w mniejszym bądź większym stopniu) w każdej epoce? Gdzie szukać remedium na tę sytuację? Niebagatelną rolę pośród owych zmiennych cywilizacyjnych odgrywa roz- wój nowych mediów i kultury cyfrowej (cyberkultury), w ramach paradygmatu której istotnej – nie tylko ilościowo, lecz przede wszystkim jakościowo – zmia- nie ulega kontakt odbiorcy z tekstem i mediami kultury (w tym również lite- raturą). Gwałtowny rozwój technologii cyfrowych, którego jesteśmy świadka- mi od ponad ćwierćwiecza, nie pozostaje obojętny nie tylko dla codzienności użytkowników „świata krzemu”. To, co pierwotnie stanowiło obiekt fascynacji awangardowych artystów – upatrujących w cyfryzacji i multimediach nowych form wyrazu przeżycia estetycznego – rychło stało się udziałem codziennych praktyk szerokich mas społecznych. Toteż, czytając dziś manifesty prekurso- rów myśli cyberkulturowej, odnajdujemy przede wszystkim zapis własnych doświadczeń społecznych i cywilizacyjnych. Przykładem służy konfrontacja dwu esejów Donny Haraway: Manifest cyborgów. Nauka, technologia i lewico- wy feminizm u końca XX wieku. Kobiety w zintegrowanym obiegu (1985; wy- danie pol. 1998) oraz Manifest gatunków stowarzyszonych (2003; wydanie pol. 2012). Ich lektura uświadamia drogę, jaką przeszło postrzeganie roli techniki w imaginarium communis pod wpływem rozwoju technologicznego. W tekście z lat osiemdziesiątych XX wieku Haraway poszukuje tego, co łączy człowieka i wytwór jego technologii, upatrując rozwiązania wielu bolączek ówczesnego świata w takim funkcjonowaniu w obrębie technokultury, aby możliwe stało się wykształcenie założeń technohumanizmu. Manifest gatunków stowarzyszonych pozornie kontynuuje tę myśl; badaczka deklaruje w nim bowiem: Opowiadając o kohabitacji, koewolucji i ucieleśnionej międzygatunkowej solidarności, stawiam pytanie o to, która z dwóch zestawionych ze sobą figur – cyborgi czy gatunki stowa- rzyszone – może owocniej zainspirować znośną politykę i ontologię dla współczes- nych światów życia? (Haraway D. 2012, s. 243). Zarazem jednak – poszukując owych „powinowactw z wyboru” – Haraway w chronologicznie późniejszym szkicu przekracza granicę pomiędzy tym, co naturalne i tym, co należy do świa- 2 O randze problemu świadczą działania podjęte w ramach „Narodowego Programu Roz- woju Czytelnictwa 2014-2020” koordynowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (szerzej zob.: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego [online]). 8 Tradycja i (po)nowoczesność, czyli kilka uwag tytułem wstępu ta kultury (resp. technologii). Zbliża się tym samym do zwolenników redefinicji rudymentarnego dla cywilizacji zachodniej rozróżnienia natury i kultury, w za- mian proponując wprowadzenie terminu „natura kultura” w kontekście badań etnograficznych prowadzonych przez Marilyn Strathern3. Filozoficznym punk- tem odniesienia dla rozważań Haraway (a pośrednio również Strathern) stała się koncepcja „Fryburga” (funkcjonalnego cyborga; functional cyborg)4. Istota ta, łącząca w sobie technologię i biologię, coraz częściej staje się figurą reprezentatywną dla myślenia posthumanistycznego, zakorzenionego w nurcie „technooptymizmu”. „Techno-ciało” (określenie Bartosza Wrześniewskiego5), jako projekt artystyczno-antropologiczny nowego człowieka ery cyberne- tycznej, domaga się nie tylko stworzenia nowej ontologii, adekwatnej do jego differentia specifica. Konieczna staje się przede wszystkim redefinicja owego (pozwólmy sobie na logiczny oksymoron) „postludzkiego człowieka” wobec dziedzictwa kulturalnego. Tym bardziej, że byt ten – pozostając fizycznie w sfe- rze eksperymentów artystycznych z kręgu body art oraz genetic art (znaczące są pod tym względem instalacje Stelarca [właśc. Steliosa Arcadiousa] oraz Eduardo Kaca) – mentalnie staje się punktem odniesienia dla codziennych praktyk kultu- rowych w społeczeństwach Zachodu. Toteż obraz „człowieka przyszłości”, znany z opowiadania Waltera Jona Wiliamsa Gwiazda wideo (1986; wydanie pol. 1991), pozostaje zarówno futurystyczną projekcją marzeń o udoskonaleniu ciała, jak i świadectwem przemian mentalnych, prowadzących do cyborgizacji psychiki i percepcji rzeczywistości przez pryzmat mediów elektronicznych: Nie miał […] ulubionych przez grupę implantów ocznych. Zamiast tego miał skom- plikowane okulary – lustrzanki z bliźniaczymi minikamerami zamontowanymi nad mostkiem nosa. Rejestrowały one, oprócz normalnego widma, również podczerwień i nadfiolet. Umieszczone na tylnej ściance szkieł ekrany z ciekłych kryształów mogły pokazywać obraz z mini kamer lub z dowolnego programu wideo, który kapitan miał akurat ochotę oglądać (Wiliams W. J. 1991, s. 15). 3 Zob.: Haraway D. 2012, s. 247. Reprezentatywny dla poglądów Strathern na temat złudności podziału na naturę i kulturę pozostaje szkic poświęcony ludowi Huli, zamieszku- jącego Papuę-Nową Gwineę (zob.: Strathem M. 1980, s. 174-222). Tezy Strathern zyskują nową wartość w kontekście odkryć związanych z genetyką; zob.: Franklin S. 2003, s. 65-85). 4 Zob.: Chislenko A.; Zhang L. 2016. 5 Zob.: Wrześniewski B. 2013, s. 329-259. 9 Adam Mazurkiewicz Przywołany tu passus pozornie ma niewiele wspólnego z pozatekstową rze- czywistością, znaną czytelnikowi z jego codziennego doświadczenia. Tym jed- nakże, co jest najistotniejsze w kreacji możliwości komunikacyjnych protagoni- sty, pozostaje nie gadżet (i on traci zresztą coraz bardziej fantastyczny charakter w obliczu możliwości oferowanych przez technologię virtual reality), lecz spo- sób, w jaki bohater utworu Wiliamsa pozostaje „zanurzony” w medialnym świe- cie – ten zaś pozostaje zgoła niefikcyjny. Toteż Gwiazda wideo – odczytywana z perspektywy koncepcji „gatunków zmąconych” (Geertz C. 1998, s. 214-235) – staje się świadectwem nie tyle popisu wyobraźni pisarza, ile raczej jego wraż- liwości na cywilizacyjne makrotrendy, prowadzące do przemian paradygmatu kulturowego6. Współcześnie bowiem nie sposób rozdzielić technologii, kultury i sztuki, współtworzących cyberkulturę. Syntopia owych aspektów paradygmatu cywilizacyjno-kulturowego prowadzi nie tylko do zatarcia granic między tym, co należy do sfery sztuki i nauki, ale i w istotny sposób wpływa na odbiór dzieła ar- tystycznego (zob.: Zawojski P. 2010, s. 117). W gestii zaś dydaktyków – co uświa- damia lektura szkicu Moniki Wachowicz i Piotra Szeligowskiego, ale i Jolanty Laskowskiej, optymistycznie upatrującej przyszłość czytania w rozwoju nowych mediów – pozostaje to, do jakiego stopnia będą potrafili wykorzystać naturalne zainteresowanie najmłodszych (tak wiekiem, jak i stażem czytelniczym) dla krze- wienia kultury czytelniczej (zob.: Huk T. 2011, s. 198-214). W dialog (miejscami 6 Wybrane tendencje omawia Tomasz Zalega (Zalega T.  2013a, s.  3-21). Jakkolwiek badacz nie porusza kwestii związanych bezpośrednio z czytelnictwem, na uwagę zasługuje zwrócenie uwagi na  „kokonizację” konsumpcji, tj.  sytuację, w  której wszelkie potrzeby kulturalne, edukacyjne, rekreacyjne, zachowania prozdrowotne itd. zostają przeniesione z instytucji publicznych do domu (zob.: Zalega T. 2013a, s. 10). W rozważanym tu kontekście „homocentryzm” (określenie Zalegi) przejawia się rezy- gnacją z usług bibliotecznych na rzecz tworzenia prywatnych księgozbiorów. Zarazem jed- nak, co podkreślają badacze rynku księgarskiego, spada popyt na książki drukowane (zob.: Dobrołęcki P. [b.d. i m.w.], s. 21-22), jedynie okresowo stymulowany przez różne czynniki zewnętrzne (święta, wręczanie nagród literackich, przede wszystkim Nagrody Literackiej NIKE). Jednocześnie zaś internetowe portale „Chomikuj.pl” bądź „Torrenty.org” oferują m.in. e-booki i audiobooki w sposób nie zawsze zgodny z prawem, co dodatkowo pogłębia chaos na rynku dóbr kulturowych. Do pewnego stopnia remedium na tę sytuację zdaje się obserwowane przez Zalegę (i odnotowywane przez Dobrołęckiego) zjawisko „konsump- cji współpracującej” (inaczej: sharing, mesh, konsumpcja kolaboratywna), polegającej na  ograniczaniu wydatków na  dobra konsumpcyjne poprzez ich wymianę (zob.: Zalega T. 2013b, s. 27). Swoistą wartością dodaną takiej strategii konsumenckiej pozostaje wytwo- rzenie communitas czytających i rozwój zachowań społecznych. 10 Tradycja i (po)nowoczesność, czyli kilka uwag tytułem wstępu nacechowany polemicznie) ze stanowiskiem zaprezentowanym przez wymie- nionych tu badaczy wchodzi Magdalena Wójcik, akcentująca możliwości, ale i zagrożenia wynikające z wprowadzania nowych technologii cyfrowych jako narzędzi edukacji czytelniczej. Oczywiście i one powinny znaleźć swoje miejsce w promowaniu kultury książki – to kwestia bezsporna; problematyczny staje się zakres owych innowacji i takie wyważenie ich wprowadzania, by nadal stanowiły pomoc, nie cel sam w sobie. Co więcej: namysł nad sygnalizowanymi tu pro- blemami zyskuje szczególną rangę w kontekście dialogu międzypokoleniowego, do zerwania którego może dojść wskutek rozpadu wspólnoty doświadczenia cy- wilizacyjnego (zob.: Kamolińska-Jagodzik E. 2012, s. 191-210)7. Naszkicowane powyżej zmiany technologiczne oraz rozwój „pokolenia mille nialsów” (osoby urodzone w latach 1984-2000) nie pozostały bez wpływu na literaturę jako medium treści kulturowych i jej kształt formalny (zmienia się również – co uświadamia szkic Zenony Krupy – sposób informacji o książce i model jej promocji, coraz częściej wykorzystujący różnorodnie realizowane założenia marketingu wirusowego; zob.: Wziątek R. 2010, s. 152). Zanika li- nearność lektury dzieła literackiego, w coraz większym stopniu zastępowana namysłem nad jego formą fizyczną (szczególny wyraz ta zmiana znalazła w od- niesieniu do tzw. liberatury; zob.: Przybyszewska A. 2015, s. 23-75). Równo- legle zaś przedmiotem naukowej refleksji staje się wirtualizacja literatury oraz możliwe sposoby odczytań, które ustanawia sam czytelnik (powieść hipertek- stowa). Zmianie ulega również forma przekazu, kondensująca zapis na wzór form użytkowych (blogi literackie, poezja sms-owa i utrzymana w poetyce wpisów na Twitterze, poezja fraktalna oraz cyfrowa, imitujące kody źródłowe w  różnych językach programowania, m.in. C++, Java). Współtworzą one (i nie tylko one, nie można bowiem zapominać o fenomenie powieści hipertekstowej) zjawisko zwane liternetem, które można definiować jako literaturę interneto- wą, niemożliwą do zaistnienia poza tym (meta)medium (zob.: Marecki P. 2002, 7 Na temat strategii negocjowania znaczeń między kolejnymi pokoleniami zob.: Melo- sik M., Szkudlarek T. 1998, s. 269. Należy jednak zadać sobie pytanie, czy wymienione przez badaczy sposoby rozwiązywania konfl iktów międzypokoleniowych nadal funkcjonują w obliczu tendencji do rozpadu rodzin wielopokoleniowych i przejścia od takiego modelu do modelu rodziny nuklearnej, w której – co istotne – więzi rodziców i dziecka/dzieci ule- gają rozluźnieniu wraz z  upływem lat (szerzej na  temat przemian modelu współczesnej rodziny zob.: Bakiera L. 2006, s. 101-115). 11 Adam Mazurkiewicz s. 7-21)8. W ten sposób literatura staje się jednym z kanałów przekazu treści kulturalnych – raczej zresztą dopełnieniem, niż alternatywą – wobec tekstów wizualnych i audialnych. Wirtualizacja doświadczenia nie jest zresztą charak- terystyczna jedynie dla czytelników e-literatury; znaczące pod tym względem pozostają pierwsze eksperymenty komercyjne z tzw. „rzeczywistością rozsze- rzoną” (augmented reality; AR), którą zastosowano m.in. w grze Pokemon Go! (2016); to co realne i to, co wirtualne współtworzy w niej nową jakość odczu- wania rzeczywistości – rzeczywistość zmieszaną (Mixed Reality)9. Nie powinna przeto dziwić decyzja Redaktorów tomu, by uczynić nowe me- dia punktem odniesienia dla namysłu nad uwarunkowaniami inicjacji literac- kich. To bowiem nowe media – o czym dobitnie przekonuje lektura zarówno szkicu Zenony Krupy, jak i pomieszczonych w niniejszym tomie wypowiedzi innych badaczy (m.in. Agnieszki Przybyszewskiej, Jolanty Laskowskiej i Edyty Kilian) – konstytuują nowy paradygmat kulturowy, mający przemożny wpływ na zachowania czytelnicze. Z tego powodu szczególna uwaga należy się szkico- wi Przybyszewskiej; jego autorka ukazuje, jak – wraz ze zmianami technologicz- nymi – zmienia się model lektury i sposób recepcji dzieła literackiego. Wnioski, do których dochodzi badaczka, pozostają tym bardziej godne pogłębionego na- mysłu, że nie ograniczają się do jednej z wielu możliwych technologii „czytania cyfrowego”; rozważania nad step-in-book w ujęciu Przybyszewskiej stanowią jedynie aktualizację szerszego problemu badawczego: relacji pomiędzy techno- logią i konkretyzacją dzieła (w tym sensie rozważania te zdają się pozostawać w kręgu zainteresowań badawczych autorki, wyznaczanych przemianami formy utworu literackiego, którym wyraz dała w zarysie monograficznym poświęco- nym zjawiskom z kręgu „liberatury”10). Szkic Przybyszewskiej (do pewnego stopnia również Kilian, poświęcony audialnej cyberpoezji) wart jest uważnej lektury zresztą nie tylko ze względu na znaczące walory poznawcze; to zarazem swoisty pomost scalający dwie czę- ści prezentowanej Czytelnikowi książki. W tej bowiem – wydzielonemu na pod- 18 Notabene, można  – za  Agnieszką Przybyszewską  – szukać w  pełni uzasadnionych „powinowactw z wyboru” pomiędzy twórcami liberatury i liternetu; zob.: Przybyszewska A. 2015, s. 333-347. 19 Zob.: Pardel P. 2009, s. 35-64; Kluszczyński R. W. 2000, s. 192-197; Steed A. [et al.] 2002. 10 Zob.: Przybyszewska A. 2015. 12 Tradycja i (po)nowoczesność, czyli kilka uwag tytułem wstępu stawie kryterium tematyczno-problemowego – blokowi artykułów poświęco- nych relacji pomiędzy kulturą czytelniczą i nowymi mediami towarzyszy inny, stawiający w centrum zainteresowania samą kulturę czytelniczą. Przybyszewska łączy oba poruszane w tomie aspekty życia literackiego, ukazując, w jaki sposób technika wpływa na lekturę, a także jak najnowsza technologia zostaje wykorzy- stana w procesie czytania. Dzięki zaś wprowadzeniu kategorii operacyjnej „czy- telnika zaangażowanego” badaczka wchodzi w dialog z wizją tego pojęcia za- wartą na kartach szkicu Zofii Zasackiej, pomieszczonego w niniejszym tomie11. Badacze – podejmujący kwestie związane z kulturą czytelniczą sensu stricto – stawiają w centrum zainteresowania sposoby, w jakie tradycja inicjacji w lekturę może dziś być aktualizowana tak, aby nadal stanowiła istotną cezurę w życiorysie czytelnika. Do pewnego stopnia odpowiedź na pytanie o możliwe strategie po- daje Zasacka, wskazując na sześć dróg do zaangażowania w czytanie. Badaczce sekundują Anna Zatora i Michał Wróblewski, ukonkretniając propozycję owych sześciu dróg w postaci raportu z projektu edukacyjnego „Boys Reading” w ra- mach „Erasmus+” (2014-2016). Owszem, można uznać, że dobór osób biorących udział w badaniu nie gwarantuje obiektywizmu wyników (są nimi nastoletni chłopcy niedeklarujący potrzeby obcowania z książką). Zastanawiające jednak pozostają zbieżności między wydzielonymi przez Zasacką strategiami umoż- liwiającymi stworzenie „czytelnika zaangażowanego” a obserwacjami Zatory i Wróblewskiego. I nie tylko tych badaczy, o czym świadczy szkic Marty Kra- suskiej-Betiuk, poszukującej modelu namysłu nad kulturą literacką studentów. Dopełnieniem problematyki poruszanej przez badaczy pozostaje szkic Marty Deńcy podnoszącej kwestie związane z czytelnictwem osób niepełno- sprawnych i ze specjalnymi potrzebami. Nie jest to zagadnienie nowe w refleksji bibliotekoznawczej, jednak nadal brak jego kompleksowego opracowania, toteż dobrze się stało, że i na kartach niniejszego tomu pojawiło się jako sygnał troski 11 Dla obu szkiców można by zresztą znaleźć dopełnienie w artykule Magdaleny Rem- bowskiej-Płuciennik (2009, s. 120-134). Przywołane tu autorki (tj. Przybyszewską, Zasacką i  Rembowską-Płuciennik) łączy przekonanie o  prymarnej roli czytelnika w  kontakcie z utworem literackim. Co istotnie: to on nadaje ostateczne sensy temu, co zostało zapi- sane, a w procesie interpretacji odnosi proponowaną wizję fi kcyjnego świata do własnych doświadczeń pozaartystycznych. Toteż jego rola – zwłaszcza jako czytelnika-użytkownika nowych mediów – nie ogranicza się jedynie do odbioru artystycznych treści; zob.: Krajew- ski M. 2012, s. 79-91. 13 Adam Mazurkiewicz o najbardziej potrzebujących uwagi czytelników12. W ich bowiem przypadku inicjacja w świat literatury staje się zarazem sposobem na społeczne i kulturo- we wykluczenie13. Co więcej: w dobie edukacji permanentnej – a współczesna cywilizacja Zachodu opiera się przecież na przeświadczeniu o konieczności cią- głego uzupełnienia wykształcenia w sposób mniej lub bardziej sformalizowa- ny już po zakończeniu nauki w placówkach edukacyjnych (szkołach wyższych różnego typu) – utrudnienie dostępu do materiałów szkoleniowych może być równoznaczne ze zmniejszeniem szans tych osób na rynku pracy i skazaniem ich na pomoc socjalną. Postępowanie takie prowadzi oczywiście do uzależnie- nia od owej pomocy; to zaś w perspektywie długofalowej polityki wiązałoby się z postępującą życiową marginalizacją owych beneficjentów opieki społecznej14. Remedium na taką społeczną i kulturową degradację może okazać się perma- nentna edukacja, która objęłaby szerokie kręgi społeczeństwa15. Jej warunkiem niezbędnym pozostaje jednakże skuteczność przyswajania informacji, będąca (posłużmy się językiem matematyki) pochodną sprawności czytania. Tę zaś – w myśl supozycji Zofii Pomirskiej – można zwiększyć w znaczący sposób dzięki stosowaniu technik szybkiego czytania. Odwołując się do koncepcji Re- giny Pawłowskiej, badaczka podkreśla związek pomiędzy szybkością lektury tekstów specjalistycznych a stopniem ich zrozumienia (czyli, de facto, skutecz- nością czytania). Jednocześnie zaś Pomirska przypomina, że technika szybkiego czytania nie może zastąpić samej nauki czytania i – związanego z nią – naby- wania kompetencji odbiorczych. Jak bowiem udowadniają prowadzone przez Jolantę Laskowską badania ankietowe, owa kompetencja może stanowić klu- czową zmienną decydującą o aprobacie/niechęci wobec czytania. 12 Nie jest to zresztą pierwszy w dorobku naukowym badaczki szkic poświęcony sytua- cji czytelnika z dysfunkcjami, o czym świadczą inne jej publikacje; zob.: Deńca M. 2008, nr 1, s. 17-18; Deńca M. 2014, s. 309-328; Deńca M. 2015, s. 169-189. Wespół z publikacjami innych badaczy (np. Małgorzaty Czerwińskiej, Ewy Adaszyńskiej, Małgorzaty Kuncewicz, Tadeusza Majewskiego) szkice Deńcy pozostają wyrazem zainteresowania środowiska bibliologicznego osobami wymagającymi szczególnej opieki. 13 Zob.: Kisielewska-Meller J. 2012, s. 38; Skibska J., Warchał M. 2011, s. 369-386. 14 Zob.: Sozańska D. 2013, s. 153-166. Sytuacja taka jest – o czym przekonuje publikacja Krzysztofa Kurowskiego – nie tylko niekorzystna z perspektywy samych zainteresowanych, ale i łamiąca ich konstytucyjne prawa; zob.: Kurowski K. 2014. 15 Zob.: Wolicki M. 2011, s. 11-26; Skwarek J., Kowerski M., Klimczuk B. 2011, s. 9-19; Roter A. 2012, s. 143-152; Przybylska A. 2014, s. 28-39. 14 Tradycja i (po)nowoczesność, czyli kilka uwag tytułem wstępu * * * Gdyby pokusić się o znalezienie wspólnoty problemowej dla przywoływa- nych tu szkiców, należałoby upatrywać jej we – w pełni zresztą uzasadnionym – przekonaniu o randze edukacji czytelniczej dla współczesnego odbiorcy dóbr kultury. Literatura – niezależnie od zmian o charakterze (przywołajmy rozróż- nienie ontologiczne zaczerpnięte z pism Arystotelesa16) przygodnym – wciąż pozostaje pierwotnym medium socjalizacji (a zatem i wprowadzenia w świat kultury) jednostki w społeczeństwie. Owszem: zmieniają się postaci dzieła literackiego; ono samo może podlegać w coraz większym stopniu wirtualiza- cji. Jednak nadal krzewienie kultury czytelniczej – zwłaszcza wśród odbior- ców młodych wiekiem i stażem lekturowym – pozostaje jedynym sposobem na utrzymanie ciągłości i tożsamości kulturowej w świecie permanentnych zmian. Toteż – odpowiadając na tytułowe pytanie, które postawiły Redaktorki tomu – nowoczesne technologie czy tradycyjne metody?, można byłoby sugestię wykluczenia (której wykładnikiem pozostaje spójnik „czy”) zastąpić odczyta- niem go jako równoważnego spójnikowi „i”17. Wówczas okazuje się, że kon- kurencyjność nowoczesnej technologii i tradycyjnej metody z powodzeniem można zastąpić ich kooperacją – dla dobra czytelnika. Bibliografi a Adamczyk S. (1959), Różnica między istotą a istnieniem substancjalnym w nauce Arystotelesa, „Rocznik Filozoficzny”, z. 1, s. 103-127. Bakiera L. (2006), Rodzina z perspektywy socjologicznej i psychologicznej: cią- głość i zmiana, „Roczniki Socjologii Rodziny”, t. XVII: Obrazy z życia rodzin- nego z perspektywy interdyscyplinarnej, Poznań, s. 101-115. Chislenko A. [b.d.w.], Legacy System and Functional Cyborgization, v. 0.89 [on- line], [access: 26.04.2013], available in the Internet: http://www.lucifer. com/~sasha/articles/Cyborgs.html . Czy jako spójnik (2013) [online], [dostęp: 8.12.2016], dostępny w Internecie: http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/czy-jako-spojnik;14088.html . 16 Zob.: Adamczyk S. 1959, s. 103-127. 17 Postępowanie takie nie pozostaje sprzeczne ze społeczną świadomością językową, o czym świadczy wpis w Poradni Językowej PWN; zob.: Czy jako spójnik [online]. 15 Adam Mazurkiewicz Deńca M. (2008), Praca z czytelnikiem niesłyszącym, „Biblioteka w Szkole”, nr 1, s. 17-18. Deńca M. (2014), Czytelnik niesłyszący w bibliotece szkolnej [w:] Antczak M. [i in.] (red. nauk.), Kultura czytelnicza dzieci i młodzieży początków XXI wie- ku. Szkice bibliologiczne, Łódź, Wydaw. Uniwersytetu Łódzkiego, s. 309-328. Deńca M. (2015), Rola biblioteki szkolnej w rozwijaniu kompetencji czytelniczych uczniów niesłyszących [w:] Antczak M. [i in.] (red. nauk.), W kręgu kultury czy- telniczej dzieci i młodzieży, Łódź, Wydaw. Uniwersytetu Łódzkiego, s. 169-189. Dobrołęcki P. [b.d.w.], Rynek książki w Polsce 2015 [online], [dostęp: 6.12.2016], dostępny w Internecie: http://www.instytutksiazki.pl/upload/Files/po- lish_book_market_2015_PL_popr.pdf . Franklin S. (2003), Re-thinking nature – culture. Anthropology and new genetics, „Anthropological Theory”, no. 1, p. 65-85. Geertz C. (1998), O gatunkach zmąconych. Nowe konfiguracje myśli społecznej [w:] Nycz R. (red.), Postmodernizm: antologia przekładów, Kraków, Wydaw. Baran i Suszyński, 1998, s. 214-235. Haraway D. (2012), Manifest gatunków stowarzyszonych, przekł. J. Bednarek [w:] Gajewska A. (red.), Teorie wywrotowe. Antologia przekładów, Poznań, Wydaw. Poznańskie, s. 241-260. Huk T. (2011), Charakterystyka sytuacji dydaktycznej podczas zajęć kompute- rowych w edukacji wczesnoszkolnej [w:] Juszczyk S., Kisiel M., Budniak A. (red.), Pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna w sytuacji zmiany społecznej, kulturowej i oświatowej. Studia – rozprawy – praktyka, Katowice, Katedra Pedagogiki Wczesnoszkolnej i Pedagogiki Mediów Instytut Pedagogiki, Wy- dział Pedagogiki i Psychologii Uniwersytet Śląski w Katowicach, s. 198-214. Karmolińska-Jagodzik E. (2012), Komunikacja międzypokoleniowa – rozważa- nia wokół różnic kulturowych, „Studia Edukacyjne”, nr 21, s. 191-210. Kisielewska-Meller J. (2012), Uszkodzenie słuchu a społeczna marginalizacja, dyskryminacja, wykluczenie [online] [w:] Grzejszczak H., Fryza M., Rataj- czak K. (red.), Wykluczenie społeczne wczoraj i dziś, Poznań, s. 26-44, [do- stęp: 13.12.2016], dostępny w Internecie: https://repozytorium.amu.edu. pl/bitstream/10593/2883/1/Wykluczenie 20spoleczne 20 20 20prze- szlosc 20i 20terazniejszosc.pdf . Kluszczyński R. W. (2000), Ontologiczne transgresje. Sztuka pomiędzy rzeczywi- stością realną a wirtualną, „Kultura Współczesna”, nr 1-2, s. 192-197. 16 Tradycja i (po)nowoczesność, czyli kilka uwag tytułem wstępu Krajewski M. [b.d.w.], Od odbiorcy do uczestnika. Znikający widz i jego współcze- śni następcy [w:] Kędziora M., Nowak W., Ryczek J. (red.), Co z tym odbior- cą? Wokół zagadnień odbioru sztuki, Poznań, Wydaw. Naukowe Wydziału Nauk Społecznych UAM, s. 79-91. Kurowski K. (2014), Wolności i prawa człowieka i obywatela z perspektywy osób z niepełnosprawnościami [online], Warszawa, Biuro Rzecznika Praw Oby- watelskich, [dostęp: 13.12.2016], dostępny w Internecie: https://www.rpo. gov.pl/sites/default/files/Wolnosci_i_prawa_srodki_5.pdf . Li G., Zhang D. (2016), Brain-Computer Interface Controlled Cyborg: Establi- shing a Functional Information Transfer Pathway from Human Brain to Coc- kroach Brain [online], „PLoS One”, no. 3, [access: 16.09.2016], available in the Internet: http://journals.plos.org/plosone/article/asset?id=10.1371/ journal.pone.0150667.PDF . Marecki P. (2002), Liternet [w:] Marecki P. (red.), Liternet. Literatura i internet, Kraków, Ha!Art, s. 7-21. Melosik Z., Szkudlarek T. (1998), Kultura, tożsamość i edukacja – migotanie zna- czeń, Kraków, Oficyna Wydawnicza Impuls, ISBN 978-83-7587-326-9. Ministerstwo Kultury i  Dziedzictwa Narodowego [b.d.w.] [online], [dostęp: 06.12.2016], dostępny w Internecie: http://www.mkidn.gov.pl/media/ docs/2013/20131220__NPRCZ.pdf . Nowak A. (red.), Edukacja a marginalizacja i wykluczenie społeczne, Katowice, Wydaw. Uniwersytetu Śląskiego, s. 143-152. Osiecka-Chojnacka J. (2014), Czytelnictwo w Polsce i innych krajach Unii Euro- pejskiej [online], „indos”, nr 17(117), s. 4, [dostęp: 6.12.2016], dostępny w In- ternecie: http://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/0291AD9C4904205EC- 1257D62004108A1/$file/Infos_177.pdf . Pardel P. (2009), Przegląd ważniejszych zagadnień rozszerzonej rzeczywistości, „Studia Informatica”, nr 1, s. 35-64. Przybylska E. (2014), Alfabetyzacja i edukacja podstawowa osób dorosłych jako wyzwanie teraźniejszości, „Przegląd Pedagogiczny. Półrocznik”, nr 2, s. 28-39. Przybyszewska A. (2015), Liberackość dzieła literackiego, Łódź, Wydaw. Uni- wersytetu Łódzkiego, ISBN 978-83-7969-417-4. Rembowska-Płuciennik M. (2009), Wizualne efekty i  afekty. Obrazowanie mentalne a emocjonalne zaangażowanie czytelnika, „Teksty Drugie”, nr 6, s. 120-134. 17 Adam Mazurkiewicz Roter A. (2012), Edukacja jako proces warunkujący wyjście z  marginaliza- cji – prawda czy fałsz? Na przykładzie migracji zarobkowych, „Chowanna”, t. 1(38), s. 143-151. Skibska J., Warchał M. (2011), Edukacja inkluzyjna dziecka niepełnosprawnego w szkole ogólnodostępnej a integracja społeczna [w:] Denek K., Kamińska A., Kojs W., Oleśniewicz P. (red.), Edukacja Jutra w kontekście wyzwań współ- czesności, Sosnowiec, Oficyna Wydawnicza „Humanitas”, s. 369-386. Skwarek J., Kowerski M., Klimczuk B. (2011), Udział w kulturze a wykluczenie społeczne dzieci i młodzieży, „Zamojskie Studia i Materiały. Seria Pedagogi- ka”, nr 13, s. 9-19. Sozańska D. (2013), Osoby niepełnosprawne na rynku pracy, „Labor et Educatio”, nr 1, s. 153-166. Steed A. [et al.] (2002), Mixed-Reality Interfaces to Immersive Projection Sys- tem [online], [access: 02.12.2016], available in the Internet: http://www0. cs.ucl.ac.uk/research/equator/papers/mixed_interface_final.pdf . Strathern M. (1980), No Nature, no Nature: the Hagen Case [online] [in:] Mac- Cormack C. P.,  Strathern M. (eds .), Nature, Culture and Gender, Cambridge, Cambridge University Press, p. 174-222. Wiliams W. J. (1991), Gwiazda wideo, „Fenix”, nr 2, s. 3-32. Wolicki M. (2011), Edukacja permanentna – potrzeba i formy, „Forum Pedago- giczne UKSW”, nr 1, s. 11-26. Wrześniewski B. (2013), Techno-ciało: podmiotowość, cielesność, technologia [w:] Burszta W. J., Czubaj M. (red.), Ścięgna konsumpcyjne. Próby z kulturo- znawstwa krytycznego, Gdańsk, Wydaw. Naukowe Katedra, s. 329-359. Wziątek R. (2010), Marketing wirusowy w Internecie, „Polskie Stowarzyszenie Zarządzania Wiedzą”, seria: „Studia i Materiały” 29, s. 151-157. Zalega T. (2013a), Nowe trendy i makrotrendy w zachowaniach konsumenckich gospodarstw domowych w XXI wieku, „Konsumpcja i Rozwój”, nr 2, s. 3-21. Zalega T. (2013b), Nowe trendy w zachowaniach konsumpcyjnych miejskich go- spodarstw domowych w okresie kryzysu, „Marketing i Rynek”, nr 8, s. 24-37. Zawojski P. (2010), Cyberkultura. Syntopia sztuki, nauki i technologii, Warszawa, Wydaw. POLTEXT, ISBN 978-83-7561-082-6. 18 Część I Świat cyfrowy w krzewieniu kultury czytelniczej dzieci i młodzieży Digital world in promoting reading culture of children and youth
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Nowoczesne technologie czy tradycyjne metody? O tendencjach w krzewieniu kultury czytelniczej młodego pokolenia
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: