Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00058 008274 10493763 na godz. na dobę w sumie
Ochrona odgromowa systemów fotowoltaicznych. Seria: Zeszyty dla elektryków - nr 10 - ebook/pdf
Ochrona odgromowa systemów fotowoltaicznych. Seria: Zeszyty dla elektryków - nr 10 - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 154
Wydawca: Grupa Medium Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-64094-30-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Wstęp:
Systemy fotowoltaiczne PV (ang. Photovoltaic) przetwarzają bezpośrednio promieniowanie słoneczne na energię elektryczną bez zanieczyszczeń, hałasu i innych zmian w środowisku naturalnym. Fakt ten, w połączeniu ze spadkiem kosztów systemów PV, powoduje szybki rozwój tego rodzaju źródeł zasilania.
W systemach PV wymagane jest umieszczenie kolektorów fotowoltaicznych w miejscach bezpośredniego działania promieni słonecznych. Takim miejscem są dachy obiektów budowlanych. Wzrastające powierzchnie coraz częściej stosowanych kolektorów powodują wzrost zagrożenia piorunowego urządzeń systemów PV.
(…)
Konieczność ograniczenia występującego zagrożenia powoduje gwałtowny wzrost zainteresowania problematyką kompleksowej ochrony przed piorunowym impulsem elektromagnetycznym. Do podstawowych sposobów ograniczania zagrożeń piorunowych należy zaliczyć następujące:
• eliminowanie możliwości oddziaływania rozpływającego się prądu piorunowego na urządzenia i instalacje,
• wyrównywanie potencjałów instalacji dochodzących do obiektu oraz ułożonych wewnątrz tego obiektu,
• koordynację układania różnorodnych instalacji wewnątrz obiektu budowlanego,
• instalowanie urządzeń ograniczających lub ucinających przepięcia w instalacji elektrycznej oraz w obwodach przesyłu sygnałów,
• separacja lub łączenie obwodów, pomiędzy którymi mogą wystąpić różnice potencjałów podczas wyładowania piorunowego.
Zaprojektowanie i wykonanie poprawnego systemu ograniczania narażeń piorunowych wymaga posiadania niezbędnych informacji dotyczących:
• podstawowych parametrów charakteryzujących zagrożenie występujące podczas bezpośrednich wyładowań piorunowych w obiekty budowlane oraz w instalacje dochodzące do obiektów lub w bliskim sąsiedztwie tych obiektów i instalacji,
• poziomów odporności przyłączy zasilania i sygnałowych urządzeń na działanie napięć i prądów udarowych,
• możliwości wyeliminowania występujących zagrożeń przez elementy i układy ograniczające napięcia i prądy udarowe,
• wybranych zagadnień zewnętrznej i wewnętrznej ochrony odgromowej obiektów budowlanych.
(…)

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

SERIA: ZESZYTY DLA ELEKTRYKÓW – NR 10 Andrzej W. Sowa Krzysztof Wincencik OCHRONA ODGROMOWA SYSTEMÓW FOTOWOLTAICZNYCH SERIA: ZESZYTY DLA ELEKTRYKÓW – NR 10 Andrzej W. Sowa, Krzysztof Wincencik OCHRONA ODGROMOWA SYSTEMÓW FOTOWOLTAICZNYCH Recenzent: Renata Markowska – Politechnika Białostocka Kierownik projektu Michał Grodzki Redakcja i korekta Anna Kuziemska Wszelkie prawa zastrzeżone © Copyright by Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. ISBN 978-83-64094-30-9 Wydawca i rozpowszechnianie Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18 Sprzedaż: księgarnia wysyłkowa www.ksiegarniatechniczna.com.pl Skład i łamanie Studio Graficzne Grupy MEDIUM Warszawa 2014, wydanie I Pod patronatem miesięcznika SPIS TREŚCI 1.1. 3.1. 3.2. 1. WSTĘP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Podstawowy zakres wiedzy wymagany przy projektowaniu urządzeń piorunochronnych . . . . . 6 2. ŹRÓDŁA ZAGROŻEŃ ORAZ SKUTKI ODDZIAŁYWAŃ PIORUNOWYCH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2.1. Określanie zagrożeń piorunowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Prądy udarowe stosowane w badaniach zagrożeń piorunowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 2.2. 2.3. Badania elementów urządzenia piorunochronnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 3. PRĄDY PIORUNOWE W INSTALACJACH NISKIEGO NAPIĘCIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Podział prądu piorunowego w instalacjach dochodzących do obiektu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Prądy piorunowe w instalacji elektrycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 4. NAPIĘCIA I PRĄDY UDAROWE INDUKOWANE W INSTALACJACH NISKIEGO NAPIĘCIA . . . . . . . . 19 4.1. Wyładowania piorunowe w LPS obiektu budowlanego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 4.2. Wyładowania piorunowe w sąsiedztwie obiektu budowlanego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 4.3. Wyładowania piorunowe w sąsiedztwie linii dochodzących do obiektu . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 4.4. Napięcia i prądy udarowe rejestrowane w obwodach sygnałowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 5. ANALIZA RYZYKA STRAT PIORUNOWYCH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 5.1. Analiza ryzyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 5.2. Typowy dom jednorodzinny .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 5.3. Analiza ryzyka wspomagana programem komputerowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 5.3.1. Rozległy park solarny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 5.3.2. Instalacja fotowoltaiczna na dachu hali przemysłowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 6. ODPORNOŚĆ UDAROWA PRZYŁĄCZY ZASILANIA I SYGNAŁOWYCH URZĄDZEŃ . . . . . . . . . . . . . 47 Przyłącza zasilania urządzeń .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 Przyłącza sygnałowe urządzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 7. ZEWNĘTRZNE URZĄDZENIA PIORUNOCHRONNE NA OBIEKTACH BUDOWLANYCH . . . . . . . . . . . 49 7.1. Materiały stosowane do wykonania urządzeń piorunochronnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 Zwody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 7.2. 7.3. Przewody odprowadzające i zaciski probiercze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 7.4. Przewody uziemiające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 7.5. Uziomy naturalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 7.6. Uziomy sztuczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 7.7. Wyznaczanie wymiarów układów uziomowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 Eksploatacja i konserwacja urządzenia piorunochronnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 7.8. 8. OGRANICZANIE PRZEPIĘĆ W INSTALACJI ELEKTRYCZNEJ W OBIEKCIE BUDOWLANYM . . . . . . . 62 8.1. Urządzenia do ograniczania przepięć typu 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 8.1.1. Zasady doboru i montażu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 8.1.2. Urządzenie do ograniczania przepięć typu 1 o różnych napięciowych poziomach ochrony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 Koordynacja właściwości urządzeń do ograniczania przepięć typu 1 z wymaganiami kompatybilności elektromagnetycznej urządzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 8.2. Urządzenia do ograniczania przepięć typu 2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 8.2.1. Zasady doboru i montażu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 8.3. Urządzenia do ograniczania przepięć typu 3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 8.4. Odległości pomiędzy SPD a chronionym urządzeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 8.5. Zasady tworzenia wielostopniowego systemu ograniczania przepięć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 6.1. 6.2. 8.1.3. w w w. e l e k t r o . i n f o . p l 3 o c h r o n a o d g r o m o w a s y s t e m ó w f o t o w o l t a i c z n y c h 8.7. 9.1. 9.2. 8.6. Instalacje prądu stałego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 8.6.1. Urządzenia do ograniczania przepięć w obwodach stałoprądowych systemów fotowoltaicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 Eksploatacja i konserwacja urządzeń do ograniczania przepięć .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 9. OCHRONA KOLEKTORÓW PV PRZED BEZPOŚREDNIM WYŁADOWANIEM PIORUNOWYM . . . . . . . 88 Kolektory na dachach obiektów budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 Przestrzenie chronione . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 9.2.1. Kąty ochronne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 9.2.2. Odstępy izolacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 Zacienienia paneli PV przez zwody pionowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 9.3. Przewody o izolacji wysokonapięciowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 9.4. 9.5. Przeskoki iskrowe do instalacji ułożonych wewnątrz obiektu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 9.6. Wykorzystanie programu DEHNsupport do wyznaczania odstępów izolacyjnych. . . . . . . . . . 102 10. PRZYKŁADOWE ROZWIĄZANIA OCHRONY ODGROMOWEJ I PRZECIWPRZEPIĘCIOWEJ SYSTEMÓW PV . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 10.1. Ochrona przed bezpośrednim oddziaływaniem prądu piorunowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 10.1.1. Dachy dwuspadowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 10.1.2. Dachy płaskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 10.1.3. Odstępy izolacyjne do instalacji i urządzeń wewnątrz obiektu. . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 10.1.4. Wolno stojące elektrownie fotowoltaiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 10.2. Ograniczanie napięć i prądów udarowych w instalacjach elektrycznych . . . . . . . . . . . . . . . . 126 10.2.1. Obiekt budowlany bez urządzenia piorunochronnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 10.2.2. Obiekt budowlany z urządzeniem piorunochronnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 10.2.3. Kolektory fotowoltaiczne na dachach płaskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 10.3. Rozbudowane systemy fotowoltaiczne .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 11. OGRANICZANIE PRZEPIĘĆ W OBWODACH SYGNAŁOWYCH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 11.1. Urządzenia ograniczające przepięcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 11.2. Ograniczanie przepięć w obwodach kontrolno-pomiarowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 12. PODSUMOWANIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 LITERATURA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 4 w w w. e l e k t r o . i n f o . p l 1. WSTĘP Systemy fotowoltaiczne PV (ang. Pho tovoltaic) przetwarzają bezpośred nio pro mieniowanie słoneczne na energię elek tryczną bez zanieczysz czeń, hałasu i innych zmian w środowisku naturalnym. Fakt ten, w połą- czeniu ze spadkiem kosztów syste mów PV, powoduje szybki rozwój tego ro dzaju źródeł zasilania. W systemach PV wymagane jest umieszczenie kolektorów fotowoltaicznych w miejscach bezpośred niego działania promieni słonecznych. Takim miejscem są dachy obiektów budowlanych. Wzrastające powierzchnie coraz częściej stosowanych kolektorów powodują wzrost zagrożenia piorunowego urządzeń systemów PV. Skalę uszkodzeń wywołanych przez bezpośrednie wyładowanie piorunowe w obiekt budowlany oraz przez przepięcia atmosferyczne, w porównaniu do innych źródeł zagrożeń, przedstawiono na rysunku 1.1. a) błędy ludzkie 1 złośliwe uszkodzenia 1 grad 3 kradzieże 8 pozostałe 9 błędy techniczne 1 pożar 26 burza 25 b) błędy techniczne 6 burza 9 opady śniegu 14 pozostałe 32 bezpośrednie wyładowanie piorunowe, przepięcia 14 opady śniegu 12 gryzonie 3 złośliwe uszkodzenia 3 błędy ludzkie 3 kradzieże 2 pożary 2 bezpośrednie wyładowanie piorunowe, przepięcia 26 Rysunek 1.1. Przyczyny uszkodzeń modułów fotowoltaicznych (dane z roku 2010): a) porównanie wartości wypłaconych odszkodowań, b) częstotliwość występowania uszkodzeń [I14] Konieczność ograniczenia występującego zagrożenia powoduje gwałtowny wzrost zainteresowania proble- matyką kompleksowej ochrony przed piorunowym impulsem elektromagnetycznym. Do podstawowych spo- sobów ograniczania zagrożeń piorunowych należy zaliczyć następujące:  eliminowanie możliwości oddziaływania rozpływającego się prądu piorunowego na urządzenia i in- stalacje, wyrównywanie potencjałów instalacji dochodzących do obiektu oraz ułożonych wewnątrz tego obiektu, koordynację układania różnorodnych instalacji wewnątrz obiektu budowlanego, instalowanie urządzeń ograniczających lub ucinających przepięcia w instalacji elektrycznej oraz w obwo- dach przesyłu sygnałów, separacja lub łączenie obwodów, pomiędzy którymi mogą wystąpić różnice potencjałów podczas wyłado- wania piorunowego. Zaprojektowanie i wykonanie poprawnego systemu ograniczania narażeń piorunowych wymaga posiada-     nia niezbędnych informacji dotyczących:  podstawowych parametrów charakteryzujących zagrożenie występujące podczas bezpośrednich wyłado- wań piorunowych w obiekty budowlane oraz w instalacje dochodzące do obiektów lub w bliskim sąsiedz- twie tych obiektów i instalacji, poziomów odporności przyłączy zasilania i sygnałowych urządzeń na działanie napięć i prądów udaro- wych, możliwości wyeliminowania występujących zagrożeń przez elementy i układy ograniczające napięcia i prą- dy udarowe, wybranych zagadnień zewnętrznej i wewnętrznej ochrony odgromowej obiektów budowlanych.    w w w. e l e k t r o . i n f o . p l 5 o c h r o n a o d g r o m o w a s y s t e m ó w f o t o w o l t a i c z n y c h 1.1. Podstawowy zakres wiedzy wymagany przy projektowaniu urządzeń piorunochronnych Podstawowe informacje dotyczące projektowania i wykonawstwa zewnętrznych i wewnętrznych części urządzeń piorunochronnych zawarto w normach określających:     zasady ochrony odgromowej obiektów budowlanych, zasady ochrony odgromowej i ograniczania przepięć w typowych systemach telekomunikacyjnych, sposoby badań elementów urządzenia piorunochronnego, właściwości i zakresy badań elementów i urządzeń ograniczających przepięcia w instalacji elektrycznej i obwodach przesyłu sygnałów, wymagania dotyczące instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych. Dodatkowo należy uwzględnić wymagania dotyczące: kompatybilności elektromagnetycznej, zwracając szczególną uwagę na poziomy odporności udarowej przy- łączy zasilania i sygnałowych urządzeń, układania sieci kablowych służących do rozprowadzania sygnałów telewizyjnych, radiofonicznych i usług interaktywnych, tworzenia systemów uziomowych, dotyczy to szczególnie obiektów nadawczo-odbiorczych. Podstawowe informacje o nowych wymaganiach stawianych przed urządzeniem piorunochronnym obiek- tu budowlanego oraz zmianach w dotychczasowych zaleceniach zawarto w normach serii EN 62305, które wprowadzono w Polsce w latach 2008–2009.     Podstawowe informacje o zakresie tematycznym norm ochrony odgromowej obiektów budowlanych za- wiera tabela 1.1. Tabela 1.1. Zakres tematyczny norm serii PN-EN 62305 Norma PN-EN 62305-1 Ochrona od- gromowa. Część 1: Wymaga- nia ogólne PN-EN 62305-2 Ochrona od- gromowa. Część 2: Zarządza- nie ryzykiem PN-EN 62305-3 Ochrona od- gromowa. Część 3: Uszkodze- nia fizyczne obiektów budow- lanych i zagrożenie życia PN-EN 62305-4 Ochrona od- gromowa. Część 4: Urządze- nia elektryczne i elektroniczne w obiektach budowlanych Zakres tematyczny Ochrona odgromowa obiektów włącznie z ich instalacjami, zawartością i osobami oraz urządzeń usługowych przyłączonych do obiektu. Z wyłą- czeniem:     urządzeń kolejowych, pojazdów, okrętów, samolotów, instalacji przybrzeżnych, wysokociśnieniowych rurociągów podziemnych, rurociągów oraz linii energetycznych i telekomunikacyjnych nieprzyłączonych do obiektu. Oszacowanie ryzyka strat powodowanych przez piorunowe wyładowania doziemne w obiektach budowlanych i urządzeniach usługowych. Wybór po- ziomów ochrony dla urządzenia piorunochronnego. Wymagania dotyczące ochrony obiektów przed szkodami fizycznymi za pomo- cą LPS (LPS – urządzenie piorunochronne) i ochrony istot żywych przed po- rażeniem napięciami dotykowymi i krokowymi w pobliżu urządzenia pioru- nochronnego. Projektowanie, wykonanie, sprawdzanie i utrzymanie LPS w obiektach dowolnej wysokości. Ustalenie środków ochrony istot żywych przed porażeniem napięciami dotykowymi i krokowymi. Projektowanie, wykonanie, utrzymanie, sprawdzanie i testowanie systemu środków ochrony przed oddziaływaniem LEMP (LEMP – piorunowy impuls elektromagnetyczny) na urządzenia elektryczne i elektroniczne wewnątrz obiektu, w celu redukcji ryzyka trwałych szkód pod wpływem piorunowych impulsów elektromagnetycznych. 6 w w w. e l e k t r o . i n f o . p l Zasób wiedzy technicznej zawarty w przedstawionych normach jest dostateczny do ograniczenia narażeń pio- runowych w typowych obiektach budowlanych, w których zainstalowano typowe odnawialne źródła energii. W grudniu 2010 roku normy serii PN-EN 62305 wymieniono w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury [N8] zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budyn- ki i ich usytuowanie. Nowelizacja rozporządzenia ograniczyła się do zmiany załącznika nr 1, w którym wy- szczególniono polskie normy przywołane w tym rozporządzeniu. Rozporządzenie weszło w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia, tj. 20 marca 2011 r. Dla poszczególnych paragrafów rozporządzenia, w zakresie ochrony odgromowej, przywołane zostały w załączniku Z1 normy dotyczące ochrony odgromowej z serii PN-EN 62305. Zalecenia dotyczące stosowania ochrony odgromowej dla budynków są następujące: Budynek należy wyposażyć w instalację chroniącą od wyładowań atmosferycznych. Obowiązek ten odno- si się do budynków wyszczególnionych w Polskiej Normie dotyczącej ochrony odgromowej obiektów budow- lanych (§ 53 ust. 2). Instalacja piorunochronna, o której mowa w § 53 ust. 2, powinna być wykonana zgodnie z wymaganiami Polskich Norm dotyczących ochrony odgromowej obiektów budowlanych (§ 184 ust. 3). Od roku 2011 normy dotyczące ochrony odgromowej ustanowione przez PKN w latach 2008–2009 są za- stępowane ich nowymi wydaniami – Edd.2.0 [N1, N2, N3, N4], które w dalszej części nazywane będą „no- wymi normami”. Niestety dotychczas z tych nowych norm przetłumaczono na język polski jedynie arkusz 1, co praktycznie uniemożliwia ich stosowanie. Dodatkowym elementem uniemożliwiającym stosowanie no- wych norm jest fakt, że w świetle prawa obowiązuje Rozporządzenie z grudnia 2010 r., w którym przywoła- no normy wcześniejsze, z lat 2008–2009. W powyższym rozporządzeniu znajdują się również następujące zapisy dotyczące ochrony przed przepięciami: § 180. Instalacja i urządzenia elektryczne, przy zachowaniu przepisów rozporządzenia, przepisów odręb- nych dotyczących dostarczania energii, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, a także wymagań Polskich Norm odnoszących się do tych instalacji i urządzeń, powinny za- pewniać: 1) … 2) ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym, przepięciami łączeniowymi i atmosferycznymi, po- wstaniem pożaru, wybuchem i innymi szkodami. § 183.1. W instalacjach elektrycznych należy stosować: … 10) urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej. W dziedzinie ograniczania przepięć do norm podstawowych należy zaliczyć arkusze 443 i 534 z wieloar- kuszowej normy EN 60364 [N9, N10]. Informacje zawarte w powyższych normach dotyczą doboru i montażu urządzeń do ograniczenia przepięć SPD (Surge Protective Device) w instalacjach elektrycznych obiektów budowlanych. Zadaniem przedstawio- nych rozwiązań jest redukcja przepięć przejściowych pochodzenia atmosferycznego przenoszonych przez za- silającą sieć rozdzielczą oraz przepięć łączeniowych. Zalecenia zawarte w normach PN-HD 60364-4-443 oraz PN-IEC 60364-5-534 mają zastosowanie do ob- wodów elektroenergetycznych prądu przemiennego. Jednak w uwadze podano, że wymagania te mogą być uwzględniane do obwodów elektrycznych prądu stałego. Arkusz 712 normy instalacyjnej PN-EN 60364 poświęcony jest tylko systemom fotowoltaicznym (PV) i do- tyczy instalacji elektrycznych fotowoltaicznych układów zasilania, łącznie z modułami prądu przemien nego [N11]. W opracowywanym aktualnie przez IEC/CENELC drugim wydaniu arkusza normy IEC-60364-7-712 Ed.2:2011 problem ograniczania przepięć powiązany został z odpowiednimi rozdziałami normy instalacyjnej w w w. e l e k t r o . i n f o . p l 7 o c h r o n a o d g r o m o w a s y s t e m ó w f o t o w o l t a i c z n y c h 60364, dotyczącymi ochrony przepięciowej w sieciach elektroenergetycznych niskiego napięcia (arkusze 443 i 534). Znalazły się tam zapisy o zasadach wyboru sposobu ochrony powiązane z uproszczoną „analizą ryzy- ka” oraz więcej informacji dla projektanta dotyczących doboru i montażu samych ograniczników przepięć po stronie stałoprądowej [N12]. W zakresie doboru urządzeń do ograniczania przepięć SPD pojawiły się informacje o szacowaniu odpor- ności udarowej modułów PV oraz przekształtników, gdy nie mamy żadnych informacji na ten temat od sprze- dawcy czy producenta, a znamy jednie napięcie pracy układu. Opisane też zostały zasady montażu ogranicz- ników przepięć z uwzględnieniem wymaganej długości oraz przekroju przewodów. Norma ta nie została jeszcze ustanowiona jako norma obowiązująca – pod koniec roku 2011 zakończono prace nad międzynarodową ankietyzacją i norma została skierowana do opracowania w wersji finalnej przez komitet techniczny TC 82 (Solar Photovoltaic Energy Systems). W wielu krajach europejskich, w których energia uzyskiwana z systemów fotowoltaicznych stanowi znacz- nie większy procent w ogólnym bilansie energetycznym, opracowano załączniki krajowe do norm europejskich lub wydano własne zalecenia krajowe na bazie istniejących norm oraz norm będących dopiero w wersji robo- czej. Jednocześnie towarzystwa ubezpieczeniowe zajmujące się ubezpieczaniem elektrowni PV wydały szcze- gółowe zalecenia, niekiedy bardziej rygorystyczne niż wymagania zawarte w normach krajowych. Przykładowo, w Niemczech opracowane zostały normy krajowe dotyczące ochrony odgromowej i przepię- ciowej systemów fotowoltaicznych. Normy te są prawnie obowiązujące w zakresie projektowania i wykonaw- stwa systemów ochrony dla instalacji z ogniwami fotowoltaicznymi. Ochrona odgromowa systemów PV opisana została w 5 załączniku krajowym do trzeciego arkusza normy DIN-EN 62305-3. Stanowi on przewodnik po problematyce doboru środków ochrony dla systemów PV, za- równo w zakresie ochrony odgromowej zewnętrznej, jak i doboru poszczególnych typów urządzeń do ograni- czania przepięć w sieciach prądu przemiennego i stałego [N14]. Szczegóły dotyczące doboru i montażu urządzeń do ograniczania przepięć w systemach fotowoltaicznych zawarte zostały w niemieckiej normie DIN CLC/TS 50539-12 (VDE V 0675-39-12) [N15]. Urządzenia do ogra- niczania przepięć w instalacji stałoprądowej, które stosowane są w systemach PV, powinny spełniać wyma- gania europejskiej normy EN 50539-11 [N16], w której przedstawiono zasady ich badań oraz omówiono pod- stawowe parametry. W Niemczech dodatkowe wymagania w zakresie ochrony odgromowej i przeciwprzepięciowej wymuszają dyrektywy opracowane przez towarzystwa ubezpieczeniowe. Przykładem takich wymagań może być infor- mator VdS 3145-Photovoltaikanlagen Technischer Leitfaden z lipca 2011 r. [N18], który jest w swoich zapi- sach bardziej szczegółowy niż ogólne wymagania normy dotyczącej systemów PV. W informatorze tym, w części dotyczącej ograniczania przepięć w systemach przesyłu sygnałów, zalecane jest stosowanie SPD kategorii D1 lub C2, czyli są to ostrzejsze i bardziej szczegółowe wymagania niż mogą wynikać z ogólnych norm. Wymogi stosowania ochrony odgromowej dla urządzeń fotowoltaicznych o mocy powyżej 10 kW wynikają z analizy ryzyka dokonanej przez VdS w druku VdS 2010 (09-2010) [N20] (wszyst- kie urządzenia PV o mocy powyżej 10 kW muszą być wyposażone w zewnętrzne urządzenia piorunochronne). Ogólne zalecenia dotyczące ochrony systemów fotowoltaicznych zawierają również wytyczne Niemieckiego Zrzeszenia Elektryków (VDE) – Der Blitzschutz in der Praxis (2003) [N21]. Podobne opracowania dla monte- rów, np. druk informujący o wymaganiach w zakresie ochrony systemów PV instalowanych na dachach bu- dynków „Blitz- Und Überspannungsschutz von Photovoltaikanlagen auf Gebäuden” z roku 2008, wydawane są przez zrzeszenia branżowe, takie jak BSW-Solar [N22]. We Francji komitet normalizacyjny (UTE – Union Technique de L’Electriqiue) wydał w roku 2010 komplek- sowe opracowanie UTE C15-172-1 „Photovoltaic installations connected to the public distribution network”. Opracowanie obejmuje również zagadnienia ograniczania przepięć w obwodach przemienno- i stałoprądo- wych instalacji PV – zgodnie z zaleceniami opracowywanego aktualnie przez IEC drugiego wydania arkusza 8 w w w. e l e k t r o . i n f o . p l normy IEC – 60364-7-712 Ed.2 [N6]. Podobne opracowania dotyczące projektowania i montażu instalacji PV powstały w wielu krajach europejskich – przykładem może być opracowanie przygotowane przez zrzeszenie Electrical Contractors’ Association (ECA), działające na terenie Wielkiej Brytanii od roku 1901. W roku 2012 opublikowano nową wersję poradnika Guide to the Installation of Photovoltaic Systems. Przytoczone powyżej przykłady wskazują, że poprawne zaprojektowanie i wykonanie ochrony odgromo- wej i przepięciowej dla systemu fotowoltaicznego może wymagać znacznie większej wiedzy niż minimum za- warte w normach przywołanych przez Rozporządzenie Ministra Infrastruktury [N8]. Wymagane jest dokład- ne przeanalizowanie występujących zagrożeń oraz wybranie właściwych rozwiązań. Zadanie to powinno być wykonywane przez specjalistów, którzy korzystają z różnych źródeł wiedzy. Jest to zgodne z art. 5 Prawa bu- dowlanego mówiącym że: „(…) Obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi na- leży, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w prze- pisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej…”. 2. ŹRÓDŁA ZAGROŻEŃ ORAZ SKUTKI ODDZIAŁYWAŃ PIORUNOWYCH Jednym z podstawowych źródeł zagrożenia urządzeń systemów fotowoltaicznych jest bezpośrednie od- działywanie prądu piorunowego oraz przepięcia atmosferyczne indukowane w sieci elektroenergetycznej ni- skiego napięcia oraz w systemach przesyłu sygnałów.   Analizując zagrożenie piorunowe należy zwrócić szczególną uwagę na następujące przypadki: bezpośrednie uderzenie pioruna w urządzenie piorunochronne LPS (Lightning Protection System) obiek- tu budowlanego, obwody sieci zasilającej lub linie przesyłu sygnałów. W takich przypadkach część prądu piorunowego może przedostać się bezpośrednio do instalacji i urządzeń. Zagrożeniem są również różni- ce potencjałów występujące wewnątrz obiektu, napięcia i prądy indukowane w pętlach tworzonych przez przewodzące instalacje oraz w układach przewodów oraz impulsowe pole elektromagnetyczne oddziału- jące bezpośrednio na urządzenia, uderzenie w bliskim sąsiedztwie obiektu lub sieci elektroenergetycznej. Zagrożenie stwarzają przepięcia indukowane przez impulsowe pole elektromagnetyczne wywołane przez prąd piorunowy płynący w ka- nale wyładowania oraz część prądu piorunowego dopływającego do podziemnych kabli lub uziemień bu- dynków. Przykłady różnorodnych zagrożeń stwarzanych przez wyładowania piorunowe oraz szkód wywołanych przez prąd piorunowy oraz przepięcia atmosferyczne przedstawiono na rysunkach 2.1. i 2.2. bezpośrednie wyładowanie w instalacje dochodzące do obiektu 15 kV stacja transformatorowa wyładowanie obok instalacji wyładowanie w urządzenie piorunochronne obiektu wyładowanie w zwód pionowy wyładowanie w zwód pionowy zwody DC AC Rysunek 2.1. Ogólny przykład zagrożenia piorunowego systemu elektronicznego uziom otokowy wyładowanie piorunowe w sąsiedztwie obiektu w w w. e l e k t r o . i n f o . p l 9 o c h r o n a o d g r o m o w a s y s t e m ó w f o t o w o l t a i c z n y c h 2.1. Określanie zagrożeń piorunowych Oceniając zagrożenie piorunowe należy przeanalizować i oszacować występujące ryzyko strat pioruno- wych i na tej podstawie określić wymagany poziom ochrony urządzenia piorunochronnego. Ryzyko rozumia- ne jest jako wartość prawdopodobnych średnich rocznych strat (istot żywych i dóbr), powstałych wskutek od- działywania pioruna w stosunku do całkowitej wartości istot żywych i dóbr w obiekcie poddawanym ochronie (budynku lub urządzeniu usługowym). a) c) b) d) Rysunek 2.2. Szkody wywoływane przez wyładowania piorunowe 2.2. Prądy udarowe stosowane w badaniach zagrożeń piorunowych Przeprowadzenie oceny zagrożenia piorunowego urządzeń i systemów wymaga posiadania podstawo- wych informacji o wartościach następujących parametrów charakteryzujących prąd piorunowy wyładowa- nia doziemnego:       wartości szczytowej Ipmax, maksymalnej stromości narastania Smax = (dip/dt) max, ładunku przenoszonego przez prąd Qimp = ∫ ipdt, energii właściwej W/R = ∫ ip czasie trwania czoła T1, czasie trwania do półszczytu na grzbiecie prądu T2. W niektórych przypadkach należy uwzględnić również liczbę udarów prądowych w wyładowaniu wie- lokrotnym. Zalecane wartości [N1], w przypadku czterech poziomów ochrony odgromowej, zestawiono w tabeli 2.1. 2 dt, 10 w w w. e l e k t r o . i n f o . p l – – 3 4 1 4 5 4 0 , 3 9 9 , 0 5 2 5 8 4 , 0 9 1 0 3 9 0 , 0 0 1 V I i I I I ] s 2 μ [ τ ] s 1 μ [ τ k 3 4 1 4 5 4 0 , 3 9 9 , 0 x a m p I ] A k [ 0 5 , 5 7 3 ] s 2 μ [ τ ] s 1 μ [ τ k 5 8 4 , 0 9 1 0 3 9 0 , x a m p I ] A k [ 0 0 2 0 5 1 - o d a ł y W e i n a w m o i z o P y n o r h c o I I I a w o d a ł k s a n m e j U a i n a w o d a ł y w e i n a w o d a ł y w e n j e l o K e i n a w o d a ł y w e z s w r e i P e l a n a k w e l a n a k w a ł a w r t o g u ł d a w o d a ł k S a n m e j u a w o d a ł k S y n o r h c o m o i z o P y n o r h c o m o i z o P a w o d a ł k s a n j e l o K y n o r h c o m o i z o P a w o d a ł k s a z s w r e i P y n o r h c o m o i z o P A 0 0 2 A 0 0 3 A 0 0 4 – – – 0 5 0 5 V I i I I I I I I V I i I I I I I 5 7 5 7 I 0 0 1 0 0 1 V I i I I I 5 2 0 0 1 I I , 5 7 3 0 5 1 I 0 5 0 0 2 V I i I I I 0 0 1 0 1 I I 0 5 1 5 1 I 0 0 2 0 2 T ) ( 0 1 0 0 1 0 5 0 9 0 1 0 0 1 0 5 i 0 t 2 T 1 T t s 5 , 0 a i n a w r t s a z C ] s μ [ 0 0 2 = 2 T , ] s μ [ 1 = 1 T ] s μ [ 0 0 1 = 2 T , ] s μ [ 5 2 , 0 = 1 T 0 5 ] s μ [ 0 5 3 = 2 T i 0 2 T , ] s μ [ 0 1 = 1 T – 0 0 1 – – 0 5 1 – – 0 0 2 – – – – – – – – – – – – – – – – – – – 0 5 0 5 1 5 7 5 2 2 0 0 5 2 0 0 6 5 0 0 1 0 0 3 0 1 y w o n u r o i p d ą r p m y c ą j u s i p o u i n a n w ó r w h c y c ą j u p ę t s y w w ó k i n n y z c ł ó p s w i c ś o t r a W ] A k [ w , e w o t y z c z s i c ś o t r a W * ] C [ w , y w o s l u p m i k e n u d a Ł 2 T i 1 T y s a z C t ł a t z s K ] Ω / J M [ w , a w i c ś a ł w a i g r e n E * * ] C [ w , k e n u d a ł y t i w o k ł a C , a i n a t s a r a n ć ś o m o r t S ] s μ / A k [ w u d ą r p y n z c y t a m e t a m s i p O o g e w o n u r o i p e c ą j u z y r e t k a r a h c y w o n u r o i p d ą r p y r t e m a r a P h c y n m e i z o d ń a w o d a ł y w e w o n u r o i p y d ą r p h c y c ą j u z y r e t k a r a h c w ó r t e m a r a p h c y w o w a t s d o p i c ś o t r a W . 1 . 2 a l e b a T – ] s 2 μ [ τ ] s 1 μ [ τ k 5 8 2 2 8 1 , 6 8 9 , 0 x a m p I ] A k [ 0 0 1 5 7 – w ó r a d u h c i k t s y z s w k e n u d a ł ą j a r e i w a z i c ś o t r a w e n a d o p e ż , ę i s e j a n z u o t , e z r a d u m y z s w r e i p w a t r a w a z t s e j u k n u d a ł o g e t i w o k ł a c ć ś ę z c a z c i n d a s a z ż a w e i n o p – * . u d ą r p j e ł a w r t o g u ł d j e w o d a ł k s u k n u d a ł i o g e ł a w r t o k t ó r k u k n u d a ł a m u s – y t i w o k ł a c k e n u d a ł – * * a ł o z c u s a z c e ł a t s o i i c ś o t r a w y n j y c k e r o k k i n n y z c ł ó p s w – k , u d ą r p a w o t y z c z s ć ś o t r a w – x a m p I : e i z d g ⎞ ⎠⎟ 2 t − ⎛ ⎝⎜ τ p x e ⋅ 0 1 ) 1 0 1 ) τ 1 τ / / t ( t ( + 1 ⋅ x a m p I k = ) t ( i , n d e i w o p d o – 2 τ , 1 τ u d ą r p j e w o t y z c z s , u t e i b z r g u s a z c i , h c y ł a w r t o k t ó r k : a i n e i n ś a j b O . s a z c – t w w w. e l e k t r o . i n f o . p l 11 o c h r o n a o d g r o m o w a s y s t e m ó w f o t o w o l t a i c z n y c h Na bezpośrednie działanie prądu piorunowego narażone są naturalne i sztuczne elementy urządzenia pio- runochronnego oraz urządzenia i instalacje, w których ten prąd się rozpływa (rys. 2.3.). Tworząc pewną i niezawodną ochronę odgromową należy stosować elementy i urządzenia, które pomyśl- nie przeszły badania laboratoryjne oddziaływania prądów udarowych symulujących prądy pierwszego głów- nego wyładowania doziemnego. prąd wyładowania piorunowego elementy LPS SPD w obwodach sygnałowych SPD w instalacji elektrycznej wybrane elementy konstrukcyjne np. elektrowni wiatrowych główne szyny wyrównywania potencjałów elementy do wyrównywania potencjałów w strefach EX Rysunek 2.3. Elementy, urządzenia i obiekty badane na działanie prądów udarowych symulujących prąd piorunowy    Zalecane jest [N1] prowadzenie badań: poszczególnych elementów urządzenia piorunochronnego, urządzeń do wyrównywania potencjałów i ograniczania przepięć w sieciach elektroenergetycznych niskie- go napięcia oraz w obwodach przesyłu sygnałów dochodzących do obiektu budowlanego z LPS, iskierników izolacyjnych stosowanych do połączeń wyrównawczych. Opracowując zakres badań należy określić, która składowa stwarza największe zagrożenie dla analizowa- nego obiektu, urządzenia lub elementu instalacji piorunochronnej. 2.3. Badania elementów urządzenia piorunochronnego Uwzględniając wymagania dotyczące pewności działania urządzenia piorunochronnego, określono zakres badań elementów urządzenia piorunochronnego na działanie prądów udarowych symulujących zagrożenie stwarzane przez prąd piorunowy oraz wymogi jakościowe. Wymagane zakresy badań elementów urządzenia piorunochronnego zestawiono w wieloarkuszowej normie serii PN-EN 50164. W zależności od przeznaczenia, część elementów urządzenia piorunochronnego powinna wytrzymać bez- pośrednie wyładowanie oraz przepływ całego lub części prądu piorunowego. Początkowo [N25] zalecano la- boratoryjne badania oddziaływania na elementy połączeniowe urządzenia piorunochronnego prądów udaro- wych o wartościach podstawowych parametrów przedstawionych w tabeli 2.2. Tabela 2.2. Podstawowe parametry prądu udarowego stosowanego do badań elementów urządzenia piorunochronnego [N24] Klasa Wysoka Niska Wartość szczytowa Imax Energia właściwa W/R Czas trwania T 100 kA ± 10 50 kA ± 10 2,5 MJ/Ω ± 20 0,63 MJ/Ω ± 20 ≤ 2 ms ≤ 2 ms Badany element powinien być narażony na trzykrotny przepływ prądu udarowego. Czas pomiędzy poszcze- gólnymi próbami powinien być na tyle długi, żeby było możliwe ostygnięcie badanego ele mentu do tempera- tury otoczenia przed kolejną próbą. Dodatkowo należy przeprowadzić pomiary rezystancji styku elementów instalacji pioruno chronnej, przy przepływie prądu 10 A. Pomiary powinny być wykonane możliwie najbliżej 12 w w w. e l e k t r o . i n f o . p l badanego styku, a zmierzona wartość powinna być mniejsza lub równa 1 mΩ, tylko w szczególnym przypad- ku dla stali nierdzewnej 2,5 mΩ. W normach [N25, N26] bardzo szczegółowo opisano układy połączeń, w ja- kich powinny być prowadzone pomiary oddziaływania prądu udarowego na badane elementy. Przykładowe układy połączeń wykorzystywane do badań złączek przedstawiono na rysunku 2.4. Obecnie podejmowane są próby [N1] bardziej dokładnego określenia efektów wywołanych przez rozpły- wający się prąd piorunowy. W zależności od występującego zagrożenia oraz wymaganego poziomu ochro- ny, badając poszczególne elementy urządzenia piorunochronnego, należy uwzględnić następujące parame- try prądu udarowego:     zwody (metalowe pokrycia dachowe) – Qlong, T 1 s, zwody i przewody odprowadzające – W/R, Ipmax, elementy połączeniowe – Ipmax, W/R, T 2 ms, elementy uziemienia – Qlong, T 1 s. W podanym zakresie prób Qlong jest całkowitym ładunkiem długotrwałej składowej prądu: Q long = Q − Q imp (2.1) gdzie: Qcałk – ładunek całkowity (tab. 2.1.), Qimp – ładunek impulsowy przenoszony przez prąd pierwszej składowej wyładowania piorunowego. całk Wartości podstawowych parametrów charakteryzujących prąd udarowy przedstawiono w tabeli 2.1. Próbom odporności na działanie prądów piorunowych powinny być poddane iskierniki izolacyjne wyko- rzystywane do połączeń wyrównawczych instalacji, na których trwale nie występuje potencjał elektryczny lub izolowanych od ziemi. W proponowanym zakresie badań [N26], uwzględniając zróżnicowane zagrożenie piorunowe iskierników, wprowadzono możliwość wykorzystania prądów udarowych o wartościach szczytowych od 5 kA do 100 kA (tab. 2.3.). Główne szyny wyrównawcze, podobnie jak elementy zewnętrznej instalacji piorunochronnej (tab. 2.2.), powinny także przejść badania odporności na bezpośrednie oddziaływania prądów udarowych. Prądy uda- rowe symulujące oddziaływanie rozpływającego się prądu piorunowego wykorzystywane są także do badań właściwości ochronnych urządzeń do ograniczania przepięć w instalacji elektrycznej oraz w systemach prze- syłu sygnałów. Tabela 2.3. Wartości podstawowych parametrów charakteryzujących prądy udarowe stosowane do badania iskierników izolacyjnych Klasyfikacja Ipmax H N 1L 2L 3L 100 kA ± 10 50 kA ± 10 25 kA ± 10 10 kA ± 10 5 kA ± 10 Q 50 As ± 10 25 As ± 10 12,5 As ± 10 5 As ± 10 2,5 As ± 10 W/R 2,5 MJ/Ω ± 20 0,63 MJ/Ω ± 20 0,16 MJ/Ω ± 20 25 kJ/Ω ± 20 6,3 kJ/Ω ± 20 T1 ≤ 50 μs ≤ 50 μs ≤ 50 μs ≤ 50 μs ≤ 50 μs T ≤ 2 ms ≤ 2 ms ≤ 2 ms ≤ 2 ms ≤ 2 ms w w w. e l e k t r o . i n f o . p l 13 o c h r o n a o d g r o m o w a s y s t e m ó w f o t o w o l t a i c z n y c h a) płaszczyzna izolacyjna giętkie połączenie z generatorem b) płaszczyzna izolacyjna giętkie połączenie z generatorem prąd udarow y 500 badany element 20 500 20 c) d) giętkie połączenie z generatorem prąd udarowy 500 giętkie połączenie z generatorem badany element 20 400 20 100 Rysunek 2.4. Badania elementów urządzenia piorunochronnego: a), b) przykładowe układy połączeń przewodów podczas badań złączek, c) widok elementu przed badaniem, d) element po badaniu 3. PRĄDY PIORUNOWE W INSTALACJACH NISKIEGO NAPIĘCIA Podczas bezpośredniego wyładowania w urządzenie piorunochronne obiektu budowlanego część prądu piorunowego wpływa do instalacji przewodzących dochodzących do tego obiektu. Zapewnienie ograniczenia zagrożenia piorunowego urządzeń wymaga określenia tej części prądu, która wpływa do instalacji elektrycz- nej oraz obwodów przesyłu sygnałów. 3.1. Podział prądu piorunowego w instalacjach dochodzących do obiektu Do oceny występującego zagrożenia piorunowego przewodzących instalacji dochodzących do obiektu bu- dowlanego można wykorzystać:  ogólne zalecenia przyjęcia równomiernego podziału prądu piorunowego pomiędzy system uziomowy obiek- tu oraz dochodzące instalacje [N1], proste zależności matematyczne określające wartości prądów w poszczególnych instalacjach w zależno- ści od rezystywności gruntu [N1], wyniki obliczeń prowadzonych w obwodach o stałych skupionych modelujących uziomy obiektów i stacji elektroenergetycznych z układami SPD,   14 w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ochrona odgromowa systemów fotowoltaicznych. Seria: Zeszyty dla elektryków - nr 10
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: