Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00648 009019 11014310 na godz. na dobę w sumie
Obowiązki finansowo-księgowe w jednostce sektora finansów publicznych - ebook/pdf
Obowiązki finansowo-księgowe w jednostce sektora finansów publicznych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 352
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8107-221-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Publikacja w sposób przystępny i kompleksowy przedstawia spektrum zagadnień dotyczących obowiązków i czynności finansowo-księgowych w jednostce sektora finansów publicznych w roku budżetowym oraz zasad odpowiedzialności za ich wykonanie. Ponadto zawiera gotowe rozwiązania problemów, które faktycznie wystąpiły w bieżącej działalności jednostek sektora fi nansów publicznych.

Opracowanie łączy wszystkie elementy składające się na zagadnienia charakteru i zakresu odpowiedzialności osób zajmujących się fi nansami w sektorze publicznym oraz osób za nie odpowiedzialnych. Dodatkowym atutem książki są przykłady nieprawidłowości w działalności podmiotów sektora finansów publicznych będących często przedmiotem postępowania kontrolnego i nadzorczego właściwych organów.

Publikacja przeznaczona jest przede wszystkim dla osób kierujących jednostkami sektora finansów publicznych (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast), a także dla skarbników, głównych księgowych i księgowych sektora finansów publicznych oraz pracowników komórek finansowych. Będzie również pomocna dla wszystkich osób,
które chcą pogłębić wiedzę z zakresu prezentowanej tematyki.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

PIKTOGRAMY wskazują ważne elementy książki i ułatwiają ich odnalezienie Ważne Przykłady Podstawa prawna Kontekst prawny Pytania Zadania Rozwiązania Odpowiedzi Stanowisko stron Pogląd Orzecznictwo Literatura Historia Nowe przepisy obowiązki finansowo-księgowe w jednostce sektora finansów publicznych Adam Błaszko PRAWO W PRAKTYCE WARSZAWA 2017 Stan prawny na 6 października 2016 r. Wydawca Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący Kinga Zając Opracowanie redakcyjne Agnieszka Bąk Łamanie Violet Design Wioletta Kowalska Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2017 ISBN: 978-83-8092-818-3 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl SpiS treści Wykaz skrótów Rozdział I Sektor finansów publicznych – analiza prawna 1. Sektor finansów publicznych 2. Jednostki sektora finansów publicznych 3. Procesy zachodzące w sektorze finansów publicznych 4. Gromadzenie dochodów i przychodów publicznych 5. Środki publiczne 5.1. Przychody 5.2. Dochody publiczne 5.3. Pozostałe dochody 5.4. Środki unijne i zagraniczne 6. Wydatkowanie środków publicznych 6.1. Finansowanie potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jednostek sektora finansów publicznych 6.2. Zadania Ministra Finansów w zakresie zarządzania długiem publicznym 6.3. Depozyty Ministra Finansów 6.4. Skarbowe papiery wartościowe 6.5. Kredyty i pożyczki Co to jest kredyt bankowy? Kredyt w praktyce działania jednostki samorządu terytorialnego Pożyczka 6.6. Lokaty i inne operacje finansowe 19 21 21 22 23 24 24 24 25 29 29 31 31 31 32 34 34 35 36 37 40 6 Spis treści 7. Odstępstwa od zasad ogólnych w zakresie pozyskiwania środków publicznych 8. Procedury ostrożnościowe i sanacyjne 8.1. Co to są procedury ostrożnościowe i sanacyjne? 8.2. Procedury sanacyjne w jednostkach samorządu terytorialnego – program naprawczy 9. Depozyty w jednostkach samorządu terytorialnego 10. Pozostałe zasady zaciągania zobowiązań 11. Zaciąganie zobowiązań angażujących środki publiczne 11.1. Rola regionalnych izb obrachunkowych w kształtowaniu limitów zadłużenia jednostek samorządu terytorialnego 11.2. Działalność nadzorcza 12. Zapewnienie finansowania przez Ministra Finansów 13. Środki europejskie i inne środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi 13.1. Szczegółowe warunki dofinansowania projektu 13.2. Postępowanie w przypadku nadużyć przy wykorzystywaniu środków zagranicznych 13.3. Okres wykluczenia 13.4. Wspólna Polityka Rolna 13.5. Rejestr podmiotów wykluczonych 14. Deficyt sektora finansów publicznych 15. Deficyt a dług sektora finansów publicznych 16. Rodzaje jednostek sektora finansów publicznych 17. Odrębności organizacyjne jednostek sektora finansów publicznych 17.1. Jednostki budżetowe 17.2. Zakład budżetowy 18. Zasady prowadzenia gospodarki finansowej jednostek sektora finansów publicznych 19. Sposób prowadzenia gospodarki finansowej jednostek budżetowych, w tym sposób i tryb sporządzania planów finansowych 20. Informacje o środkach europejskich 21. Informacje przekazywane kierownikom jednostek 22. Weryfikacja projektów planów finansowych 43 45 45 46 53 56 58 58 60 62 63 64 66 67 69 70 70 71 72 72 72 78 90 91 100 101 102 Spis treści 23. Plany finansowe państwowych jednostek budżetowych 24. Projekty planów dochodów jednostek prowadzących działalność określoną w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty 25. Sposób dokonywania zmian w planach finansowych jednostek budżetowych oraz zatwierdzania tych zmian 25.1. Zakres zmian dokonywanych przez kierowników podległych państwowych jednostek budżetowych 25.2. Zakres zmian dokonywanych przez kierowników samorządowych jednostek budżetowych 26. Odprowadzenie środków finansowych do budżetu i zasady pobierania dochodów i dokonywania wydatków państwowych jednostek budżetowych 27. Ewidencja wydatków 28. Zasady dokonywania wydatków 29. Nadpłaty i kwoty nienależnie pobrane 30. Zwroty wydatków 31. Tworzenie planu finansowego samorządowego zakładu budżetowego 32. Dotacje dla zakładów budżetowych, ewidencja kosztów i plan finansowy zakładu 33. Zmiany planu finansowego 34. Sposób ustalania nadwyżki środków obrotowych w samorządowych zakładach budżetowych 35. Agencja wykonawcza 35.1. Nadwyżka finansowa agencji wykonawczej 36. Instytucja gospodarki budżetowej 36.1. Plan finansowy instytucji gospodarki budżetowej 36.2. Likwidacja instytucji gospodarki budżetowej 36.3. Statut, regulamin organizacyjny, dyrektor instytucji gospodarki budżetowej 36.4. Gospodarowanie mieniem 37. Państwowy fundusz celowy 37.1. Roczny plan finansowy państwowego funduszu celowego 38. Państwowe i samorządowe osoby prawne 7 103 104 105 105 106 107 108 108 109 112 114 115 126 137 139 141 142 143 144 144 145 146 146 147 8 Spis treści Rozdział II Zasady polityki finansowej jednostek sektora finansów publicznych 1. Zasady gospodarki środkami publicznymi 1.1. Jawność i przejrzystość finansów publicznych 1.2. Klauzule umowne dotyczące wyłączenia jawności ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa w umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych 1.3. Klasyfikacja budżetowa środków publicznych 2. Zasady prowadzenia rachunkowości przez jednostki sektora finansów publicznych 2.1. Plany kont dla jednostek sektora finansów publicznych 2.2. Szczególne zasady rachunkowości dla budżetu i jednostek sektora finansów publicznych 2.3. Zasada kasowa 2.4. Ustalenie nadwyżki lub deficytu 2.5. Wycena środków trwałych 2.6. Jednorazowa amortyzacja 2.7. Pozostałe zasady rachunkowe 2.8. Aktualizacja należności 2.9. Szczególne zasady rachunkowości dla placówek 3. Plany kont 4. Sprawozdawczość finansowa i technika sporządzania sprawozdań finansowych 4.1. Rok obrotowy 4.2. Łączne sprawozdania finansowe 4.3. Bilans skonsolidowany 4.4. Terminy i wymogi formalne dla sprawozdania finansowego i bilansu 4.5. Sprawozdawczość jednostek sektora finansów publicznych 5. Zasady gospodarowania środkami publicznymi 5.1. Związanie wydatków publicznych z celami określonymi w planach finansowych 5.2. Pozostałe zasady działania jednostek sektora finansów publicznych 149 149 149 151 152 154 155 155 156 157 157 158 158 159 160 160 162 163 163 164 165 166 168 169 169 Spis treści 6. Lokowanie wolnych środków 7. Legislacja a skutki finansowe aktów prawnych 8. Ustawy skutkujące zmianą maksymalnych limitów wydatków jednostek sektora finansów publicznych 9. Wytyczne Ministra Finansów 10. Charakter prawny planowanych dochodów i wydatków budżetu państwa Rozdział III Czynności prawne i odpowiedzialność w sektorze finansów publicznych 1. Główny księgowy 2. Czynności głównego księgowego 3. Prawa głównego księgowego 4. Odpowiednie stosowanie przepisów o głównym księgowym Rozdział IV Należności cywilnoprawne i niepodatkowe należności budżetowe 1. Postępowanie w zakresie umarzania należności cywilnoprawnych 2. Niepodatkowe należności budżetowe 3. Właściwość podmiotów umarzających należności 4. Ulgi udzielane na wniosek zobowiązanego 5. Odpowiedzialność i egzekucja należności Rozdział V Ogólne zasady odpowiedzialności za finanse jednostek sektora finansów publicznych i podmioty odpowiedzialne za finanse tych jednostek 1. Kontrola zarządcza oraz koordynacja kontroli zarządczej w jednostkach sektora finansów publicznych 2. Poziomy funkcjonowania kontroli zarządczej w sektorze finansów publicznych 3. Międzynarodowe standardy wykorzystywane przy opracowywaniu standardów kontroli zarządczej 9 170 172 173 174 174 176 177 178 179 179 180 180 182 183 186 187 188 188 190 191 10 Spis treści 4. Standardy kontroli zarządczej 4.1. Środowisko wewnętrzne 4.2. Cele i zarządzanie ryzykiem 4.3. Zarządzanie przez cele. Określenie misji działalności jednostki 4.4. Identyfikacja i analiza ryzyka oraz reakcja na ryzyko 4.5. Mechanizmy kontroli 4.6. Dokumentowanie systemu kontroli zarządczej, pozostałe elementy i cechy systemu 4.7. Szczegółowe mechanizmy kontroli dotyczące operacji finansowych i gospodarczych 4.8. Informacja i komunikacja Rozdział VI Odpowiedzialność za finanse w jednostce sektora finansów publicznych 1. Generalna zasada odpowiedzialności za finanse jednostek sektora finansów publicznych 2. Odpowiedzialność głównego księgowego 3. Wymogi formalne dla pełnienia funkcji głównego księgowego 4. Czynności dokonywane przez głównego księgowego 5. Polecenie realizacji zakwestionowanej operacji 6. Prawa głównego księgowego 7. Podstawy przekazania czynności i kompetencji w zakresie spraw finansowych 7.1. Kierownik jednostki 7.2. Decyzja kierownika jednostki o przeniesieniu odpowiedzialności 7.3. Upoważnienie/pełnomocnictwo 7.4. Regulamin 8. Osoba, której powierzono wykonywanie określonych obowiązków 192 192 193 193 194 194 195 195 196 197 197 198 198 199 200 200 201 201 201 202 205 205 Spis treści Rozdział VII Typy odpowiedzialności za politykę finansową jednostek sektora finansów publicznych 1. Odpowiedzialność karna osób zajmujących się finansami w jednostkach sektora finansów publicznych 1.1. Ogólne zasady odpowiedzialności karnej na podstawie przepisów ustawy – Kodeks karny 1.2. Okoliczności, które powodują, że sprawca może uniknąć odpowiedzialności karnej Znikoma społeczna szkodliwość czynu Brak winy sprawcy Zmiana ustawy na korzyść sprawcy 1.3. Czas i miejsce działania sprawcy 1.4. Rodzaje przestępstw 1.5. Karalność jako element polityki osobowej 1.6. Prawomocność wyroku 1.7. Skazanie wójta 1.8. Skazanie pracownika samorządowego 1.9. Nieposzlakowana opinia 1.10. Odpowiedzialność karna skarbnika 1.11. Umyślność i nieumyślność działania sprawcy 1.12. Zamiar sprawcy 2. Czyny, za które odpowiedzialność na podstawie kodeksu karnego może ponosić osoba odpowiedzialna za finanse jednostek sektora publicznego 2.1. Przestępstwa przeciwko ochronie informacji Naruszenie tajemnicy zawodowej, służbowej Uzyskanie dostępu do informacji bez uprawnienia (art. 266 k.k.) (art. 268 k.k.) Naruszenie integralności zapisu informacji, jej kompletności i poprawności (art. 268a k.k.) 2.2. Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów Przerobienie lub podrobienie dokumentu (art. 270 k.k.) Poświadczenie nieprawdy przez funkcjonariusza publicznego lub inną osobę upoważnioną do wystawienia dokumentu (art. 271 k.k.) 11 207 207 208 211 211 212 212 213 215 216 217 218 218 219 220 221 221 222 222 222 222 223 223 223 224 12 Spis treści Użycie podrobionego lub przerobionego dokumentu 2.3. Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu Nadużycie uprawnień, niedopełnienie obowiązków (art. 273 k.k.) (art. 296 k.k.) Posługiwanie się podrobionym, przerobionym, poświadczającym nieprawdę albo nierzetelnym dokumentem lub nierzetelnym pisemnym oświadczeniem (art. 297 k.k.) Udaremnianie lub utrudnianie przetargu publicznego (art. 305 k.k.) Rozdział VIII Zasady postępowania karnego mające zastosowanie do osób odpowiedzialnych za finanse w jednostkach sektora finansów publicznych 1. Podstawowe zasady postępowania karnego 1.1. Domniemanie niewinności i prawo do obrony, zasady wyrokowania, prawa stron 1.2. Obowiązek sygnalizacji uchybień 2. Organy, strony i uczestnicy postępowania 2.1. Sąd Właściwość rzeczowa sądu Skład sądu Właściwość miejscowa sądu 2.2. Oskarżyciel publiczny 2.3. Pokrzywdzony 2.4. Oskarżyciel posiłkowy 2.5. Oskarżyciel prywatny 2.6. Oskarżony/podejrzany 3. Prawa oskarżonego 4. Obowiązki oskarżonego 5. Obowiązek ustanowienia obrońcy Rozdział IX Czynności procesowe 1. Orzeczenie – wyrok, postanowienie 225 226 226 227 228 230 230 230 231 232 232 232 233 233 233 234 234 235 235 236 236 237 240 240 Spis treści 1.1. Ogłaszanie orzeczeń 1.2. Tryb wydawania orzeczeń 2. Postępowanie odwoławcze 3. Apelacja 4. Interes prawny w zaskarżeniu 5. Regulacje szczególne 6. Elementy i forma środka zaskarżenia 7. Zakres zaskarżenia 8. Zakres rozpoznania środka odwoławczego przez sąd drugiej instancji 9. Zakaz orzekania na niekorzyść Rozdział X Postępowanie i prawo karne skarbowe w zakresie odpowiedzialności osób zajmujących się finansami jednostek sektora finansów publicznych 1. Czyny, za które odpowiedzialność może ponieść osoba zajmująca się finansami w jednostce sektora finansów publicznych 2. Podział na wykroczenia i przestępstwa karne skarbowe 2.1. Nierzetelne i wadliwe prowadzenie ksiąg rachunkowych (art. 61 § 1–3 k.k.s.) 2.2. Narażenie na nienależny zwrot podatkowej należności publicznoprawnej (art. 76 § 1–3 k.k.s.) 2.3. Niewpłacenie w terminie należnego podatku (art. 77 § 1–5 k.k.s.) Odpowiedzialność podatnika i inkasenta Odpowiedzialność płatnika (art. 78 § 1–3 k.k.s.) Inne przypadki odpowiedzialności płatnika 2.4. Niewyznaczenie przez płatnika lub inkasenta osoby odpowiedzialnej (art. 79 § 1–2 k.k.s.) 2.5. Nieprzekazanie w terminie sprawozdania finansowego (art. 80b k.k.s.) 2.6. Nienależna wypłata, pobranie lub niezgodne z przeznaczeniem wykorzystanie dotacji lub subwencji (art. 82 § 1–2 k.k.s.) 2.7. Utrudnianie kontroli (art. 83 § 1–2 k.k.s.) 13 241 242 243 243 243 243 244 244 245 246 247 248 248 249 249 250 250 253 254 255 256 257 259 14 Spis treści 3. Postępowanie w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe 3.1. Właściwość organów 3.2. Organy prowadzące postępowanie 3.3. Podmioty postępowania karnego skarbowego 3.4. Prawo do obrony 3.5. Etapy postępowania 3.6. Postępowanie przygotowawcze 3.7. Postępowanie mandatowe 3.8. Uchylenie mandatu karnego 4. Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności (DPO) 4.1. Przebieg negocjacji 4.2. Zezwolenie przez sąd na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności 5. Postępowanie przed sądem pierwszej instancji 6. Pozostałe regulacje Rozdział XI Odpowiedzialność z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych w jednostkach sektora finansów publicznych 1. Zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych 2. Zasady odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych 2.1. Przesłanki odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych 2.2. Wyłączenie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych 3. Instytucje finansów publicznych w orzecznictwie dotyczącym naruszenia dyscypliny finansów publicznych 3.1. Dotacja 3.2. Zobowiązanie w rozumieniu ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych 3.3. Wydatek w rozumieniu ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych 260 260 261 261 262 262 262 263 265 266 266 270 270 271 272 272 273 274 278 279 280 280 280 Spis treści 4. Organy orzekające w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych 5. Oskarżyciel 6. Zasady postępowania w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych 7. Strony postępowania i ich prawa 8. Obwiniony 9. Postępowanie w zakresie naruszenia dyscypliny finansów publicznych 10. Wniosek o ukaranie 11. Postępowanie przed komisją orzekającą 12. Zażalenia i odwołania 13. Rozstrzyganie zażaleń na postanowienia wydane przez rzeczników dyscypliny 14. Kary przewidziane za naruszenie dyscypliny finansów publicznych 14.1. Kara pieniężna 14.2. Kara zakazu pełnienia funkcji 14.3. Zasady wymiaru kary 14.4. Wskazania co do orzekania poszczególnych kar za naruszenie dyscypliny finansów publicznych 14.5. Przypadki zasługujące na szczególne uwzględnienie i okoliczności łagodzące 14.6. Wyjątki od złagodzenia kary Rozdział XII Dyscyplina finansów publicznych – zagadnienia praktyczne Rozdział XIII Praktyczne przykłady naruszenia przepisów w zakresie finansów jednostek sektora finansów publicznych 1. Uchwały budżetowe 1.1. Naruszenie przepisu art. 238 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w uchwale budżetowej 1.2. Naruszenie przepisu art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych 15 281 282 282 282 283 285 286 287 288 289 290 290 291 292 292 293 294 295 314 314 314 315 16 Spis treści 1.3. Naruszenie przepisu art. 212 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 1.4. Naruszenie przepisu art. 212 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 1.5. Naruszenie przepisu art. 222 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym 1.6. Naruszenie przepisu art. 7 ust. 1 i art. 217 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym 1.7. Naruszenie przepisu art. 242 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 1.8. Naruszenie przepisu art. 182 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi 1.9. Naruszenie przepisu art. 94 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 2. Uchwały dotyczące trybu prac nad projektem uchwały budżetowej 2.1. Naruszenie przepisów art. 234 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 2.2. Naruszenie przepisu art. 236 ust. 3 pkt 1 i art. 234 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 3. Uchwały dotyczące informacji o przebiegu wykonania budżetu jednostki za pierwsze półrocze roku budżetowego 3.1. Naruszenie przepisu art. 266 ust. 2 w zw. z art. 266 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 3.2. Naruszenie przepisu art. 266 ust. 2 w zw. z art. 266 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 4. Uchwały absolutoryjne 4.1. Naruszenie przepisu art. 28a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym 316 317 318 319 320 322 324 325 325 326 326 326 327 328 328 Spis treści 4.2. Naruszenie art. 271 ust. 1 w zw. z art. 270 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 4.3. Naruszenie przepisów art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 4.4. Naruszenie przepisów art. 28a ust. 1 w zw. z art. 73a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym 4.5. Naruszenie art. 28a ust. 1 w zw. z art. 73a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 271 ust. 1 w zw. z art. 270 ust. 4 i art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 5. Uchwały w sprawie wieloletniej prognozy finansowej (WPF) 5.1. Naruszenie art. 226 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez nieujęcie wszystkich kwot zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek 6. Uchwały dotyczące udzielenia kredytów i pożyczek 6.1. Naruszenie art. 91 ust. 1 i art. 212 ust. 1 pkt 6 ustawy 17 329 330 331 332 334 334 335 335 337 337 338 338 340 z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez przekroczenie limitu zobowiązań z tytułu zaciąganych kredytów i pożyczek określonych w uchwale budżetowej 7. Uchwały dotyczące udzielenia pomocy finansowej i rzeczowej 7.1. Naruszenie art. 216 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez nieujęcie kwoty pomocy finansowej w uchwale budżetowej 8. Pozostałe nieprawidłowości 8.1. Naruszenie przepisu art. 242 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez zawyżenie kwoty wydatków bieżących w budżecie gminy 8.2. Naruszenie art. 231 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez wkroczenie w kompetencje organu stanowiącego przez organ wykonawczy w procedurze zmian uchwały budżetowej w trakcie roku 18 Spis treści 8.3. Naruszenie przepisów art. 211 i art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych – finansowanie deficytu budżetowego dochodami z części oświatowej subwencji ogólnej Wykaz aktów prawnych Bibliografia 341 345 349 Wykaz skrótóW akty prawne k.c. k.k. k.k.s. – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 380 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1137) – ustawa z  dnia 10  września 1999  r. –  Kodeks karny skar­ bowy (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 186 z późn. zm.) Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2  kwietnia k.p. k.p.k. o.p. p.z.p. u.f.p. u.g.n. u.o.n.d.f. u.s.d.g. u.s.g. 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 26  czerwca 1974  r. –  Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 6  czerwca 1997  r. –  Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień pub­ licznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2164 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.) – ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nierucho­ mościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 168 z późn. zm.) – ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gos­ podarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 584 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 8  marca 1990  r. o  samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 446 z późn. zm.) 20 Wykaz skrótów ustawa – ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek o dochodach JST samorządu terytorialnego (tekst jedn.: Dz.  U. z  2016  r. poz. 198 z późn. zm.) – ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 561) – ustawa z  dnia 11  marca 2004  r. o  podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 710 z późn. zm.) ustawa o RIO ustawa o VAT Inne BGK Biul. NDFP Dz. U. Dz. Urz. MF Dz. Urz. UE JST MF NSA ONSAiWSA OSNP OwSS PDP PKB RIO WSA ZFŚS – Bank Gospodarstwa Krajowego – Biuletyn orzecznictwa w  sprawach o  naruszenie dyscy­ pliny finansów publicznych – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy Ministra Finansów – Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej – jednostka/jednostki samorządu terytorialnego – Minister Finansów – Naczelny Sąd Administracyjny – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i woje­ wódzkich sądów administracyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych – Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych – państwowy dług publiczny – produkt krajowy brutto – regionalna izba obrachunkowa – Wojewódzki Sąd Administracyjny – zakładowy fundusz świadczeń socjalnych Rozdział I Sektor finanSów publicznych – analiza prawna 1. sektor finansów publicznych Sektor finansów publicznych to oddzielna grupa podmiotów funk­ cjonujących na wspólnym rynku i  w  konkretnych realiach ekono­ micznych i  gospodarczych, rządząca się jednak własnymi prawami i zasadami, co odróżnia ją od tzw. sektora prywatnego. C Zgodnie z przepisem art. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych1 sektor finansów publicznych tworzą podmioty kierujące się specyficznymi zasadami funkcjonowania w zakresie gospodarki finansowej, zasadami i trybem kontroli pro­ cesów związanych z gromadzeniem i rozdysponowywaniem środków publicznych oraz gospodarowania mieniem i zasadami zarządzania państwowym długiem publicznym, a także wprowadzonymi w tym celu procedurami ostrożnościowymi i sanacyjnymi. Ponadto sektor ten musi uwzględniać zasady i tryb opracowywania oraz uchwalania Wieloletniego Planu Finansowego Państwa oraz zasady i tryb opra­ cowywania, jak również uchwalania wieloletniej prognozy finanso­ wej jednostki samorządu terytorialnego jako elementów planowania strategicznego uwzględniającego nie tylko planowane zadania, ale także podporządkowanie tych zadań nałożonym przez ustawodawcę limitom zadłużenia. Przy tworzeniu planów finansowych i budżetów 1 Tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm. 22 Rozdział I. Sektor finansów publicznych – analiza prawna mają one obowiązek uwzględniać zakres i szczegółowość oraz zasady i tryb planowania, uchwalania i wykonywania budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego, wszak plan finanso­ wy i budżety tych jednostek są powiązane z tymi dokumentami cho­ ciażby poprzez limity przyznanych im kwot. Jednostki sektora finansów publicznych stosują szczególne zasady rachunkowości, planowania i sprawozdawczości obowiązujące w sek­ torze finansów publicznych oraz zasady gospodarowania środkami publicznymi pochodzącymi z budżetu Unii Europejskiej oraz z in­ nych źródeł zagranicznych. Charakterystyczne dla tego sektora jest także wprowadzenie odrębnych zasad kontroli zarządczej i  audytu wewnętrznego oraz koordynacji kontroli zarządczej i  audytu we­ wnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych. 2. Jednostki sektora finansów publicznych Chcąc opisać zagadnienie obowiązków finansowych i  księgowych w  jednostkach sektora finansów publicznych w  roku budżetowym oraz nieprawidłowości w nich występujących, należy wskazać, jakich jednostek to zagadnienie dotyczy. Jednostki sektora finansów pub­ licznych są tworzone w  formach określonych w  przepisach ustawy o finansach publicznych. Tworzenie tych jednostek może się odbywać na podstawie ustawy o finansach publicznych albo na podstawie in­ nych ustaw, co oznacza, że podstawą ich tworzenia nie powinny być akty prawne rangi niższej niż ustawowa, np. rozporządzenia. A Sektor finansów publicznych tworzą: organy władzy publicznej, w  tym organy administracji rządowej, organy kontroli pań­ stwowej i ochrony prawa oraz sądy i trybunały, jednostki samorządu terytorialnego, a także ich związki, jednostki budżetowe, samorzą­ dowe zakłady budżetowe, agencje wykonawcze, instytucje gospo­ darki budżetowej, państwowe fundusze celowe, Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzane przez niego fundusze oraz Kasa Rolnicze­ go Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Narodowy Fundusz 3. Procesy zachodzące w sektorze finansów publicznych 23 Zdrowia, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, uczelnie publiczne, Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią jednostki or­ ganizacyjne, państwowe i samorządowe instytucje kultury, jak rów­ nież inne państwowe lub samorządowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z  wyłączeniem przedsiębiorstw, instytutów badawczych, banków i spółek prawa handlowego. 3. procesy zachodzące w sektorze finansów publicznych Podmioty zaliczone do tego sektora dokonują szeregu czynności prawnych skutkujących określonymi wymiernymi rezultatami eko­ nomicznymi odbijającymi się nie tylko na tym sektorze, ale również na pozostałych podmiotach funkcjonujących w  realiach wspólne­ go rynku. Procesy te są o tyle interesujące, że inna jest ich specyfi­ ka, gdy dochodzi do powiązań z  podmiotami sektora publicznego, a  inna w  przypadku sektora prywatnego. Relacje z  sektorem pry­ watnym mogą przybierać formę normalnych relacji gospodarczych na zasadzie działania równorzędnych uczestników wspólnego ryn­ ku, a w pozostałych relacjach nacechowane są nierównorzędnością. W  obu tych sferach dokonywane są procesy ekonomiczne rodzące określone konsekwencje prawne i finansowe. Ustawodawca zdefinio­ wał, jakie są to procesy, w art. 3 u.f.p. Finanse publiczne obejmują procesy związane z  gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowywaniem. Ujęcie takie oznacza, że wszelkie procesy obejmujące gromadzenie środków pub­ licznych oraz ich rozdysponowywanie mieszczą się w pojęciu finan­ sów publicznych. 1) gromadzenie dochodów i przychodów publicznych; A Ustawodawca zwrócił szczególną uwagę na takie procesy, jak: 2) wydatkowanie środków publicznych; 3) finansowanie potrzeb pożyczkowych budżetu państwa; 4) zaciąganie zobowiązań angażujących środki publiczne; 24 Rozdział I. Sektor finansów publicznych – analiza prawna 5) zarządzanie środkami publicznymi; 6) zarządzanie długiem publicznym; 7) rozliczenia z budżetem Unii Europejskiej. 4. Gromadzenie dochodów i przychodów publicznych W sektorze finansów publicznych funkcjonują charakterystyczne dla tego sektora pojęcia ekonomiczne, bez których nie da się opisać procesów w nim zachodzących. Do takich pojęć zaliczamy dochód i przychód publiczny. Dochód to – jak się uznaje powszechnie – miara finansowa pożyt­ ków czerpanych z różnych źródeł, przychód z kolei oznacza przypływ środków pieniężnych, często o charakterze zwrotnym. Wymienione wyżej przykładowo procesy zachodzące w ramach sek­ tora finansów publicznych są dokonywane wobec określonych kate­ gorii środków finansowych, jakimi są środki publiczne. 5. środki publiczne Środkami publicznymi są dochody publiczne, środki pochodzące z  budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Po­ rozumienia o Wolnym Handlu (EFTA, ang. European Free Trade As­ sociation), a także inne środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi. 5.1. Przychody Ponadto środkami publicznymi są przychody budżetu państwa i bud­ żetów jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek sektora finansów publicznych pochodzące ze sprzedaży papierów 5. Środki publiczne 25 wartościowych, z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz mająt­ ku jednostek samorządu terytorialnego, ze spłat pożyczek i  kredy­ tów udzielonych ze środków publicznych, z otrzymanych pożyczek i kredytów, z innych operacji finansowych oraz przychody jednostek sektora finansów publicznych pochodzące z prowadzonej przez nie działalności i z innych źródeł. Do przychodów budżetu państwa zalicza się także środki przekaza­ ne z rachunków depozytowych Ministra Finansów, o których mowa w art. 83a u.f.p., na inne rachunki Ministra Finansów. 5.2. Dochody publiczne Dochodami publicznymi są daniny publiczne, do których zali­ cza się: podatki, składki, opłaty, wpłaty z  zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa, a także inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwo­ wych funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych wynika z  odrębnych ustaw. Pojęcie danin publicz­ nych jest szersze niż pojęcia podatków i opłat, ponieważ obejmuje ono inne kategorie środków finansowych będących dochodami publicznymi. Przepisy szczególne rangi ustawowej określają także inne dochody budżetu państwa, jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek sektora finansów publicznych należne na podstawie odręb­ nych ustaw lub umów międzynarodowych. Dochodami publiczny­ mi są również wpływy ze sprzedaży wyrobów i usług świadczonych przez jednostki sektora finansów publicznych oraz dochody z mie­ nia jednostek sektora finansów publicznych, do których zalicza się w szczególności wpływy z umów najmu, dzierżawy i innych umów o podobnym charakterze. Dochodami publicznymi są także odsetki od środków na rachunkach bankowych, odsetki od udzielonych po­ życzek i od posiadanych papierów wartościowych, dywidendy z tytu­ łu posiadanych praw majątkowych. 26 Rozdział I. Sektor finansów publicznych – analiza prawna Podmioty publiczne mogą pozyskiwać także takie dochody, jak: prze­ znaczone im spadki, zapisy i darowizny w postaci pieniężnej na rzecz jednostek sektora finansów publicznych, odszkodowania należne ta­ kim jednostkom, kwoty uzyskane przez te jednostki z tytułu udzie­ lonych poręczeń i gwarancji, dochody ze sprzedaży majątku, rzeczy i praw, niestanowiące przychodów takich jednostek. A Dochodami JST są wpływy z  przypisanych im przez ustawo­ dawcę przepisami prawa źródeł takich dochodów. Reguluje to ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego2. Dochodami takimi są dochody własne, subwencja ogólna oraz dotacje celowe z budżetu państwa. Dochodami JST nie są kwoty wartości pieniężnych stanowiących nadpłaty ani też tzw. nie­ podjęte depozyty. Do  niepodjętych depozytów zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 18 października 2006 r. o likwidacji niepodję­ tych depozytów3. B Przykład: nieuprawnione zaliczenie do dochodów gminy złożonych depozytów. Środki finansowe w postaci wadiów i depozytów przekazywane jed­ nostce celem zabezpieczenia przetargów ogłaszanych przez jednostkę w związku z realizowanymi inwestycjami nie mogą być wykorzysty­ wane jako należne jej dochody. Środki te powinny zostać zwrócone wpłacającym. Niekiedy bywa tak, że środki finansowe służące zreali­ zowaniu procedury zamówień publicznych spoczywają na oprocento­ wanych kontach bankowych jednostki jako tzw. niepodjęte depozyty. Niekiedy dochodzi do sytuacji, gdy skarbnicy JST, mając na uwadze sytuację finansową własnych jednostek, postanawiają przekazać, za zgodą organu wykonawczego, te kwoty, które nie zostały zwrócone ani podjęte przez wpłacających na dochody jednostki, i ratować w ten sposób jej sytuację finansową. Działania takie są nieprawidłowe. Jednostka sektora finansów publicznych powinna prowadzić rachunek sum depozytowych. Zasady ewidencji sum depozytowych i  wadiów powinny zostać uregulowane w  odpowiednim akcie kierownictwa 2 Tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 198. 3 Dz. U. Nr 208, poz. 1537 z późn. zm. 5. Środki publiczne 27 wewnętrznego w  formie zarządzenia kierownika jednostki (wójta, burmistrza, prezydenta miasta itd.) w sprawie dokumentacji opisują­ cej przyjęte zasady czy – inaczej – politykę rachunkowości. C Zarządzenie takie wydawane jest na podstawie przepisów art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowo­ ści4, art.  40 u.f.p. i  §  15 rozporządzenia Ministra Finansów z  dnia 5  lipca 2010  r. w  sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczy­ pospolitej Polskiej5. Zasady wnoszenia, przechowywania i zwrotu wadiów zostały okreś­ lone w art. 45 i n. ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych6. Wadium może być wnoszone w: • pieniądzu, • poręczeniach bankowych, • poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, z tym że poręczenie kasy jest zawsze poręczeniem pieniężnym, • gwarancjach bankowych, • gwarancjach ubezpieczeniowych. Wadium wnoszone w pieniądzu wpłaca się przelewem na rachunek bankowy wskazany przez zamawiającego. Wadium takie zamawia­ jący przechowuje na rachunku bankowym. Wadium w  pieniądzu, w  wysokości określonej przez zamawiającego, jest wnoszone prze­ lewem na depozytowy rachunek bankowy, przed upływem terminu składania ofert. 4 Tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1047. 5 Tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 289 z późn. zm. 6 Tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2164 z późn. zm. 28 Rozdział I. Sektor finansów publicznych – analiza prawna Zgodnie z  przepisem art.  46 p.z.p. zamawiający zwraca wadium wszystkim wykonawcom niezwłocznie po wyborze oferty najkorzyst­ niejszej lub unieważnieniu postępowania, z wyjątkiem wykonawcy, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza. Zamawia­ jący zwraca zabezpieczenie w  terminie 30  dni od dnia wykonania zamówienia i uznania przez zamawiającego za należycie wykonane – art. 151 p.z.p. Kwota taka jest zwracana nie później niż w 15. dniu po upływie okresu rękojmi za wady. W przypadku wykonawcy, z któ­ rym podpisano umowę o realizację zamówienia publicznego zwrot wadium następuje niezwłocznie po zawarciu umowy i wniesieniu za­ bezpieczenia należytego wykonania umowy. Wykonawcy, którego oferta została wybrana jako najkorzystniej­ sza, zamawiający zwraca wadium niezwłocznie po zawarciu umowy w sprawie zamówienia publicznego oraz wniesieniu zabezpieczenia należytego wykonania umowy, jeżeli jego wniesienia żądano. Chy­ ba że wykonawca ten złoży wniosek o zaliczenie wadium na poczet zabezpieczenia należytego wykonania umowy. Zamawiający również niezwłocznie zwraca wadium na wniosek wykonawców, którzy wyco­ fali ofertę przed upływem terminu składania ofert oraz którzy zostali wykluczeni z postępowania i których oferty zostały odrzucone. Jeżeli wadium wniesiono w pieniądzu, zamawiający zwraca je wraz z odset­ kami wynikającymi z umowy rachunku bankowego, na którym było ono przechowywane, pomniejszone o koszty prowadzenia rachunku bankowego oraz prowizji bankowej za przelew pieniędzy, na rachu­ nek bankowy wskazany przez wykonawcę. Zamawiający zatrzymuje wadium wraz z odsetkami, jeżeli wykonaw­ ca w odpowiedzi na wezwanie do złożenia oświadczeń i dokumentów, z przyczyn leżących po jego stronie, nie złożył takich dokumentów lub oświadczeń pełnomocnictw, listy podmiotów należących do tej samej grupy kapitałowej lub informacji o tym, że nie należy do grupy kapitałowej albo nie wyraził zgody na poprawienie omyłki, co spowo­ dowało brak możliwości wybrania oferty złożonej przez wykonawcę jako najkorzystniejszej. Ponadto zamawiający zatrzymuje wadium wraz z odsetkami, jeżeli wykonawca, którego oferta została wybrana, odmówił podpisania umowy w sprawie zamówienia publicznego na 5. Środki publiczne 29 warunkach określonych w ofercie, nie wniósł wymaganego zabezpie­ czenia należytego wykonania umowy lub zawarcie umowy w sprawie zamówienia publicznego stało się niemożliwe z przyczyn leżących po stronie wykonawcy. Środki finansowe takie jak wadia nie mogą więc stanowić dochodów gminy, którymi finansuje ona niedobory finansowe i stabilizuje włas­ ną sytuację finansową. Środków takich nie wymienia jako dochody jednostek samorządu terytorialnego także ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. 5.3. pozostałe dochody W rozumieniu ustawy o  dochodach jednostek samorządu teryto­ rialnego dochodami własnymi jednostek samorządu terytorialnego są również udziały we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych oraz z podatku dochodowego od osób prawnych. Docho­ dem takim nie jest natomiast podatek VAT. Powyżej określony został katalog tzw. dochodów obligatoryjnych JST. Dochodami jednostek samorządu terytorialnego mogą być także: • środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi; • środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej; • inne środki określone w odrębnych przepisach. 5.4. środki unijne i zagraniczne Po wejściu Polski do Unii Europejskiej, podobnie jak w okresie przed­ akcesyjnym, jednostki sektora finansów mogą pozyskiwać środki finansowe pochodzenia zagranicznego, w tym zwłaszcza środki unij­ ne. Do  środków takich zalicza się środki pochodzące z: funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Ryba­ ckiego, z pewnymi wyjątkami, a także niepodlegające zwrotowi środ­ ki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego 30 Rozdział I. Sektor finansów publicznych – analiza prawna Porozumienia o  Wolnym Handlu (EFTA), z  wyłączeniem środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego, Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Szwajcarsko­Polskiego Pro­ gramu Współpracy. Ponadto środkami takimi są środki przeznaczone na realizację pro­ gramów przedakcesyjnych oraz programu „Środki Przejściowe”, środki na realizację Wspólnej Polityki Rolnej Europejskiego Fundu­ szu Orientacji i Gwarancji Rolnej „Sekcja Gwarancji”, a także Euro­ pejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji na wydatki, o  których mowa w art. 3 ust. 1 oraz w art. 3 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspól­ nej polityki rolnej7, a także Europejskiego Funduszu Rolniczego Roz­ woju Obszarów Wiejskich. Do środków unijnych zaliczamy również: środki przeznaczone na realizację programów w ramach celu Europej­ ska Współpraca Terytorialna, programów, o których mowa w rozpo­ rządzeniu (WE) nr 1638/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 2006 r. określającym przepisy ogólne w sprawie usta­ nowienia Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa8, oraz programów Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa, Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2004–2009, Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2004–2009, środki przezna­ czone na realizację Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, środki Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym, środki pochodzące z instrumentu „Łącząc Europę”, o którym mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1316/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiającym instrument „Łącząc Euro­ pę”, zmieniającym rozporządzenie (UE) nr 913/2010 oraz uchylającym rozporządzenia (WE) nr 680/2007 i (WE) nr 67/20109. Do kategorii tej należy także zaliczyć inne środki o charakterze unijnym czy pocho­ dzenia zagranicznego. 7 Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005, s. 1. 8 Dz. Urz. UE L 310 z 09.11.2006, s. 1. 9 Dz. Urz. UE L 348 z 20.12.2013, s. 129, z późn. zm. 6. Wydatkowanie środków publicznych 31 6. wydatkowanie środków publicznych Środki publiczne przeznacza się na wydatki publiczne i  rozchody publiczne, w tym na rozchody budżetu państwa i budżetów jedno­ stek samorządu terytorialnego. Rozchodami publicznymi są: spłaty otrzymanych pożyczek i kredytów, wykup papierów wartościowych, udzielone pożyczki i  kredyty, płatności wynikające z  odrębnych ustaw, których źródłem finansowania są przychody z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa, inne operacje finansowe związane z zarzą­ dzaniem długiem publicznym i  płynnością oraz płatności związa­ ne z udziałami Skarbu Państwa w międzynarodowych instytucjach finansowych. 6.1. finansowanie potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jednostek sektora finansów publicznych Przez potrzeby pożyczkowe budżetu państwa rozumie się zapotrze­ bowanie na środki finansowe niezbędne do sfinansowania deficytu budżetu państwa, budżetu środków europejskich i rozchodów budże­ tu państwa. Długiem publicznym zawiaduje Minister Finansów. 6.2. zadania Ministra finansów w zakresie zarządzania długiem publicznym Minister Finansów w  celu sfinansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa oraz w  związku z  zarządzaniem długiem Skarbu Państwa jest upoważniony do zaciągania zobowiązań finansowych w imieniu Skarbu Państwa, w szczególności w drodze emisji papierów wartościowych oraz zaciągania pożyczek i kredytów na rynku krajo­ wym i zagranicznym, spłaty zaciągniętych zobowiązań, przeprowa­ dzania innych operacji finansowych w zakresie zarządzania długiem, w tym operacji związanych z finansowymi instrumentami pochod­ nymi, oraz zarządzania nadwyżką budżetu środków europejskich. 32 Rozdział I. Sektor finansów publicznych – analiza prawna Minister Finansów realizuje zadania wynikające z zarządzania dłu­ giem Skarbu Państwa, w szczególności przez dokonywanie czynności prawnych i  faktycznych związanych z  pozyskiwaniem zwrotnych środków finansujących potrzeby pożyczkowe budżetu państwa, ob­ sługą zobowiązań Skarbu Państwa z tytułu wyemitowanych papierów wartościowych oraz zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz zarzą­ dzaniem wolnymi środkami budżetu państwa, a  także zarządza­ niem pasywami finansowymi oraz aktywami finansowymi Skarbu Pań stwa, w tym środkami publicznymi wyodrębnionymi w związku z zarządzaniem długiem Skarbu Państwa. Zarządzanie wolnymi środkami obejmuje w szczególności ich loko­ wanie na rynku finansowym. Zarządzanie pasywami finansowymi oraz aktywami finansowymi obejmuje w szczególności wykonywa­ nie operacji i  działań na rynkach finansowych, które wpływają na zmianę struktury zadłużenia Skarbu Państwa, w  celu zwiększenia bezpieczeństwa finansowego potrzeb pożyczkowych budżetu pań­ stwa, obniżenia ryzyka lub kosztów obsługi długu Skarbu Państwa oraz realizacji innych zadań związanych z  zarządzaniem długiem Skarbu Państwa w  strategii zarządzania długiem Skarbu Państwa oraz oddziaływania na państwowy dług publiczny. 6.3. Depozyty Ministra Finansów Minister Finansów, działając w imieniu Skarbu Państwa, w celu sfi­ nansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa oraz w związku z zarządzaniem długiem Skarbu Państwa jest upoważniony do przyj­ mowania wolnych środków w depozyt. Minister Finansów przyjmuje wolne środki w depozyt na warunkach określonych w umowie. Przy­ jęcie wolnych środków w depozyt na okres do 3 dni może nastąpić wyłącznie, jeżeli bankową obsługę jednostki sektora finansów pub­ licznych prowadzi Bank Gospodarstwa Krajowego. Minister Finansów w ramach zarządzania długiem Skarbu Państwa, w  tym aktywami finansowymi, w  celu sfinansowania potrzeb po­ życzkowych budżetu państwa jest upoważniony do przyjmowania 6. Wydatkowanie środków publicznych 33 w zarządzanie wolnych środków państwowych funduszy celowych. Dysponenci państwowych funduszy celowych przekazują z kolei wol­ ne środki Ministrowi Finansów w zarządzanie, z wyjątkiem środków pochodzących z dotacji z budżetu. Wolne środki przyjęte w depozyt lub zarządzanie na okres do 3 dni są oprocentowane w wysokości nie niższej niż stopa depozytowa Na­ rodowego Banku Polskiego. Natomiast takie środki przyjmowane na okres dłuższy niż 3 dni i nie dłuższy niż 6 dni są oprocentowane we­ dług stawki wynikającej z równania prostej wyznaczonej przez sto­ pę depozytową Narodowego Banku Polskiego dla depozytu na okres 3 dni oraz przez stopę równą iloczynowi mnożnika, który nie może być niższy niż 0,9, i stopy procentowej za depozyty na warszawskim rynku międzybankowym, notowanej przez agencję informacyjną (WIBID), dla jednego tygodnia, a na okres od 7 dni są oprocentowane w wysokości iloczynu stawki WIBID właściwej dla danego okresu lo­ kowania i mnożnika. Wysokość mnożnika ustala Minister Finansów i ogłasza ją w formie komunikatu na stronach internetowych urzędu obsługującego Ministra Finansów. W przypadku rozwiązania depozytu lub zwrotu środków przekaza­ nych w  zarządzanie przed upływem terminu, na jaki został utwo­ rzony depozyt lub na jaki środki zostały przekazane w zarządzanie, odsetki nie przysługują. Minister Finansów może, w drodze umowy, zlecić za wynagrodze­ niem Bankowi Gospodarstwa Krajowego dokonywanie wszelkich czynności prawnych i  faktycznych związanych z  przyjmowaniem wolnych środków w  depozyt lub zarządzaniem oraz ich zwrotem. Szczegółowe warunki przekazywania i przyjmowania wolnych środ­ ków w depozyt lub zarządzanie przez Ministra Finansów, w szcze­ gólności terminy przekazywania środków i  terminy ich zwrotu, wysokość lub sposób obliczania oprocentowania środków przyjętych w  depozyt lub zarządzanie, określa Minister Finansów w  drodze rozporządzenia. 34 Rozdział I. Sektor finansów publicznych – analiza prawna 6.4. Skarbowe papiery wartościowe W celu realizacji zadań związanych z zarządzaniem długiem Skarbu Państwa skarbowe papiery wartościowe, które nie podlegają umorze­ niu, są nabywane przez Skarb Państwa w celu zarządzania długiem Skarbu Państwa. Papiery wartościowe emitowane przez Ministra Fi­ nansów w kwocie wyższej od wartości nominalnej zbytych papierów wartościowych mogą być również przedmiotem pożyczki lub innych operacji finansowych dokonywanych przez Ministra Finansów. Z chwilą wykupu skarbowe papiery wartościowe podlegają umorze­ niu. Nie podlegają umorzeniu skarbowe papiery wartościowe na­ bywane przez Skarb Państwa w  celu zarządzania długiem Skarbu Państwa. 6.5. kredyty i pożyczki Skarb Państwa może zaciągać pożyczki i kredyty wyłącznie na finan­ sowanie potrzeb pożyczkowych budżetu państwa. W imieniu Skarbu Państwa pożyczki i kredyty może zaciągać wyłącznie Minister Finan­ sów. W przypadku zaciągania pożyczki lub kredytu w drodze umo­ wy, w tym umowy międzynarodowej, zgodnie z którą wymagane jest, aby organem działającym w imieniu pożyczkobiorcy (kredytobiorcy) była Rada Ministrów, upoważnia ona Ministra Finansów do podpisa­ nia tej umowy i określa warunki jej wykonywania. Przepisy regulują jeszcze inne sytuacje, mianowicie na wniosek Rady Polityki Pieniężnej Skarb Państwa może zaciągać średnioterminowe pożyczki i kredyty od Unii Europejskiej i jej państw członkowskich w  celu wsparcia bilansu płatniczego. Na  wniosek Rady Unii Euro­ pejskiej Skarb Państwa może uczestniczyć w udzieleniu pożyczki na wsparcie bilansu płatniczego innego państwa członkowskiego, na za­ sadach określanych w ustawie budżetowej. A Kwota pożyczek i kredytów zaciągniętych przez Skarb Państwa nie może przekroczyć limitów określonych w ustawie budżetowej. 6. Wydatkowanie środków publicznych 35 A W praktyce działania JST pojawia się problem finansowania ich działalności środkami pochodzącymi z tzw. parabanków, czyli instytucji oferujących środki finansowe na zasadach odmiennych od instytucji bankowych. Parabank to podmiot prowadzący działalność charakterystyczną dla banków, o podobnym profilu oferowanych usług, jednak w oparciu o  inne przepisy niż ustawa –  Prawo bankowe. Przepisy prawa nie zawierają legalnej definicji pojęcia parabanku czy instytucji para­ bankowej. Tym samym oferowany przez takie podmioty produkt fi­ nansowy nie jest kredytem. co to jest kredyt bankowy? C Definicję kredytu bankowego zawiera przepis art.  69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe10. Zgodnie z tymi przepisami przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środ­ ków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z  niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielone­ go kredytu. Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szcze­ gólności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który został on udzielony, zasady i termin jego spłaty. W przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska szczegółowe zasady określania sposo­ bów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie któ­ rego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo­odsetkowych oraz zasady przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu określa umowa. Ponadto umowa taka powinna 10 Tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 128 z późn. zm.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Obowiązki finansowo-księgowe w jednostce sektora finansów publicznych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: