Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00424 006995 14663109 na godz. na dobę w sumie
Ochrona oznaczeń odróżniających w prawie zwalczania nieuczciwej konkurencji. Zagadnienia konstrukcyjne - ebook/pdf
Ochrona oznaczeń odróżniających w prawie zwalczania nieuczciwej konkurencji. Zagadnienia konstrukcyjne - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 654
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8158-389-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Prezentowana monografia poświęcona jest zagadnieniu ochrony dóbr należących do kategorii oznaczeń odróżniających w polskim prawie zwalczania nieuczciwej konkurencji, z uwzględnieniem ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.

Autor w szczególności omawia kwestie:

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Pojęcie i rodzaje oznaczeń odróżniających § 1. Uwagi wstępne Pojęcie oznaczeń odróżniających, jakkolwiek często występujące w opra- cowaniach prawniczych nie jest pojęciem, którego zakres jest jednoznaczny. Chociaż już intuicyjnie wyczuwać można, iż pod pojęciem tym kryje się grupa dóbr o pewnych wspólnych cechach, to w literaturze podkreśla się brak zado- walającej konwencji terminologicznej pozwalającej na odniesienie się do tej grupy dóbr, co odczuwane jest jako niedostatek1. Najczęściej stosowane jest właśnie wskazane w tytule niniejszej pracy pojęcie „oznaczenia odróżniające”. Spotkać się można jednak z dalszymi terminami odnoszącymi się do tej grupy dóbr, np. „oznaczenia wyróżniające”2. O różnych ujęciach przedmiotowego za- kresu pojęcia „oznaczenia odróżniające” w literaturze prawniczej mowa będzie w dalszej części rozważań (zob. § 2, pkt I). Wyprzedzając nieco ich tok, należy już w tym miejscu zasygnalizować, że u podstaw wyboru pojęcia „oznaczenia odróżniające” jako terminu stosowanego dla określenia grupy dóbr będących przedmiotem zainteresowania w niniejszej publikacji leży właśnie dominująca konwencja terminologiczna stosowana w polskiej doktrynie. Jeżeli natomiast chodzi o użycie pojęcia „oznaczeń odróżniających” w ję- zyku prawnym jako zbiorczego określenia pewnej kategorii dóbr, to termin ten pojawia się w aktach normatywnych, aczkolwiek, jak zostanie to wywie- dzione w toku dalszego wywodu (zob. § 2 pkt II), przypadki jego użycia nie wydają się wnosić wiele, jeżeli chodzi o ustalenie zakresu pojęcia oznaczeń od- różniających oraz ich katalogu. Jest to spowodowane okolicznością, że akty normatywne posługujące się pojęciem oznaczeń odróżniających (lub innymi 1 M. Kępiński, [w:] System PrPryw, t. 15, 2014, s. 148, Nb 1. 2 R. Skubisz, Prawo znaków towarowych, Warszawa 1997, s. 13; tenże, [w:] System PrPryw, t. 14A, 2017, s. 85, Nb 153, zaznaczyć należy, że powołany Autor stosuje zamiennie pojęcia „ozna- czenia odróżniające” i „oznaczenia wyróżniające”. 3 Część I. Pojęcie oznaczeń odróżniających i podstawy... pokrewnymi pojęciami) nie zmierzają w zdecydowanej większości wypadków do próby definicyjnego ujęcia zakresu tego terminu (jako ogólnego zbiorczego pojęcia), tylko ograniczają się do samego jego użycia, względnie wskazania przykładowych kategorii oznaczeń odróżniających. Z tego względu za punkt wyjścia lepiej przyjąć odniesienie się w pierwszej kolejności do stanowisk dok- tryny w kwestii rozumienia rzeczonego pojęcia, a następnie wskazać norma- tywne konteksty jego funkcjonowania. W dalszej kolejności dokonany zostanie przegląd najważniejszych rodzajów oznaczeń odróżniających (§ 3). Wypadnie także przyjrzeć się doktrynalnemu ujęciu oznaczeń odróżniających jako ka- tegorii dóbr niematerialnych na tle ogólnego pojęcia dobra niematerialnego (§ 4). Wnioski wynikające z rozważań dotyczących powyższych kwestii będą istotne dla poczynienia ustaleń dotyczących zakresu dalszych rozważań pod- jętych w pracy (§ 5). § 2. Pojęcie oznaczenia odróżniającego I. Pojęcie oznaczenia odróżniającego w wypowiedziach nauki prawa Jak wyżej wspomniano, w doktrynie zauważany jest brak zadowalającej konwencji terminologicznej pozwalającej na zbiorcze odniesienie się do grupy dóbr określanych najczęściej jako oznaczenia odróżniające. Obok niejasno- ści w kwestii terminologicznej, istotny problem wynika z rozbieżności w wy- powiedziach poszczególnych autorów w sformułowaniu katalogu oznaczeń, które zaliczyć można do oznaczeń odróżniających. Okoliczność ta utrudnia formułowanie ogólnej charakterystyki tej kategorii. „Trzon” kategorii oznaczeń odróżniających stanowią trzy rodzaje ozna- czeń, których przynależność do tej grupy nie budzi, jak niżej wykażę, dok- trynalnych wątpliwości – są to znaki towarowe, oznaczenia przedsiębiorców i przedsiębiorstw oraz oznaczenia geograficzne. Jednocześnie w części wypo- wiedzi wyliczenie powyższych rodzajów oznaczeń jako należących do kategorii oznaczeń odróżniających wydaje się mieć charakter zamknięty. Ryszard Sku- bisz posługując się pojęciem oznaczeń odróżniających (względnie stosowanym zamiennie pojęciem oznaczeń wyróżniających) wymienia właśnie znaki towa- rowe i usługowe, geograficzne oznaczenia pochodzenia, oznaczenia wyróż- 4 Rozdział I. Pojęcie i rodzaje oznaczeń odróżniających niające przedsiębiorstwo3. Podobny zakres pojęcia oznaczeń odróżniających przyjmują M. Poźniak-Niedzielska, J. Malarczyk, J. Sitko, stwierdzając nawet: „jak wiadomo, termin oznaczenia odróżniające jest terminem zbiorczym obej- mującym następujące dobra niematerialne: znaki towarowe, nazwę przedsię- biorstwa i oznaczenia geograficzne”4. Podobnie U. Promińska w grupie ozna- czeń odróżniających wymienia znaki towarowe, firmę, oznaczenia przedsię- biorstw oraz oznaczenia geograficzne5. Prezentowane są także ujęcia wychodzące poza zakres powyższego wyli- czenia. Marian Kępiński w opracowaniu poświęconym problematyce ochrony oznaczeń odróżniających w prawie zwalczania nieuczciwej konkurencji posłu- gując się pojęciem „oznaczeń odróżniających”, obejmuje jego zakresem obok wyżej wymienionych kategorii, tj. znaków towarowych i usługowych, ozna- czeń przedsiębiorcy (firmy) i przedsiębiorstwa oraz oznaczeń geograficznego pochodzenia towarów, także nazwy domen internetowych oraz tytuły zarówno czasopism, jak i utworów6. Irena Wiszniewska zakresem tematycznym opraco- wania poświęconego problematyce ochrony oznaczeń odróżniających7, obej- muje w rozważaniach oznaczenia przedsiębiorstw, znaki towarowe i usługowe, oznaczenia geograficzne oraz inne oznaczenia odróżniające, do których zalicza tytuły prasowe, oznaczenia organizacji międzynarodowych, herby miast, godło i hasło „Teraz Polska”. Joanna J. Sitko podejmując rozważania dotyczące rela- cji firmy do innych oznaczeń odróżniających wykorzystywanych w działalno- ści gospodarczej, uwzględnia następujące oznaczenia: nazwy przedsiębiorstw, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne, tytuły prasowe, szyldy, adresy in- ternetowe8. Zauważyć można dalsze poszerzenia omawianej kategorii. Teresa Grzeszak posługując się pojęciem oznaczeń identyfikujących, zalicza do tej 3 R. Skubisz, Prawo znaków, s. 13; tenże, [w:] System PrPryw, t. 14A, 2017, s. 85, Nb 153. 4 M. Poźniak-Niedzielska, J. Malarczyk, J. Sitko, Prawne problemy tzw. pogranicza oznaczeń odróżniających, [w:] Własność przemysłowa, aktualne problemy etyczne i prawne, Biblioteka Przeglądu Prawa Handlowego 2002, s. 34. 5 U. Promińska, [w:] U. Promińska (red.), Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2005, s. 17. 6 M. Kępiński, [w:] System PrPryw, t. 15, 2014, s. 148, Nb 1 – rozdział VII w powołanej pu- blikacji zatytułowany „Oznaczenia odróżniające” obejmuje także omówioną przez M. Kępińskiego i I. Nestoruka problematykę nazw prawnie zastrzeżonych, przez które Autorzy rozumieją ozna- czenia o charakterze rzeczowym, mające charakter opisowy. 7 I. Wiszniewska, Ochrona oznaczeń odróżniających (I), PPH 1997, Nr 3, s. 14; taż, Ochrona oznaczeń odróżniających (II), PPH 1997, Nr 4, s. 8. 8 J.J. Sitko, Firma i jej ochrona, Warszawa 2009, s. 36 i n. 5 Część I. Pojęcie oznaczeń odróżniających i podstawy... grupy wizerunek i nazwisko, wskazując na ich komercyjny potencjał predesty- nujący je do gospodarczego wykorzystania9. Formułowaniu katalogów oznaczeń odróżniających towarzyszą dążenia do uchwycenia wspólnej natury tej grupy dóbr niematerialnych, które zmierzają przede wszystkim do ustalenia przyczyny, dlaczego dobra z tej grupy zasłu- gują na ochronę prawną. Jednej z cech wspólnych kategorii oznaczeń odróż- niających, a zarazem czynnika decydującego o ich ochronie, upatruje się w wy- siłku organizacyjnym, który zmierza do uporządkowania rynku „przez stwo- rzenie mechanizmów ekonomicznych i prawnych i prawnych pozwalających klientom i konsumentom na dokonywanie wyboru, zarówno towaru, przed- siębiorcy, jak i przedsiębiorstwa, z którego pochodzi ten towar”10. Jako cel ochrony oznaczeń odróżniających wskazywane jest zapewnienie przejrzystości rynku przez zapobieganie pomyłkom dotyczącym pochodzenia handlowego lub geograficznego towarów lub usług11. Odnosząc się do powyższych stano- wisk, wskazać należy, że niewątpliwie wysiłek organizacyjny związany z wy- borem, a następnie dążeniem do zbudowania pozycji rynkowej przez używa- nie oznaczenia (np. nakłady na reklamę, dbałość o jakość towarów lub usług sygnowanych danym oznaczeniem), odgrywa istotną rolę w przypadku ozna- czeń odróżniających. Wszak Trybunał Sprawiedliwości wyróżnił w ramach katalogu funkcji znaku towarowego funkcję inwestycyjną, która chroni inte- res przedsiębiorcy związany z inwestycją, poczynioną na zbudowanie i utrzy- manie pozycji rynkowej znaku towarowego wyrażającej się w jego renomie lub wysokiej sile odróżniającej, z której to pozycji osoba trzecia usiłuje korzy- stać, starając się postawić w cieniu sukcesu rynkowego znaku renomowanego12 (zob. także w rozdziale III, § 2, pkt VI). Nie wydaje się jednak, aby sam wysi- łek inwestycyjny chociażby ukierunkowany za budowanie relacji rynkowych mógł stanowić criterium divisionis oznaczeń odróżniających jako pewnej grupy dóbr niematerialnych. Po pierwsze, istnieją wszak takie dobra niematerialne, które chronione są ze względu na wysiłek organizacyjny lub finansowy zwią- 9 T. Grzeszak, Reklamowe wykorzystanie wizerunku i nazwiska jako przykład reklamowego wykorzystania persony, [w:] Dokąd zmierza prawo autorskie we współczesnym świecie? Między- narodowa Konferencja Prawa Autorskiego, 20–22 kwietnia 2005 r., Kraków 2006, s. 37. 10 M. Kępiński, [w:] System PrPryw, t. 15, 2014, s. 148, Nb 2. 11 M. Poźniak-Niedzielska, A. Niewęgłowski, Używanie oznaczenia odróżniającego jako prze- słanka ochrony w świetle prawa własności przemysłowej, [w:] A. Dębiński, P. Stanisz, T. Barankie- wicz, J. Potrzeszcz, W.S. Starzewski, A. Szarek-Zwijacz, M. Wójcik (red.), Abiit, non obiit. Księga poświęcona pamięci księdza profesora Antoniego Kościa SVD, Lublin 2013, s. 1251 i n.; A. Niewę- głowski, [w:] System PrHandl, t. 3, 2015, s. 43, Nb 79 oraz s. 61, Nb 117. 12 Wyr. TSUE z 22.9.2011 r. w sprawie C-323/09, Interflora, pkt 60–64. 6 Rozdział I. Pojęcie i rodzaje oznaczeń odróżniających zany z ich powstaniem, a nie są uznawane za oznaczenia odróżniające, np. bazy danych niespełniające cech utworu, a także pewne przedmioty praw pokrew- nych, takie jak fonogramy i wideogramy, nadania programów organizacji ra- diowej lub telewizyjnej13 oraz wydania naukowe i krytyczne. Po drugie, sam wysiłek organizacyjny nie jest w stanie uzasadnić ochrony danego oznaczenia, jeżeli nie jest ono zdolne do realizacji celu, jakim jest uporządkowanie rynku, względnie zapewnienie jego przejrzystości. Przykładowo, fakt znacznego wy- siłku i inwestycji w wypromowanie oznaczenia towarów nie jest w stanie uza- sadnić jego ochrony jako znaku towarowego – zarejestrowanego lub niezare- jestrowanego – jeżeli nie posiada ono zdolności odróżniającej, względnie nie nabyło jej wskutek używania. Do ujęcia istoty oznaczenia odróżniającego przybliżyć się można natomiast przez odwołanie się do kryterium przejrzystości rynku, czy też jego uporząd- kowania. Trafne jest także dostrzeżenie, że ochrona oznaczeń odróżniających nie jest przyznawana ze względu na wkład twórczy włożony w ich powsta- nie14. Odniesienie to wymaga jednak dalszych sprecyzowań zmierzających do ujęcia cech jurydycznych kategorii oznaczeń odróżniających. Decydująca dla tej kategorii jest bowiem ich funkcja, która, ująwszy ją w sposób możliwie ogólny, polega na umożliwianiu dzięki nim komunikowania się przedsiębiorcy z klientelą15. Powiedzieć można że oznaczenia odróżniające tworzą kanały ko- munikacji, którymi przekazywane są klienteli przez przedsiębiorcę komuni- katy. Treść tych komunikatów nie jest jednak obojętna. Wpływa na nią kolejny istotny element w konstrukcji oznaczenia odróżniającego jakim jest punkt od- niesienia poszczególnych oznaczeń, tj. desygnat będący przedmiotem „odróż- niania” (towar lub usługa, przedsiębiorstwo, przedsiębiorca). Istota dobra nie- materialnego, jakim jest oznaczenie odróżniające nie wyczerpuje się bowiem w samym istnieniu oznaczenia rozumianego jako pewien zmysłowo postrze- galny znak (forma przedstawieniowa), mający postać słowną, graficzną, kom- binowaną, względnie inną zmysłowo postrzegalną postać. Nawiązać należy w tym zakresie do poglądów R. Skubisza, ujmującego znak towarowy niezależ- nie od regulacji prawnej jako „odbity w świadomości człowieka jednolity zwią- zek oznaczenia i towaru obejmujący ogół wyobrażeń o danym towarze wyod- 13 D. Flisak, [w:] Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, Warszawa 2015, s. 1199, wskazuje, że przedmiotem ochrony w przypadku fonogramów i wideogramów jest wysiłek inwe- stycyjny. 14 U. Promińska, [w:] U. Promińska (red.), Prawo, s. 17; R. Skubisz, [w:] System PrPryw, t. 14A, 2017, s. 86, Nb 155; A. Niewęgłowski, [w:] System PrHandl, t. 3, 2015, s. 43, Nb 79. 15 U. Promińska, [w:] U. Promińska (red.), Prawo, s. 17. 7 Część I. Pojęcie oznaczeń odróżniających i podstawy... rębnionym na podstawie kryterium jego pochodzenia”16. Ujęcie to R. Skubisz rozciąga następnie na kategorię oznaczeń odróżniających in genere (wymie- niając znaki towarowe, geograficzne oznaczenia pochodzenia, oznaczenia wy- różniające przedsiębiorstwo) wskazując, że wymienione dobra niematerialne powstają przez „przyporządkowanie w świadomości człowieka konkretnego oznaczenia towarów (usług) przedsiębiorstwu w celu ich zindywidualizowania (wyróżnienia) w obrocie gospodarczym (na rynku)”. Autor wskazuje następ- nie, że owo „związanie” oznaczenia i jego desygnatu, co do zasady, nie ma cha- rakteru twórczego, a na jego wartość majątkową ma wpływ sprawność organi- zacyjna oraz nakłady finansowe osoby uprawnionej do danego oznaczenia17. Oznaczenie odróżniające ma więc odróżniać ze względu na określone kry- terium (np. tożsamość przedsiębiorstwa, komercyjne pochodzenia towaru lub usługi, geograficzne pochodzenie towaru lub usługi). Ten element sprawia, że poza kategorią oznaczeń odróżniających pozostawić należy oznaczenia o cha- rakterze wyłącznie rodzajowym18. Oznaczenia pełnią wprawdzie funkcję „ka- nałów komunikacji” z klientelą, gdyż przekazują informacje o określonym „de- sygnacie” np. o kwalifikacjach osoby przedsiębiorcy, przedmiocie działalności przedsiębiorstwa, względnie o cechach towaru lub usługi. Treść tych komuni- katów nie służy jednak zindywidualizowaniu danego desygnatu, czy jego od- różnieniu (wyróżnieniu) pośród innych desygnatów posiadających określone cechy rodzajowe, a pełni funkcję wyłącznie informującą o tych właśnie ce- chach19. Zauważyć należy, że w zależności od tego, jaki jest desygnat (przed- miot odniesienia) odróżniany przez dane oznaczenie, inaczej ujmowane mogą być jego funkcje, a w szczególności podstawowa funkcja każdego z ozna- czeń, która zasadniczo polega na indywidualizacji określonego desygnatu ze względu na określone kryterium, np. wskazanie handlowego pochodzenia towaru w przypadku znaku towarowego, czy wskazanie tożsamości przedsię- 16 R. Skubisz, Prawo z rejestracji znaku towarowego i jego ochrona. Studium z prawa polskiego na tle prawo-porównawczym, Lublin 1988, s. 15; tenże, Prawo z rejestracji znaku towarowego i jego ochrona. Studium z zakresu prawa polskiego na tle prawno-porównawczym, Lublin 2018 (przedruk z 2018 r. za oryginałem z 1988 r.), s. 18. 17 R. Skubisz, [w:] System PrPryw, t. 14A, 2017, s. 86, Nb 155. 18 Tak w odniesieniu do nazw rodzajowych obiektów hotelarskich I.B. Nestoruk, Problema- tyka nazw prawnie zastrzeżonych na przykładzie nazw rodzajowych obiektów hotelarskich, ZNUJ PPWI 2/2014, z. 124, s. 99. 19 Podobnie M. Żuraw, Zakres prawa ochronnego na znak towarowy (treść, naruszenie, wy- czerpanie, ograniczenia), Warszawa 2009, s. 56 (maszynopis pracy doktorskiej dostępny w biblio- tece Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego). 8 Rozdział I. Pojęcie i rodzaje oznaczeń odróżniających biorstwa w przypadku oznaczenia przedsiębiorstwa. Oznaczenia odróżniające są więc dobrami silnie uwarunkowanymi funkcjami, które pełnią. Do zagad- nienia desygnatów, do których odnoszą się poszczególne oznaczenia odróż- niające, oraz funkcji przez te oznaczenia pełnionych wypadnie powrócić w § 3. II. Pojęcie oznaczenia odróżniającego w aktach normatywnych Pojęcie oznaczeń odróżniających jest obecne w języku prawnym. Okolicz- ność ta sprawia iż pożądane jest przyjrzenie się normatywnemu kontekstowi w jakim pojęcie to, względnie pojęcia mu pokrewne, funkcjonuje i rozważenie, na ile ten kontekst normatywny wpływać może na przyjęcie określonych wnio- sków w kwestii cech kategorii dóbr określanych jako oznaczenia odróżniające oraz ich katalogu. Poniższe uwagi odnoszą się więc do przypadków zbiorczego odniesienia się w aktach prawnych do kategorii oznaczeń odróżniających. Rozpocząć należy od uwagi, iż w przepisach prawa międzynarodowego, unijnego i krajowego z zakresu prawa własności intelektualnej i przemysłowej posłużenie się takimi szerokimi pojęciami nie jest częste. W przepisach KonwPar, stanowiącej podstawowy akt z zakresu tej dzie- dziny prawa i obejmujący swoim zakresem także zwalczanie nieuczciwej kon- kurencji (art. 1 ust. 2 KonwPar), ogólne pojęcie oznaczeń odróżniających nie pojawia się. Pojawiają się w tym akcie prawnym jedynie nazwy poszczegól- nych kategorii oznaczeń takie jak: znak towarowy, znak usługowy, nazwa han- dlowa, oznaczenia pochodzenia i nazwy pochodzenia. Kategorie te są wymie- nione w podstawowym przepisie konwencji określającym jej zakres przedmio- towy, tj. art. 1 ust. 2 KonwPar, a następnie odnoszą się do nich sukcesywnie przepisy konwencyjne. Podobna sytuacja występuje na gruncie Porozumie- nia TRIPS. Akt ten posługuje się jedynie normatywnymi nazwami poszczegól- nych kategorii oznaczeń: znaki towarowe (Część II, Sekcja II, art. 15–21) oraz oznaczenia geograficzne (Część II, Sekcja III, art. 22–24). Nie ma w nim nato- miast zbiorczego pojęcia obejmującego wymienione kategorie. Także w art. 2 pkt VIII konwencji o ustanowieniu Światowej Organizacji Własności Intelek- tualnej (WIPO)20 definiującym zakres pojęcia własność intelektualna na po- trzeby tej konwencji w tiret szóstym wskazana jest kategoria „znaków towaro- wych i usługowych, jak również nazw handlowych i oznaczeń handlowych”. 20 Konwencja o ustanowieniu Światowej Organizacji Własności Intelektualnej, sporządzona w Sztokholmie 14.7.1967 r. (Dz.U. z 1975 r. Nr 9, poz. 49, zał.). 9 Część I. Pojęcie oznaczeń odróżniających i podstawy... Przypadki odniesień do pojęcia oznaczeń odróżniających jako szerszej ka- tegorii w aktach prawa krajowego oraz unijnego warto jest omawiać łącznie, gdyż bardzo często odnośny przepis krajowy posługujący się takim szerokim ujęciem stanowi wdrożenie stosownego standardu unijnego, w którym owo szerokie pojęcie także występuje. W pierwszej kolejności odnieść się należy, wziąwszy pod uwagę temat niniejszej pracy, do aktów z zakresu szeroko rozumianego prawa zwalcza- nia nieuczciwej konkurencji, którymi w prawie polskim są ZNKU oraz NieuczPraktRynkU (zob. w rozdziale II, § 3). W ZNKU istnieje zespół przepisów poświęconych ochronie poszczegól- nych kategorii oznaczeń w ramach tzw. stypizowanych czynów nieuczciwej konkurencji, a więc czynów, których ustawowe znamiona ujęte zostały przez ustawodawcę. Są to następujące przepisy: art. 5–7 ZNKU w odniesieniu do oznaczeń przedsiębiorstw, art. 8–9 ZNKU w odniesieniu do geograficznych oznaczeń pochodzenia oraz art. 10 ZNKU w odniesieniu do oznaczeń towarów i usług, który, o czym mowa będzie w pracy, mimo że nie odnosi się w war- stwie literalnej do pojęcia niezarejestrowanego znaku towarowego, może słu- żyć ochronie takiego znaku (zob. rozdział III, § 2, pkt III.1.A). Normy wyni- kające z tych przepisów będą przedmiotem szczegółowych uwag w niniejszej publikacji (zob. zwłaszcza rozdział III, § 2 i 3; rozdział VII, § 2). Wskazane przepisy nie posługują się jednak pojęciem zbiorczym – oznaczeń odróżniają- cych, względnie innym zbliżonym pojęciem, jako określeniem jednej kategorii dóbr o wspólnych cechach. W obrębie ZNKU zbiorcze pojęcie oznaczeń odróżniających odnaleźć można natomiast w art. 16 ust. 3, który enumeratywnie określa warunki, pod jakimi reklama porównawcza uznana jest za zgodną z dobrymi obyczajami i tym samym dozwoloną. W części z punktów zawartych w art. 16 ust. 3 ZNKU ustawodawca, odnosząc się do tych z warunków dopuszczalnej reklamy po- równawczej, które związane są z użyciem w niej cudzych oznaczeń, stosuje zbiorcze pojęcie oznaczeń odróżniających (por. art. 16 ust. 3 pkt 4, 5, 7, 8 ZNKU). Przepis ten jest wdrożeniem unijnych standardów w zakresie reklamy porównawczej wynikających z dyrektywy 2006/114 dotyczącej reklamy wpro- wadzającej w błąd i reklamy porównawczej (dyrektywa 2006/114), w której występuje zbiorcze określenie omawianej kategorii. Na tle polskiej wersji dy- rektywy 2006/114 zaznacza się pewna niejednolitość terminologiczna, gdyż występują aż trzy pojęcia mające zbiorczo określać kategorię oznaczeń odróż- niających, tj. znaki rozpoznawcze (art. 4 pkt d oraz h), znaki wyróżniające konkurenta (art. 4 pkt f) oraz wyróżniające oznaczenia (motyw 15 pream- 10 Rozdział I. Pojęcie i rodzaje oznaczeń odróżniających buły). Znacznie większą jednolitością terminologiczną zbiorczego określenia kategorii oznaczeń odróżniających cechują się inne wersje językowe dyrek- tywy (ang. distinguishing marks, fr. signes distinctifs, niem. Unterscheidungsze- ichen21). Dokonując wykładni pojęcia oznaczeń odróżniających w rozumieniu przepisów o reklamie wprowadzającej w błąd i porównawczej, Trybunał Spra- wiedliwości wskazał w wyroku w sprawie Toshiba, że pojęcie to może obej- mować także numery produkcyjne na produkcie, jeżeli są w stanie wskazywać na źródło jego pochodzenia22, co pozwala uznać, że pojęcie oznaczeń odróż- niających w świetle powyższych przepisów nie jest ograniczone do uznanych w prawie własności intelektualnej kategorii oznaczeń odróżniających23. W kolejnym zasadniczym akcie prawa krajowego z zakresu szeroko rozu- mianego prawa zwalczania nieuczciwej konkurencji, tj. NieuczPraktRynkU, ustawodawca odnosi się w art. 5 ust. 2 pkt 3 NieuczPraktRynkU do katego- rii „oznaczeń indywidualizujących przedsiębiorcę i jego produkty”, zaliczając do nich znaki towarowe oraz nazwy handlowe. Przepis ten jest odpowiedni- kiem art. 6 ust. 2 lit. a wdrażanej w przepisach NieuczPraktRynkU dyrektywy 2005/29 o nieuczciwych praktykach handlowych. W polskiej wersji językowej w przepisie tym użyte zostało dla zbiorczego określenia kategorii oznaczeń od- różniających pojęcie znaków rozpoznawczych przedsiębiorcy (ang. distingu- ishing marks of a competitor, fr. signe distinctif d un concurrent; niem. Kennze- ichen eines Mitbewerbers), przy czym zaliczono do nich znaki towarowe i na- zwy handlowe. Dalszych przykładów użycia zbiorczego pojęcia dla określenia kategorii oznaczeń odróżniających dostarcza szereg innych aktów prawnych unijnych i krajowych. Szczególną relewancję w tym zakresie mają akty z obszaru prawa własności intelektualnej. Przykładu takiego szerokiego, a zarazem definiującego ujęcia dostarcza nie- miecka ustawa o znakach towarowych i innych oznaczeniach odróżniających z 1994 r. (Gesetz über den Schutz von Marken und sonstigen Kennzeichen, dalej: MarkenG). Świadczy o tym tytuł wskazanej ustawy, a następnie okoliczność, iż § 1 zawiera definicję pojęcia oznaczenia odróżniającego na jej potrzeby, która jest definicją przez wyliczenie, obejmującą znaki towarowe (Marken), oznacze- 21 Jedynie w wersji niemieckiej w art. 4(h) dyrektywy 2006/114 pojawiają się inne sformu- łowania o pokrewnym znaczeniu (Warenzeichen, Warennamen, sonstige Kennzeichen); jest to za- chwianie względem jednolitości terminologii niemieckiej w pozostałych punktach tego przepisu. 22 Zob. wyr. TSUE z 25.10.2001 r. w sprawie C-112/99 Toshiba Europe GmbH, pkt 53. 23 A. Tischner, Kumulatywna ochrona wzornictwa przemysłowego w prawie własności inte- lektualnej, Warszawa 2015, s. 367. 11 Część I. Pojęcie oznaczeń odróżniających i podstawy... nia handlowe (geschäftliche Bezeichnungen) oraz oznaczenia geograficzne (geo- graphische Herkunftsangaben). Przez wskazanie w § 5 ust. 1 MarkenG, że kate- goria oznaczenia handlowego (geschäftliche Bezeichnungen) obejmuje oznacze- nia przedsiębiorstw (Unternehmenskennzeichen) oraz tytuły dzieł (Werktitel) zakres pojęcia oznaczenia odróżniającego w świetle tego aktu prawnego do- znaje dalszego sprecyzowania (zob. też uw. w rozdziale II, § 4). W prawie polskim akty z obszaru prawa własności intelektualnej, sku- piają się na zdefiniowaniu poszczególnych dóbr jako przedmiotów ochrony, a nawiązują do zbiorczego pojęcia oznaczeń odróżniających w sposób nie- definiujący i incydentalny. Nawiązanie do takiego zbiorczego pojęcia poja- wia się głównie w kontekście ukształtowania stosownej przeszkody udziele- nia ochrony konkretnemu dobru niematerialnemu, którego dany akt dotyczy. W takim kontekście mowa jest w art. 5 ust. 4 lit. a dyrektywy 2015/2436 o prze- szkodzie wynikającej z „prawa do niezarejestrowanego znaku towarowego lub innego oznaczenia używanego w obrocie”. Podobnie ujęta jest podstawa od- mowy rejestracji wspólnotowego znaku towarowego w art. 8 ust. 4 rozporzą- dzenia 2017/1001 w sprawie unijnego znaku towarowego, w którym mowa jest o sprzeciwie złożonym przez „właściciela niezarejestrowanego znaku towaro- wego lub innego oznaczenia używanego w obrocie gospodarczym o znaczeniu większym niż lokalne”. Zbiorcze odniesienie się do kategorii oznaczeń odróżniających odnaj- dziemy także w aktach z zakresu prawa wzorów przemysłowych. Odniesienie takie występuje w art. 11 ust. 2 lit. a dyrektywy 98/71/WE Parlamentu Euro- pejskiego i Rady z 13.10.1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów, w którym mowa jest o wcześniejszym „znaku odróżniającym” w kontekście przeszkody rejestracji lub podstawy unieważnienia wzoru ze względu na fakt użycia tego wcześniejszego „znaku odróżniającego” w późniejszym wzorze. W analogicz- nym kontekście art. 25 ust. 1 lit. e rozporządzenia Nr 6/2002 w sprawie wzoru Wspólnoty posługuje się terminem „oznaczenie posiadające zdolność odróż- niającą”. Następnie, art. 16 dyrektywy 98/71 oraz art. 96 ust. 1 rozporządzenia Nr 6/2002 stanowią, że przepisy odpowiednio – dyrektywy lub rozporządzenia – pozostają bez uszczerbku dla przepisów prawa unijnego i przepisów państw członkowskich odnoszących się m.in. do znaków towarowych i innych „ozna- czeń wyróżniających” (art. 16 dyrektywy 98/71), względnie „oznaczeń odróż- niających” (art. 96 ust. 1 rozporządzenia Nr 6/2002). Wreszcie wskazać można akty prawa unijnego i krajowego, które nie doty- czą bezpośrednio lub w głównej mierze problematyki własności intelektualnej i zwalczania nieuczciwej konkurencji, ale w których występują różne pojęcia 12 Rozdział I. Pojęcie i rodzaje oznaczeń odróżniających zbiorcze zmierzające do ogólnego odniesienia się do kategorii oznaczeń od- różniających. Wśród takich przykładów wskazać można m.in. art. 1 ust. 2 lit. d dyrektywy 1999/44 w sprawie niektórych aspektów sprzedaży towarów kon- sumpcyjnych i związanych z tym gwarancji (pojęcie znaku wyróżniającego) i wdrażającym go, a dotyczącym rękojmi za wady fizyczne rzeczy sprzedanej art. 5561 § 2 KC (pojęcie oznaczenia odróżniającego); art. 2 lit. e pkt i dy- rektywy 2001/95 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (pojęcie wy- różniającego znaku) oraz we wdrażającym ją w prawie polskim art. 3 pkt 2 lit. a ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów (pojęcie odróżniającego znaku), art. 3 ust. 1 dyrektywy 85/374 w sprawie zbliżenia przepisów usta- wowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczą- cych odpowiedzialności za produkty wadliwe24 (pojęcie wyróżniającej „cechy” na produkcie; dzięki wskazaniu jako przykładów tego pojęcia nazwy i znaku handlowego stwierdzić można, że odnosi się ono do oznaczeń odróżniających) oraz we wdrażającym ją w prawie polskim art. 4495 § 2 zd. 1 KC (pojęcie ozna- czenia odróżniającego). Nie wydaje się, aby brzmienie powołanych wyżej przepisów aktów z zakresu prawa zwalczania nieuczciwej konkurencji, tj. ZNKU oraz NieuczPraktRynkU, jak też przepisów dyrektyw 2006/114 oraz 2005/29, po- sługujące się zbiorczymi pojęciami dla określenia kategorii oznaczeń odróż- niających, mogły mieć rozstrzygające znaczenie dla przyjęcia określonych wniosków w kwestii ogólnego wyznaczenia zakresu przedmiotowego pojęcia oznaczeń odróżniających, wykraczającego poza potrzeby danego aktu norma- tywnego i mającego znaczenie dla całego systemu prawa. Pomocne w tym za- kresie nie są także normatywne przypadki użycia pojęcia „oznaczeń odróżnia- jących”, względnie innych zbliżonych pojęć, w innych aktach prawnych, któ- rych przykłady podano wyżej. Nawet jeżeli podejmowane są w orzecznictwie próby zdefiniowania od- powiedniego zakresu ogólnego pojęcia oznaczeń odróżniających, to próby ta- kie związane są raczej z ujęciem swoistym, z punktu widzenia zasadniczego przedmiotu regulacji zawartego w danym akcie prawnym. Przykładem tego może być szeroka interpretacja pojęcia „oznaczenia odróżniającego” w świetle przepisów dotyczących reklamy wprowadzającej w błąd i porównawczej doko- nana przez Trybunał Sprawiedliwości w wyroku w sprawie Toshiba, ukierun- 24 Dyrektywa 85/374/EWG z 25.7.1985 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wy- konawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczących odpowiedzialności za pro- dukty wadliwe (Dz.Urz. WE L 210, s. 29 ze zm.). 13 Część I. Pojęcie oznaczeń odróżniających i podstawy... kowana na interpretację właściwą dla osiągnięcia celu realizowanego przez te przepisy. Takie wypowiedzi orzecznictwa nie muszą w sposób konieczny rzu- tować na próby ogólnego konstruowania pojęcia oznaczenia odróżniającego, względnie nie muszą stać na przeszkodzie samodzielnemu wyznaczeniu za- kresu przedmiotowego rozważań doktrynalnych, w opracowaniach posługują- cych się tym terminem, po przedstawieniu uzasadnienia przyczyn określonego sprecyzowania tego zakresu, na potrzeby danego opracowania. W przypadku niniejszej publikacji sprecyzowanie to przedstawione jest niżej w § 5. § 3. Rodzaje oznaczeń odróżniających Brak normatywnie lub doktrynalnie ustalonego i zamkniętego katalogu oznaczeń odróżniających sprawia, że trudno aspirować do formułowania wy- czerpujących wyliczeń oznaczeń należących do tej kategorii. Poniższy przegląd rodzajów oznaczeń odróżniających nie ma zatem takiego celu. Uwzględniono w nim natomiast te rodzaje oznaczeń, które, jak wskazano w § 2 pkt I, stanowią „trzon” tej kategorii, tj. oznaczenia indywidualizujące przedsiębiorcę i przed- siębiorstwo (pkt I), znaki towarowe (pkt II) oraz geograficzne oznaczenia po- chodzenia (pkt III). Odniesiono się także do stanowiących przedmiot szczegól- nie silnie zaznaczających się dylematów doktrynalnych i orzeczniczych kwe- stii kwalifikacji domeny internetowej (pkt IV) oraz tytułu prasowego i tytułu utworu (pkt V), jako oznaczeń odróżniających. I. Oznaczenia indywidualizujące przedsiębiorcę i przedsiębiorstwo W świetle aktualnie obowiązującego stanu prawnego w prawie polskim ist- nieje jurydyczna odrębność oznaczenia, którego funkcją jest indywidualizacja przedsiębiorcy (firmy), mającego swój własny reżim ochrony w Kodeksie cy- wilnym (art. 432–4310 KC) oraz oznaczenia, którego funkcją jest indywiduali- zacja przedsiębiorstwa prowadzonego przez przedsiębiorcę, którego ochronę umożliwiają przepisy ZNKU, zwłaszcza jej art. 525. Owa dychotomia jest źró- 25 M. Kępiński, Nowe projektowane przepisy o firmie a prawo własności przemysłowej, [w:] Księga pamiątkowa z okazji 80-lecia rzecznictwa patentowego w Polsce, Warszawa 2001, s. 145; T. Żyznowski, Firma w kodeksie cywilnym, PS 2003, Nr 9, s. 49; J. Szwaja, Zasada wyłącz- ności firmy, Pr. Sp. 2004, Nr 5, s. 10; J.J. Sitko, Firma, Warszawa 2009, s. 111. 14 Rozdział I. Pojęcie i rodzaje oznaczeń odróżniających dłem licznych dylematów, którym wypadnie się bliżej przyjrzeć w dalszej czę- ści rozważań (zob. rozdział III, § 2, pkt II.1.B). W przepisach KonwPar występuje natomiast termin „nazwa han- dlowa” (art. 1 ust. 2, art. 8, 9), który sporadycznie pojawia się w przepisach ustaw polskich26, np. w art. 11 ustawy z 7.10.1999 r. o języku polskim27 oraz w art. 5 ust. 2 pkt 3 NieuczPraktRynkU. Pojęcie nazwy handlowej jest uży- wane w literaturze prawniczej w odniesieniu do prawa polskiego28, aczkol- wiek posługiwanie się tym terminem jest krytykowane wobec jego niewielkiej obecności w polskim języku prawnym29. Obecność tego terminu w KonwPar, w połączeniu z faktem związania Rzeczypospolitej Polskiej konwencją i pły- nącym z niej obowiązkiem zapewnienia podmiotom zagranicznym ochrony takiej jak podmiotom polskim z uwzględnieniem minimalnych standardów ustanowionych w konwencji w tym zwłaszcza w art. 8 KonwPar dotyczącym bezpośrednio nazwy handlowej, rodzi jednak potrzebę swoistego „przetłuma- czenia” owego terminu na język prawny polskiego porządku prawnego. Po- trzeba interpretacji tego pojęcia, zwłaszcza w kontekście rozważań dotyczą- cych szeroko rozumianego prawa zwalczania nieuczciwej konkurencji, uza- sadniona jest także jego obecnością w art. 5 ust. 2 pkt 3 NieuczPraktRynkU. Odsyłając do dalszych uwag (zob. rozdział II, § 1), wskazać należy, że kon- wencyjne pojęcie „nazwy handlowej” w świetle prawa polskiego oznacza za- równo oznaczenia indywidualizujące przedsiębiorców (firmę), jak i oznacze- nia indywidualizujące przedsiębiorstwo (oznaczenia przedsiębiorstwa)30. II. Znaki towarowe Znak towarowy jako dobro niematerialne jest powszechnie przedmiotem stosunkowo precyzyjnych definicji normatywnych zmierzających do zdefinio- wania go jako przedmiotu wyłącznego prawa podmiotowego (por. art. 3 dy- 26 Wprowadzenie pojęcia nazwy handlowej oraz przyjęcie uregulowania jej dotyczącego prze- widywał projekt PrWłPrzem; regulacja w tym zakresie nie została ostatecznie przyjęta – zob. B. Soł- tys, Nazwy handlowe i ich ochrona w prawie polskim, Kraków 2003, s. 38–40. 27 T.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 931 ze zm. 28 B. Sołtys, Nazwy handlowe, passim; T. Opalski, Ochrona nazwy handlowej w Polsce, PUG 1980, Nr 11, passim; K. Golat, R. Golat, Oznaczenia indywidualizujące przedsiębiorców, War- szawa 1998, s. 3. 29 M. Kępiński, [w:] System PrPryw, t. 15, 2014, s. 154, Nb 27. 30 M. Kępiński, Nazwa handlowa w świetle art. 8 konwencji paryskiej, ZNUJ PPWI 2005, z. 88, s. 98; zob. art. 11 ustawy z 7.10.1999 r. o języku polskim (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 931 ze zm.), w którym użyte jest pojęcie nazwy handlowej. 15 Część I. Pojęcie oznaczeń odróżniających i podstawy... rektywy 2015/2436, art. 120 PrWłPrzem). Natura znaku towarowego jako do- bra niematerialnego z kategorii oznaczeń odróżniających może jednak być uj- mowana niezależnie od regulacji prawnej. W ślad za przywoływanym już wyżej (§ 2, pkt I) ujęciem R. Skubisza, można w sposób pozanormatywny zdefinio- wać znak towarowy jako odbity w świadomości człowieka jednolity związek oznaczenia i towaru obejmujący ogół wyobrażeń o danym towarze wyodręb- nionym na podstawie kryterium jego pochodzenia31. Zgodnie z powyższym podejściem znakiem towarowym jest związek oznaczenia i towaru, nie sta- nowi zaś znaku towarowego samo oznaczenie – jest ono jedynie składnikiem znaku towarowego, o ile zostanie powiązane z towarem w sposób, który po- zwoli na powstanie integralnego związku oznaczenia i towaru, odbijającego się w świadomości odbiorców. Utworzenie tego związku nastąpić może albo wskutek używania oznaczenia w odniesieniu do określonych towarów, albo przez zgłoszenie oznaczenia w celu jego rejestracji, z czym wiąże się wska- zanie w zgłoszeniu towarów, dla których oznaczenie jest przeznaczone. Do powyższego ujęcia znaku towarowego wypadnie ponownie nawiązać, zmie- rzając do doktrynalnego określenia niezarejestrowanego znaku towarowego jako przedmiotu ochrony w świetle prawa zwalczania nieuczciwej konkuren- cji (zob. w rozdziale III, § 2, pkt III.1.B), którego normy (a w szczególności art. 10 ZNKU uznawany za podstawę ochrony niezarejestrowanych znaków towarowych; zob. w rozdziale III, § 2, pkt III.1.A), nie tylko nie definiują nor- matywnie niezarejestrowanego znaku towarowego, ale nawet nie posługują się tym pojęciem. Znak towarowy jest dobrem niematerialnym silnie związanym z funkcjami, które pełni on w obrocie. Pojęciem funkcji znaku towarowego określa się cało- kształt oddziaływań znaku towarowego w obrocie gospodarczym32. Zasadni- czą funkcją każdego znaku towarowego (zarówno zarejestrowanego, jak i nie- zarejestrowanego) jest funkcja oznaczenia pochodzenia, umożliwiająca zin- dywidualizowanie towaru w percepcji odbiorców, dzięki użyciu oznaczenia, ze względu na kryterium pochodzenia (komercyjnego) towaru33. Pojawić się mogą dodatkowe wyobrażenia odbiorców percypujących znak, dotyczące ja- kości lub szczególnych właściwości towarów albo też związane z samym zna- kiem towarowym, który w oczach klienteli urastać może do rangi symbolu 31 R. Skubisz, Prawo z rejestracji, s. 15; tenże, Prawo z rejestracji (przedruk z 2018 r.), s. 18. 32 R. Skubisz, Funkcje znaku towarowego, [w:] Księga pamiątkowa z okazji 80-lecia rzecznic- twa patentowego w Polsce, Warszawa 2001, s. 163. 33 U. Promińska, Kilka uwag w sprawie niezarejestrowanych, s. 760. 16 Rozdział I. Pojęcie i rodzaje oznaczeń odróżniających określonych pojęć (młodości, sprawności fizycznej, luksusu). Obecność takich wyobrażeń nie jest jednak wpisana w istotę znaku towarowego jako dobra nie- materialnego. Pojawiają się one najczęściej po upływie pewnego czasu jako rezultat własnych doświadczeń klienteli, intensywnej reklamy, atrakcyjności danego oznaczenia, zaś ich skutkiem może być pełnienie przez znak towa- rowy funkcji jakościowej lub reklamowej. Obecnie doktryna oraz orzecznic- two, zwłaszcza orzecznictwo TSUE, wymienia także funkcję komunikacyjną oraz inwestycyjną znaku towarowego. W świetle orzecznictwa TSUE katalog funkcji znaku towarowego nie jest zamknięty34. III. Geograficzne oznaczenia pochodzenia Geograficzne oznaczenia pochodzenia, podobnie jak znaki towarowe sta- nowią nośniki informacji o towarze lub usłudze nimi oznaczonymi i kształtują określone wyobrażenia o tym towarze. O ile w przypadku znaku towarowego chodzi przede wszystkim o wywoływanie wyobrażeń dotyczących komercyj- nego pochodzenia towaru, o tyle w przypadku oznaczeń geograficznych cho- dzi przede wszystkim o kształtowanie wyobrażeń klienteli dotyczących geogra- ficznego pochodzenia towaru, względnie o cechach towaru związanych z okre- ślonym pochodzeniem geograficznym. Oznaczenia geograficzne (geograficzne oznaczenia pochodzenia) zdefinio- wać można jako „oznaczenia (symbole), które identyfikują określone miej- sce na Ziemi (miejscowość, region, państwo, itp.)”35. Ich istotę można ujmo- wać w sposób pozanormatywny, podobnie jak w przypadku znaków towaro- wych, tj. jako związku oznaczenia oraz towaru, który to związek „jest odbierany przez przeciętnego nabywcę jako zespół informacji o towarze, w tym zwłaszcza o jego pochodzeniu z pewnego miejsca geograficznego”36. Charakter informa- cji, która przekazywana jest przez fakt użycia oznaczenia geograficznego, de- cyduje o różnicy w ujęciu funkcji pełnionych przez oznaczenie geograficzne w porównaniu z funkcjami pełnionymi przez znak towarowy. Funkcją pod- stawową oznaczenia geograficznego jest funkcja oznaczenia pochodzenia geo- graficznego, która obejmuje dwa ściśle zintegrowane ze sobą aspekty. W ra- 34 R. Skubisz, [w:] System PrPryw, t. 14B, 2017, s. 1205, Nb 78. 35 E. Całka, [w:] System PrPryw, t. 14C, 2017, s. 7, Nb 7. 36 R. Skubisz, Oznaczenie geograficzne jako indywidualny znak towarowy, [w:] Księga pamiąt- kowa z okazji 85-lecia ochrony własności przemysłowej w Polsce, Warszawa 2003 s. 90; zob. też E. Całka, Geograficzne oznaczenia pochodzenia. Studium z prawa wspólnotowego i prawa pol- skiego, Warszawa 2008, s. 25. 17 Część I. Pojęcie oznaczeń odróżniających i podstawy... mach pierwszego aspektu tej funkcji oznaczenia geograficzne stanowią nośnik informacji o geograficznym pochodzeniu towaru, tj. pełnią funkcję informa- cyjną. Po drugie, zarazem pełnią one funkcją odróżniającą towar ze względu na kryterium jego geograficznego pochodzenia. Sprzężenie obydwu aspektów wyraża się w tym, że dzięki rodzajowi informacji, jakie oznaczenia geograficzne przekazują, pozwalają one wyróżnić na rynku na tle innych towarów towar o określonym pochodzeniu geograficznym. Oznaczenia geograficzne mogą też pełnić dalsze funkcje podobne do funkcji pełnionych przez znak towarowy. Przede wszystkim mogą pełnić funkcję jakościową, tj. stanowić nośnik nie tylko informacji o pochodzeniu geograficznym towaru, ale także o określo- nych właściwościach towarów nimi oznaczonych i wywoływać w konsekwen- cji wyobrażenia i oczekiwania klienteli dotyczące posiadania takich właściwo- ści przez towary. Powyższą funkcję pełnią kwalifikowane oznaczenia geogra- ficzne (zob. rozdział III, § 3, pkt I). IV. Domena internetowa Domena internetowa jest słowną wersją numerycznego adresu IP (Inter- net Protocol), pozwalającą odnaleźć określone miejsce w sieci Internet. Miej- sce to jest rozpoznawane przez urządzenia w sieci po unikalnym numerze IP, dzięki zamianie numeru IP na domenę mającą postać słowną łatwiej zaś jest zapamiętać adres internetowy37. Każda domena musi być zarejestrowana w od- powiednim unikalnym rejestrze właściwym dla poziomu danej domeny. Po- ziomy określić można, analizując strukturę domeny począwszy od jej prawej strony, przy czym każda domena musi zawierać co najmniej domenę pierw- szego i drugiego poziomu (ang. Top-Level Domain Name, TLD oraz Second-Le- vel Domain Name, SLD, np. xyz.pl). Domeny pierwszego poziomu są dome- nami ogólnymi (np. „com” lub „org”) lub krajowymi (np. „pl”). Kluczowym elementem domeny jest jej nazwa, która może być dowolnie obrana: może być oznaczeniem zdolnym do indywidualizacji (odróżniania), może także być sło- wem opisowym, pozbawionym zdolności odróżniania. Uwarunkowania sys- temu numerycznego sprawiają jednak, że każda domena musi być niepowta- rzalna w rejestrze właściwym dla poziomu danej domeny, zatem np. zareje- strowana może być tylko jedna nazwa „xyz” z krajową domeną najwyższego 37 Na temat charakterystyki domeny internetowej jako dobra – zob. P. Podrecki, [w:] System PrHandl, t. 8, 2015, s. 984–986, Nb 1–5; J. Ożegalska-Trybalska, [w:] System PrPryw, t. 14C, 2017, s. 698–705, Nb 2–21. 18 Rozdział I. Pojęcie i rodzaje oznaczeń odróżniających poziomu „pl” (xyz.pl). Oznacza to, że rejestracja określonej nazwy domeny w rejestrze właściwym dla danego poziomu tworzy wyłączność korzystania z danej nazwy domeny w danym poziomie; rejestracja domen następuje na za- sadzie „kto pierwszy – ten lepszy”. Funkcjonowanie domen internetowych pozwala stwierdzić, że pełnią one rolę pozwalającą na określenie pochodzenia danej informacji (dostępnej na stronie internetowej z określoną domeną) z określonego miejsca w Interne- cie. Jak wskazuje J. Ożegalska-Trybalska, domeny pełnią zatem funkcję odróż- niającą38, stanowią „narzędzie identyfikacji i odróżniania w sieci”39. Można je więc uznać za szczególnego rodzaju oznaczenia odróżniające. Jednocześnie do- mena nie stanowi przedmiotu żadnego wyłącznego prawa podmiotowego, re- lacje prawne zaś powstające w wyniku jej rejestracji są relacjami obligacyjnymi łączącymi abonenta domeny z rejestratorem40. Niewątpliwie jednak ze względu na wyżej zarysowane uwarunkowania techniczne fakt rejestracji domeny stwa- rza faktyczną wyłączność korzystania z domeny na rzecz abonenta41. W sytu- acji, w której indywidualizowana dzięki nazwie domeny informacja ma cha- rakter handlowy, tj. jeżeli strona internetowa dostępna pod daną domeną za- wiera ofertę towarów lub usług, wówczas domena może zacząć pełnić funkcje wskazania na handlowe pochodzenie towarów lub usług, a więc podstawową funkcję znaku towarowego (zob. wyżej pkt II). Nazwa domeny może być już zarejestrowanym lub używanym przez przedsiębiorcę znakiem towarowym. Cała domena może także zostać zarejestrowana jako znak towarowy, względ- nie może uzyskać ochronę jako niezarejestrowany znak towarowy na pod- stawie art. 10 ZNKU42. Możliwa jest także ochrona domeny jako oznaczenia przedsiębiorstwa na podstawie art. 5 ZNKU43. Warunkiem bądź to udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, bądź udzielenia domenie odformalizo- wanej ochrony płynącej z samego jej używania, dostępnej na podstawie ZNKU, jest zdolność domeny (a ściślej – jej nazwy) do odróżniania towarów lub usług, 38 J. Ożegalska-Trybalska, [w:] System PrPryw, t. 14C, 2017, s. 699, Nb 4. 39 Tamże, s. 703, Nb 14. 40 Szeroko J. Ożegalska-Trybalska, Adresy internetowe – zagadnienia cywilnoprawne, ZNUJ PPWI 2003, z. 84, s. 269–275; zob. taż, [w:] System PrPryw, t. 14C, 2017, s. 702, Nb 13; zob. też P. Podrecki, [w:] System PrHandl, t. 8, 2015, s. 986, Nb 5; tak również niemiecki sąd federalny w post. z 5.7.2005 r., VII ZB 5/05, GRUR 2005, s. 969; odmiennie M. Kondrat, Znaki towarowe w Internecie, Warszawa 2001, s. 466, uznający istnienie prawa sui generis do domeny. 41 J. Ożegalska-Trybalska, Adresy, s. 275; taż, [w:] System PrPryw, t. 14C, 2017, s. 702, Nb 13. 42 Wyr. SA w Warszawie z 28.2.2005 r., I ACa 843/04, niepubl. 43 Wyr. SN z 9.12.2011 r., III CSK 120/11, Legalis; wyr. SA w Warszawie z 28.2.2005 r., I ACa 843/04, niepubl. 19 Część I. Pojęcie oznaczeń odróżniających i podstawy... a więc zdolność odróżniająca, względnie tzw. wtórna zdolność odróżniająca nabyta wskutek używania (zob. w rozdziale III, § 2, pkt III.2.C.b). Z tego po- wodu domeny zawierające nazwy czysto opisowe, nie są w stanie pełnić funkcji znaku towarowego44. Można jednak sądzić, że w sytuacji, w której domena zostaje zarejestro- wana jako znak towarowy albo możliwe jest udzielenie jej ochrony na pod- stawie ZNKU jako używanego w obrocie oznaczenia, przedmiotem ochrony jest nie tyle domena „jako taka”, czyli jako samodzielna kategoria oznaczenia odróżniającego, ale już jako inny rodzaj oznaczenia odróżniającego, tj. znak towarowy lub oznaczenie przedsiębiorstwa. Samo uznanie domeny „jako ta- kiej” za szczególny rodzaj oznaczenia odróżniającego wydaje się jednak moż- liwe i to niezależnie od braku przysługiwania względem domeny „jako takiej” prawa wyłącznego i bezwzględnego, zwłaszcza przy przyjęciu prezentowanego w dalszych wywodach stanowiska, zgodnie z którym dla potwierdzenia sta- tusu oznaczenia odróżniającego jako dobra niematerialnego nie jest niezbędne przysługiwanie względem niego prawa o wspomnianym charakterze (zob. § 4 niżej). V. Zagadnienie kwalifikacji tytułu prasowego i tytułu utworu jako oznaczenia odróżniającego Jako szczególny rodzaj oznaczenia odróżniającego wskazywany jest tytuł45. Trafnie wskazuje się przy tym, że istnieje trudność w uchwyceniu istoty tytułu jako dobra prawnego, co wynika nie tylko z braku normatywnego zdefiniowa- nia dobra określonego generalnie mianem „tytułu” jako przedmiotu ochrony, ale także z różnorodnych możliwych punktów odniesienia (desygnatów) in- dywidualizowanych przez tytuł46. Mówić bowiem można o tytule prasowym47 (art. 21 ustawy z 26.1.1984 r. – Prawo prasowe48), tytule utworu (literackiego, 44 J. Ożegalska-Trybalska, [w:] System PrPryw, t. 14C, 2017, s. 704, Nb 18. 45 M. Kępiński, I.B. Nestoruk, [w:] System PrPryw, t. 15, 2014, s. 215 i n., Nb 210 i n.; kon- kluzywnie – s. 232, Nb 237; zob. też I.B. Nestoruk, Tytuł jako szczególne oznaczenie – wybrane aspekty ochrony prawnej, SPP 2012, Nr 3, s. 3 i n. 46 M. Kępiński, I.B. Nestoruk, [w:] System PrPryw, t. 15, 2014, s. 216, Nb 211. 47 I. Dobosz, Tytuł prasowy jako nazwa dziennika lub czasopisma – problemy ontologiczne, ZNUJ PPWI 1993, z. 62, s. 31 i n. 48 T.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1914. 20 Rozdział I. Pojęcie i rodzaje oznaczeń odróżniających audiowizualnego, muzycznego)49, tytule audycji radiowej lub telewizyjnej50. Jest to zatem sytuacja odmienna w porównaniu z dotychczas wymienionymi oznaczeniami, których punkty odniesienia dawały się jasno określić, tj. w wy- padku oznaczenia indywidualizującego przedsiębiorcę (firmy) – była to osoba przedsiębiorcy, w wypadku oznaczenia przedsiębiorstwa – samo przedsiębior- stwo, w wypadku znaku towarowego (usługowego) lub w wypadku geograficz- nych oznaczeń pochodzenia – towar lub usługa. Powyższa okoliczność stanowi zarazem o trudności w konstruowaniu ewentualnej pozanormatywnej (sub- stancjalnej) definicji „tytułu” jako dobra prawnego, o określonych cechach, na wzór omówionej wyżej definicji dotyczącej znaków towarowych oraz geo- graficznych oznaczeń pochodzenia. Dodatkową okolicznością utrudniającą uchwycenie ogólnej natury tytułu jako dobra prawnego jest brak autonomicznego i jednolitego reżimu ochrony tak ujętego dobra. Wydawać mogłoby się prima facie, że w wypadku tytułu prasowego taki odrębny reżim istnieje, wziąwszy pod uwagę art. 21 PrPras dotyczący postępowania w sprawie rejestracji przez sąd tytułu prasowego, który stanowi, że organ odmówi rejestracji dziennika lub czasopisma, gdyby jej udzielenie stanowiło naruszenie prawa do ochrony nazwy istniejącego już ty- tułu prasowego. Rejestracja tytułu prasowego nie kreuje jednak żadnego prawa podmiotowego do tytułu51. Jeżeli chodzi o tytuły dzieł także nie ma dla nich odrębnego reżimu ochrony, takiego jak np. w prawie niemieckim, w którym, jak już wyżej wspo- mniano tytuł dzieła (Werktitel) stanowi kategorię oznaczenia handlowego w rozumieniu MarkenG i w tym charakterze stanowi on przedmiot prawa bez- względnego52 (zob. wyżej w pkt I oraz w rozdziale II, § 4). W konsekwencji ochrona tytułu odniesionego do różnych desygnatów może być realizowana w płaszczyźnie cywilnoprawnej w różnych reżimach, np. w prawie autorskim, na podstawie PrWłPrzem (w razie rejestracji tytułu jak znaku towarowego), wreszcie – co istotne w kontekście tematu niniejszej 49 G. Tylec, Ochrona tytułu utworu w prawie polskim, Warszawa 2006, passim; P. Ślęzak, Tytuł utworu w prawie własności intelektualnej i w prawie zwalczania nieuczciwej konkurencji, [w:] K. Lewandowski (red.), Prawo autorskie a prawo konkurencji. Materiały z ogólnopolskiej kon- ferencji naukowej, Poznań 2009, s. 129 i n. 50 G. Tylec, Ochrona prawna tytułu audycji radiowej i telewizyjnej, [w:] A. Kidyba, R. Sku- bisz (red.), Współczesne problemy prawa handlowego. Księga jubileuszowa dedykowana prof. dr hab. Marii Poźniak-Niedzielskiej, Kraków 2007, s. 417 i n. 51 Tak SN w wyr. z 5.2.2010 r., III CSK 120/09, Legalis; M. Kępiński, I.B. Nestoruk, [w:] System PrPryw, t. 15, 2014, s. 229, Nb 231. 52 Zob. J. Görden, Vorgezogener Werktitelschutz, Tübingen 2009, s. 94 i n. 21 Część I. Pojęcie oznaczeń odróżniających i podstawy... publikacji – w prawie zwalczania nieuczciwej konkurencji jako niezarejestro- wanego znaku towarowego (art. 10 ZNKU) lub – w przypadku tytułu praso- wego – oznaczenia przedsiębiorstwa (art. 5 ZNKU), względnie poza granicami czynów stypizowanych bezpośrednio na podstawie art. 3 ust. 1 ZNKU53. Na powyższym tle rodzi się jednak pytanie o samodzielność tytułu praso- wego lub tytułu utworu jako odrębnej kategorii oznaczenia odróżniającego. W odniesieniu do tytułu dzieła literackiego w wyr. z 16.4.2009 r. Sąd Najwyż- szy uznał, że: „stanowi [tytuł – uwaga Ł.Ż.] zazwyczaj pierwszą wyodrębnioną część dzieła literackiego istotną dla jego rozpoznania i w obrocie książkami jako produktami (towarem) może pełnić funkcję zbliżoną do znaku towaro- wego”54. Stanowisko to zdawałoby się sugerować, że tytuł dzieła, nabierając charakteru zbliżonego do znaku towarowego, jest samodzielnym oznaczeniem odróżniającym55. Z drugiej jednak strony, wskazuje się, że tytuły utworów nie są oznaczeniami odróżniającymi w klasycznym znaczeniu56. Ujęcia tytułu utworu lub tytułu prasowego jako odrębnej kategorii oznaczenia odróżniają- cego można by wprawdzie chcieć upatrywać w funkcji wyróżniania (indywi- dualizowania) samego utworu albo czasopisma lub dziennika, będącej czymś innym niż funkcja indywidualizacji przedsiębiorstwa lub oznaczenia handlo- wego pochodzenia towarów lub usług57. Prezentujący to stanowisko M. Kę- piński i I.B. Nestoruk wskazują (bezpośrednio w odniesieniu do tytułów utwo- rów), że traktowanie tytułów utworów jedynie jako (niezarejestrowanych) zna- ków towarowych oznaczałoby brak docenienia specyfiki tytułów jako nazw wytworów ludzkiego umysłu, a ograniczenie się jedynie do ich funkcji handlo- wych58. Trudność tkwi jednak w okoliczności, że istotą oznaczenia odróżnia- jącego jako dobra niematerialnego nie jest, o czym mowa była wyżej w § 2, pkt I, ochrona wkładu twórczego, tylko ochrona określonej funkcji oznacze- nia zależnej od charakteru oznaczenia i „desygnatu”, który ono indywiduali- zuje. Z tego punktu widzenia można mieć wątpliwość, czy gdyby tytuł utworu (także tytuł prasowy) miał stanowić kategorię dobra niematerialnego, to by- 53 Tak SN w wyr. z 22.10.2002 r., III CKN 271/01, Legalis, z glosą B. Gadek, Glosa 2006, Nr 2, s. 95; wyr. z 5.2.2010 r., III CSK 120/09, Legalis; M. Kępiński, I.B. Nestoruk, [w:] System PrPryw, t. 15, 2014, s. 224, Nb 222. 54 Wyr. SN z 16.4.2009 r., I CSK 24/09, Legalis z glosą G. Tylca, OSP 2011, Nr 1, poz. 12, s. 78. 55 Za takim charakterem opowiadają się M. Kępiński, I.B. Nestoruk, [w:] System PrPryw, t. 15, 2014, s. 229, Nb 231. 56 G. Tylec, Ochrona tytułu, s. 123 i n. 57 M. Kępiński, I.B. Nestoruk, [w:] System PrPryw, t. 15, 2014, s. 223, Nb 220 – w odniesieniu do tytułów utworów, s. 231–232, Nb 236–237 – w odniesieniu do tytułów prasowych. 58 M. Kępiński, I.B. Nestoruk, [w:] System PrPryw, t. 15, 2014, s. 223, Nb 220. 22 Rozdział I. Pojęcie i rodzaje oznaczeń odróżniających łoby to dobro z kategorii oznaczeń odróżniających odrębne od niezarejestro- wanego znaku towarowego (względnie oznaczenia przedsiębiorstwa), skoro tytuł jako oznaczenie utworu lub czasopisma na rynku jest wówczas tak na- prawdę chroniony w funkcji tych innych oznaczeń. Jest natomiast odrębną kwestią, że specyfika tytułu jako niezarejestrowanego znaku towarowego mo- głaby zostać uwzględniona w toku globalnej oceny niebezpieczeństwa wpro- wadzenia w błąd w świetle art. 10 ZNKU59. Za możliwą uznawana jest także bezprawność używania tytułu jako praktyki wprowadzającej w błąd na pod- stawie art. 5 NieuczPraktRynkU60. § 4. Oznaczenia odróżniające jako dobra niematerialne Przedmiotem zainteresowania w niniejszym § 4 jest kwalifikacja oznaczeń odróżniających jako dóbr niematerialnych z punktu widzenia ich przynależ- ności do szerszej kategorii dóbr, tj. dóbr niematerialnych. Wymaga to odnie- sienia się do cech charakterystycznych tej szerszej kategorii. Zasadnicza trudność ujęcia dobra niematerialnego wynika z braku jego ogólnej normatywnej definicji61. Normatywne definicje dotyczą jedynie po- szczególnych dóbr niematerialnych zdefiniowanych jako przedmioty praw bezwzględnych i wyłącznych (np. utwór jako przedmiot prawa autorskiego w art. 1 ust. 1 PrAut, wynalazek patentowalny w art. 24 PrWłPrzem, znak to- warowy jako przedmiot prawa ochronnego w art. 120 PrWłPrzem). Konse- kwencją tego stanu jest pozostawienie ogólnego ujęcia terminu „dobro nie- materialne” doktrynie, co skutkuje wielością poglądów dotyczących cech dóbr niematerialnych. Chcąc uporządkować rozważania o pojęciu dobra niematerialnego, można w pierwszej kolejności wskazać cechy dóbr niematerialnych, których istnienie jest powszechnie przyjmowane. Nie budzi wątpliwości, że do tych cech zaliczyć 59 Za potrzebą uwzględniania takiej specyfiki opowiadają się M. Kępiński, I.B. Nestoruk, [w:] System PrPryw, t. 15, 2014, s. 223, Nb 221; nie wydaje się jednak, że ewentualna potrzeba jej uwzględnienia nakazywałaby uznanie tytułu utworu za odrębną kategorię oznaczenia odróż- niającego. 60 M. Kępiński, I.B. Nestoruk, [w:] System PrPryw, t. 15, 2014, s. 225, Nb 225. 61 M. Poźniak-Niedzielska, Dobra niematerialne przedsiębiorstwa państwowego, War- szawa–Łódź 1990, s. 15; A. Niewęgłowski, [w:] System PrHandl, t. 3, 2015, s. 23, Nb 33. 23 Część I. Pojęcie oznaczeń odróżniających i podstawy... można niezmysłowy charakter oraz cechę (potencjalnej) wszechobecności do- bra niematerialnego. Niezmysłowy charakter dóbr niematerialnych przejawia się w tym, że mogą one być postrzegane jedynie dzięki intelektowi odbiorcy (duchowo, myślowo) i są odrębne od swej podstawy bytowej, którą stanowi nośnik materialny ucieleśniający dobro i pozwalający na duchowe, myślowe poznanie dobra62. Niezmysłowość dóbr niematerialnych idzie w parze z ce- chą ich potencjalnej wszechobecności, przejawiającą się w tym, że dobra te mogą być w dowolnym czasie i w dowolnej przestrzeni równolegle eksploato- wane przez różne podmioty63. Nie ulega wątpliwości, że oznaczenia odróżnia- jące spełniają tę cechę. Istnieją jednak elementy ogólnego pojęcia dobra niematerialnego, które budzą kontrowersje. Do tych elementów zaliczyć można: 1) problem znaczenia intelektualnego charakteru dobra niematerialnego w jego ogólnej definicji; 2) problem zależności bytu dobra niematerialnego od przysługiwania do niego prawa podmiotowego wyłącznego; 3) majątkowy charakter dobra niematerialnego i wiążąca się z tym kwestia relacji między pojęciem dobra niematerialnego i dobra osobistego. Poniżej pokrótce wypadnie odnieść się do powyższych elementów, a na- stępnie na tle każdego z nich odnieść się do kwalifikacji oznaczeń odróżniają- cych jako dóbr niematerialnych. Ad 1) Doktrynalne spory budzi relacja terminów „dobro niematerialne” i „dobro intelektualne”. Jest to spowodowane okolicznością, że dobra niemate- rialne powstają albo jako wyniki działalności twórczej albo przynajmniej jako wynik samych zabiegów organizacyjnych podmiotów prawa64. Według tego kryterium wyróżnia się dobra stricte intelektualne oraz dobra niematerialne niemające takiego charakteru65. Do pierwszej kategorii zaliczane są utwory oraz rozwiązania (obejmujące wynalazki, wzory użytkowe i przemysłowe oraz 62 M. Poźniak-Niedzielska, Dobra niematerialne, s. 14–15; J. Szwaja, Recenzja książki Alois Trollera, Immaterialgüterrecht: Patentrecht, Markenrecht, Urheberrecht, Muster-u. Modellrech- trecht, Wettbewerbsrecht, Basel – Frankfurt am Main, t. I, 1983; t. II, 1985, PiP 1986, Nr 6, s. 119. W powyższej recenzji Autor, komentując poglądy A. Trollera, zamiennie używa określeń „dobro niezmysłowe” i „dobro intelektualne”. 63 A. Troller, Immaterialgüterrecht: Patentrecht, Markenrecht, Urheberrecht, Muster-u. Mo- dellrechtrecht, Wettbewerbsrecht, Band I, Basel und Frankfurt am Main 1959, s. 53; R. Skubisz, [w:] System PrPryw, t. 14A, 2017, s. 85, Nb 154; A. Niewęgłowski, [w:] System PrHandl, t. 3, 2015, s. 29, Nb 47. 64 A. Kopff, Prawo cywilne a prawo dóbr niematerialnych, ZNUJ PPWI 1975, z. 5, s. 19–20. 65 U. Promińska, [w:] U. Promińska (red.), Prawo, s. 16–17. 24 Rozdział I. Pojęcie i rodzaje oznaczeń odróżniających topografie układów scalonych66, a także, jak uznać należy, nowe odmiany ro- ślin67), do drugiej zaś kategorii zaliczane są oznaczenia odróżniające68. Po- dział dóbr niematerialnych na utwory, rozwiązania i oznaczenia odróżniające jest niezupełny, gdyż poza jego zakresem pozostają przedmioty praw pokrew- nych69. Ponadto podziałowi temu także wymykają się „nietwórcze” bazy da- nych. Nie ulega jednak wątpliwości, że istotą dóbr niematerialnych takich jak utwory, wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, topografie układów scalonych jest to, że są wynikami wysiłku o charakterze twórczym. Ta okolicz- ność jest decydująca dla przyznania im ochrony prawnej, wymaganie zaś do- tyczące owego wysiłku intelektualnego znajduje wyraz w ukształtowaniu prze- słanek tej ochrony. Dobra te określić można jako dobra stricte intelektualne. Nie należą do tej kategorii oznaczenia odróżniające, o czym była już mowa w § 2, pkt I. Jak wskazano, przyczyna, dla której są chronione nie wyraża się we wkładzie twórczym włożonym w ich powstanie, tylko w ich funkcji narzę- dzia komunikacji przedsiębiorcy z klientelą. Jest oddzielną kwestią, że oznacze- nie odróżniające może w szczególnych przypadkach być jednocześnie przed- miotem ochrony prawno-autorskiej, jeżeli stanowi utwór w rozumieniu prawa autorskiego. W aktach prawnych posługujących się pojęciem własności intelektual- nej wskazane wyżej różnice nie znajdują odzwierciedlenia. Termin własność intelektualna używany jest w szerokim rozumieniu obejmującym zarówno ochronę dóbr niematerialnych o charakterze intelektualnym, jak i pozostałych „nieintelektualnych” dóbr niematerialnych70. Mimo argumentów płynących z treści aktów prawnych, kwestia rozumienia pojęcia dobra intelektualnego 66 Tamże, s. 16; H. Żakowska-Henzler, Rynek wewnętrzny Unii Europejskiej a prawo własności intelektualnej, t. XXIII, Warszawa 2013, s. 15. 67 P. Kostański, [w:] P. Kostański (red.), Prawo własności przemysłowej. Komentarz, Warszawa 2014, s. 7–8, Nb 8. wnętrzny, s. 15. s. 7, Nb 6. 68 U. Promińska, [w:] U. Promińska (red.), Prawo, s. 16; H. Żakowska-Henzler, Rynek we- 69 H. Żakowska-Henzler, Rynek wewnętrzny, s. 15; P. Kostański, [w:] P. Kostański (red.), Prawo, 70 Por. definicję „własności intelektualnej” w Konwencji o ustanowieniu Światowej Organi- zacji Własności Intelektualnej, sporządzonej w Sztokholmie 14.7.1967 r. (Dz.U. z 1975 r. Nr 9, poz. 49, zał.); zob. także definicję „własności intelektualnej” w art. 1 ust. 2 Porozumienia TRIPS. W prawie unijnym zob. definicję „praw własności intelektualnej” w art. 2 dyrektywy 2004/48/WE Par
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ochrona oznaczeń odróżniających w prawie zwalczania nieuczciwej konkurencji. Zagadnienia konstrukcyjne
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: