Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00119 005076 14859379 na godz. na dobę w sumie
Nowoczesne zarządzanie finansami przedsiębiorstwa - ebook/pdf
Nowoczesne zarządzanie finansami przedsiębiorstwa - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 315
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-0512-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja została pomyślana przede wszystkim jako podręcznik dla studiujących nauki ekonomiczne, zwłaszcza finanse przedsiębiorstwa. Będzie jednak również przydatna osobom zamierzającym rozpocząć działalność gospodarczą lub już ją prowadzącym, ale odczuwającym niedosyt wiedzy z zakresu finansów. W podręczniku, w wyjątkowo przystępnej formie omówiono przede wszystkim nowe instrumenty i transakcje finansowe, które pojawiły się na polskim rynku finansowym wraz z jego rozwojem. Autorzy uwzględnili wymogi Nowej Umowy Kapitałowej. Przez całą pracę przewija się wątek ryzyka finansowego, czyhającego na każdym etapie funkcjonowania firmy.

Książka zatytułowana „Nowoczesne zarządzanie finansami przedsiębiorstwa', przygotowana przez zespół autorów pod kierunkiem prof. dr hab. Aurelii Bielawskiej, stanowi kompendium bogatej wiedzy na temat nowoczesnego podejścia w racjonalnym zarządzaniu finansami przedsiębiorstwa. (...) Struktura pracy sprawia, że czytający jej treść będzie mógł posiąść wiedzę, która pozwoli mu na efektywne gospodarowanie, zarówno kapitałem własnym, jak i pożyczonym. Publikacja ta spełnia w najwyższym stopniu rolę  podręcznika (...), będzie pozycją poszukiwaną przez młodzież studiującą na kierunku ekonomicznym i innych kierunkach pokrewnych.

Prof. zw. dr hab. Maria Dębniewska

Kierownik Katedry Finansów i Bankowości

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Nowoczesne zarzàdzanie finansami przedsi´biorstwa E Autorzy: Anna Bera 11 Aurelia Bielawska 2 Jacek Folga 9 Magdalena Kosowska 5 Gabriela ¸ukasik 1 Dominika MaÊcianiec-Kordela 6 Dorota Nosal 12 Ma∏gorzata Porada-Rochoƒ 3 Anna Rosa 8 Bogus∏aw Walczak 10 S∏awomir Zar´bski 7 Danuta Zawadzka 4 S N A N I F Radakcja naukowa Aurelia Bielawska Nowoczesne zarzàdzanie finansami przedsi´biorstwa Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2009 Wydawca: Dorota Ostrowska-Furmanek Redakcja merytoryczna: Anna Głażewska-Czuryło Recenzent: prof. zw. dr hab. Maria Dębniewska Projekt okładki i stron tytułowych: GRAFOS Ilustracja na okładce: © Inok/iStockphoto.com Seria: Finanse Podseria: Finanse przedsiębiorstwa Tytuł dofinansowany przez Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytetu Szczecińskiego i przez Politechnikę Koszalińską © Wydawnictwo C.H. Beck 2009 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o., ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: GRAFOS Druk i oprawa: Studio Spartan, Gdynia ISBN 978-83-255-0512-7 Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 1. Podstawy nowoczesnego zarządzania finansami przedsiębiorstwa (Gabriela Łukasik) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 1.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 1.2. Decyzje kapitałowe współczesnych przedsiębiorstw . . . . . . . . . . . . . . . . 13 1.3. Kategoria wartości w strukturze celów przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . 16 1.4. Klasyfikacja metod i źródeł finansowania przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . 18 1.5. Rynek kapitałowy jako miejsce pozyskiwania kapitału . . . . . . . . . . . . . . 22 1.6. Struktura kapitału jako problem decyzyjny współczesnego przedsiębiorstwa . 24 1.7. Podstawy i czynniki aktywności przedsiębiorstwa na rynku pieniężnym . 29 1.8. Podstawy zarządzania ryzykiem w przedsiębiorstwie . . . . . . . . . . . . . . . 32 Pytania sprawdzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 2. Wpływ Nowej Umowy Kapitałowej na zarządzanie finansami przedsiębiorstwa (Aurelia Bielawska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 2.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 2.2. Od Bazylei I do Bazylei II . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 2.3. Charakterystyka treści i celów Nowej Umowy Kapitałowej . . . . . . . . . . 40 2.4. Rating jako podstawa oceny wiarygodności kredytowej należności od przedsiębiorstw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 2.5. Wpływ NUK na dostępność i koszt kredytów bankowych . . . . . . . . . . . . 46 2.6. Potrzeby informacyjne do oceny ratingowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 2.7. Możliwe strategie dostosowania MŚP do wymogów NUK . . . . . . . . . . . 49 2.8. Kwantyfikacja ryzyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 2.9. Specyfika małych i średnich przedsiębiorstw jako obiektów ratingu . . . . 54 Pytania sprawdzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 3. Typowe przyczyny finansowania przedsiębiorstw (Małgorzata Porada-Rochoń) 61 3.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 3.2. Finansowanie zakładania przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 3.3. Wybór formy prawnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 3.4. Finansowanie rozwoju przedsiębiorstwa przez podwyższenie kapitału – fuzje i przejęcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 5 Spis treści 3.5. Finansowanie przedsiębiorstwa w kryzysie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 3.6. Działania krótkoterminowej restrukturyzacji finansowej . . . . . . . . . . . . 73 3.6.1. Analiza bieżących potrzeb gotówkowych przedsiębiorstwa . . . . . 74 3.6.2. Opracowanie i implementacja planu doraźnej pomocy finansowej . . 74 3.6.3. Przygotowanie planu restrukturyzacji finansowej w perspektywie długoterminowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 3.7. Działania długoterminowej restrukturyzacji finansowej . . . . . . . . . . . . . 75 3.7.1. Zapewnienie płynności finansowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 3.7.2. Wykreowanie właściwej struktury kapitałowej . . . . . . . . . . . . . . . 76 3.7.3. Rekonfiguracja aktywów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 Pytania sprawdzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 4. Struktura kapitału przedsiębiorstwa (Danuta Zawadzka) . . . . . . . . . . . . . 80 4.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 4.2. Pojęcie struktury kapitału i struktury finansowania . . . . . . . . . . . . . . . . 80 4.3. Czynniki determinujące strukturę kapitału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 4.4. Koszt kapitału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 4.5. Dźwignia finansowa – wpływ struktury kapitału na rentowność kapitałów własnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 4.6. Teorie struktury kapitału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 4.6.1. Teorie rynku doskonałego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 4.6.2. Teorie rynku niedoskonałego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 Pytania sprawdzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 5. Finansowanie pożyczkami i kredytami – szanse i zagrożenia (Magdalena Kosowska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 5.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 5.2. Finansowanie kredytami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 5.2.1. Rodzaje kredytów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 5.2.2. Kredytowanie działalności gospodarczej przedsiębiorstwa . . . . . . 109 5.3. Finansowanie pożyczkami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 5.4. Inne instrumenty finansowania obcego. Instrumenty wsparcia finansowego przedsiębiorstw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 5.4.1. Finansowanie przedsiębiorstw metodą dotacyjną . . . . . . . . . . . . . 120 5.4.2. Mikropożyczki dla mikroprzedsiębiorstw. System funduszy pożyczkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 5.4.3. Fundusze poręczeń kredytowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 Pytania sprawdzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 6. Papiery wartościowe jako instrumenty pozyskiwania kapitału (Dominika Maścianiec-Kordela) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 6.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 6.2. Papiery udziałowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 6.3. Papiery dłużne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 6.3.1. Obligacje przedsiębiorstw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 6.3.2. Krótkoterminowe papiery dłużne przedsiębiorstw . . . . . . . . . . . . 139 6.4. Weksle . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 Pytania sprawdzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 7. Rola finansowania wewnętrznego działalności gospodarczej przedsiębiorstwa (Sławomir Zarębski) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 6 Spis treści 7.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 7.2. Finansowanie wewnętrzne jako pierwotna (podstawowa) forma finansowania przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 7.3. Finansowanie zyskiem zatrzymanym (samofinansowanie) . . . . . . . . . . . 148 7.4. Finansowanie z odpisów amortyzacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 7.5. Finansowanie za pomocą transformacji majątku przedsiębiorstwa . . . . . 155 7.6. Wewnętrzne finansowanie o charakterze krótkookresowym . . . . . . . . . . 159 7.7. Wady i zalety wewnętrznych źródeł zdobywania kapitału . . . . . . . . . . . 160 7.8. Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 Pytania sprawdzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 8. Alternatywne instrumenty finansowania (Anna Rosa) . . . . . . . . . . . . . . . . 165 8.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 8.2. Kapitał mezzanine . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 8.2.1. Rodzaje kapitału mezzanine . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 8.2.2. Zalety i wady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 8.3. Leasing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 8.4. Sekurytyzacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 8.5. Faktoring . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 8.5.1. Zalety i wady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 8.5.2. Faktoring a kredyt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 8.6. Forfaiting w handlu zagranicznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 8.6.1. Zalety i wady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 8.6.2. Faktoring a forfaiting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 8.7. Private equity (venture capital i business angels) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 8.7.1. Zalety i wady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 8.7.2. Venture capital a kredyt bankowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 8.7.3. Business angels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 Pytania sprawdzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 9. Zarządzanie majątkiem obrotowym (Jacek Folga) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 9.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 9.2. Strategia płynności finansowej i cykl konwersji gotówki . . . . . . . . . . . . 198 9.2.1. Pojęcie strategii płynności finansowej przedsiębiorstwa . . . . . . . . 198 9.2.2. Metody oceny płynności finansowej przedsiębiorstwa . . . . . . . . . 201 9.2.3. Cykl konwersji gotówki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 9.3. Zarządzanie należnościami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210 9.3.1. Monitorowanie poziomu należności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210 9.3.2. Pomiar rotacji należności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 9.3.3. Dyskontowa ocena należności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214 9.4. Zarządzanie zapasami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 9.4.1. Kontrola poziomu utrzymywanych zapasów . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 9.4.2. Kontrola kosztów zapasów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 9.4.3. Ekonomiczna wielkość zamówienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 9.4.4. Metoda just in time . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 9.5. Zarządzanie środkami pieniężnymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 9.5.1. Modele optymalizacji gotówki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 9.5.2. Prognozowanie przepływów gotówki w krótkim okresie . . . . . . . 226 9.5.3. Innowacyjne zarządzanie środkami pieniężnymi . . . . . . . . . . . . . 228 9.6. Zarządzanie zobowiązaniami handlowymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 9.6.1.Korzyści wynikające z zarządzania zobowiązaniami handlowymi . 231 7 Spis treści 9.6.2. Kontrola zobowiązań handlowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 9.6.3. Kontrola procesu wykonywania płatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 Pytania sprawdzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 10. Strategie podatkowe i parapodatkowe jako narzędzie zarządzania finansami przedsiębiorstwa (Bogusław Walczak) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 10.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 10.2. Podatkowe i parapodatkowe obciążenia fiskalne przedsiębiorstwa . . . 235 10.3. Mierniki obciążenia podatkowego i parapodatkowego przedsiębiorstw . 238 10.4. Pojęcie i kryteria klasyfikacji strategii podatkowych . . . . . . . . . . . . . . . 240 10.4.1. Wybór formy opodatkowania w podatkach dochodowych . . . . 244 10.4.2. Kredyt podatkowy jako element strategii podatkowej w podatku dochodowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248 10.5. Pojęcie i kryteria klasyfikacji strategii parapodatkowych . . . . . . . . . . . 250 10.6. Wybór formy opodatkowania w podatku VAT jako element strategii podatkowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 10.6.1. Wybór zwolnienia podmiotowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 10.6.2. Wybór kasowej metody rozliczeń przez małego podatnika VAT 255 Pytania sprawdzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 11. Analiza finansowa jako narzędzie ograniczania ryzyka finansowego w działalności przedsiębiorstwa (Anna Bera) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 11.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 11.2. Analiza finansowa w zarządzaniu przedsiębiorstwem . . . . . . . . . . . . . 257 11.3. Wstępna analiza sprawozdania finansowego jako podstawa identyfikacji ryzyka finansowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 11.3.1. Wstępna analiza bilansu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 11.3.2. Wstępna analiza rachunku zysków i strat . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 11.4. Analiza wskaźnikowa odzwierciedlająca ryzyko . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 11.5. Model Du Ponta w ocenie ryzyka przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . 270 11.6. Rachunek przepływów środków pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272 11.7. Próg rentowności jako miara ryzyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 Pytania sprawdzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 12. Due diligence jako nowoczesny system oceny przedsiębiorstwa (Dorota Nosal) 277 12.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 12.2. Pojęcie i pochodzenie badania due diligence . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 12.3. Rozwój zapotrzebowania na badanie due diligence na świecie i w Polsce 279 12.4. Cele przeprowadzenia due diligence . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 12.5. Typowe sytuacje, w jakich przeprowadzane jest badanie due diligence . 285 12.6. Miejsce badania due diligence w procesach fuzji i przejęć przedsiębiorstw 287 12.7. Charakterystyka przebiegu procesu due diligence . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 12.8. Główne obszary analizowane w ramach due diligence . . . . . . . . . . . . . 293 12.9. Due diligence a audyt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 12.10. Strony zaangażowane w due diligence . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 12.11. Due diligence w praktyce polskich przedsiębiorstw . . . . . . . . . . . . . . . 300 Pytania sprawdzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304 Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 8 Wstęp Pojęcie nowoczesne zarządzanie finansami przedsiębiorstwa jest często stoso- wane w literaturze i w praktyce, czasami jednak jest błędnie rozumiane. Ilekroć przedsiębiorstwo finansuje się innymi niż tradycyjne instrumenty finansowa- nia, np. udziałami lub kredytami bankowymi, mówi się o nowoczesnym lub nowatorskim finansowaniu, które – z założenia – powinno być korzystne kosztowo, nie biurokratyczne i łatwo dostępne. Faktycznie zaś klasyczne in- strumenty pozyskiwania kapitału, w zależności od związanego z nimi ryzyka, są coraz droższe; pozyskiwanie niezbędnych informacji jest coraz bardziej pracochłonne, a dostęp do tych instrumentów staje się coraz trudniejszy. Jedną z głównych przyczyn tych trudności jest Nowa Umowa Kapitałowa, zwana w skrócie Bazyleą II. Wprowadzone przez nią nowe uregulowania dotyczące zarządzania ryzykiem w instytucjach finansowych spowodowały zmianę spo- sobu działania rynków finansowych. Klasyczne wymagania dotyczące kredytów, mianowicie zabezpieczenie spłaty, odgrywają coraz mniejszą rolę. Bez ratingu – to znaczy bez oceny wydanej przez bank lub zewnętrzną agencję ratingową odnośnie do zdolności płatniczej przedsiębiorstwa lub innego obiektu ratingu – uzyskanie finansowania jest prawie niemożliwe. Dotyczy to zarówno finan- sowania kapitałem obcym, jak i pozyskiwania kapitału własnego ze źródeł zewnętrznych. O nowoczesnych formach finansowania umożliwiających obejście ratingu lub Bazylei II nie może być mowy. Podmiot, który jako alternatywę do kredytu chce wykorzystać sekurytyzację, faktoring, private equity lub inne podobne instrumenty musi również przedstawić potencjalnemu wierzy- cielowi notę ratingową lub inną ocenę swojej wiarygodności. W książce omawiane są nowoczesne formy finansowania działalności przedsiębiorstw. Są one wprawdzie alternatywą do klasycznego kredytu lub 9 Wstęp typowych udziałów, nie są jednakże korzystniejsze kosztowo, nie są wolne od biurokracji i nieskomplikowane, nie umożliwiają również obejścia nowych reguł kredytowania wynikających z wdrożenia Bazylei II. Implementacja Nowej Umowy Kapitałowej w systemie finansowym wymusiła pośrednio zmianę sposobu zarządzania finansami w podmiotach gospodarczych, przede wszystkim większe znaczenie ma tu zarządzanie ryzykiem. W tytule książki występuje słowo zarządzanie finansami, a to oznacza, że przedmiotem rozważań jest nie tylko ewolucja w zakresie pozyskiwania kapitału, ale również w sposobie dysponowania i zarządzania środkami finan- sowymi, kształtowania struktury kapitału, płynności i elastyczności finansowej, możliwości i sposobów ograniczania ryzyka finansowego w przedsiębiorstwie. Treść książki przygotowana została przez 12 autorów: pracowników Uni- wersytetu Szczecińskiego, Politechniki Koszalińskiej, Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach oraz doktorantów, absolwentów Uniwer- sytetu Szczecińskiego, i przedstawiona w 12 rozdziałach. Książka została pomyślana jako podręcznik dla studiujących nauki ekono- miczne, w szczególności finanse, finanse przedsiębiorstwa, finanse publiczne, finanse międzynarodowe, ekonomikę przedsiębiorstwa, ale i dla poznających inne kierunki nauczania oraz dla doradców przedsiębiorstw koncentrujących się na pośrednictwie finansowym i dla osób zamierzających rozpocząć dzia- łalność gospodarczą lub już prowadzących taką działalność. W sposób szcze- gólny książka ta może być przydatna dla osób zarządzających najmniejszymi podmiotami gospodarczymi. Treść podręcznika i sposób przekazywania wiedzy przez autorów dosto- sowane zostały do potrzeb i możliwości właściciela samodzielnie zarządzającego przedsiębiorstwem. Wyniki badań różnych autorów prezentowane w literaturze wskazują, że najczęściej właściciel przedsiębiorstwa ma wykształcenie tech- niczne, a wielorakość zadań, które musi wykonywać, zarządzając przedsię- biorstwem, utrudnia mu studiowanie obszernych prac z zakresu finansów przedsiębiorstw, a to powoduje, że zrozumienie nowych tendencji w zarzą- dzaniu finansami przedsiębiorstwa oraz przyczyn tych zmian, wynikających szans i zagrożeń sprawia mu czasami spore trudności. Opracowanie niniejsze ma na celu zmniejszenie deficytu tej wiedzy, jaką odczuwa przedsiębiorca. Układ książki został tak pomyślany, że ktoś kto potrzebuje szybkiej infor- macji odnośnie do określonego zagadnienia, np. sekurytyzacji, może bezpo- średnio do niej sięgnąć bez konieczności studiowania pozostałych rozdziałów książki. Jednakże, kto chciałby zapoznać się z genezą zachodzących zmian, 10 Wstęp poznać cele tych zmian, a także klasyczne instrumenty finansowania przed- siębiorstw, powinien sukcesywnie studiować całą książkę. Liczne przykłady zawarte w tym opracowaniu powinny ułatwić zrealizowanie tego zamierzenia. Nowe tendencje w zarządzaniu finansami łatwiej jest bowiem ocenić i zasto- sować, jeżeli zna się klasyczne zasady zarządzania. Za wszelkie sugestie i uwagi krytyczne będę wdzięczna. Mój E-mail: aurelia.bielawska@wzieu.pl Aurelia Bielawska 11 1 Podstawy nowoczesnego zarządzania finansami przedsiębiorstwa Gabriela Łukasik 1.1. Wprowadzenie Współczesne przedsiębiorstwa działające w warunkach rozwoju rynków finanso- wych, zwiększonego ryzyka i niepewności muszą uwzględniać dokonujące się zmiany w nowym podejściu do zarządzania finansami. Stawia to przedsiębior- stwa przed nowymi problemami decyzyjnymi. Dotyczy to nie tylko możliwości wyboru konkurencyjnych źródeł, form i instrumentów pozyskiwania kapitału oraz jego alokacji, ale i zmian koncepcji działania w ramach realizowanych strategii finansowych. Przez strategię rozumie się wzorzec funkcjonowania i roz- woju przedsiębiorstwa wraz ze zbiorem kryteriów i reguł decyzyjnych umożli- wiających realizację jego podstawowych celów. W rozdziale zwrócono uwagę na podstawowe cele i obszary decyzyjne przed- siębiorstwa oraz możliwości wykorzystania instrumentów rynku finansowego w zarządzaniu finansami. Przedstawiono również główne problemy związane z zarządzaniem ryzykiem w przedsiębiorstwie. 1.2. Decyzje kapitałowe współczesnych przedsiębiorstw W procesie decyzyjnym współczesnego przedsiębiorstwa można wyróżnić trzy główne obszary wyboru związane z [Łukasik, 2007, s. 18–20]: (cid:23)pozyskiwaniem kapitału i kształtowaniem jego struktury, (cid:23)alokacją kapitału, efektywnym jego wykorzystaniem wpływającym m.in. na zakres i sposób powiązania z innymi podmiotami rynku oraz strukturę aktywów, 13 Gabriela Łukasik (cid:23)zarządzaniem ryzykiem, tj. zakresem ryzyka, oceną negatywnych jego konsekwencji, możliwością i stopniem ochrony przed zmiennością podstawo- wych parametrów rynku, z uwzględnieniem konsekwencji szerszej ekspozycji przedsiębiorstwa na ryzyko. Każdy z tych obszarów można rozpatrywać również w zależności od rodzaju prowadzonej działalności, z wyróżnieniem działalności operacyjnej, inwesty- cyjnej i finansowej. Decyzje operacyjne związane są ze specyfiką działalności przedsiębiorstwa i jego przynależnością do konkretnej branży. W tej grupie decyzji można wy- różnić obszary wyboru niezależne od przedsiębiorstwa, wynikające z cech jego sfery realnej, wyznaczające indywidualny profil ryzyka, oraz decyzje podlegające swobodnemu kształtowaniu (np. związane z pozycją rynkową przedsiębiorstw). Decyzje operacyjne związane są głównie ze zmianą i poziomem: (cid:23)zysku operacyjnego, (cid:23)przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej, (cid:23)stanu aktywów obrotowych i źródeł ich finansowania. Wymaga to szerszych ocen w powiązaniu z: pozycją konkurencyjną przed- siębiorstwa na rynku, polityką cen, zakresem międzynarodowej aktywności, swobody wyboru struktury produktów, z uwzględnieniem posiadanych zdol- ności produkcyjnych i potrzeb rynku. Nie bez znaczenia pozostaje również ekonomiczny cykl życia produktów oraz stopień uzależnienia działalności od fazy cyklu gospodarczego. Decyzje dotyczące struktury kapitału wpływające na poziom ryzyka finan- sowego związane są z wyborem relacji: kapitał własny–kapitał pożyczkowy jako konsekwencji optymalizacji struktury kapitału. W tym obszarze problemem decyzyjnym jest: (cid:23)ocena granicy opłacalności korzystania z zadłużenia, wynikającej z po- wiązania rentowności aktywów z kosztem kapitału obcego, (cid:23)wybór poziomu dźwigni finansowej, (cid:23)wybór instrumentów pozyskania kapitału i ich konsekwencji finansowych (w stanie zasobów, przychodów, kosztów, wpływów i wydatków pieniężnych), (cid:23)wyznaczenie kosztu kapitału; jest to ten parametr decyzyjny, który reaguje na poziom ryzyka finansowego, stanowiąc równocześnie łącznik między decyz- jami długoterminowymi a dochodami właścicieli. Kolejna grupa decyzji związana jest z wyborem kierunku alokacji kapitału, z uwzględnieniem oczekiwanej stopy zwrotu i akceptowanego poziomu ryzyka. Decyzje inwestycyjne odnoszą się głównie do kierunku rozwoju i służą reali- zacji przyjętych strategii rynkowych. Dotyczy to w szczególności następujących sytuacji związanych z różnym wykorzystaniem kapitału: 14 1. Podstawy nowoczesnego zarządzania finansami... (cid:23)przeznaczenia kapitału na finansowanie procesów rozwojowych związanych z przyjętą strategią rozwoju przedsiębiorstwa, zwiększeniem jego konkurencyj- ności i utrzymaniem pozycji rynkowej; (cid:23)przeznaczenia kapitału na realizację inwestycji finansowych, w tym po- wiązanie z innymi podmiotami gospodarczymi; głównym narzędziem takich decyzji może być celowa koncentracja kapitału, wyeliminowanie konkurencji, osiągnięcie efektu synergii, w tym wzrost wartości w wyniku lepszego wyko- rzystania zasobów łączonych firm; (cid:23)przeznaczenia kapitału na finansowanie aktywów bieżących, poprawę płynności finansowej, zmianę strategii finansowania bieżących potrzeb przed- siębiorstwa; (cid:23)przeznaczenia kapitału na restrukturyzację przedsiębiorstwa, w tym sa- nacyjne finansowanie, ograniczające skutki kryzysu finansowego. Wzajemne powiązania obszarów decyzyjnych uwzględnia rysunek 1.1. decyzje o pozyskaniu kapitału (krótko- i długoterminowego) wybór (cid:283)ródeł fi nansowania wybór sposobu wykorzystania kapitału decyzje o alokacji kapitału (krótko- i długoterminowego) struktura kapitału struktura aktywów (cid:258)redniowa(cid:285)ony koszt kapitału oczekiwana stopa zwrotu poziom ryzyka kapitałodawcy decyzje związane z zarządzaniem ryzykiem poziom ryzyka realizowanych przedsięwzięć Rysunek 1.1. Powiązania głównych obszarów decyzji kapitałowych przedsiębiorstw Źródło: opracowanie własne. Odrębnym kryterium podziału decyzji przedsiębiorstwa jest czynnik czasu pozwalający wyróżnić: (cid:23)decyzje krótkoterminowe związane z bieżącą działalnością przedsiębiorstwa i zapewniające jego przetrwanie; szczególną rolę odgrywają tu decyzje zwią- zane z kształtowaniem płynności finansowej, 15 Gabriela Łukasik (cid:23)decyzje długoterminowe (decyzje rozwojowe) dotyczące wyborów umożli- wiających efektywne funkcjonowanie przedsiębiorstwa w dłuższej perspektywie. Drugi obszar decyzji wymaga uwzględnienia kategorii czasu i związanej z tym zmiennej wartości pieniądza w czasie w rachunku ekonomicznym (za- równo kapitałodawcy, jak i kapitałobiorcy). Związane jest to z koniecznością wyróżnienia stopy dyskontującej przyszłe wpływy i wydatki przedsiębiorstwa, pozwalającej na uwzględnienie w wyborach: (cid:23)oczekiwanej stopy zwrotu, (cid:23)kosztów utraconych korzyści alternatywnych wyborów, (cid:23)ryzyka transakcji, (cid:23)oczekiwań inflacyjnych, (cid:23)niejednoznaczności uzyskiwanych efektów i ponoszonych nakładów w róż- nych okresach. 1.3. Kategoria wartości w strukturze celów przedsiębiorstwa W teorii finansów przedsiębiorstwa wiele miejsca poświęca się próbie zdefinio- wania głównego celu jego działalności. Koncepcje teoretyczne zwracają uwagę na różne aspekty działalności przedsiębiorstwa, poszukując najlepszego kry- terium decyzyjnego. Dyskusyjny jest wybór kategorii stwarzającej możliwości zobiektywizowanego kryterium wyboru i oceny przedsiębiorstwa pozwalają- cego równocześnie na syntetyczną ocenę różnych wariantów działania o róż- nym poziomie ryzyka i różnym zakresie czasowym, z równoczesną rynkową wyceną aktywów i ich zdolnością do przynoszenia korzyści ekonomicznych. Neoklasyczna teoria przedsiębiorstwa przyjmuje maksymalizację zysku za główny cel działania (utożsamianego z zyskiem księgowym), ustalaną zgodnie z zasadami rachunkowości. W literaturze zwraca się uwagę, że kryterium maksy- malizacji zysku jest jednoznacznie definiowane jedynie w warunkach pewności oraz w krótkich okresach. Odróżnić należy również pojęcie zysku rachunkowego od zysku ekonomicznego, związanego z różnym zastosowaniem czynników pro- dukcji oraz zmienną wartością pieniądza w czasie. Teorie menedżerskie wyróżniają maksymalizację bogactwa właścicieli (in- teresów właścicieli), którzy, inwestując środki w działalność przedsiębiorstwa, rezygnują z bieżącej konsumpcji. W tym rozumieniu maksymalizacja wartości przedsiębiorstwa stanowi podstawowy cel jego działalności. 16 1. Podstawy nowoczesnego zarządzania finansami... Teorie finansów behawioralnych, oparte na społecznym modelu przedsię- biorstwa (społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa), zwracają uwagę na realizację celów różnych grup interesów (interesariuszy) korzystających z nie- zakłóconego funkcjonowania przedsiębiorstwa w zmieniającym się otoczeniu. Nie rozwijając szerzej zagadnienia, można uznać, że koncepcja kreowania wartości dla właścicieli i tworzenia wartości dla interesariuszy nie są teoriami konkurencyjnymi ale komplementarnymi. Cele przedsiębiorstwa powinny więc uwzględniać jego zdolność do: (cid:23)spełnienia oczekiwań finansowych aktualnych kapitałodawców (zabez- pieczenia oczekiwanej stopy zwrotu) w dłuższym okresie, (cid:23)zabezpieczenia rozwoju i wymaganego poziomu samofinansowania, (cid:23)utrzymania zdolności do pozyskiwania dodatkowych funduszy zewnętrz- nych, tj. wiarygodności wobec potencjalnych inwestorów. Należy również zaznaczyć, że zarządzanie wartością (value based manage- ment) powstało w odpowiedzi na problemy oddzielenia własności od zarządu i związane z tym konflikty interesów. Pojęcie wartości przedsiębiorstwa nie jest w literaturze definiowane w spo- sób jednoznaczny. Tradycyjne podejście majątkowe uwzględniające wartość księgową przedsiębiorstwa oraz ocenę retrospektywną nie jest wystarczające. W szczególności należy uwzględnić: (cid:23)rozróżnienie wartości ekonomicznej i rynkowej, (cid:23)sposób powiązania efektów podejmowanych decyzji z wartością przedsię- biorstwa, (cid:23)czynniki decydujące o wzroście wartości przedsiębiorstwa i ocenę w jakim stopniu mają one charakter zależny a w jakim niezależny, (cid:23)rolę czynników fundamentalnych (retro- i prospektywnych) i rynkowych w kształtowaniu wartości przedsiębiorstwa. W ocenach uwzględniać należy również kierunki rozwoju przedsiębiorstwa, sposoby alokacji kapitału i ich rezultaty, a także źródła finansowania przed- sięwzięć rozwojowych. Wiąże się to z wyceną wartości ekonomicznej przedsię- biorstwa i ekonomicznej wartości dodanej (EVA). Przedsiębiorstwo, działając w różnych obszarach decyzyjnych związanych z rynkiem kapitałowym, w różny sposób może oddziaływać na wartość ekonomiczną. Wartość ekonomiczna przedsiębiorstwa jest w różny sposób uwzględniana w literaturze tematu [Brigham, Gapenski, 2000, s. 50–53]. Najczęściej wartość ekonomiczną (PV) określa się jako bieżącą wartość przepływów pieniężnych netto generowanych przez aktywa wykorzystywane w działalności operacyjnej (CFt), gdzie stopą dyskontową jest średni ważony koszt kapitału, wyznaczający 17 Gabriela Łukasik oczekiwaną stopę zwrotu przez kapitałodawcę przy danym poziomie ryzyka (WACC), zgodnie z formułą: n PV = ∑ t=1 CFt . (1 + WACC)n Przepływy pieniężne generowane przez przedsiębiorstwo stały się podstawą wyróżnienia ekonomicznej wartości dodanej (EVA). Ekonomiczna wartość dodana (określana również jako tzw. zysk ekonomiczny) jest kategorią finan- sową pozwalającą ocenić wyniki działania przedsiębiorstwa w okresie t. Wys- tępuje w formie: EVA = (ROI – WACC) K , gdzie: ROI – stopa zwrotu z zaangażowanego kapitału mierzona zyskiem ope- racyjnym, K – zaangażowany kapitał. Ta kategoria syntetyzuje główne obszary decyzyjne przedsiębiorstwa, wska- zując na rolę: (cid:23)prawidłowych (efektywnych) decyzji alokacyjnych, (cid:23)optymalnej struktury kapitału, (cid:23)prawidłowego wyznaczenia potrzeb kapitałowych i wycofania kapitału z przedsięwzięć nieefektywnych (asset management) w wyznaczeniu rzeczywistej jego siły ekonomicznej i zdolności do generowania dochodu dla właścicieli; tworzenie wartości jest zawsze efektem inwestowania w przedsięwzięcia przy- noszące stopę zwrotu wyższą od kosztu finansującego ich kapitałów. 1.4. Klasyfikacja metod i źródeł finansowania przedsiębiorstwa Metody i źródła finansowania przedsiębiorstw można klasyfikować według kilku kryteriów, z uwzględnieniem: (cid:23)pochodzenia środków, (cid:23)podmiotu do którego należą środki, (cid:23)kierunku wykorzystania środków. 18 1. Podstawy nowoczesnego zarządzania finansami... Z punktu widzenia pochodzenia środków można wyróżnić wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania i odpowiadające im metody samofinanso- wania potrzeb przedsiębiorstw i metody pozyskiwania środków z rynku finan- sowego. Finansowanie wewnętrzne polega na uzyskiwaniu środków finansowych w trakcie działalności przedsiębiorstwa, dokonywania przekształceń w struk- turze aktywów oraz wykorzystania wewnętrznych rezerw. Podstawową kate- gorią samofinansowania (głównie rozwoju przedsiębiorstwa) jest nadwyżka finansowa uwzględniająca wysokość zysku netto i amortyzacji. Takie rozumienie kategorii nadwyżki finansowej wskazuje jednak na potencjalne możliwości samofinansowania, które różnią się od realnych szans o poziom wypłacanego zysku dla właścicieli (zysk zatrzymany). W ramach wewnętrznych źródeł finan- sowania wyróżnić należy amortyzację, oznaczającą zmianę nośnika wartości zaangażowanych w przedsiębiorstwie kapitałów. Amortyzacja umożliwia sukce- sywne rozłożenie w czasie przenoszenia wartości zużywających się składników majątku na realizowane w przedsiębiorstwie (szeroko rozumiane) produkty. Wynika to zarówno z finansowej funkcji amortyzacji, pozwalającej na od- tworzenie zużytego majątku (głównie środków trwałych), jak i faktu, że amor- tyzacja, będąc kosztem, nie stanowi równocześnie wydatku. Problem ten można szerzej rozpatrywać między innymi w powiązaniu z metodami amortyzacji (w tym metodą przyspieszoną), skutkami podatkowymi (rozróżnienie amor- tyzacji bilansowej i podatkowej) decydującymi w konsekwencji o poziomie realnej nadwyżki finansowej. Zdolność do samofinansowania przedsiębiorstwa można rozpatrywać również w aspekcie retrospektywnym i prospektywnym. Ujęcie retrospektywne pozwala na ocenę wysokości dysponowanej nadwyżki finansowej stanowiącej potencjalne źródło finansowania działalności przed- się biorstw a określającej jego zdolność do akumulowania wolnych środków ka- pi tałowych. Ujęcie prospektywne uwzględnia możliwości osiągnięcia wzrostu nad wyżki finansowej w przyszłości, stanowiącej potencjalne źródło samospłaty pozyskiwanego kapitału, z uwzględnieniem czynnika czasu i dyskontowania przewidywanych wpływów pieniężnych. Z jednej strony, możliwości samofi- nansowania determinują skalę przedsięwzięć inwestycyjnych, z drugiej nato- miast, kon frontacja zamierzeń rozwojowych z możliwościami finansowymi wyznacza potrzeby ka pitałowe pokrywane zasilaniem zewnętrznym [Łukasik, 1998, s. 35–36]. Zewnętrzne źródła finansowania są pozyskiwane przez przedsiębiorstwo na rynku finansowym z uwzględnieniem sektora bankowego i rynku papierów wartościowych lub bezpośrednich relacji między podmiotami gospodarczymi. 19
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Nowoczesne zarządzanie finansami przedsiębiorstwa
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: