Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00129 009856 7515742 na godz. na dobę w sumie
Obowiązki administracji w komunikacji elektronicznej - ebook/pdf
Obowiązki administracji w komunikacji elektronicznej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 348
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-1911-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Stan prawny na 1.05.2008 r.

W niniejszej książce dokonano analizy oraz omówionoobowiązki administracji publicznej w zakresiekomunikacji elektronicznej i związane z tą problematykązmiany w funkcjonowaniu administracji.Za poruszeniem tej tematyki przemawia wiele argumentów,m.in.: aktualność przywołanego zagadnienia,tworzenie nowego prawa dotyczącego technologiiinformacyjnych, dojrzałość rozwiązań technologicznych,zmiana kultury administrowania orazzmiana nastawienia obywateli wobec technologiiinformacyjnych w administracji. W pracy zanalizowanopodstawowe kwestie i aspekty obowiązkówadministracji wobec sfery telekomunikacji, mediówelektronicznych i technologii informacyjnych.
Książka będzie pomocna w rozwiązywaniu problemówdotyczących informatyzacji administracji, aspektupodpisu elektronicznego, zastosowania nowychtechnologii w administracji oraz w wielu innychdziedzinach związanych z tematem.
Oparcie pracy na przepisach nie tylko z zakresu uregulowań prawakrajowego, ale także prawa międzynarodowegoi wspólnotowego, czyni z niej nieocenione wsparciew procesie dydaktycznym dla studentów oraz przydatnąbazę wiedzy dla praktyków.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Przedawnienie Obowiązki administracji roszczeń w komunikacji deliktowych elektronicznej Przemysław Sobolewski Michał Warciński Dozór Policji Obowiązki jako środek administracji w komunikacji zapobiegawczy elektronicznej w polskim procesie karnym Aleksandra Jacek Kosonoga Monarcha-Matlak Warszawa 2008 Spis treści Stan prawny na 1 maja 2008 r. Wydanie publikacji zostało dofinansowane przez Uniwersytet Szczeciński Recenzent: dr hab. Grażyna Szpor, prof. UKSW Wydawca: Anna Berska Redakcja: Anna Konarzewska-Żuczek Korekta: Katarzyna Szubińska Skład, łamanie: JustLuk, Łukasz Drzewiecki © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2008 ISSN: 1897-4392 ISBN: 978-83-7601-061-8 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. (022) 535 80 00 31-156 Kraków, ul. Zacisze 7 tel. (012) 630 46 00 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa www.profinfo.pl 4 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów......................................................................................................9 Wprowadzenie....................................................................................................13 Rozdział I Istota obowiązków administracji publicznej...............................................19 1.. Współczesne.zamknięte.definicje.administracji.publicznej..............19 2.. Opisywanie.administracji.przez.jej.cechy..............................................21 3.. Pojmowanie.obowiązku.w.teorii.prawa..................................................23 4.. Cywilistyczne.ujęcie.obowiązku...........................................................25 5.. Obowiązek.w.nauce.prawa.administracyjnego....................................26 6.. Wielopłaszczyznowość.badań.obowiązków..........................................30 7.. Obowiązki.potencjalne.i.konkretne......................................................32 8.. Obowiązki.prawne.administracji.a.zadania.publiczne.......................35 Rozdział II Ewolucja pojęć odnoszących się do komunikacji elektronicznej...........42 1.. Uwagi.ogólne............................................................................................42 2.. Technologie.informacyjne.a.społeczeństwo.informacyjne...............44 3.. Przegląd.niektórych.pojęć.odnoszących.się.do.komunikacji. elektronicznej...........................................................................................54 4.. Podstawowe.pojęcia.związane.ze.świadczeniem.usług. drogą.elektroniczną.................................................................................63 5.. Konwergencja.i.cyfryzacja......................................................................67 5 Spis treści Rozdział III Regulacje prawa wspólnotowego w zakresie komunikacji elektronicznej......................................................................................................69 1.. Prawne.i.pozaprawne.obowiązki.administracji.publicznej. w.unijnym.procesie.wdrażania.i.stosowania.prawa.........................69 2.. Źródła.wspólnotowego.prawa.komunikacyjnego...............................71 3.. Rozwój.regulacji.......................................................................................74 4.. Międzynarodowe.i.wspólnotowe.źródła.regulacji.dotyczące. radiofonii,.telewizji,.prasy.i.Internetu.....................................................80 Rozdział IV. Obowiązki administracji w sferze telekomunikacji...........84 1.. Obowiązki.ministra.właściwego.do.spraw.łączności.........................84 2.. Obowiązki.organu.regulacyjnego.........................................................87 3.. Teoria.i.praktyka.działalności.regulacyjnej............................................98 4.. Strategie.Regulacyjne.na.rynku.telekomunikacyjnym.................... 102 Rozdział V. Obowiązki administracji w sferze mediów elektronicznych................106 1.. Obowiązki.w.zakresie.radiofonii.i.telewizji.w.świetle. obowiązujących.przepisów..................................................................106 2.. Obowiązki.w.zakresie.prasy................................................................ 114 3.. Obowiązki.w.stosunku.do.innych.mediów....................................... 116 Rozdział VI Obowiązki administracji w sferze technologii informacyjnych i ich zastosowania..............................................................125 1.. Unormowania.dotyczące.sposobów.przekazywania. informacji.za.pośrednictwem.sieci i.usług.komunikacji. elektronicznej.........................................................................................125 1.1..Usługi.świadczone.drogą.elektroniczną.w.prawie.Unii. Europejskiej............................................................................................125 1.2..Świadczenie.usług.drogą.elektroniczną.w.prawie.polskim...........127 1.3..Rodzaje.usług.podejmowanych.w.sieci.............................................130 1.4..Chronione.usługi.świadczone.drogą.elektroniczną.........................133 2.. Podpis.elektroniczny.–.jego.unormowanie.w.prawie. wspólnotowym.i.międzynarodowym.oraz w.prawie.polskim..... 135 2.1..Obowiązki.podmiotów.świadczących.usługi.certyfikacyjne.........144 6 Spis treści 2.2..Obowiązki.i.skutki.prawne.użycia.podpisu. elektronicznego......................................................................................150 3..Unormowania.związane.z.treścią.usług.świadczonych.za. pośrednictwem.komunikacji.elektronicznej..................................... 157 3.1..Niektóre.aspekty.rozwoju.Internetu,.jego.zastosowania. oraz.specyfika.regulacji.........................................................................157 3.2..Rezultat.wdrażania.nowych.technologii.informacyjnych. i.ich.wpływ.na.funkcjonowanie.administracji..................................161 Rozdział VII Komunikacja elektroniczna jako obowiązek administracji...................167 1..Kierunki.działania.na.rzecz.administracji.elektronicznej...............167 2..Działalność.informatyzacyjna.podmiotów.publicznych.–. ogólne.założenia.................................................................................... 175 3..Zakres.podmiotowy.i.przedmiotowy.ustawy. o.informatyzacji,.wyłączenia.ustawowe oraz.zasady. ustawowe.w.procesach.informatyzacji,.realizacji.zadań. publicznych............................................................................................ 177 4..Reguły.interpretacyjne.w.informatyzacji.......................................... 180 5..Plan.Informatyzacji.Państwa................................................................ 181 6..Projekty.informatyczne.o.publicznym.zastosowaniu...................... 191 7..Systemy.teleinformatyczne.................................................................. 196 8..Dokument.elektroniczny...................................................................... 198 9..Warunki.efektywnej.informatyzacji................................................... 202 10.Organy.właściwe.w.sprawach.informatyzacji.................................. 212 Rozdział VIII Obowiązki wynikające z wykorzystania komunikacji elektronicznej w administracji publicznej.................................................216 1..Niektóre.aspekty.dostępu.do.informacji.publicznej. w.administracji.elektronicznej............................................................216 2..Rola.środków.komunikacji.elektronicznej.w.postępowaniu. administracyjnym.................................................................................. 227 3..Obowiązek.ochrony.danych.osobowych.w.komunikacji. elektronicznej......................................................................................... 235 3.1..Prawo.wspólnotowe.i.prawo.polskie.w.zakresie.ochrony. danych.osobowych................................................................................235 7 Spis treści 3.2..Podstawowe.pojęcia.z.zakresu.ochrony.danych.osobowych. związane.z.przetwarzaniem.tych.danych.w.systemach. informatycznych....................................................................................237 3.3..Obowiązki.w.zakresie.przetwarzania.danych.osobowych. oraz.zapewnienia.bezpieczeństwa.i.poufności.................................239 3.4..Obowiązki.organu.do.spraw.ochrony.danych.osobowych............258 3.5..Obowiązki.związane.z.przetwarzaniem.danych. osobowych.w.komunikacji.elektronicznej.na.podstawie. odrębnych.ustaw...................................................................................260 4.. Obowiązki.administracji.w.zakresie.ochrony.informacji. w.zbiorze.–.ochrona.sui generis.baz.danych...................................... 269 5.. Rejestry.publiczne.oraz.wymiana.informacji.w.formie. elektronicznej......................................................................................... 276 6.. Obowiązki.administracji.elektronicznej.w.pozostałych. wybranych.obszarach.prawa publicznego. międzynarodowego.i.krajowego............................................................286 6.1..e-Government.oraz.ICT.–.obowiązki,.zasady.i.najlepsze. praktyki....................................................................................................286 6.2..Podejmowanie.i.wykonywanie.działalności.gospodarczej.............289 6.3..Komunikacja.elektroniczna.w.zakresie.ubezpieczeń. społecznych............................................................................................291 6.4..Elektroniczne.zamówienia.publiczne.................................................294 Rozdział IX Metody włączania zagadnień komunikacji elektronicznej w administracji do systemu prawa...............................................................299 1.. Ewolucja.włoskiego.prawa.komunikacji.elektronicznej.................299 2.. Prawo.komunikacji.elektronicznej.w.Polsce..................................... 314 Podsumowanie..................................................................................................320 Bibliografia........................................................................................................329 8 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Akty prawne –. ustawa.z.dnia.23.kwietnia.1964.r..–.Kodeks.cywil- ny.(Dz..U..Nr.16,.poz..93.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.14.czerwca.1960.r..–.Kodeks.postę- powania.administracyjnego.(tekst.jedn..Dz..U.. z.2000.r..Nr.98,.poz..1071.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.23.września.1986.r..–.Prawo.o.ak- tach.stanu.cywilnego.(tekst.jedn..Dz..U..z.2004.r.. Nr.161,.poz..1688.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.12.czerwca.2003.r..–.Prawo.pocz- towe.(Dz..U..Nr.130,.poz..1188.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.26.stycznia.1984.r..–.Prawo.praso- we.(Dz..U..Nr.5,.poz..24.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.16.lipca.2004.r..–.Prawo.telekomu- nikacyjne.(Dz..U..Nr.171,.poz..1800.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.29.stycznia.2004.r..–.Prawo.zamó- wień.publicznych.(tekst.jedn..Dz..U.. z.2007.r.. Nr.223,.poz..1655) –. Traktat.z.dnia.25.marca.1957.r..ustanawiający. Wspólnotę.Europejską.(Dz..U.. z.2004.r.. Nr.90,. poz..864/2.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.4.września.1997.r..o.działach.ad- ministracji.rządowej.(tekst.jedn..Dz..U..z.2007.r.. Nr.65,.poz..437.z.późn..zm.) 9 k.c.. k.p.a.. p.a.s.c.. pr..pocz.. pr..pras.. pr..tel.. p.z.p.. TWE. u.d.a.rz.. Wykaz skrótów u.d.i.p.. u.e.l.d.o.. u.i.d.p.. u.o.b.d.. u.o.d.o.. u.o.i.n.. u.o.n.p.k.. u.o.u.e.w.. u.p.a.p.p.. u.p.e.. u.r.m.. u.r.t.. 10 –. ustawa.z.dnia.6.września.2001.r..o.dostępie.do. informacji.publicznej.(Dz..U..Nr.112,.poz..1198. z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.10.kwietnia.1974.r..o.ewidencji.lud- ności.i.dowodach.osobistych.(tekst.jedn..Dz..U.. z.2006.r..Nr.139,.poz..993.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.17.lutego.2005.r..o.informatyzacji. działalności.podmiotów.realizujących.zadania. publiczne.(Dz..U..Nr.64,.poz..565.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.27.lipca.2001.r..o.ochronie.baz.da- nych.(Dz..U..Nr.128,.poz..1402.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.29.sierpnia.1997.r..o.ochronie.da- nych. osobowych. (tekst. jedn.. Dz..U.. z.2002.r.. Nr.101,.poz..926.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.22.stycznia.1999.r..o.ochronie.in- formacji.niejawnych.(tekst.jedn..Dz..U..z.2005.r.. Nr.196,.poz..1631.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.2.marca.2000.r..o.ochronie.niektó- rych.praw.konsumentów.oraz.o.odpowiedzial- ności.za.szkodę.wyrządzoną.przez.produkt.nie- bezpieczny.(Dz..U..Nr.22,.poz..271.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.5.lipca.2002.r..o.ochronie.niektó- rych.usług.świadczonych.drogą.elektroniczną. opartych.lub.polegających.na.dostępie.warun- kowym.(Dz..U..Nr.126,.poz..1068.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia. 4.lutego. 1994.r.. o.prawie. autor- skim.i.prawach.pokrewnych.(tekst.jedn..Dz..U.. z.2006.r..Nr.90,.poz..631.z.późn..zm.) –. ustawa. z.dnia. 18.września. 2001.r.. o.podpi- sie. elektronicznym. (Dz..U.. Nr.130,. poz..1450. z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.8.sierpnia.1996.r..o.Radzie.Mini- strów.(tekst.jedn..Dz..U..z.2003.r..Nr.24,.poz..199. z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.29.grudnia.1992.r..o.radiofonii.i.tele- wizji.(tekst.jedn..Dz..U..z.2004.r..Nr.253,poz..2531. z.późn..zm.) u.s.d.g. u.s.u.s.. u.ś.u.d.e.. DSZ. ETS. EUP. Gd..St..Praw. GIODO. ICT. ISP. IT. KPP. KPPubl.. KRRiT. KRS. M.P.. PiP. PPiA. Pr..Bank.. PS. PUG. RM. Sam..Teryt.. St..Praw.. TPP. UKE. UOKiK. ZNUJ. Wykaz skrótów –. ustawa.z.dnia.2.lipca.2004.r..o.swobodzie.dzia- łalności.gospodarczej.(tekst.jedn..Dz..U..z.2007.r.. Nr.155,.poz..1095.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia. 13.października. 1998.r.. o.syste- mie.ubezpieczeń.społecznych.(tekst.jedn..Dz..U.. z.2007.r..Nr.11,.poz..74.z.późn..zm.) –. ustawa.z.dnia.18.lipca.2002.r..o.świadczeniu.usług. drogą.elektroniczną.(Dz..U.. Nr.144,. poz..1204. z.późn..zm.) Inne –. dynamiczny.system.zakupów –. Europejski.Trybunał.Sprawiedliwości –. Elektroniczny.Urząd.Podawczy –. Gdańskie.Studia.Prawnicze –. Generalny.Inspektor.Ochrony.Danych –. Information.and.Communication.Technologies –. Intermediary.Service.Providers –. technologie.informacyjne –. Kwartalnik.Prawa.Prywatnego –. Kwartalnik.Prawa.Publicznego –. Krajowa.Rada.Radiofonii.i.Telewizji –. Krajowy.Rejestr.Sądowy –. Monitor.Polski –. .Państwo.i.Prawo –. Przegląd.Prawa.i.Administracji –. Prawo.Bankowe –. Przegląd.Sądowy –. Przegląd.Ustawodawstwa.Gospodarczego –. Rada.Ministrów –. Samorząd.Terytorialny –. Studia.Prawnicze –. Transformacje.Prawa.Prywatnego –. Urząd.Komunikacji.Elektronicznej –. Urząd.Ochrony.Konkurencji.i.Konsumentów –. Zeszyty.Naukowe.Uniwersytetu.Jagiellońskiego 11 Wykaz skrótów 12 Wprowadzenie Wprowadzenie Intensywne.wdrażanie.nowych.technologii.informacyjnych.w.ad- ministracji.publicznej.pociąga.za.sobą.zmiany.jej.struktur.oraz.sposobów. funkcjonowania..Na.tle.analizy.naukowo-administracyjnej.omówiono. problematykę.obowiązków.administracji.publicznej.w.zakresie.komuni- kacji.elektronicznej.oraz.związane.z.nią.zmiany.w.funkcjonowaniu.admi- nistracji.publicznej.w.układzie.wielopłaszczyznowym.. Konsekwencją.tytułu.pracy.jest.obowiązek.pełnego.przedstawienia. materiału.normatywnego.zaliczanego.do.prawa.administracyjnego..Wiele. elementów.treści.książki,.a.także.niektóre.konstrukcje.myślowe.powstały. i.rozwijały.się.na.gruncie.różnych.norm.prawnych..Analiza.istoty.obowiąz- ków.administracji.zasadniczo.pozostaje.w.ramach.prawa.administracyjne- go,.dotyka.jednak.także.innych.działów.prawa,.przede.wszystkim.prawa. cywilnego,.prawa.własności.przemysłowej.i.intelektualnej,.teorii.prawa,. prawa.konstytucyjnego,.prawa.karnego,.postępowania.administracyjnego.. Skoro.pojawiają.się.przepisy.niezwykle.różnorodne,.konieczne.wydaje.się. powstanie.opracowania.dotyczącego.obowiązków.administracji.w.komu- nikacji.elektronicznej,.zbierającego.wszystko.w.jedną.całość,.nie.kwestio- nując.oczywiście.znaczenia.innych.prac.i.pamiętając.jednocześnie,.że.nie. jest.to.ostateczny.wynik.badań.naukowych.nad.komunikacją.elektroniczną. i.obowiązkami.w.administracji.publicznej..Książka.ta.ma.za.zadanie.syn- tetycznie.ująć.wymienioną.dziedzinę.od.strony.prawnej.w.różnych.wy- miarach.wzajemnie.powiązanych..W.tym.celu.omówiono.wszelkie.zmiany. w.poszczególnych.sektorach.oraz.kierunek.rozwoju..Z.punktu.widzenia. konstrukcji.monografii.pojawił.się.pewien.problem.z.umiejscowieniem. i.opisaniem.Internetu..Jest.on.bowiem.wykorzystywany.w.każdym.sekto- rze.komunikacji.elektronicznej:.zarówno.w.telekomunikacji,.w.mediach. 13 Wprowadzenie elektronicznych,.jak.i.w.sektorze.technologii.informacyjnych..Spowodowa- ło.to.konieczność.przedstawienia.podstawowych.zagadnień.dotyczących. Internetu.w.każdej.części.pracy..Umiejscowienie.problematyki.Internetu. w.jednym.rozdziale.byłoby.bardziej.uzasadnione.ze.względu.chociażby. na.przejrzystość.opracowania,.ale.być.może.oznaczałoby.konieczność.cią- głego.odwoływania.do.szczegółowych.kwestii.omówionych.w.innej.czę- ści.pracy.. Za.poruszeniem.tematyki.komunikacji.elektronicznej.w.takiej.for- mie.przemawia.wiele.argumentów,.m.in.:.aktualność.poruszanej.prob- lematyki,.tworzenie.nowego.prawa.dotyczącego.technologii.informacyj- nych.(dalej:.IT),.dojrzałość.rozwiązań.technologicznych,.zmiana.kultury. administrowania,.zmiana.nastawienia.obywateli.wobec.IT.w.administra- cji..Nowe.technologie.informacyjne.przewracają.dotychczasowy.porzą- dek.rzeczy,.zauważamy,.że.operatorzy.oferują.dostęp.przez.jeden.kabel. do.Internetu,.telefonu,.telewizji..Wszystko.to.sprawia,.że.dotychczaso- we.regulacje.prawne.oddzielające.media.od.siebie,.traktujące.sektorowo. telekomunikację,.technologie.informacyjne.i.media.elektroniczne.tracą. obecnie.sens.. Celem.książki.jest.analiza.obowiązków.administracji.publicznej.w.za- kresie.komunikacji.elektronicznej,.ujęta.z.różnych.perspektyw..Przede. wszystkim.w.sferze.telekomunikacji,.w.sferze.mediów.elektronicznych.oraz. w.sferze.technologii.informacyjnych..Jak.na.tym.tle.wyglądają.obowiąz- ki.administracji.publicznej.w.ogóle,.a.w.szczególności.obowiązki.prawne?. Czy.są.wykonywane.przez.samą.administrację.i.na.tym.się.kończą?.Czy. też.w.ich.realizacji.uczestniczą.także.inne.podmioty..Problematyka.ta.na. gruncie.prawa.administracyjnego.jest.o.wiele.szersza.i.bardziej.złożona.. Powstają.zupełnie.nowe.zjawiska.prawne,.co.daje.podstawę.do.dalszych. pytań.o.pozycję.prawną.administracji.w.obliczu.konwergencji.telekomu- nikacji,.technologii.informacyjnych.i.mediów.elektronicznych..Analiza. istoty.obowiązków.w.zakresie.komunikacji.elektronicznej.obejmuje.rozle- głą.problematykę.dotychczas.kompleksowo.nieujmowaną..Prezentowane. w.doktrynie.prawa.poglądy.nie.uwzględniają.w.całości.lub.pod.właściwym. kątem.poglądów.przedstawicieli.nowych.prądów..Rozległość.problematy- ki.zmusza.także.chwilami.do.ograniczenia.zakresu.rozważań..Niniejsza. analiza.koncentruje.się.przede.wszystkim.na.zagadnieniach.obowiązków. w.komunikacji.elektronicznej,.rozważań.tych.nie.sposób.jednak.przepro- wadzić.w.oderwaniu.od.obowiązków.administracji.w.pozostałych.zakre- sach.jej.działania.. 14 Wprowadzenie Kolejne.dziedziny.życia.poddawane.są.nowym.regulacjom.prawnym,. które.określają.obowiązki.administracji.w.nowych.zakresach..Sprawia.to,. że.powstają.nowe.problemy.i.rozszerzają.się.granice.poznania..W.związ- ku.z.tym,.jednym.z.celów.pracy.jest.próba.określenia.nowych.obowiąz- ków.administracji.w.nowych.zakresach.działania,.w.ciągle.zmieniających. się.ramach.komunikacji.elektronicznej..Czym.są.obowiązki.prawne.admi- nistracji.w.nowych.warunkach.funkcjonowania,.jaki.jest.ich.zakres,.treść. i.charakter?. Celem.podstawowym.książki.jest.ukazanie.odrębności.obowiązków. prawnych.administracji.publicznej.w.zakresie.komunikacji.elektronicz- nej.od.innych.obowiązków,.a.także.zwrócenie.uwagi.na.ich.charakter,. wskazanie,.iż.wyznaczają.nowy.sposób.funkcjonowania.administracji. publicznej..Następnym.celem.naukowym.jest.dokonanie.teoretycznej. oraz.dogmatyczno-prawnej.analizy.obowiązków.administracji.publicz- nej.w.odniesieniu.do.szeroko.rozumianej.komunikacji.elektronicznej..Wy- raźne.określenie.istotnych.cech.obowiązków.w.aspekcie.zasad.konstytu- cyjnych,.źródeł.prawa,.istniejącej.rzeczywistości.społeczno-gospodarczej. oraz.oczekiwań.obywateli.. We.współczesnym.świecie.poszczególne.państwa.zapewniają.przed- siębiorcom.swobodę.w.prowadzeniu.działalności.gospodarczej..Nie.ozna- cza.to.absolutnej.swobody,.na.niektóre.rynki.i.zachodzące.w.nich.procesy. państwo.stara.się.wpływać.przy.użyciu.odpowiednich.mechanizmów.re- gulacyjnych..W.krajach.Unii.Europejskiej.ramy.regulacji.tworzą.niezmier- nie.skomplikowane.dyrektywy,.znajdujące.odzwierciedlenie.w.różnych. uregulowaniach.państwowych.w.odniesieniu.do.różnych.rodzajów.sieci. telekomunikacyjnych..Odpowiednie.przepisy.mają.tworzyć.rynki.konku- rencyjne,.regulować.rynki,.ale.nie.technologie.stosowane.do.świadczenia. usług.(neutralność.technologiczna),.powinny.konsolidować.wspólny.rynek.. Wdrażanie.prawa.unijnego.wiązało.się.również.z.utworzeniem.tzw..krajo- wego.regulatora,.centralnego.organu.będącego.poza.strukturą.rządu..Obec- nie.taką.rolę.pełni.Prezes.Urzędu.Komunikacji.Elektronicznej.powołany. dla.realizacji.celów.polityki.regulacyjnej..W.związku.z.tym.pojawia.się.ko- lejny.problem.badawczy,.który.należało.ująć.w.pracy:.jakie.znaczenie.ma. pozycja.Prezesa.Urzędu.Komunikacji.Elektronicznej.dla.funkcjonowania. rynku.telekomunikacyjnego.oraz.technologii.informacyjnych?.Jakie.zmia- ny.powinny.nastąpić.w.jego.działalności?. Pomimo.znacznego.przyspieszenia.działań.przez.Prezesa.UKE.Polska. nadal.jest.krajem,.w.którym.wdrażanie.unijnego.prawa.regulacyjnego.jest. 15 Wprowadzenie opóźnione..Prawo.unijne.wskazuje.na:.konieczność.zmniejszenia.proce- duralnych.obciążeń.związanych.z.regulacją.rynku,.wyeliminowanie.zbęd- nych.przepisów,.konieczność.konsolidacji.wspólnego.rynku,.wzmocnienie. interesów.konsumentów,.przyjęcie.programów.poprawy.bezpieczeństwa. informacji.w.sieciach.i.usługach.komunikacji.elektronicznej..Jaka.wobec. tego.będzie.rola.regulatora.krajowego.w.przyszłości,.skoro.Komisja.Euro- pejska.promuje.ideę.stworzenia.jednego.europejskiego.regulatora?. Kolejnym.celem.prezentowanej.książki.jest.rozważenie.szeregu.pod- noszonych.zarówno.w.doktrynie,.jak.i.w.orzecznictwie. szczegółowych. problemów.prawnych.wynikających.z.analizy.aktualnie.obowiązującego. porządku.prawnego.regulującego.zasady.informatyzacji.państwa.. Informatyzacja.jest.częścią.globalnego.procesu.transformacji.w.społe- czeństwo.informacyjne..Dostęp.do.nowych.technologii.informacyjnych.i.ich. wykorzystywanie.jest.atrybutem.nie.tylko.pozycji.indywidualnej.czy.grupo- wej,.ale.także.pozycji.danego.państwa.w.układzie.międzynarodowym..Szcze- gółowa.analiza.przepisów.ustawy.o.informatyzacji.działalności.podmiotów. realizujących.zadania.publiczne.oraz.przepisów.dotyczących.działu.informa- tyzacja.rodzi.szereg.wątpliwości,.o.których.również.mowa.w.dalszej.części.. W.książce.pojawia.się.jeszcze.jeden.aspekt.godny.rozważenia..W.ja- kim.zakresie.powinno.się.tymi.zagadnieniami.interesować.prawo.admi- nistracyjne,.a.w.jakim.prawo.cywilne?.Sprawa.jest.dyskusyjna,.możliwe. są.dwa.rozwiązania:.albo.przyznajemy.prawu.administracyjnemu.kom- petencję.do.badania.całości.poszczególnych.zagadnień.bez.względu.na. to,.czy.są.to.instytucje.cywilistyczne.czy.też.administracyjnoprawne,.albo. wskazujemy,.że.ta.problematyka.powinna.stanowić.przedmiot.badań.od- rębnej.dyscypliny.. Założonym.z.góry.celem.jest.sformułowanie.postulatów.de lege ferenda. w.tym.przedmiocie,.aby.mogły.zostać.wykorzystane.przez.ustawodawcę. dla.tworzenia.spójnego.prawa.komunikacji.elektronicznej.. Książka.podzielona.została.na.dziewięć.rozdziałów..Pierwszy.i.drugi. zawierają.teoretyczno-prawną.analizę.zagadnień.dotyczących.istoty.obo- wiązków.administracji.publicznej,.w.tym.podstawowe.założenia.termino- logiczne,.wielopłaszczyznowy.charakter.regulacji.obowiązków.prawnych. oraz.analizę.obowiązków.prawnych.w.odniesieniu.do.zadań.publicznych.. Przedstawiono.również.przegląd.niektórych.określeń.administracji.pub- licznej.spotykanych.w.literaturze,.zwłaszcza.współczesne,.zamknięte.de- finicje.administracji..Istotną.część.książki.stanowią.rozważania.teoretycz- ne.dotyczące.podmiotów.wykonujących.zadania.administracji.w.zakresie. 16 Wprowadzenie informatyzacji..W.tej.części.analizowane.są.takie.pojęcia.jak:.społeczeń- stwo.informacyjne,.informacja,.komunikacja.elektroniczna,.systemy.sieci. i.usługi.informacyjne,.świadczenie.usług.drogą.elektroniczną,.konwergen- cja.i.cyfryzacja..Ta.szczegółowa.analiza.pojęć.i.przedstawienie.ich.ewolucji. jest.konieczna.ze.względu.na.nieprecyzyjność.i.niespójność.terminów.obo- wiązujących.w.aktach.normatywnych.dotyczących.komunikacji.elektro- nicznej..Przedmiotem.opracowania.jest.przede.wszystkim.pewien.system. sądów.teoretycznych,.dających.określoną.wiedzę.o.obowiązkach.polskiej. administracji.publicznej..Nie.oznacza.to,.że.formułowane.tezy.są.oderwane. od.rzeczywistości.prawnej,.istniejącej.w.ramach.prawa.Unii.Europejskiej.. W.rozdziale.trzecim.przedstawiono.rozważania.na.płaszczyźnie.prawno -porównawczej,.w.tym.w.płaszczyźnie.prawa.wspólnotowego..Tym.nie- mniej.rozważania.będą.przede.wszystkim.zmierzały.w.kierunku.budowy. polskiego.„prawa.komunikacji.elektronicznej”.czy.też.„prawa.administracji. elektronicznej”..W.książce.współistnieją.pojęcia.będące.dorobkiem.myśli. badawczej.europejskiej,.jak.i.myśli.badawczej.poprzednich.okresów..Opra- cowanie.nie.ma.charakteru.historycznego,.chociaż.wiele.z.przedstawionych. definicji.i.opinii.zostało.wyrażonych.znacznie.wcześniej..Koncentruje.się. ono.na.dotychczasowym.teoretycznym.dorobku.naukowym.oraz.na.jak. najbardziej.aktualnym.materiale.normatywnym.. W.kolejnych.rozdziałach,.od.czwartego.do.ósmego,.zawarto.szczegó- łową.analizę.obowiązków.administracji.publicznej.w.sferze.telekomunika- cji,.mediów.elektronicznych,.technologii.informacyjnych.oraz.rozważania. na.temat.informatyzacji.administracji.publicznej.ze.szczególnym.zwróce- niem.uwagi.na.Plany.Informatyzacji.Państwa..W.tej.części.zwrócono.uwa- gę.na.informatyzację.administracji..Przeprowadzone.badania.mają.na.celu. ustalenie,.czy.rzeczywiście.liczne.publikacje.krytyczne.są.uzasadnione,.czy. może.źle.się.dzieje.w.obszarze.informatyzacji.administracji.publicznej,.a.je- żeli.tak,.to.jakie.są.tego.przyczyny..Niniejsza.książka.odnosi.się.również,. ze.względu.na.rozległość.podjętej.tematyki,.do.wybranych.obowiązków. wynikających.z.wykorzystania.komunikacji.elektronicznej.w.administra- cji..Zwrócono.uwagę.na.niektóre.aspekty.dostępu.do.informacji.publicz- nej,.na.rolę.środków.komunikacji.elektronicznej.w.postępowaniu.admini- stracyjnym,.na.obowiązki.związane.z.przetwarzaniem.danych.osobowych. w.komunikacji.elektronicznej.oraz.obowiązki.administracji.elektronicz- nej.w.wybranych.obszarach.prawa.publicznego,.takich.jak:.podejmowa- nie.i.wykonywanie.działalności.gospodarczej,.ubezpieczenia.społeczne,. elektroniczne.zamówienia.publiczne.. 17 Wprowadzenie W.rozdziale.dziewiątym.przedstawiono.przykład.włoskiego.unormo- wania.komunikacji.elektronicznej..Niektóre.z.opisanych.rozwiązań.praw- nych.znane.są.już.polskiemu.ustawodawstwu,.inne.są.godne.zauważenia.. Rozdział.ten.jest.również.odniesieniem.do.niemieckich.rozwiązań.w.za- kresie.elektronischen verwaltung (w.literaturze.niemieckiej.częściej.występu- je.termin.electronic government).oraz.zawiera.spostrzeżenia.wobec.polskiej. administracji.elektronicznej.i.postulaty.de lege ferenda.. Opracowanie.ma.przede.wszystkim.charakter.teoretyczny,.stąd.też. podstawową.metodą.badawczą.jest.analiza.materiału.normatywnego.oraz. wykorzystanie.dostępnej.literatury.przedmiotu.zarówno.polskiej,.jak.i.za- granicznej..Posiłkowo.wykorzystano.metodę.historyczną.i.prawnoporów- nawczą..Zastosowano.administracyjnoprawne.metody.badań..W.książce. wykorzystano.również.wyniki.badań.innych.autorów.stosujących.metody. badawcze.właściwe.dla.innych.dziedzin.nauki..W.centrum.zainteresowania. pozostawała.administracja.publiczna.i.jej.obowiązki..Skromniej.potrakto- wano.bogate.orzecznictwo,.ale.tylko.ze.względu.na.brak.miejsca.. Problem.obowiązków.administracji.publicznej.w.zakresie.komuni- kacji.elektronicznej.nie.był.dotąd.przedmiotem.kompleksowej.monogra- fii.w.polskiej.literaturze.prawniczej..Praca.poświęcona.temu.tematowi.ma. wyjaśnić.kwestie.istotne.dla.funkcjonowania.administracji.publicznej.i.jej. obowiązków.wobec.sfery.telekomunikacji,.mediów.elektronicznych.i.tech- nologii.informacyjnych.w.dobie.konwergencji.. Serdecznie.dziękuję.Pani.Prof..dr.hab..Grażynie.Szpor.za.cenne.wska- zówki,.nieocenioną.pomoc.oraz.życzliwość.. 18 1. Współczesne zamknięte definicje administracji publicznej Rozdział I. Istota obowiązków administracji publicznej 1. Współczesne zamknięte definicje administracji publicznej Rozpoczęcie.rozważań.od.określenia.administracji.publicznej.jest. koniecznością.metodologiczną,.gdyż.wszystkie.pozostałe.terminy,.ta- kie.jak:.obowiązki,.uprawnienia,.komunikacja.elektroniczna,.będą.od- nosiły.się.do.administracji.publicznej..Jako.przedmiot.rozważań.przyj- mujemy.tylko.administrację.publiczną,.wyróżniającą.się.tym,.że.jest. sprawowana.przez.państwo.lub.przez.wyodrębnione.podmioty,.reali- zuje.dobro.wspólne,.czyli.interes.publiczny,.aby.przynieść.korzyść.ogó- łowi,.a.także.dba.o.interes.indywidualny,.reprezentując.interesy.całego. społeczeństwa.lub.wspólnoty.lub.też.ze.względu.na.wyznawane.po- wszechnie.wartości1. Definicji.administracji.publicznej.mamy.bardzo.dużo.i.nie.są.to.defi- nicje.oderwane.od.rzeczywistości..Podnoszą.kwestie.podstawowe,.akcen- tują.z.różnym.natężeniem.–.w.zależności.od.okresu.ich.budowania.–.kwe- stie.dotyczące.państwa,.społeczeństwa,.obywatela2. Przykładem.budowy.określenia.administracji.była.definicja.J.S..Lan- groda,.który.pisał,.że.„administracja.oznacza.nic.innego.jak.organizację. 1.J..Zimmermann,.Prawo administracyjne,.Kraków.2005,.s..26.i.n. 2.A..Monarcha-Matlak,.Problematyka obowiązków prawnych administracji publicznej na gruncie prawa administracyjnego (w:).Księga Jubileuszowa z okazji 15-lecia Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin.2004,.s..537.i.n.. 19 Rozdział I. Istota obowiązków administracji publicznej administrujących”3..Zwrócono.uwagę.także.na.to,.że.administracja.to.nie. tylko.wykonywanie.ustaw,.ale.działalność.twórcza4. Z.tej.samej.pozycji.wychodził.J..Starościak,.dla.którego.administra- cja.była.przede.wszystkim.„funkcją.organizatorską”.o.pewnych.swoistych. cechach,.do.których.autor.zaliczał:.„inicjatorski.charakter.działalności.ad- ministracyjnej,.rozwiązywanie.konkretnych.sytuacji,.prowadzenia.pracy. organizatorskiej.nie.tylko.przez.tworzenie.obowiązujących.norm.porząd- ku.prawnego,.szczególne.prawem.określone.formy.realizowania.działal- ności.administracyjnej.państwa5..Nowsze.definicje.zwracają.uwagę.na. pierwiastek.ludzki,.np..według.E..Ochendowskiego.„administracja.po- dejmuje.konkretne.środki.do.uregulowania.spraw.jednostkowych.i.urze- czywistnienia.określonych.przedsięwzięć”6..Podobnie.J..Boć.–.administra- cja.to.„przyjęte.przez.państwo.i.realizowane.przez.jego.zawisłe.organy,. a.także.przez.organy.samorządu.terytorialnego.zaspokajanie.zbiorowych. i.indywidualnych.potrzeb.obywateli,.wynikających.ze.współżycia.ludzi. w.społecznościach”7,.a.także.I..Lipowicz,.która.pisze,.że.administracja.to. system.złożony.z.ludzi.zorganizowanych.w.celu.stałej,.systematycznej,. skierowanej.ku.przyszłości.realizacji.dobra.wspólnego.jako.misji.pub- licznej,.polegającej.głównie.(choć.nie.wyłącznie).na.bieżącym.wykony- waniu.ustaw,.wyposażonych.we.władztwo.państwowe.oraz.środki.ma- terialno-techniczne8.. Zdając.sobie.sprawę.z.trudności.znalezienia.odpowiedniej,.precyzyj- nej.definicji,.Z..Leoński.proponuje.następujące.ujęcie:.„każda.administracja. sprowadza.się.do.celowego.oddziaływania.na.ludzi.i.stosunki.społeczne”. organizuje.także.czynności.i.tworzy.struktury.organizacyjne9..Gdy.prze- stajemy.koncentrować.się.na.ogólnospołecznym.wymiarze.administracji. publicznej,.wówczas.rozpatrujemy.ją.jako.organizację..Administrację.mo- żemy.traktować.jako.makrosystem.organizacyjny,.którego.doprowadzenie. 3.J.S..Langrod,.Instytucje prawa administracyjnego. Zarys części ogólnej,.t..I,.Kraków.1948,.s..201.oraz. 4.W.L..Jaworski,.Nauka prawa administracyjnego. Zagadnienie ogólne,.Warszawa.1924,.s..10.. 5.J..Starościak,.Prawo administracyjne,.Warszawa.1975,.s..10. 6.E..Ochendowski,.Prawo administracyjne. Część ogólna,.Toruń.2004,.s..22–24. 7.Prawo administracyjne,.red..J..Boć,.Wrocław.2004,.s..16;.A..Błaś,.J..Boć.(red.),.J..Jerzewski,.Admini- 173.i.n.. 20 stracja publiczna,.Wrocław.2003,.s..10. na,.Warszawa.2002,.s..27,.28. 8.I..Lipowicz.(w:).Z..Cieślak,.I..Lipowicz,.Z..Niewiadomski.(red.),.Prawo administracyjne. Część ogól- 9.Z..Leoński,.Zarys prawa administracyjnego,.Warszawa.2004,.s..23.i.n.. 2. Opisywanie administracji przez jej cechy do.współdziałania.na.rzecz.określonych.celów.czy.zadań.jest.raczej.wy- zwaniem.niż.bezproblemową.rutyną10.. Administracja.w.sensie.organizacyjnym.to,.trudny.do.ogarnięcia,. ogół.ludzi.i.rzeczy.składających.się.na.instytucje.administracji,.tak.jak. to.regulują.artykuły.ustawy.zasadniczej..Gdyby.potraktować.admini- strację.jako.czynność,.to.należy.rozróżnić.administrację.w.sensie.for- malnym.i.materialnym11. Hans.Julius.Walff.(1898–1976).pisał,.iż.administracja.publiczna.w.sen- sie.materialnym.to:.różnorodne,.określane.zaistniałymi.warunkami.lub. celami,.częściowo.planowane.sprawy.i.interesy.ogółu.oraz.jego.jednostek. postrzegane.i.realizowane.przy.ich.udziale.przez.do.tego.powołanych.funk- cjonariuszy12..Najtrafniej.stwierdził.Ernst.Forsthoff.(1902–1974),.że.admini- stracji.nie.da.się.zdefiniować,.można.ją.tylko.opisywać,.ale.ma.to.tę.wadę,. że.opis.ten.należy.stale.uzupełniać13.. 2. Opisywanie administracji przez jej cechy Opisywanie.administracji.poprzez.jej.cechy.jest.jednak.łatwiejszym. rozwiązaniem.niż.poszukiwanie.definicji.zamkniętych14. Charakterystycznymi.cechami.powyższego.określenia.są:. . 1). administracja.działa.w.imieniu.państwa.i.na.rachunek.państwa.(ad- ministracja.rządowa).oraz.we.własnym.imieniu.i.na.własną.odpowie- dzialność.(administracja.samorządowa);. . 2). administracja.dysponuje.władztwem.administracyjnym;. . 3). wypełnia.funkcje.władcze.i.nie.władcze;. 10.J..Górniak,.Zasady budowania porządku organizacyjnego a funkcje administracji publicznej.(w:).Admi- nistracja publiczna,.red..J..Hausner,.Warszawa.2005,.s..148.i.n. 11.U..Battis,.Allgemines Verwaltungsrecht,.Heidelberg.2002,.s..1. 12.Tamże,.s..2. 13.Tamże,.s..1. 14.Wyraźnie.cechy.administracji.wyodrębnił.J..Łętowski,.Prawo administracyjne. Zagadnienia pod- stawowe,.Warszawa.1990,.s..7–10..Zdaniem.autora.administracja:.1).działa.w.imieniu.i.na.rachunek. państwa;.2).ma.charakter.polityczny;.3).działa.na.podstawie.prawa.i.w.tych.granicach,.jakie.prawo. dla.niej.przewiduje;.4).celem.działalności.administracji.nie.jest.osiąganie.zysku;.5).jest.organizacją. o.charakterze.jednolitym;.6).ma.charakter.monopolistyczny;.7).administracja.ma.w.zasadzie.charak- ter.bezosobowy;.8).ma.charakter.władczy;.9).administracja.jest.zorganizowana.i.działa.na.zasadzie. kierownictwa.i.podporządkowania;.10).opiera.się.w.swym.działaniu.z.reguły.na.pracy.zawodowe- go,.fachowego.personelu.urzędniczego;.11).działa.w.sposób.ciągły.i.stabilny;.12).może.działać.nie. tylko.na.wniosek.zainteresowanych.w.uzyskaniu.jej.rozstrzygnięć.obywateli.lub.innych.podmiotów,. ale.także.z.własnej.inicjatywy. 21 Rozdział I. Istota obowiązków administracji publicznej . 4). działa.w.interesie.publicznym;. . 5). działa.na.podstawie.prawa.i.w.granicach.prawa;. . 6). ma.charakter.wykonawczy;. . 7). jest.aktywna,.sama.inicjuje.część.zadań;. . 8). działa.w.granicach.swoich.kompetencji;. . 9). działa.w.sposób.ciągły.i.stabilny;. .10). działa.przez.kadrę.urzędniczą;. .11). ma.charakter.monopolistyczny.oraz. .12). administracja.jest.kształtowaniem.społeczeństwa;. .13). podejmuje.konkretne.środki.dla.urzeczywistnienia.zamierzeń;. .14). jest.zespołem.działań,.czynności,.przedsięwzięć.organizatorskich. i.wykonawczych15.. Obecnie.wiedzę.o.administracji.określamy.w.kontekście:.socjologicz- nym,.politycznym,.organizacyjno-zarządzającym,.prawnym16..W.kontek- ście.socjologicznym.wyjaśnieniu.podlegają.mechanizmy.działania.admi- nistracji.jako.zjawiska.społecznego.mającego.wpływ.na.zachowanie.i.życie. zbiorowe.ludzi..Analizie.poddaje.się.organizację.administracji,.wskazuje. błędy.i.sposoby.usprawnienia.działalności.instytucji.administracyjnych.. Kontekst.polityczny.wskazuje,.że.w.obrębie.administracji.publicznej. wyodrębniono.zarówno.stanowiska.urzędnicze.(np..w.służbie.cywilnej),. jak.i.stanowiska.polityczne,.formalne.i.zmieniające.się.wraz.z.preferencjami. tej.partii.politycznej,.która.sprawuje.władzę.(np..wojewoda,.minister,.Pre- zes.Rady.Ministrów)..Kontekst.polityczny.pojawia.się.nie.tylko.w.obszarze. administracji.rządowej,.ale.także.i.administracji.samorządowej..Znaczenia. nabiera.również.pytanie.o.udział.w.samorządzie.polityków.czy.profesjo- nalistów?.Wobec.wielkiej.odpowiedzialności.za.rozwój.wspólnot.samo- rządowych.lokalnych.i.regionalnych.coraz.większego.znaczenia.powinno. nabierać.zwiększenie.efektywności.profesjonalnego.zarządzania.zadania- mi.publicznymi17.. Kontekst.organizacyjno-zarządzający.to.transponowanie.na.grunt. struktur.administracji.nowoczesnych.instrumentów.zarządzania..Przyjmu- je.się,.że.skoro.administracja.jest.organizacją,.powinna.być.tworzona.oraz. 15.J..Zimmermann,.Prawo...,.s..30–34;.H..Maurer,.Allgemeines Verwaltungsrecht (w:).Ogólne prawo ad- ministracyjne,.red..K..Nowacki,.Wrocław.2003,.s..21–25;.H..Izdebski,.M..Kulesza,.Administracja publicz- na. Zagadnienia ogólne,.Warszawa.1998,.s..91.i.n.. 16.Por..A..Błaś,.J..Boć.(red.),.J..Jeżewski,.Administracja...,.s..7.i.n.. 17.T..Rabska,.Politycy czy profesjonaliści w samorządzie terytorialnym,.Sam..Teryt..2001,.nr.12,.s..3,.4. 22 3. Pojmowanie obowiązku w teorii prawa powinna.działać.zgodnie.z.zasadami.wypracowanymi.na.gruncie.nauki. organizacji.i.zarządzania18.. W.kontekście.prawnym.–.jak.wcześniej.wskazano.–.nowoczesne.uję- cia.administracji.akcentują.jej.podmiotowy.i.przedmiotowy.wymiar,.kre- ują.nowy.paradygmat.administracji.wskazujący.mechanizm.jej.działania.. W.państwie.prawa.administracja.publiczna.pojmowana.jest.jako.ustrojowa. funkcja.państwa.i.samorządu.terytorialnego.polegająca.na.wykonywaniu. zadań.publicznych.określonych.prawnie..W.tym.znaczeniu.administracja. opiera.się.na.następujących.zasadach:.związaniu.prawem.powszechnie.obo- wiązującym.całej.działalności.wszystkich.jej.organów;.wykonawczym.cha- rakterem.jej.działalności;.poddaniu.jej.działalności.kontroli.niezawisłego. sądu;.odpowiedzialności.prawnej.organów.i.osób.wykonujących.administra- cję19..W.Europie.panuje.dość.powszechna.opinia,.że.„od.administracji.pub- licznej.zależy.rozwój.państwa,.regionów.i.społeczeństw”20..Przeprowadzona. w.naszym.kraju.głęboka.reforma.administracji,.rozpoczęta.w.1990.i.rozwi- nięta.w.1999.r.,.spowodowała,.iż.administracja.publiczna.w.swoim.podsta- wowym.kształcie.nie.odbiega.od.współczesnej.administracji.Europy21. 3. Pojmowanie obowiązku w teorii prawa Podejmując.rozważania.na.temat.obowiązków.nakierowanych.na.ad- ministrację.publiczną,.należy.odpowiedzieć.na.pytanie,.jaki.jest.stosunek. 18.K..Klonowski,.M..Smuga,.Czy administracja publiczna może być efektywna?.(w:).Nauka administracji wobec wyzwań współczesnego państwa prawa,.Rzeszów.2002,.s..268.i.n.. 19.A..Błaś,.Administracja publiczna w państwie prawa.(w:).A..Błaś,.J..Boć.(red.),.J..Jerzewski,.Admini- stracja…,.s..32,.33. s..3.i.n.. 20.T..Rabska,.Administracja publiczna w świetle integracji z Unią Europejską, Sam..Teryt..2003,.nr.3,. 21.W.literaturze.przedmiotu.znajdziemy.bardzo.dużo.określeń.administracji,.nie.sposób.wszystkie. je.wymienić..Przykładowo:.J..Filipek,.Prawo administracyjne,.Kraków.2001;.W..Dawidowicz,.Nauka pra- wa administracyjnego. Zarys wykładu,.Warszawa.1965,.s..13.i.n.;.J..Starościak,.Administracja. Zagadnienia teorii i praktyki,.Warszawa.1974,.s..34;.J..Boć,.T..Kuta,.Prawo administracyjne. Zagadnienia podstawowe,. Warszawa.1984,.s..9–10;.Z..Rybicki,.S..Piątek,.Zarys prawa administracyjnego i nauki administracji,.War- szawa.1984,.s..9.i.n.;.L..Jastrzębski,.J..Lang,.J..Służewski,.M..Wierzbowski,.Polskie prawo administracyj- ne,.Warszawa.1985,.s..14.i.n.;.J..Szreniawski, Prawo administracyjne,.Lublin.1994,.s..20.i.n.;.Prawo admi- nistracyjne,.red..J..Boć,.Wrocław.1997,.s..13;.M..Jełowicki,.Podstawy organizacji administracji publicznej. Zagadnienia teoretyczne,.Warszawa.1998,.s..12;.E..Ochendowski,.Prawo administracyjne. Część ogólna,. Toruń.1998,.s..19.i.n.;.Z..Cieślak,.I..Lipowicz,.Z..Niewiadomski.(red.),.Prawo administracyjne...,.s..20. i.n.;.Z..Duniewska,.B..Jaworska-Dębska,.R..Michalska-Badziak,.E..Olejniczak-Szałowska,.M..Stahl,. Prawo administracyjne,.Warszawa.2004,.s..11.i.n. 23 Rozdział I. Istota obowiązków administracji publicznej tych.wypowiedzi.do.siebie:.administracja.publiczna.a.obowiązki..Definicji. administracji,.jak.wskazano,.jest.bardzo.dużo,.jednocześnie.pojęcie.admi- nistracji.zawsze.było.silnie.splecione.z.pojęciem.obowiązków.. W.dotychczasowej.literaturze.polskiej.można.zauważyć.interesującą. ewolucję.konstrukcji.obowiązku.prawnego,.jest.to.bardzo.szeroki.zakres. zagadnień,.każde.z.nich.jest.wieloaspektowe. W.piśmiennictwie. z.zakresu. organizacji. i.zarządzania. rozwinię- te.określenie.obowiązku.przedstawił.J..Zieleniewski22..Zdaniem.autora,. ex definitione.obowiązki.wymagają.działania..Działanie.zaś.jest.zachowa- niem.celowym.i.dowolnym..Natomiast.dowolność.działania.określono.jako. poczucie.swobody.wyboru.sposobu.zachowania23..Pojęcie.obowiązku.jest. również.jednym.z.podstawowych.pojęć.prawnych.i.prawniczych..Defi- niowanie.tego.pojęcia.zmierzało.zazwyczaj.do.określenia.znaczenia.tego. terminu.oraz.do.wyjaśnienia.istoty.tego.znaczenia..Wyróżnienie.wszyst- kich.możliwych.znaczeń.obowiązku.w.języku.prawniczym,.jak.twierdzili. niektórzy.autorzy,.nie.było.możliwe.ani.celowe.na.gruncie.teorii.prawa24.. Powszechnie.jednak.przyjmowano,.iż.obowiązek.prawny.odznacza.się.na- stępującymi.cechami.modelowymi:.obowiązek.ogranicza.swobodę.wybo- ru.adresata.normy,.ogranicza.ilość.alternatyw.postępowania,.spośród.któ- rych.podmiot.może.dokonywać.wyboru.postępowania;.obowiązek.może. być.odczuwany.jako.pewien.swoisty.„nacisk”.lub.„ciężar”.(psychologicz- ne.odczucie)..W.kontekście.społecznym.funkcjonowania.norm.prawnych. obowiązek.wiąże.się.z.sankcją,.która.polega.na.ujemnej.reakcji.za.niedo- pełnienie.obowiązku25.. Twierdzono,.że.obowiązek.może.mieć.charakter.pozytywny.(obowią- zek.do.działania).lub.negatywny.(obowiązek.zaniechania)26..Uznawano. obowiązek.za.podstawowe.ujęcie.normatywne.(dyrektywne),.twierdząc,. że.obowiązek.pozytywny.i.negatywny.stanowią.jedyny,.niesprowadzalny. symbol.dyrektywnego.elementu.norm27..Jednocześnie.akceptowano.po- 22.J..Zieleniewski, Organizacja i zarządzanie,.Warszawa.1981,.s..402.i.n.:.„obowiązkiem.członka.zespo- łu.w.instytucji.jest.działać.tak,.by.określone.rzeczy.w.określonych.chwilach.znajdowały.się.w.stanie. określonym.przez.normę.moralną,.prawną,.umowną,.zwyczajową.lub.w.stanie.wskazanym.przez. kierownika.zespołu,.uprawnionego.do.udzielania.takich.wskazówek”. 23.Tamże,.s..405. 24.W..Lang,.J..Wróblewski,.S..Zawadzki,.Teoria państwa i prawa,.Warszawa.1980,.s..324.i.n. 25.Tamże. 26.Tamże,.s..328. 27.Pogląd.ten.krytykował.K..Opałek,.Z teorii dyrektyw i norm,.Warszawa.1974,.s..86.i.n..oraz.cyto- wana.tam.literatura. 24 3. Pojmowanie obowiązku w teorii prawa gląd,.że.tradycyjny,.klasyczny.model.obowiązków.prawnych:.działanie.–. zaniechanie,.może.stanowić.jedynie.punkt.wyjścia.do.wszelkich.rozważań. na.temat.obowiązków.prawnych. Znaczenie. obowiązków. prawnych. dostrzegał. przede. wszystkim. Z..Ziembiński.w.swoich.pracach..Dawał.temu.wyraz,.twierdząc.m.in.,.że. „rozróżnienie.czyjegoś.obowiązku.aktualnego.i.obowiązku.potencjalnego. ze.względu.na.określoną.normę.jest.nieodzowne”28..Zdaniem.cytowanego. autora,.obowiązki.ustanowione.przez.podmiot.uzyskujący.do.tego.kom- petencję.mogą.być.początkowo.tylko.potencjalnymi.obowiązkami.i.nigdy. nie.doczekać.się.aktualizacji..Lecz.i.w.tym.przypadku.obowiązek.podjęcia. w.przyszłości.pewnego.działania.może.pośrednio.wywołać.obowiązek.go- towości.do.podjęcia.działań,.co.także.powinno.modyfikować.aktualne.za- chowanie..Idąc.dalej,.od.chwili.ustanowienia.przez.podmiot.uprawniony. odpowiedniej.normy.indywidualnej.dla.podmiotu.obowiązanego.można. mówić.o.powstaniu.w.pewnym.stopniu.zaktualizowanego.stosunku.pod- ległości,.który.sprowadza.się.do.obowiązku.podjęcia.wyznaczonego.przez. normę.zachowania,.gdy.znajdzie.ona.zastosowanie.(obowiązek.aktualny)29.. W.literaturze.spotykamy.również.definicję,.zgodnie.z.którą.obowiązek. prawny.to.wyrażony.w.normie.prawnej,.skierowany.do.podmiotu.(jed- nostki).nakaz.lub.zakaz.określonego.zachowania.się.w.danej.sytuacji30. 4. Cywilistyczne ujęcie obowiązku Terminologia.dotycząca.obowiązków.prawnych.jest.znacznie.skrom- niejsza..Na.gruncie.prawa.cywilnego.odnosi.się.ona.najczęściej.do.stosun- ku.prawnego,.którego.treścią.są.uprawnienia.i.obowiązki.podmiotów.tego. stosunku..Uprawnieniom.odpowiadają.obowiązki.i.odwrotnie31..W.nauce. prawa.cywilnego.wyróżnia.się.proste.i.złożone.stosunki.cywilnoprawne.. W.prostym.stosunku.cywilnoprawnym.jednej.stronie.przysługuje.prawo. podmiotowe,.na.drugiej.ciąży.odpowiadający.temu.prawu.obowiązek.. Natomiast.w.stosunku.złożonym.każdej.stronie.przysługuje.prawo.pod- miotowe,.ale.jednocześnie.na.każdej.z.nich.ciąży.określony.obowiązek,. 28.Z..Ziembiński,.Problemy podstawowe prawoznawstwa,.Warszawa.1980,.s..129.i.n. 29.Tamże,.s..330. 30.Por..m.in..A..Redelbach,.S..Wronkowska,.Z..Ziembiński,.Zarys teorii państwa i prawa,.Warszawa. 1992,.s..144.i.n.;.A..Łopatka, Prawoznawstwo,.Warszawa.2002,.s..202.. 31.S..Grzybowski,.Prawo cywilne,.Warszawa.1973,.s..33.. 25 Rozdział I. Istota obowiązków administracji publicznej sprzężony.z.prawem.podmiotowym.drugiej.strony.(obie.występują.jako. uprawnione.i.zobowiązane)32. Na.zespoloną.treść.stosunku.cywilnoprawnego.składają.się.więc. uprawnienia.i.obowiązki..Uprawnienia.pojmowane.są.jako.możliwość. określonego.zachowania.się,.a.obowiązek.oznacza.powinność.nakaza- nego.zachowania.się..Należnemu.uprawnieniu.jednej.strony.odpowiada. sprzężony.z.nim.obowiązek.określonego.zachowania.się.drugiej.strony.. Rozkład.uprawnień.i.obowiązków.między.stronami.stosunku.cywilno- prawnego.przedstawia.się.różnie.w.zależności.od.typu.stosunku.i.treści. zdarzenia.cywilnoprawnego,.leżącego.u.podstaw.konkretnego.stosun- ku.prawnego33. Prawo.jako.element.stosunku.prawnego.polega.na.możności.doma- gania.się.określonego.zachowania.drugiej.strony.stosunku34. W.sytuacji,.gdy.zobowiązany.tego.nie.czyni.i.odpowiadające.upraw- nieniom.obowiązki.prawne.nie.są.spełniane.dobrowolnie,.a.więc. gdy. zobowiązany.nie.przestrzega.ogólnego.obowiązku.nieprzeszkadzania. uprawnionemu.w.wykonywaniu.jego.prawa.lub.narusza.swój.obowiązek. czynienia.lub.nieczynienia.na.rzecz.uprawnionego,.a.nawet.gdy.tylko.po- wstaje.obawa,.że.zobowiązany.ze.swych.obowiązków.się.nie.wywiąże,. rodzi.się.potrzeba.zapewnienia.uprawnionemu.odpowiednich.środków. mających.na.celu.zmuszenie.strony.zobowiązanej.do.uczynienia.zadość. jej.obowiązkom35. 5. Obowiązek w nauce prawa administracyjnego Dotychczasowe.rozważania.nad.obowiązkami.toczyły.się.na.gruncie. różnych.dyscyplin.naukowych..Przechodząc.na.grunt.prawa.administra- cyjnego,.już.pobieżny.rzut.oka.na.prace.dotyczące.obowiązków.prawnych. przekonuje.o.bogactwie.elementów.treści..Są.to.konstrukcje.myślowe.po- wstałe.i.rozwijane.w.różnych.okresach.czasu..Przedstawienie.całej.proble- matyki.obowiązków.prawnych.na.gruncie.prawa.administracyjnego.staje. 32.B..Ziemianin,.Prawo cywilne. Część ogólna,.Poznań.2002,.s..66.i.67.. 33.E..Gniewek,.Stosunek cywilnoprawny.(w:).Podstawy prawa cywilnego i handlowego,.red..E..Gnie- wek,.Wrocław.1998,.s..53.. 34.Z..Szczurek,.Prawo cywilne dla studentów administracji,.Kraków.2005,.s..44.. 35.J..Ignatowicz.(w:).System prawa cywilnego. Część ogólna,.red..S..Grzybowski,.Ossolineum.1985,. s..856. 26 5. Obowiązek w nauce prawa administracyjnego się.sprawą.o.wiele.bardziej.złożoną,.niż.ich.przedstawienie.w.zakresie.pra- wa.cywilnego.czy.teorii.prawa..Nie.ma.przede.wszystkim.jednego.wzorca. obowiązków.prawnych.administracji,.który.byłby.podobny.do.tego,.jaki. skutecznie.służy.na.gruncie.prawa.cywilnego..Szczególnie.trudna.teore- tycznie.pozostaje.kwestia.nieporównywalności.obowiązku.organu.admi- nistracyjnego.z.obowiązkiem.lub.uprawnieniem.obywatela,.a.zwłaszcza. przełożenie.relacji.organ.a.adresat.działania.administracji.na.język.stosun- ku.administracyjnego36.. Oznacza.to,.że.jeżeli.nawet.każde.uprawnienie.adresatów.działania. organów.może.być.opisaniem.obowiązków.organów.administracji,.to.nie. każdy.obowiązek.administracji.może.być.opisany.uprawnieniem.adresata. działań.organów.administracji..Ta.nieporównywalność.obowiązków.orga- nów.i.obywatela.wynika.ze.specyfiki.związania.organu.prawem,.na.którą. składają.się:.techniczne.rozumienie.„uprawnienia”,.brak.prawnie.chronio- nych.interesów.własnych.organu,.eksponowanie.określonych.normatyw- nie.obowiązków.działania.organów.administracji37.. W.literaturze.zwraca.się.uwagę.na.konieczność.ostrożnego.przenosze- nia.na.grunt.prawa.administracyjnego.ujęć,.w.myśl.których.obowiązek.jest. odpowiednikiem.uprawnienia.i.odwrotnie..Uprawnienie.i.obowiązek.wią- zane.w.jeden.węzeł.stosunku.administracyjnego.nie.stykają.się.więc.wza- jemnie.na.płaszczyźnie.analogicznej.do.uprawnienia.i.obowiązku.w.ob- rębie.stosunku.cywilnoprawnego38..Wynika.to.przede.wszystkim.z.tego,. że.zachowanie.się.organu.działającego.w.ramach.upoważnienia.przepisu. prawa.jest.zawsze.obowiązkiem.organu,.bez.względu.na.to,.czy.w.danej. sprawie.realizowane.są.prawa.czy.obowiązki.obywatela.. Obowiązki.prawne.w.prawie.administracyjnym,.podobnie.jak.w.in- nych.obszarach.prawa.publicznego,.muszą.mieć.swoją.podstawę.prawną. w.przepisach.powszechnie.obowiązujących..Zamknięty.katalog.tego.typu. przepisów.wyróżnia.Konstytucja.RP.w.rozdziale.trzecim,.zatytułowanym. „Źródła.prawa”..Zaliczamy.do.nich:.Konstytucję,.ratyfikowane.umowy. międzynarodowe,.ustawy,.rozporządzenia.oraz.akty.prawa.miejscowego.. W.świetle.takiego.porządku.prawnego.organy.administracji.publicznej.tak- że.tworzone.są.w.oparciu.o.przepisy.powszechnie.obowiązujące,.dla.obo- wiązkowego.realizowania.zadań.publicznych.. 36.Z..Cieślak,.Podstawowe instytucje prawa administracyjnego.(w:).Z..Cieślak,.J..Lipowicz,.Z..Niewia- domski.(red.),.Prawo administracyjne...,.s..102. 37.Tamże. 38.Prawo administracyjne,.red..J..Boć,.Wrocław.2003,.s..455 27 Rozdział I. Istota obowiązków administracji publicznej Sfera.prawnej.działalności.organu.administracji.publicznej.określona. jest.jego.zakresem.zadań.i.obowiązków39..Prezentowany.pogląd.prowadzi. dalej.do.twierdzenia,.że.wszelkie.zadania.i.kompetencje.organu.admini- stracji.są.jednocześnie.jego.obowiązkami.prawnymi,.a.ich.podjęcie.stano- wi.obowiązek.prawny..Wszystko.to,.co.stanowi.dla.organu.jego.zakres. zadań.i.kompetencji.wytycza.jednocześnie.zakres.jego.obowiązków.praw- nych40..Zgodne.z.obowiązującym.stanowiskiem.doktryny.i.orzecznictwa. kompetencje.organu.administracyjnego.ujmowane.muszą.być.w.kategorii. obowiązku.do.podjęcia.określonego.działania,.a.nie.jako.prawa.do.auto- nomicznego.zachowania.się.(działania.lub.zaniechania)41..Organ.admini- stracyjny.z.istoty.rzeczy.powołany.zostaje.do.życia.dla.realizacji.określo- nych.prawem.obowiązków,.jego.obowiązkowa.wykonawcza.działalność. uzasadnia.jego.istnienie42. Obowiązki.związane.są.najczęściej.z.następującymi.pytaniami:.kto,. do.czego,.w.jakich.okolicznościach.jest.obowiązany..W.aspekcie.podmio- towym.w.odniesieniu.do.obywateli.i.innych.podmiotów.sprawa.jest.o.tyle. prosta,.że.obowiązek.konstruowany.jest.tradycyjnie,.polega.na.działaniu,. zaniechaniu,.znoszeniu,.związany.jest.z.indywidualnym.(własnym).inte- resem.obywatela..Podsumowując,.administracja.publiczna.nie.może.mieć. własnego.interesu,.reprezentuje.ona.interes.publiczny.(ogólny,.państwa,. społeczny)..Administracja.wykonuje.obowiązki.ważne.z.punktu.widze- nia.państwowego,.może.je.rozstrzygać.w.sposób.władczy,.tym.samym.po- siada.prawa.i.obowiązki,.których.inne.podmioty.nigdy.nie.będą.posiadać. (aspekt.przedmiotowy).. Obowiązki.administracji.są.obowiązkami.o.charakterze.publicznym,. nakładanymi.przez.organy.administracji,.działające.w.sposób.władczy. i.występujące.w.interesie.ogólnym..Służą.oddziaływaniu.na.społeczeństwo. w.celu.utrzymania.lub.osiągnięcia.określonych.stanów.rzeczywistości. Obowiązki.administracji.publicznej.występują.w.sferze.jej.działań. prawnych.oraz.faktycznych.(materialno-technicznych)..W.sferze.prawnej. występują.klasyczne.prawne.obowiązki,.w.sferze.działań.faktycznych.po- legające.na:.opiniowaniu,.informowaniu,.projektowaniu,.programowaniu. 39.J..Homplewicz,.Ogólne a szczególne zakresy obowiązków prawnych administracji państwowej,.Krakow- skie.Studia.Prawnicze,.Rok.XX.–.1987,.s..19.i.n. 40.Tamże,.s..210. 41.K..Kiczka,.Obowiązek w administracyjnym prawie gospodarczym.(w:).A..Borkowski,.A..Chełmoń- ski,.M..Guziński,.K..Kiczka,.L..Kieres,.T..Kocowski, Administracyjne prawo gospodarcze,.Wrocław.2003,. s..326.i.n.. 42.J..Homplewicz,.Ogólne…,.s..20. 28 5. Obowiązek w nauce prawa administracyjnego (obowiązki.poza.prawne)..Obowiązki.rozpoczynają.ciąg.działań.praw- nych.oraz.faktycznych,.pojawiają.się.w.przepisach,.a.następnie.podlegają. realizacji.w.poszczególnych.fazach:.przygotowawczej,.akceptującej,.rea- lizującej..Obowiązki.rozpoczynają.ciąg.działań.i.to.zarówno.po.stronie. organu,.jak.i.obywatela.czy.też.innych.podmiotów.niepodporządkowa- nych.administracji.. Obowiązki.powstają.z.mocy. prawa.(ipso iure),.to.znaczy,.że.akty. prawne.z.różnymi.stanami.faktycznymi.łączą.powstawanie.obowiązków. prawnych..Mogą.powstać.także.w.drodze.działań.prawnych.administra- cji,.takich.jak.wydawanie.aktów.administracyjnych.(decyzji,.postanowień).. Obowiązki.wynikające.właśnie.z.takich.aktów.administracyjnych.indywi- dualnych.powinny.być.wykonywane.dobrowolnie,.gdyż.inaczej.wszczyna- ne.jest.postępowanie.egzekucyjne.zmuszające.do.przymusowego.wykona- nia.obowiązków43..Sama.administracja.jest.podmiotem.uprawnionym.do. nałożenia.obowiązków.w.formie.aktu.administracyjnego.i.to.także.ona. sama.stwierdza.zgodność.swego.żądania.z.prawem,.i.sama.może.wpro- wadzić.akt.administracyjny.w.życie.przy.użyciu.przymusu.w.razie.oporu. lub.nieposłuszeństwa44..Administracja.korzysta.z.tzw..przywileju.egzeku- cji,.czyli.akcji.bezpośredniej.(action directe)..W.prawie.publicznym.podmiot. publiczny.jest.uprawniony.do.wyegzekwowania.przymusowego.wykona- nia.w.drodze.bezpośredniej.swojego.roszczenia..Podczas.gdy.dla.jednostki. w.prawie.prywatnym.dostępne.jest.tylko.action autorise45. Zróżnicowanie.obowiązków.zmusza.do.wyodrębnienia.obowiąz- ków,.które.administracja.wykonuje.we.współpracy.z.różnymi.podmiota- mi,.w.tym.z.obywatelami,.a.także.obowiązki,.w.zakresie.których.admini- stracja.odpowiada.za.rezultaty.swojej.działalności.(za.wykonywanie.zadań. publicznych).. W.tym.miejscu.nie.chodzi.o.formułowanie.jeszcze.jednej.definicji.obo- wiązków.administracji,.ale.o.zmianę.sposobu.patrzenia.na.obowiązki.ad- ministracji.we.współczesnym.świecie. Należy.jednocześnie.pamiętać,.o.czym.wielokrotnie.pisał.J..Boć,.że. organy.administracji.stosują.po.prostu.prawo,.bo.do.tego.zostały.powoła- ne.i.jest.to.ich.obowiązkiem,.nigdy.natomiast.uprawnieniem.jak.w.prawie. 43.K..Kiczka,.Obowiązki w administracyjnym prawie gospodarczym,.(w:).Administracyjne prawo gospo- darcze,.A..Borkowski,.A..Chełmoński,.M..Guziński,.K..Kiczka,.L..Kieres,.T..Kocowski,.Wrocław.2003,. s..328.i.cytowana.tam.literatura.. 44.Tamże,.s..330. 45.Tamże,.s..331. 29 Rozdział I. Istota obowiązków administracji publicznej cywilnym..Przyjmując.również.konstrukcję.stosunku.administracyjno- prawnego,.nie.będzie.ona.także.odzwierciedlała.relacji.między.stronami. jak.w.stosunku.cywilnoprawnym..Uprawnienie.i.obowiązek.wiązane.w.li- teraturze.w.jeden.węzeł.stosunku.administracyjnoprawnego.nie.stykają.się. wzajemnie.w.płaszczyźnie.analogicznej.do.uprawnienia.i.obowiązku.jak. w.obrębie.stosunku.cywilnoprawnego46. Pomijając.wyjątkowe.zdarzenia,.można.przyjąć,.iż.w.odniesieniu.do. sytuacji.obowiązku.prawnego.obywatela.jak.i.jego.prawem.określonego. uprawnienia.konkretne.działanie.organu.administracyjnego,.do.którego. upoważnia.przepis.prawa,.jest.także.jego.obowiązkiem.. Stąd.też.ustalenia.kwestionujące.ścisły.związek.między.działaniem. w.granicach.uprawnienia.i.działaniem.w.granicach.obowiązku.osłabiają. konstrukcję.stosunku.prawnego.jako.narzędzia.badawczego.o.powszech- nym.znaczeniu.dla.relacji.prawnych.administracji.wobec.obywatela.i.oby- watela.wobec.administracji..Obywatel.wobec.administracji.może.występo- wać.w.trzech.pozycjach:.jako.adresat,.jako.współtwórca.oraz.jako.kontroler. działań.administracji47..Takie.postawienie.sprawy.będzie.prowadzić.jed- nak.za.daleko..Sam.podmiot.działań.administracji.może.stanowić.dodat- kowe.kryterium.wyodrębnienia.i.systematyzacji.obowiązków,.ale.z.punk- tu.widzenia.konstrukcji.podmiotów.może.to.być.obojętne,.gdyż.nie.tylko. obywatel.jest.podmiotem.obowiązków.administracji..Istotny.jest.również. podział.obowiązków.administracji.w.jej.sferze.przedmiotowej.czy.też.po- dział.na.obowiązki.prawne.i.poza.prawne,.czy.wreszcie.na.bezpośrednie. (wynikające.z.niezmiennych.funkcji.administracji.o.charakterze.władczym). i.pośrednie.(wynikające.np..z.umów.cywilnoprawnych)..Ograniczenie.obo- wiązków.administracji.może.być.również.różnie.oceniane..Z.jednej.strony. jako.doskonalenie.regulacji.prawnych,.z.drugiej.zaś.strony.jako.odstępo- wanie.od.podstawowych.obowiązków.administracji,.np..w.sferze.ochrony. zdrowia,.oświaty,.szkolnictwa,.pomocy.społecznej.. 6. Wielopłaszczyznowość badań obowiązków Zagadnienie.obowiązków.prawnych.administracji.jest.złożone.i.trud- ne.do.jednoznacznego.rozstrzygnięcia,.dlatego.może.być.rozważane.w.kil- 46.J..Boć,.Obywatel wobec ingerencji współczesnej administracji,.Wrocław.1985,.s..60.i.n. 47.Tamże,.s..61. 30 6. Wielopłaszczyznowość badań obowiązków ku.płaszczyznach..Charakterystykę.należałoby.rozpocząć.od.płaszczyzny. normatywnej. W.płaszczyźnie.normatywnej,.w.ramach.której.obserwujemy.obowią- zywanie.określonych.rozwiązań.zawartych.w.przepisach.prawnych,.oce- nie.podlegają.zarówno.obowiązki,.które.doprowadziły.do.wydania.okre- ślonych.przepisów.prawnych,.ale.także.ich.treść..Prawodawca,.określając. obowiązki.prawne,.ustala.je.w.taki.sposób,.aby.znalazły.one.adresata.oraz. aby.ten.adresat.zrozumiał.ich.sens. Administracja.związana.jest.z.prawem.i.ta.konstytucyjna.zasada.do- tyczy.wszystkich.organów.państwa..Administracja.związana.jest.przede. wszystkim.z.prawem.materialnym.i.proceduralnym.(wyznaczającym.kon- kretne.obowiązki),.ale.również.w.ramach.prawa.ustrojowego.znajdujemy. wyraźne.obowiązki.prawne.administracji.polegające.na.działaniach.obej- mujących.np..wydawanie.aktów.normatywnych,.aktów.administracyjnych,. zawieranie.porozumień,.ugody.oraz.na.innych.działaniach.administracji. publicznej.polegających.np..na.współdziałaniu. Kolejna.płaszczyzna.to.płaszczyzna.nauki..Określa.ona.i.charaktery- zuje.obowiązki,.ustala.ich.znaczenie,.dokonuje.egzegezy.. Ważną.płaszczyznę.badań.stanowi.również.rzeczywiste.działanie. podejmowane.w.granicach.prawa.oraz.społeczne.oczekiwania.obywateli. i.innych.podmiotów.niepodlegających.bezpośrednio.administracji.oraz. będących.poza.sferą.administracji..Działania.administracji.publicznej.po- winny.przynosić.oczekiwane.konkretne.i.wymierne.rezultaty..Będą.to. nie.tylko.obowiązki.związane.z.reglamentacją,.a.więc.z.nakazami.i.za- kazami,.ale.i.nowe,.o.nowym.kształcie.i.formie.(np..w.ramach.komuni- kacji.elektronicznej)..Administracja.publiczna.spełnia.zadania.w.struk- turze.państwa,.zadania.o.charakterze.autorytarnym,.ale.także.zadania. w.strukturze.społecznej,.w.ramach.której.pojawiają.się.oczekiwania.wo- bec.aktywności.administracji,.jej.nowatorstwa,.nowych.działań.organi- zacyjnych.czy.też.obowiązków.organizacyjnych..Równocześnie.jednak. trzeba.podkreślić,.że.należyte.wykonywanie.obowiązków.prawnych,. w.ramach.tej.płaszczyzny,.przez.administrację.publiczną.związane.jest. ściśle.z.przestrzeganiem.prawa,.co.także.powinno.być.zgodne.z.oczeki- waniami.społecznymi.. Następną.płaszczyznę.stanowią.relacje.obowiązków.administracji. publicznej.w.porównaniu.do.obowiązków.obywateli..Te.relacje.są.ściśle. związane.prawem.zwłaszcza.po.stronie.organów.administracji..Wzajemne. relacje.są.wyraźnie.widoczne.nawet.w.tych.dziedzinach,.w.których.oby- 31 Rozdział I. Istota obowiązków administracji publicznej watele.są.wyłączeni.spod.regulacji.prawnych.albo.nie.podlegają.żadnym. innym.regulacjom.. Obowiązki.prawne.administracji.publicznej.związane.są.także.z.dzia- łalnością.władczą.i.niewładczą.administracji.publicznej.(administrację. świadczącą)..Obowiązki.w.tych.sferach.ulegają.ciągle.zmianom.wraz.ze. zmianami.we.współczesnym.świecie..Nadal.pozostają.jednak.integralną. częścią.pewnej.całości,.jaką.jest.administracja.publiczna..Nie.chodzi.jed- nak.o.przedstawienie.formalnych.aspektów.(np..dotyczących.komunikacji. elektronicznej),.ale.wyjaśnienie.wszystkich.aspektów.wplecionych.w.pro- ces.różnych.działań.administracji,.rozumianych.jako.integralna.całość,.bę- dących.także.płaszczyzną.badawczą.. Obowiązki.prawne.związane.są.również.z.różnymi.rodzajami.odpo- wiedzialności.(np..konstytucyjna,.polityczna).stanowiącymi.także.odręb- ne.płaszczyzny.badań. Innym.aspektem.zróżnicowania.i.istnienia.wielości.płaszczyzn.są.tak- że.czynniki.pozaprawne,.np..czynniki.ekonomiczne,.społeczne,.a.także. wpływ.„kierunków.obowiązującej.polityki”.. Nie.bez.znaczenia.jest.także.różna.aparatura.pojęciowa.dotycząca. obowiązków.prawnych.w.ogóle.i.obowiązków.prawnych.administracji. publicznej. 7. Obowiązki potencjalne i konkretne Obowiązki.prawne.mają.dwojaki.charakter:.mogą.być.obowiązkami. potencjalnymi,.z.którymi.mamy.do.czynienia,.gdy.zdarzenie.będące.wa- runkiem.zaktualizowania.obowiązku.jeszcze.nie.nastąpiło,.lub.może.to.być. obowiązek.zaktualizowany,.gdy.norma.prawna.nie.ma.określonego.zakre- su.zastosowania,.a.więc.obowiązuje.w.każdych.okolicznościach.lub.wtedy,. gdy.warunki.określone.w.zakresie.zastosowania.zostały.spełnione48.. Obowiązek.jest.sytuacją.prawną.podmiotu.oznaczonego.przez.normę. postępowania,.podmiotu.który.w.określonych.okolicznościach.jest.zobowią- zany.zachować.się.w.pewien.sposób..Obowiązek.może.być.określony.przez. bezpośrednie.wskazanie.zachowania,.które.może.być.zrealizowane,.lub.przez. określenie.celu,.jaki.ma.być.przez.dany.podmiot.osiągnięty..W.pierwszym. przypadku.podmiot.wskazany.przez.normę.jest.zobowiązany.realizować.to. 48.Por..M..Matczak,.Kompetencja organu administracji publicznej,.Kraków.2004,.s..146.i.n. 32 7. Obowiązki
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Obowiązki administracji w komunikacji elektronicznej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: