Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00409 008782 17353321 na godz. na dobę w sumie
O naturze wojny - ebook/pdf
O naturze wojny - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 128
Wydawca: Biblioteka Analiz Język publikacji: polski
ISBN: 83-89143-59-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> kultura, sztuka, media
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
„Wojna jest tylko kontynuacją polityki innymi środkami” – pisał Carl von Clausewitz. Jego traktat „O naturze wojny”, opublikowany po raz pierwszy w 1832 roku, już po śmierci autora, do dziś pozostaje najważniejszą rozprawą poświęconą prowadzeniu działań wojennych, wciąż jest zresztą podstawową lekturą we wszystkich akademiach wojskowych, nie wyłączając amerykańskiej Army War College. Był teoretykiem wojny totalnej, wskazywał na rolę polityków i przywódców w działaniach zbrojnych, jako pierwszy scharakteryzował czynniki decydujące o sukcesie bądź porażce.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

O฀naturze฀ WOJNY O฀naturze฀ WOJNY Carl฀von฀Clausewitz Tłumaczył Andrzej Hildebrandt Jirafa Roja Warszawa 2007 Tytuł oryginału: „Über die Natur des Krieges” © Copyright for the polish edition by Jirafa Roja 2006 Tłumaczył: Andrzej Hildebrandt Redakcja: Klaudyna Hildebrandt Koordynacja projektu: Quendi Language Services, www.quendi.pl Korekta: Magdalena Rejnert Opracowanie graficzne serii: Grzegorz Zychowicz | Tatsu Łamanie: Tatsu Druk i oprawa: Sowa – Druk na (cid:507)yczenie, tel. (022) 431 81 40 www.sowadruk.pl ISBN 978-83-89143-76-1 Wydanie II Warszawa 2007 SPIS฀TREŚCI Wstęp:฀Polityka฀wojny ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 7 Od฀Autora฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 19 Czym฀jest฀wojna? ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 23 Cel฀i฀środki฀na฀wojnie ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 51 Gałęzie฀sztuki฀wojny ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 53 O฀teorii฀Wojny ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 65 Nauka฀czy฀Sztuka฀Wojny ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 93 Metodologia ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 97 Krytyka ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 105 O฀przykładach ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 109 Polityka฀wojny „Wojna฀jest฀tylko฀kontynuacją฀polityki฀innymi฀środkami”,฀to฀ zdanie฀Carla฀von฀Clausewitza฀nie฀traci฀na฀aktualności,฀po- dobnie฀jak฀wiele฀innych฀tez฀zawartych฀w฀traktacie฀„O฀natu- rze฀wojny”.฀Pruski฀generał฀i฀teoretyk฀wojskowości฀dał฀pod- waliny฀nowoczesnego฀myślenia฀o฀wojnie.฀Wojnie,฀której฀ce- lem฀jest฀nie฀tylko฀podbój,฀ale฀też฀doprowadzenie฀do฀rozbro- jenia฀wroga฀i฀podpisania฀pokoju.฀„Rozbrojenie฀czy฀pokona- nie฀przeciwnika,฀bez฀względu฀na฀to,฀jak฀będziemy฀rzecz฀na- zywać,฀musi฀zawsze฀być฀celem฀działań฀wojennych”.฀„Wojna฀ jest฀aktem฀przemocy,฀mającym฀na฀celu฀nagięcie฀przeciwni- ka฀do฀naszej฀woli”. „Tendencja฀do฀zniszczenia฀adwersarza,฀leżąca฀u฀podstaw฀ idei฀wojny,฀w฀żadnym฀razie฀nie฀zmienia฀się฀wraz฀z฀rozwojem฀ cywilizacyjnym”฀–฀pisał.฀Oczywiście฀odbiega฀to฀od฀współcze- snego฀języka฀politycznej฀poprawności,฀ale฀czyż฀tym฀właśnie฀ nie฀jest฀interwencja฀zbrojna;฀nawet฀prowadzona฀pod฀płasz- czykiem฀ochrony฀interesów,฀poszanowania฀praw฀człowieka฀ czy฀–฀jak฀to฀ładnie฀określił฀doradca฀Reagana,฀Roberta฀Ka- gan฀–฀„gotowością฀do฀wzięcia฀na฀siebie฀obowiązku฀ochrony฀ innych฀krajów”฀(w฀kontekście฀interwencji฀w฀Iraku).฀Język฀ Clausewitza฀być฀może฀różni฀się฀od฀oficjalnych฀komunikatów฀ strategów฀z฀Pentagonu,฀ale฀diagnozy฀są฀te฀same.฀Jeśli฀„cel฀ polityczny฀ nie฀ nadaje฀ się฀ na฀ cel฀ działań฀ zbrojnych;฀ wtedy฀ 8 O฀NATURZE฀WOJNY należy฀dokonać฀wyboru฀celu,฀stanowiącego฀jego฀ekwiwalent,฀ i฀zastępującego฀go฀przy฀zawarciu฀pokoju”.฀„Wojna฀społecz- ności฀ –฀ całych฀ narodów,฀ a฀ zwłaszcza฀ narodów฀ cywilizowa- nych฀–฀zawsze฀zaczyna฀się฀od฀uwarunkowań฀politycznych,฀ i฀powodowana฀jest฀motywem฀politycznym.฀Jest฀ona฀zatem฀ aktem฀ politycznym”.฀ „Wojna฀ nie฀ jest฀ tylko฀ aktem฀ politycz- nym,฀ale฀także฀rzeczywistym฀instrumentem฀polityki,฀konty- nuacją฀politycznych฀przetargów,฀polityką฀postępującą฀dalej฀ przy฀użyciu฀innych฀środków.฀Wszystko฀poza฀tymi฀sprawami,฀ które฀są฀właściwe฀samej฀wojnie,฀odnosi฀się฀tylko฀do฀szcze- gólnego฀charakteru฀wykorzystywanych฀przez฀nią฀środków”.฀ Sam฀ podbój฀ jednak฀ nie฀ wystarcza,฀ gwarantuje฀ zaledwie฀ krótkotrwałe฀ zwycięstwo.฀ Oznacza฀ dalsze฀ koszty฀ związane฀ z฀rebelią,฀tłumienie฀zamieszek,฀niezadowolenia฀mieszkań- ców.฀Zwycięstwo฀musi฀być฀usankcjonowane฀przez฀obydwie฀ strony.฀O฀tym฀zresztą฀współcześni฀stratedzy฀także฀doskona- le฀wiedzą.฀Nowoczesna฀wojna฀jakże฀bliska฀jest฀idei฀Clause- witza,฀społeczność฀podbitego฀kraju฀ma฀nie฀tyle฀pogodzić฀się฀ z฀losem,฀ma฀go฀z฀entuzjazmem฀zaaprobować.฀Nie฀przypad- kiem฀ amerykańska฀ propaganda฀ pokazywała฀ żołnierzy฀ wi- tanych฀przez฀Irakijczyków฀kwiatami.฀Później฀rzeczywistość฀ nie฀była฀już฀tak฀różowa,฀bo฀podłożem฀wojny฀–฀jak฀pisał฀Clau- sewitz฀–฀jest฀nie฀tylko฀polityka,฀ale฀także฀tłumiona฀mniej฀lub฀ bardziej฀nienawiść.฀„Jeśli฀dwie฀strony฀uzbroiły฀się฀do฀walki,฀ musiało฀popchnąć฀je฀do฀tego฀uczucie฀wrogości,฀i฀tak฀długo฀ jak฀są฀uzbrojone,฀czyli฀nie฀rozmawiają฀o฀pokoju,฀uczucie฀to฀ musi฀trwać”.฀„Siła฀militarna฀musi฀zostać฀zniszczona,฀to฀zna- czy฀sprowadzona฀do฀takiego฀stanu,฀w฀którym฀nie฀będzie฀już฀ zdolna฀kontynuować฀wojny.฀Kraj฀musi฀zostać฀podbity,฀ponie- waż฀w฀przeciwnym฀wypadku฀w฀kraju฀tym฀przeciwnik฀może฀ sformować฀nowe฀siły.฀Jednak฀nawet฀jeśli฀oba฀te฀postulaty฀zo- staną฀wypełnione,฀w฀dalszym฀ciągu฀nie฀można฀uznać฀wojny,฀ czyli฀stanu฀istnienia฀wrogich฀uczuć฀i฀działań฀wrogich฀sił,฀za฀ skończoną,฀tak฀długo฀jak฀nie฀uda฀się฀również฀stłamsić฀woli฀ WSTĘP:฀POLITYKA฀WOJNY 9 przeciwnika;฀a฀to฀oznacza,฀że฀rząd฀i฀sojusznicy฀przeciwni- ka฀muszą฀zostać฀zmuszeni฀do฀podpisania฀pokoju,฀albo฀lud- ność฀ musi฀ zostać฀ poddana฀ naszej฀ woli;฀ inaczej฀ nawet฀ gdy฀ będziemy฀całkowicie฀okupować฀wrogi฀kraj,฀wojna฀może฀wy- buchnąć฀na฀nowo,฀albo฀gdzieś฀na฀jego฀terenie,฀albo฀dzięki฀ pomocy฀udzielonej฀przez฀sojuszników.฀Może฀się฀to฀również฀ rzecz฀jasna฀zdarzyć฀po฀podpisaniu฀pokoju,฀ale฀fakt฀ten฀nie฀ wskazuje฀na฀nic฀innego฀jak฀tylko฀na฀to,฀iż฀żadna฀wojna฀nie฀ zawiera฀w฀sobie฀elementów฀całkowitego฀i฀zupełnego฀zakoń- czenia.฀Ale฀mimo฀tego,฀że฀tak฀się฀rzeczy฀mają,฀wraz฀z฀zawar- ciem฀pokoju฀wygasa฀jednak฀zawsze฀kilka฀ognisk฀zapalnych,฀ które฀inaczej฀tliłyby฀się฀w฀ukryciu,฀a฀namiętności฀stają฀się฀ stłumione,฀jako฀że฀wszyscy,฀których฀umysły฀skłaniają฀się฀ku฀ pokojowi,฀a฀których฀w฀każdym฀kraju฀i฀w฀każdym฀czasie฀jest฀ wielka฀liczba,฀odchodzą฀zupełnie฀od฀ścieżki฀zbrojnego฀opo- ru.฀Cokolwiek฀by฀się฀później฀wydarzyło,฀zawsze฀musimy฀po- strzegać฀cel฀jako฀osiągnięty,฀a฀sprawy฀wojenne฀zakończone,฀ poprzez฀zawarcie฀pokoju”. Clausewitz฀zwracał฀też฀uwagę฀na฀czynnik฀ludzki,฀na฀ro- lę฀ przywódcy,฀ na฀ morale฀ żołnierzy,฀ ich฀ wolę฀ walki฀ i฀ wiarę฀ w฀ zwycięstwo.฀ Gloryfikował฀ wielkich฀ wodzów,฀ przypisując฀ im฀ cechy฀ przynależne฀ geniuszom.฀ Przypomina฀ to฀ słynne฀ zdanie฀Napoleona,฀że฀„na฀wojnie฀nie฀ludzie฀są฀ważni,฀lecz฀ człowiek”.฀ Także฀ współcześni฀ wodzowie฀ lubią฀ występować฀ w฀roli฀mężów฀stanu,฀realizując฀„wolę฀większości”.฀Nawet฀je- śli฀tej฀większości฀nie฀podpierają฀badania฀społecznej฀opinii. Właśnie฀ opinia฀ społeczna฀ jest฀ tym฀ elementem,฀ który฀ Clausewitz฀pomijał฀całkowicie,฀żył฀wszakże฀w฀zmilitaryzowa- nym฀państwie฀pruskim.฀Nastrojów฀społecznych฀współcześni฀ wodzowie฀lekceważyć฀nie฀mogą,฀bo฀ich฀władza฀w฀demokra- cji฀ jednak฀ absolutną฀ nie฀ jest,฀ czego฀ dobitnym฀ przykładem฀ była฀wojna฀w฀Wietnamie.฀Wydarzenia฀z฀11฀września฀2001฀ roku,฀nasilające฀się฀zagrożenie฀terroryzmem฀są฀kolejnym฀sy- gnałem.฀Nowoczesna฀wojna฀to฀już฀nie฀okopy,฀piechota฀i฀ar- 10 O฀NATURZE฀WOJNY tyleria,฀ wróg฀ często฀ jest฀ niewidzialny,฀ co฀ całkowicie฀ zmie- nia฀nasze฀wyobrażenie฀o฀wojnie.฀Właściwie฀można฀obecnie฀ mówić฀ o฀ permanentnej฀ wojnie฀ z฀ wrogiem,฀ którego฀ nie฀ da฀ się฀zlokalizować฀na฀mapie.฀Dla฀polityków฀to฀wyjątkowo฀nie- przyjemna฀sytuacja.฀„Każda฀bez฀wyjątku฀osoba฀jest฀poten- cjalnym฀terrorystą”฀–฀pisał฀po฀upadku฀Word฀Trade฀Center฀ francuski฀filozof฀Jean฀Baudrillard.฀„Zamach฀z฀11฀września฀ dramatycznie฀ uzmysłowił฀ to,฀ co฀ rozumiano฀ już฀ od฀ dawna:฀ bogatym฀i฀silnym฀nie฀przysługuje฀już฀monopol฀na฀przemoc”฀ –฀pisał฀z฀kolei฀Noam฀Chomsky.฀I฀dalej฀zacytujmy฀Baudrillar- da:฀„Jest฀całkowicie฀logiczne,฀że฀kiedy฀siła฀rośnie฀w฀siłę,฀na- sila฀się฀także฀wola฀jej฀zniszczenia.฀Ale฀to฀nie฀wszystko:฀siła฀ta฀ jest฀w฀pewien฀sposób฀współwinna฀własnego฀zniszczenia.฀Au- toregeneracja฀systemu฀narasta฀w฀miarę,฀jak฀staje฀się฀on฀co- raz฀bardziej฀doskonały฀i฀wszechmocny”.฀Clausewitz฀lekce- ważył฀doświadczenia฀historii,฀uważając฀je฀za฀mało฀użyteczne฀ w฀epoce฀rodzącego฀się฀industrializmu.฀Z฀militarnego฀punk- tu฀widzenia฀pewnie฀miał฀rację,฀zwłaszcza฀że฀próby฀powiela- nia฀schematów฀rozegranych฀już฀bitew฀dawały฀często฀żałosne฀ efekty.฀Rzym฀upadł฀jednak฀nie฀w฀wyniku฀najazdu฀barbarzyń- ców฀–฀one฀były฀tylko฀skutkiem฀–฀ale฀z฀powodu฀własnej฀dege- neracji,฀a฀ta฀grozi฀wszystkim฀politykom…฀nawet฀jeśli฀mienią฀ się฀genialnymi฀strategami. Współcześnie฀ dla฀ prowadzenia฀ wojny฀ na฀ szeroką฀ skalę฀ konieczne฀ jest฀ społeczne฀ przyzwolenie,฀ uzyskiwane฀ często฀ dzięki฀propagandowym฀kłamstwom฀i฀manipulacjom฀polity- ków฀(doskonałym฀przykładem฀są฀zarzuty฀brytyjskiego฀społe- czeństwa฀pod฀adresem฀Tony’ego฀Blaira,฀który฀oszukał฀opinię฀ publiczną,฀ mówiąc,฀ że฀ Irak฀ dysponuje฀ bronią฀ chemiczną;฀ wcześniej,฀ w฀ 1982฀ roku,฀ Brytyjczycy฀ byli฀ świadkami฀ innej฀ manipulacji,฀związanej฀z฀wojną฀o฀Falklandy,฀ale฀rząd฀That- cher฀umiejętnie฀wykorzystał฀wówczas฀społeczne฀przyzwole- nie).฀W฀Europie฀przyzwolenia฀dla฀wojny฀nie฀ma;฀jak฀pisał฀ wspominany฀ już฀ Robert฀ Kagan:฀ „Amerykanie฀ są฀ z฀ Marsa,฀ WSTĘP:฀POLITYKA฀WOJNY 11 Europejczycy฀z฀Wenus”.฀Ale฀to฀Ameryka,฀a฀nie฀Europa฀jest฀ światowym฀żandarmem. Istotnym฀ czynnikiem฀ rozstrzygającym฀ o฀ losach฀ bitew฀ w฀czasach฀Clausewitza฀była฀odwaga,฀męstwo฀w฀boju.฀„Jeśli฀ przyjrzymy฀się฀subiektywnej฀naturze฀wojny,฀czyli฀warunkom,฀ na฀których฀jest฀prowadzona,฀będzie฀nam฀przypominała฀grę.฀ Pierwszorzędnym฀składnikiem,฀w฀obecności฀którego฀prowa- dzone฀są฀wszelkie฀działania฀na฀wojnie,฀jest฀niebezpieczeń- stwo;฀ a฀ która฀ z฀ cech฀ moralnych฀ ujawnia฀ się฀ w฀ niebezpie- czeństwie฀jako฀pierwsza?฀Odwaga.฀Oczywiście฀do฀pewnego฀ stopnia฀można฀pogodzić฀odwagę฀z฀ostrożną฀kalkulacją,฀ale฀ należą฀one฀do฀dwóch฀różnych฀kategorii฀i฀reprezentują฀różne฀ cechy฀umysłu.฀Wojna฀najbardziej฀przypomina฀hazard”.฀Dziś฀ oczywiście฀ na฀ uprawianie฀ hazardu฀ politycy฀ pozwolić฀ sobie฀ nie฀mogą,฀ale฀też฀„mgła฀wojny”฀z฀czasów฀Clausewitza฀opa- dła,฀ współczesne฀ satelity฀ i฀ systemy฀ szpiegowskie฀ pozwala- ją฀namierzać฀cele฀z฀ogromną฀precyzją฀bez฀ryzyka฀strat฀wła- snych฀(co฀najwyżej฀w฀lokalnej฀ludności,฀a฀więc฀społeczności฀ wroga฀–฀nawet฀jeśli฀oficjalny฀język฀propagandy฀tak฀tego฀nie฀ ujmuje).฀Nie฀ma฀już฀miejsca฀na฀męstwo,฀miejsce฀dawnych฀ bohaterów฀ zajęły฀ zdalnie฀ sterowane฀ pociski,฀ a฀ purpurowe฀ serce฀ –฀ jedno฀ z฀ najstarszych฀ i฀ najważniejszych฀ amerykań- skich฀odznaczeń฀za฀poniesione฀w฀boju฀rany฀–฀przyznaje฀się฀ za฀przypadkowe฀obrażenia฀pijanych฀żołnierzy฀zabawiających฀ się฀z฀dziwkami฀w฀kantynie. Nie฀ znaczy฀ to฀ jednak,฀ że฀ nie฀ powinniśmy฀ uważnie฀ wczytać฀się฀w฀traktat฀Carla฀von฀Clausewitza.฀Jego฀diagno- za฀roli฀polityki฀w฀tym฀co฀nazywa฀„sztuką฀wojny”฀jest฀aktu- alna.฀„Wojna฀w฀prawdziwym฀świecie฀nie฀jest฀rzeczą฀ekstre- malną,฀istniejącą฀i฀kończącą฀się฀tylko฀w฀jednym,฀pojedyn- czym฀wybuchu;฀jest฀to฀działanie฀sił,฀które฀nie฀rozwijają฀się฀ całkowicie฀w฀tym฀samym฀stopniu฀i฀w฀ten฀sam฀sposób,฀lecz฀ które฀w฀jednym฀momencie฀zyskują฀dość฀mocy,฀aby฀poko- nać฀opór,฀jaki฀daje฀inercja฀lub฀tarcie,฀a฀w฀innym฀momencie฀ 12 O฀NATURZE฀WOJNY są฀zbyt฀słabe,฀aby฀wywołać฀jakikolwiek฀efekt.฀Jest฀to฀zatem฀ w฀ pewnym฀ stopniu฀ pulsowanie฀ gwałtownej฀ siły,฀ bardziej฀ lub฀ mniej฀ zaciekłej,฀ wybuchającej฀ i฀ wyczerpującej฀ swą฀ energię฀ wolniej฀ lub฀ szybciej฀ –฀ innymi฀ słowy,฀ prowadzącej฀ zwykle฀ szybciej฀ lub฀ wolniej฀ do฀ celu,฀ ale฀ zawsze฀ trwającej฀ na฀tyle฀długo,฀aby฀na฀owej฀drodze฀pozwolić฀wywierać฀na฀się฀ wpływ฀dla฀zmiany฀swego฀kierunku฀–฀w฀skrócie,฀aby฀podle- gać฀woli฀kierującej฀nią฀inteligencji.฀Jeśli฀przypomnimy฀so- bie,฀iż฀wojna฀ma฀swe฀korzenie฀w฀celu฀politycznym,฀wtedy฀ rzecz฀jasna฀ten฀pierwotny฀motyw,฀który฀powołał฀ją฀do฀ist- nienia,฀winien฀być฀niezmiennie฀najważniejszym฀powodem฀ jej฀ prowadzenia.฀ Jednak฀ cel฀ polityczny฀ nie฀ jest฀ tu฀ jakimś฀ despotycznym฀ prawodawcą฀ –฀ musi฀ on฀ dostosować฀ się฀ do฀ charakteru฀ środków฀ i฀ choć฀ zmiany฀ w฀ nich฀ mogą฀ wymu- sić฀modyfikacje฀celu฀politycznego,฀cel฀ów฀musi฀zachować฀ bezwzględne฀pierwszeństwo.฀Polityka฀zatem฀przeplata฀się฀ nieustannie฀z฀samą฀materią฀wojny฀i฀musi฀na฀nią฀wywierać฀ stały฀wpływ฀–฀na฀tyle,฀na฀ile฀pozwoli฀na฀to฀charakter฀uwol- nionych฀przez฀nią฀sił”. *฀*฀* Carl฀Philips฀Gottlieb฀von฀Clausewitz฀urodził฀się฀w฀1780฀ro- ku฀w฀pobliżu฀Magdeburga.฀Wywodził฀się฀z฀biednej฀szlachty,฀ a฀kompleksy฀pochodzenia฀bardzo฀widoczne฀są฀w฀jego฀pra- cach฀ teoretycznych.฀ Miał฀ dwanaście฀ lat,฀ kiedy฀ wstąpił฀ do฀ wojska.฀Jednym฀z฀jego฀przełożonych฀był฀wybitny฀pruski฀stra- teg,฀generał฀Gerhard฀von฀Scharnhorst,฀który฀zwrócił฀uwagę฀ na฀ młodego฀ oficera.฀ Clausewitz฀ został฀ adiutantem฀ księcia฀ Augusta.฀ Walczył฀ przeciwko฀ wojskom฀ Napoleona฀ w฀ latach฀ 1812-1814฀(w฀armii฀rosyjskiej,฀m.in.฀w฀bitwie฀pod฀Borodino)฀ i฀ 1814-1815฀ (w฀ armii฀ pruskiej).฀ Jako฀ pułkownik฀ dowodził฀ m.in.฀atakiem฀kawalerii฀pruskiej฀pod฀Lutzen,฀w฀której฀po- legł฀von฀Scharnhorst฀(Clausewitz฀wspomina฀o฀tym฀w฀swoim฀ WSTĘP:฀POLITYKA฀WOJNY 13 traktacie).฀W฀1815฀roku฀został฀doradcą฀szefa฀sztabu฀dowód- cy฀III฀Pruskiego฀Korpusu,฀który฀uniemożliwił฀Napoleonowi฀ połączenie฀ sił฀ pod฀ Waterloo.฀ Dosłużył฀ się฀ stopnia฀ genera- ła.฀W฀latach฀1818-1830฀był฀dyrektorem฀berlińskiej฀Akade- mii฀Wojennej฀(Allgemeine฀Kriegschule).฀Zmarł฀na฀cholerę฀ w฀1831฀roku. ŁUKASZ฀GOŁĘBIEWSKI Carl฀von฀Clausewitz O฀naturze฀wojny Wojna฀nie฀jest฀igraszką, nie฀jest฀zwykłym฀zamiłowaniem฀do฀przygody฀czy฀wygranej, nie฀jest฀skutkiem฀nieskrępowanego฀entuzjazmu; jest฀poważnym฀środkiem osiągania฀poważnych฀celów. Od฀Autora Faktu,฀że฀koncepcje฀naukowe฀nie฀składają฀się฀wyłącznie,฀ani฀ nawet฀ przede฀ wszystkim,฀ z฀ systemu฀ i฀ z฀ jego฀ skończonych฀ założeń฀ teoretycznych,฀ nie฀ trzeba฀ już฀ dzisiaj฀ uzasadniać.฀ W฀traktacie฀niniejszym฀system฀nie฀jest฀widoczny฀na฀pierw- szy฀rzut฀oka,฀a฀zamiast฀teorii฀w฀postaci฀ukończonej฀budowli,฀ są฀tu฀tylko฀materiały฀do฀jej฀budowy. Naukowość฀niniejszej฀pracy฀zasadza฀się฀w฀próbie฀zgłę- bienia฀natury฀wojskowości,฀aby฀pokazać฀jej฀zbieżność฀z฀na- turą฀jej฀elementów฀składowych.฀Nie฀unikano฀argumentów฀ filozoficznych,฀ale฀w฀miejscach,฀gdzie฀nadto฀się฀one฀rozmy- wały,฀ Autor฀ ucinał฀ je฀ i฀ uciekał฀ się฀ do฀ odpowiadających฀ im฀ wyników฀doświadczeń;฀gdyż฀tak฀samo฀jak฀wiele฀roślin฀rodzi฀ owoce฀jedynie฀wówczas,฀gdy฀nie฀pozwala฀im฀się฀rosnąć฀zbyt฀ strzeliście,฀takoż฀i฀w฀naukach฀praktycznych฀listki฀i฀gałązki฀ teorii฀nie฀mogą฀się฀zanadto฀rozrosnąć,฀lecz฀trzymać฀je฀należy฀ blisko฀doświadczenia,฀czyli฀ich฀naturalnej฀gleby. Niewątpliwie฀ błędem฀ byłoby฀ próbować฀ ze฀ składu฀ che- micznego฀ ziarna฀ zboża฀ domyśleć฀ się฀ kształtu฀ kłosa,฀ który฀ zeń฀ może฀ wyrosnąć;฀ wystarczy฀ wszakże฀ udać฀ się฀ na฀ pole,฀ by฀obserwować฀dojrzewanie฀kłosów.฀Dociekanie฀i฀obserwa- cja,฀filozofia฀i฀doświadczenie฀nie฀mogą฀ani฀sobą฀nawzajem฀ pogardzać,฀ani฀się฀wykluczać;฀winny฀natomiast฀wzajemnie฀ uznawać฀ swe฀ obywatelskie฀ prawa.฀ Zatem฀ gmach฀ założeń,฀ 20 O฀NATURZE฀WOJNY zawartych฀w฀książce฀niniejszej,฀nie฀jest฀pozbawiony฀podpo- ry:฀ łuki฀ wewnętrznej฀ konieczności฀ założeń฀ tych฀ wspierają฀ z฀ zewnątrz฀ przypory฀ albo฀ doświadczenia,฀ albo฀ samej฀ idei฀ Wojny. Można฀by฀zapewne฀napisać฀systematyczną฀teorię฀Wojny฀ pełną฀ducha฀i฀treści,฀nasze฀doświadczenia฀jednak,฀jak฀do- tąd,฀były฀całkiem฀odmienne.฀Nie฀mówię฀już฀tu฀o฀ich฀nienau- kowym฀duchu;฀lecz฀dążąc฀do฀spójności฀i฀kompletności฀sys- temu,฀przepełnione฀są฀one฀uogólnieniami,฀truizmami฀i฀ba- nałami฀wszelkiego฀autoramentu.฀Uderzającym฀przykładem฀ tychże฀jest฀choćby฀wyciąg,฀sporządzony฀przez฀Lichtenberga,฀ z฀regulaminu฀postępowania฀w฀razie฀pożaru. Jeśli฀w฀domu฀wybuchnie฀pożar,฀przede฀wszystkim฀chro- nić฀należy฀prawą฀stronę฀domu,฀stojącego฀po฀lewej,฀a฀z฀dru- giej฀strony,฀lewą฀stronę฀domu฀stojącego฀po฀prawej;฀gdyż฀je- ślibyśmy฀na฀przykład฀chronili฀lewą฀stronę฀domu฀z฀lewej฀stro- ny,฀wtedy฀prawa฀strona฀domu฀znajduje฀się฀po฀prawej฀strony฀ lewej,฀ a฀ zatem฀ skoro฀ pożar฀ płonie฀ na฀ prawo฀ od฀ tej฀ strony,฀ i฀z฀prawej฀strony฀(gdyż฀założyliśmy,฀iż฀dom฀znajduje฀się฀na฀ lewo฀od฀pożaru),฀wtedy฀prawa฀strona฀bliżej฀ognia฀się฀znaj- duje฀niż฀lewa,฀i฀prawa฀strona฀łacniej฀zapalić฀się฀może,฀gdyby฀ chroniona฀nie฀była,฀zanim฀ogień฀przejdzie฀na฀stronę฀lewą,฀ chronioną.฀A฀zatem฀zapalić฀się฀może฀coś,฀co฀nie฀jest฀chro- nione,฀i฀to฀coś฀spali฀się฀o฀wiele฀wcześniej฀niż฀zapaliłoby฀się฀ coś฀innego,฀nawet฀gdyby฀nie฀było฀chronione;฀musimy฀więc฀ zostawić฀to฀drugie฀i฀chronić฀to฀pierwsze.฀Aby฀kolejność฀usta- lić฀właściwą,฀musimy฀tylko฀zauważyć฀czy฀dom฀jest฀na฀prawo฀ od฀pożaru฀–฀wtedy฀będzie฀to฀lewa฀strona,฀a฀jeśli฀dom฀jest฀na฀ lewo฀od฀pożaru,฀wtedy฀strona฀prawa. Aby฀nie฀przerazić฀inteligentnego฀czytelnika฀podobnymi฀ banałami฀ i฀ aby฀ ku฀ jego฀ niesmakowi฀ nie฀ rozwodnić฀ zanad- to฀ nielicznych฀ korzyści฀ płynących฀ z฀ niniejszej฀ książki,฀ Au- tor฀wolał฀przekazać฀w฀niedużych฀samorodkach฀szlachetne- go฀kruszcu฀swe฀wrażenia฀i฀przekonania,฀wynik฀wielu฀lat฀roz- OD฀AUTORA 21 myślań฀o฀Wojnie,฀swoich฀kontaktów฀z฀utalentowanymi฀ludź- mi,฀i฀wielu฀osobistych฀doświadczeń.฀W฀ten฀sposób฀powstały฀ rozdziały฀tej฀księgi,฀pozornie฀słabo฀ze฀sobą฀powiązane;฀lecz฀ pozostaje฀żywić฀nadzieję,฀iż฀logicznych฀związków฀nie฀wyda- dzą฀się฀one฀czytelnikowi฀pozbawione.฀Może฀niebawem,฀za- miast฀tych฀okruchów฀treści,฀większy฀jakiś฀umysł฀przedsta- wi฀jej฀całość฀jako฀jednorodny฀odlew฀z฀czystego฀kruszcu,฀bez฀ szumowin.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

O naturze wojny
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: