Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00689 009385 10748162 na godz. na dobę w sumie
Ochrona przed wilgocią i korozją biologiczną w budownictwie. Poradnik. - ebook/pdf
Ochrona przed wilgocią i korozją biologiczną w budownictwie. Poradnik. - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 423
Wydawca: Grupa Medium Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-64094-33-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Przedmowa:
Wilgoć i czynniki biologiczne stwarzają poważne zagrożenie dla trwałości obiektów budowlanych, a także dla zdrowia mieszkańców tych obiektów, a tymczasem ochrona budynków przed korozją biologiczną nie zawsze należy do docenianych elementów inżynierii budowlanej, rzadko lub tylko fragmentarycznie uwzględnianych w programach wydziałów budownictwa lub inżynierii lądowej i wodnej wyższych uczelni technicznych. Przyczyną tego stanu rzeczy jest głównie trudny, interdyscyplinarny charakter tej dziedziny, wymagający łączenia problemów biologicznych z chemicznymi oraz technicznymi. Aby temu zaradzić, od bardzo wielu lat prowadzone są przez Polskie Stowarzyszenie Mykologów Budownictwa specjalistyczne studia podyplomowe, na których mogą uzupełnić swoją wiedzę w tym zakresie specjaliści z następujących dziedzin: budownictwo, architektura, ochrona środowiska, a także biotechnolodzy, technolodzy drewna, konserwatorzy zabytków i instalatorzy budowlani.
Wprawdzie obiekty prawidłowo zaprojektowane, wykonane i użytkowane w zasadzie powinny być zabezpieczone przed korozją biologiczną, jednakże występujące w praktyce niedoskonałości w trakcie realizacji, nawet najlepszych projektów, w warunkach naszego zmiennego klimatu, a w szczególności niedające się przewidzieć i uniknąć awarie przegród budowlanych, osłon lub instalacji stwarzają niebezpieczeństwo porażeń biologicznych. Dotyczy to zarówno obiektów starszych, często o tradycyjnych rozwiązaniach przegród budowlanych, jak i współczesnych, o konstrukcji wielkopłytowej, wielkoblokowej, szkieletowej i o warstwowej budowie przegród. W wyniku powstania tych nieprawidłowości stwarzane są warunki sprzyjające rozwojowi licznych grup organizmów (bakterii, glonów, porostów, mszaków, grzybów i owadów), wpływających niekorzystnie na trwałość budynku, jego stan techniczny, a także na zdrowie ludzi oceniane np. według wprowadzonych przez WHO parametrów sick building syndrom (SBS).
Przedstawiając Czytelnikom aktualny stan wiedzy z zakresu ochrony obiektów budowlanych przed wilgocią i korozją biologiczną, mamy nadzieję na większe zrozumienie tego problemu przez specjalistów z dziedziny budownictwa, a tym samym na polepszenie stanu technicznego i ekologicznego obiektów budowlanych oraz całej infrastruktury budowlanej.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Poradnik OCHRONA PRZED WILGOCIĄ I KOROZJĄ BIOLOGICZNĄ W BUDOWNICTWIE PRACA ZBIOROWA POD REDAKCJĄ Jerzego Karysia 48 000 OSUSZONYCH OBIEKTÓW W EUROPIE, PONAD 1000 W POLSCE PONAD 25 LAT NA RYNKU EUROPEJSKIM, 10 LAT NA RYNKU POLSKIM Wągrowiec – Szkoła Muzyczna Szczawno-Zdrój – Teatr Świdnica – Budynek Sądu BEZINWAZYJNY SYSTEM OSUSZANIA MURÓW Często ingerencja mechaniczna w mury budynku (np. iniekcja, podcinanie muru) jest rozwiązaniem znacznie utrudnionym lub nawet niemożliwym ze względów eksploatacyjnych czy konstrukcyjnych budynku. Wówczas zdecydowaną przewagę zyskują działania nieinwazyjne, takie jak zastosowanie Bezinwazyjnego Systemu Osuszania Murów AQUAPOL. Bezinwazyjny system osuszania murów firmy AQUAPOL pełni w obiekcie budowlanym dwie funkcje: izolacji poziomej (zabezpieczającej przed podciąganiem kapilarnym) oraz osusza obiekt tak zabezpieczony do stanu wilgotności naturalnej. Dodatkową cechą jest aktywne wyprowadzanie wody ze struktury muru, co przy odtworzeniu izolacji metodami mechanicznymi wymaga działań dodatkowych bądź przyjęcia z konieczności formuły długotrwałego oczekiwania na samoistne naturalne wysychanie muru. Wykorzystuje przy tym naturalne zjawiska fizyczne. Diagnostyka atutem w projektowaniu i renowacji budynków Zgodnie z procedurą firmy AQUAPOL POLSKA CPV przed uruchomieniem systemu badany jest stan techniczny budynku i warunki jego eksploatacji, rozpoznane są wszystkie źródła zawilgocenia. Na tej podstawie definiowana jest rzeczywista potrzeba osuszania. Następnie przeprowadza się szczegółowe badania diagnostyczne oraz zasolenia ścian (badanie różnicy pH pomiędzy murem a tynkiem, badanie kondensacji pary wodnej na powierzchni ściany i w jej kapilarnej strukturze, badanie punktu rosy, badania endoskopowe ścian, badanie pól elektromagnetycznych niskich i wysokich częstotliwości itp.). Kolejny etap to dobór i instalacja urządzeń systemu AQUAPOL. Urządzenia te wywołują ruch cząsteczek wody w kierunku ziemi – osuszając mur, wykorzystują jako źródło energii naturalne pole magnetyczne i nie wymagają zasilania prądem elektrycznym. Wraz z usuwaną wodą z muru wyprowadzana jest rozpuszczona w niej część soli. Mur znajdujący się w polu działania systemu AQUAPOL osuszany jest Budynek przed osuszeniem do poziomu gruntu, do stanu wilgotności naturalnej. Przy poprawnie wykonanej izolacji pionowej oraz wyeliminowaniu naporu wody (gdy działa ona pod ciśnieniem hydrostatycznym) system AQUAPOL gwarantuje osuszenie ścian piwnic. Firma do czasu uzyskania pełnego efektu osuszenia monitoruje jego przebieg, wykonując badania stopnia zawilgocenia (pomiary przeprowadzane metodą grawimetryczną – wagowosuszarkową). Obiekt objęty jest 20-letnią gwarancją utrzymania stanu wilgotności naturalnej. Cechy szczególne systemu AQUAPOL:  gwarantowane zabezpieczenie przed wilgocią kapilarną i trwały efekt osuszenia osuszanie całej bryły budynku jednocześnie technologia ekologiczna bez użycia chemii budowlanej bez zasilania prądem bez cięcia nie zagraża konstrukcji murów i zdrowiu użytkowników możliwość prowadzenia prac bez względu na porę roku szczegółowa procedura diagnostyczna przy wdrażaniu i podczas pomiarów kontrolujących przebieg procesu osuszania kompleksowa obsługa i doradztwo techniczne.         Budynek po osuszeniu i renowacji AQUAPOL POLSKA CPV Krzysztof Tabiś ul. Żeromskiego 12, 58-160 Świebodzice tel./fax 74 664 71 30/31, 74 854 58 91 aquapol@aquapol.pl www.aquapol.pl Rewo lucja! I R O L H  Z \ W ï D F ] D Q H , Q Q R Z D F \ M Q \  V \ V W H P  ï È F ] H Q L D 1 0 0  V ] F ] H O Q R Ă F L  ï È F ] H ñ  V N X W H F ] Q \  P R Q W D ĝ ’ D W Z \  L Z a c h o w a n a O L Q L R Z R Ă Ê  Q L H ] D Z R G Q \ 7D Q L  L ,VWRWQH]DOHW\IROLLZ\WïDF]DQ\FK ľ 2GSRUQHQD]ZLÈ]NLFKHPLF]QHZ\VWÚSXMÈFHZJUXQFLH ľ DUG]RZ\WU]\PDïDQDĂFLVNDQLHLUR]U\ZDQLH=DSRELHJD XV]NRG]HQLRPZ\QLNDMÈF\P]UXFKöZWHUHQX]DV\S\ZDQLDZ\NRSöZ OXERVLDGDQLDEXG\QNöZ ľ ’DWZ\LV]\ENLPRQWDĝZ]UöĝQLFRZDQ\FKZDUXQNDFKDWPRVIHU\F]Q\FK ľ 6]HURNLH]DVWRVRZDQLHZEXGRZQLFWZLHGRL]RODFMLSU]HFLZZLOJRFLRZHM LSU]HFLZZRGQHM ľ =DSHZQLDRSW\PDOQÈSU]HVWU]HñZHQW\ODF\MQÈLbGUHQDĝRZÈ ľ =ZLÚNV]DMÈL]RODF\MQRĂÊWHUPLF]QÈĂFLDQLIXQGDPHQWöZ www.griltex.com *ULOWH[3ROVND6S]RR =ïRWNRZRN3R]QDQLD XO2ERUQLFND 6XFK\/DV ZZZJULOWH[SO WHO Jesteśmy fi rmą wykonawczo-projektową z ponad 25 letnią tradycją w dziedzinie szeroko rozumianych hydroizolacji. Posiadamy około 200 zabezpieczonych referencyjnych budynków i budowli z zakresu zabezpieczania przeciwwilgociowego i przeciwwodnego starego budownictwa i budynków nowowznoszonych. Wykonujemy ekspertyzy mykologiczno-budowlane oraz, projekty wykonawcze dotyczące ochrony budynków przed wodą i wilgocią. Zapraszamy do współpracy inwestorów, fi rmy projektowe i architektoniczne lat tradycji www.izoserwis.pl W naszej księgarni znajdziecie Państwo książki z dziedziny: Maciej Rokiel Maciej Rokiel Krzysztof Kaiser ENTYLACJA POŻAROWA rojektowanie i instalacja RENOWACJE OBIEKTÓW BUDOWLANYCH Projektowanie i warunki techniczne wykonania i odbioru robót RENOWACJE OBIEKTÓW BUDOWLANYCH Projektowanie i warunki techniczne wykonania i odbioru robót PREZENTUJĄ nr 3/2013 Wydanie specjalne miesięcznika IZOLACJE ISSN 2300-3944 nakład: 8 tys. egz. cena: 43 zł (w tym 5 VAT) PREZENTUJĄ nr 3/2013 Wydanie specjalne miesięcznika IZOLACJE ISSN 2300-3944 nakład: 8 tys. egz. cena: 43 zł (w tym 5 VAT) Teresa Taczanowska Anna Ostańska Dokładność realizacji a potrzeba modernizacji budynków wielkopłytowych Teresa Taczanowska Anna Ostańska Dokładność realizacji a potrzeba modernizacji budynków wielkopłytowych Mirosław Giera Mirosław Giera Wzajemne sytuowanie obiektów budowlanych i sieci elektroenergetycznych Wzajemne sytuowanie obiektów budowlanych i sieci elektroenergetycznych Stan prawny na 31 stycznia 2014 r. Stan prawny na 31 stycznia 2014 r. budownictwa, chłodnictwa, ciepłownictwa i ogrzewnictwa, gazownictwa, instalacji sanitarnych, ochrony środowiska, wentylacji i klimatyzacji, instalacji elektrycznych, informatyki, oraz programy, słowniki, poradniki □ □ □ □ □ □ □ □ □ □ Księgarnia Techniczna Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzalnością S.K.A. ul. Karczewska 18 04-112 Warszawa tel. 22 810 21 24 faks 22 810 27 42 e-mail: eib@ksiegarniatechniczna.com.pl www.ksiegarniatechniczna.com.pl FOLIE WYTŁACZANE GXP DO IZOLACJI ŚCIAN ORAZ TARASÓW W ostatnich latach na trwałe zagościły na naszym rynku tzw. folie kubeł- kowe. Materiały te przeznaczone są przede wszystkim do stoso- wania jako izolacja przeciwwilgociowa fundamentów, jednak z powodzeniem mogą być także wykorzystane w systemach tarasowych, dachach odwróconych oraz budownictwie in- żynieryjnym (zbiorniki, wiadukty, tunele, drogi, przepusty). Dzięki swoim właściwościom mechanicznym i chemicznym oraz niskiej cenie mogą pełnić w tych zastosowaniach funk- cje izolacyjne, ochronne, separacyjne i drenażowe. FOT. 1. Folia wytłaczana GXP Plus jest produktem wielofunkcyjnym, o dużej trwałości użytkowej Warunkiem poprawnego zastosowania folii kubełkowych jest poprawny montaż oraz odpowiedni dobór typu materiału, w szczególności chodzi o grubość w przekroju, wytrzymałość na ściskanie. CECHY SZCZEGÓLNE FOLII GXP PLUS Folia izolacyjna GXP Plus (FOT. 1), wykonana z polietylenu wysokiej gęstości, jest materiałem wodoszczelnym zgodnie z normą PN-EN 13967:2012, typ T (jako jedyna na rynku ma potwierdzoną badaniami szczelność przy ciśnieniu 60 kPa, na- wet po działaniu alkaliów i sztucznym starzeniu). Jest stosunkowo łatwa w układaniu. Izolacja ma wygląd wytłoczeń w kształcie stożków, dzięki którym uzyskuje się warstwę wentylacyjną i oddzielenie wilgotnego gruntu/zasypki od ściany fundamentu czy też płyty stropowej. FOT. 2. Filtracyjna geowłóknina w macie GXP DREN zabezpiecza przed przenikaniem drobnych cząstek gruntu do warstwy drenażowej Aby wykorzystać w pełni zalety folii GXP Plus, należy przestrzegać podstawowych zaleceń, umieszczonych w kartach montażowych, udostępnianych przez producenta. Przede wszystkim należy układać folię wytłocze- niami skierowanymi do ściany lub podłoża, należy zapewnić odpowiednie zakłady przy łączeniach arkuszy oraz uszczelnić te połączenia specjalnymi taśmami (uszczelkami elastomerobitumicznymi), należącymi do systemu. Aby zminimalizować ryzyko rozdarcia, należy stosować folię grubości minimum 0,5 mm (masie 500 g/m2). Z kolei dopiero membrany powyżej 0,6 mm grubości stanowią skuteczną ochronę przeciwkorzen- ną. W przeciwnym razie koszty naprawcze mogą wielokrotnie przekroczyć wartość wcześniejszych oszczęd- ności. Pamiętajmy, że o jakości folii kubełkowej świadczy nie cena, lecz cechy, które odróżniają poszczególne membra- ny wytłaczane: funk- cjonalność (możliwość ich stosowania do da- nych zastosowań), masa oraz wytrzymałość na ści- skanie. SPECJALNE ZASTOSOWANIE FOLII GXP PLUS W zastosowaniach tara- sowych i balkonowych RYS. 1. Zastosowanie geokompozytu GXP Dren przy odwodnieniu ściany fundamentowej RYS. 2. Zastosowanie geokompozytu GXP Dren do izolacji ścian oporowych Ciężar/m2 Wytrzymałość na ściskanie 300 kN/m2 220 kN/m2 150 kN/m2 TABELA. Zależność między grubością folii a jej wytrzymałością na ściskanie ok. 380 g 0,6 mm 0,5 mm 0,4 mm ok. 480 g ok. 580 g Grubość folii membrana GXP Plus jest wyko- rzystywana samodzielnie lub w po- łączeniu z filtracyjną geowłókniną polipropylenową (pod nazwą han- dlową GXP DREN (FOT. 2)) jako efek- tywna warstwa izolacyjno-drenażo- wa posadzek. Membrana GXP Plus umieszczana jest pomiędzy warstwą chudego betonu a warstwą termoizo- lacji i zbrojonej posadzki (jastrychu). Pełni tam funkcję izolacyjną (zabez- piecza przed kapilarnym podcią- ganiem wilgoci) oraz wentylacyjną (odprowadza lub rozprowadza nad- miar zgromadzonej pary wodnej). Chroni przed spiętrzaniem wody i zabezpiecza przed mechanicznym uszkodzeniem właściwą hydroizo- lację. Natomiast geokompozyt GXP DREN uczestniczy w zabezpieczaniu przed wodą gruntową (w przypadku tarasów na gruncie), odprowadzeniu wilgoci z warstwy posadzki betono- wej i kontrolowaniu przepływu skro- plin i pary wodnej w podbudowie tarasu. Warstwa filtracyjnej geowłók- niny (RYS. 1 i 2) zabezpiecza wówczas przed przenikaniem drobnych czą- stek gruntu do warstwy drenażowej, a gładki spód folii GXP zapewnia równomierne rozłożenie nacisku na całej powierzchni izolacji. RYS. 4. Mata tarasowa ISO DRAIN 3W; 1 – płytki, 2 – klej elastyczny, 3 – włóknina, 4 – folia wytłaczana (rdzeń ISO DRAIN 3W), 5 – klej, 6 – podłoże (posadzka betonowa) RYS. 3. Opatentowany system łączenia. Pierwsza w Polsce folia o szer. do 4 m i gr. do 1,5 mm Nowatorski system łączeń membrany GXP (RYS. 3), opatentowany i wprowadzony na rynek przez Griltex Polska, w istotny sposób wpływa na zwiększenie efektywności i funkcjonalności tego materiału izolacyjnego. Dzięki dwóm rzędom specjalnie wyprofilowanych zatrzasków umożliwiono zmniejszenie (o połowę) szeroko- ści zakładu przy połączeniach poszczególnych pasów materiału, a także uzyskanie pełnej szczelności poprzez zastosowanie systemowej taśmy kauczukowej lub zgrzewanie. Dzięki tym właściwościom oszczędzamy na zużyciu materiału oraz na zużyciu mocowań do podłoża. Ponadto nowy system łączenia ułatwia znacząco montaż, gdyż zabezpiecza przed rozchodzeniem się i przesuwaniem połączonych arkuszy folii oraz niweluje problem związany z zachowaniem liniowego łączenia rolek, co ma istotne znaczenie w przypadku stosowania membran wytłaczanych na dużych powierzchniach tarasów, balkonów i dachów zielonych. W ofercie znajduje się także mata tarasowa ISO DRAIN 3W (RYS. 4), stanowiąca izolację podpłytkową. Jest to membrana wytłaczana o niskim profilu 3 mm, łączona trwale z dwoma włókninami polipropylenowy- mi. Montuje się ją na klej elastyczny, bezpośrednio do jastrychu, od góry zaś przykleja się płytki ceramiczne, z zachowaniem uszczelnienia dylatacji, specjalną taśmą perforowaną. Mata spełnia następujące zadania: zabezpiecza przed dostawaniem się wody, skroplin śniegu i wilgoci poprzez spękane fugi do niższych warstw, zmniejsza ciśnienie hydrostatyczne poprzez rozproszenie pary wodnej w pustej przestrzeni na dużej powierzchni, niweluje różnice w „pracy” podłoża betonowego i okła- dziny ceramicznej (inne przemieszczenia) oraz rozkłada pionowe obciążenia i przenosi je w poziomie. Mata ISO DRAIN 3W może być więc zarówno elementem zapobiegającym pękaniu betonu, płytek oraz odparzaniu całych połaci tarasu od podłoża, jak i stanowić antidotum, gdy już takie problemy napotkamy. OCHRONA PRZED WILGOCIĄ I KOROZJĄ BIOLOGICZNĄ W BUDOWNICTWIE OCHRONA PRZED WILGOCIĄ I KOROZJĄ BIOLOGICZNĄ W BUDOWNICTWIE Praca zbiorowa pod redakcją Jerzego Karysia GRUPA Warszawa, 2014 Autorzy Jerzy Karyś (Wrocław) – rozdz. 1, 2, 3, 4, 8, 9, 10, 11, 12, 15, 16, 20 Adam Krajewski (Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Warszawa) – rozdz. 7 Jan Kunert (Wyższa Szkoła Oficerska, Wrocław) – rozdz. 15 Cezariusz Magott (Izoserwis, Racibórz) – rozdz. 14 Kazimierz Marszałek (Politechnika Wrocławska, Wrocław) – rozdz. 11 Zygmunt Matkowski (Politechnika Wrocławska, Wrocław) – rozdz. 13 Małgorzata Piotrowska (Politechnika Łódzka, Łódź) – rozdz. 5, 6 Maciej Rokiel (Łódź) – rozdz. 13, 14 Wojciech Skowroński (Uniwersytet Przyrodniczy, Wrocław) – rozdz. 17, 18, 19 Marian Zubrzycki (Wrocław) – rozdz. 20 Opiniodawca dr hab. inż. Robert Wójcik, prof. Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn Redaktor naukowy Jerzy Karyś Copyright by Grupa MEDIUM, Warszawa 2014 Projekt okładki i stron tytułowych Łukasz Gawroński Redakcja techniczna DTP Korekta Monika Mucha Ochrona przed wilgocią i korozją biologiczną w budownictwie: Praca zbiorowa pod red. Jerzego Karysia; [aut. Jerzy Karyś et al.] Wydawnictwo GRUPA MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. ul. Karczewska 18, 04-112 Warszawa www.ksiegarniatechniczna.com.pl ISBN 978-83-64094-33-0 Spis treści 5 SPIS TREŚCI Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 1. Geneza i historia mykologii budowlanej w Polsce – Jerzy Karyś . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 2. Elementy prawa budowlanego dotyczące trwałości i ochrony obiektów budowlanych – Jerzy Karyś . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 2.1. Akty prawne związane z działalnością budowlaną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 2.2. Dokumenty dopuszczające wyroby do obrotu i stosowania w budownictwie . . . . . . . . . . . . . . . . 21 2.3. Wytyczne związane z eksploatacją obiektów budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 2.4. Wymagania odnoszące się do wentylacji i klimatyzacji w obiekcie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 2.5. Poszanowanie energii cieplnej i izolacyjność cieplna obiektów budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . 23 2.6. Ochrona obiektów zabytkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 2.7. Bezpieczeństwo użytkowania obiektów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 2.8. Środki ostrożności niezbędne przy pracach impregnacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 2.9. Bezpieczeństwo użytkowania obiektu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 2.10. Zabezpieczanie obiektów budowlanych przed pożarem. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 3. Materiały drzewne, drewnopochodne i inne materiały podlegające korozji biologicznej w budownictwie – Jerzy Karyś . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 3.1. Materiały stosowane w budownictwie i podlegające korozji biologicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 3.2. Budowa drewna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 3.2.1. Makroskopowa budowa drewna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 3.2.2. Mikroskopowa budowa drewna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 3.2.3. Chemiczna budowa drewna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 3.3. Fizyczne właściwości drewna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 3.4. Wytrzymałościowe właściwości drewna oraz klasy drewna i wyrobów drewnopochodnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 4. Mikroorganizmy zdolne do rozwoju w obiektach budowlanych – Jerzy Karyś . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 4.1. Grzyby w obiektach budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 4.1.1. Podstawowe klasyfikacje grzybów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 4.1.2. Morfologia grzybów domowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 4.1.3. Warunki sprzyjające infekcji drewna i materiałów organicznych przez grzyby domowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 4.1.4. Skutki działania grzybów domowych na materiały budowlane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 4.1.5. Infekcja materiałów nieorganicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 4.1.6. Działanie grzybów domowych na ludzi i zwierzęta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 4.1.7. Identyfikacja grzybów domowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 4.2. Glony i porosty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 4.3. Bakterie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 5. Grzyby pleśniowe w obiektach budowlanych – Małgorzata Piotrowska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 5.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 5.2. Morfologia i rozmnażanie grzybów pleśniowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 6 Ochrona przed wilgocią i korozją biologiczną w budownictwie 5.3. Cechy fizjologiczne i biochemiczne grzybów pleśniowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 5.4. Wilgotność jako parametr determinujący rozwój grzybów pleśniowych w obiektach budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 5.5. Grzyby pleśniowe jako czynnik biodeterioracji obiektów budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 5.6. Grzyby pleśniowe jako czynnik zagrożenia dla zdrowia ludzi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 5.7. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 6. Wykrywanie grzybów pleśniowych w obiektach budowlanych – Małgorzata Piotrowska . . . . . . . . . . 77 6.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 6.2. Analiza mykologiczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 6.3. Pobieranie próbek do analizy – uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 6.4. Metody hodowlane oznaczania liczby grzybów pleśniowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 6.4.1. Pobieranie próbek do analizy mykologicznej powierzchni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 6.4.2. Pobieranie próbek do analizy mykologicznej powietrza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 6.4.3. Identyfikacja grzybów pleśniowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 6.5. Metody chemiczne oznaczania grzybów pleśniowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 6.5.1. Oznaczanie ergosterolu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 6.5.2. Oznaczanie związków lotnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 6.5.3. Oznaczanie toksycznych metabolitów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 6.6. Interpretacja wyników analizy mykologicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 6.7. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 7. Owady jako szkodniki drewna budowlanego – Adam Krajewski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 7.1. Pochodzenie owadów i problem szkodników drewna budowlanego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 7.2. Rozwój osobniczy i budowa owadów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 7.3. Relacje owadów ze środowiskiem i możliwości orientowania się w nim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 7.4. Zasady klasyfikacji owadów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 7.5. Zaszeregowanie krajowych gatunków owadów do grup wyodrębnionych ze względu na typ porażanego drewna i rozmiary szkód powodowanych w obiektach budowlanych . . . . . . . . . . . 121 7.5.1. Owady rozwijające się w drewnie powietrznosuchym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 7.5.2. Owady zasiedlające zawilgocone i zagrzybione drewno, których wyrośnięte larwy mogą następnie żerować w powietrznosuchych partiach drewna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 7.5.3. Owady rozwijające się w zawilgoconym i zagrzybionym drewnie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 7.5.4. Owady związane ze stale zanurzonym drewnem nadpsutym przez mikroorganizmy w środowisku wodnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 7.5.5. Owady rozwijające się we wbudowanym, nieokorowanym drewnie . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 7.5.6. Owady wprowadzone do budynku jako larwy z wcześniej zasiedlonym materiałem drzewnym, gdzie mogą kończyć swój rozwój . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 7.5.7. Owady wykorzystujące drewno wyłącznie jako kryjówkę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 7.5.8. Owady oszpecające powierzchnię drewna poprzez ogryzanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 7.6. Sposoby wykrywania porażenia drewna przez owady i możliwości ochrony drewnianych konstrukcji budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 7.7. Najważniejsze gatunki owadów niszczących w Polsce drewno stosowane w obiektach budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 8. Chemiczne i fizyczne metody ochrony obiektów budowlanych przed korozją biologiczną – Jerzy Karyś . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 8.1. Znaczenie ochrony obiektów budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 8.2. Podstawowe klasyfikacje środków i metod ich aplikacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 8.2.1. Środki solne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 Spis treści 7 8.2.2. Środki wodorozcieńczalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 8.2.3. Środki rozpuszczalnikowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 8.2.4. Środki oleiste . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 8.2.5. Środki dekoracyjno-ochronne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 8.2.6. Dyspersje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 8.2.7. Suche impregnaty, pasty, naboje, bandaże . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 8.2.8. Środki stosowane w metodzie gazowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 8.2.9. Fizyczne metody niszczenia czynników biologicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 8.3. Niezbędne badania środków służące ich aplikacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 8.4. Stosowanie środków ochrony przed korozją biologiczną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 9. Aplikacja metodologiczna środków ochrony w obiektach budowlanych – Jerzy Karyś . . . . . . . . . . . 154 9.1. Przygotowanie materiałów i obiektów do wykonania zabezpieczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 9.2. Nasycalność materiałów drzewnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 9.3. Transport wilgoci i środków biochronnych w drewnie i innych materiałach budowlanych . . . . 157 9.4. Wpływ wilgotności drewna na dobór i stosowanie środków ochrony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 9.5. Przygotowanie materiału i środków ochrony do impregnacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 9.6 Metody aplikacji środków biochronnych i biobójczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 9.6.1. Metody bezciśnieniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 9.6.2. Metody ciśnieniowo-próżniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 9.6.3. Metody niekonwencjonalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 9.6.4. Metody specjalistyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 9.7. Kontrola skuteczności impregnacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 10. Ocena zaawansowania procesu korozji biologicznej w obiekcie i usuwanie skutków korozji – Jerzy Karyś . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 10.1. Kontrola bieżąca i ekspertyzowa w obiekcie budowlanym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 10.2. Stopień degradacji obiektu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 10.3. Najczęstsze przyczyny pojawiania się korozji biologicznej w obiektach budowlanych . . . . . . . . 171 10.4. Usuwanie skutków korozji biologicznej w obiektach budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 10.5. Wykonawstwo robót antykorozyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 10.6. Kontrola wykonanych robót antykorozyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 11. Zagadnienia fizyki budowli związane z pojawianiem się korozji biologicznej w obiektach budowlanych – Jerzy Karyś, Kazimierz Marszałek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 11.1. Wprowadzenie do zagadnień fizyki obiektów budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 11.2. Właściwości fizyczne materiałów i przegród budowlanych decydujące o ich trwałości . . . . . . . 176 11.3. Adsorpcja i absorpcja materiału i przegrody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 11.4. Potencjał przenoszenia wilgoci i napięcie powierzchniowe cieczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 11.5. Kondensacja pary wodnej na powierzchni przegrody budowlanej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 11.5.1. Punkt rosy i punkt pleśniowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 11.5.2. Współczynnik przenikania ciepła dla przegrody budowlanej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 11.5.3. Temperatura na powierzchni wewnętrznej przegrody budowlanej . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 11.5.4. Kondensacja powierzchniowa na przegrodach budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 11.6. Dyfuzja i kondensacja pary wodnej wewnątrz przegrody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 11.6.1. Dyfuzja pary wodnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 11.6.2. Kondensacja pary wodnej wewnątrz przegrody i wpływ na to zjawisko stateczności cieplnej przegrody budowlanej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 11.7. Kapilarny transport wilgoci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 8 Ochrona przed wilgocią i korozją biologiczną w budownictwie 11.8. Wysychanie przegród budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 11.9. Wentylacja grawitacyjna w obiektach budowlanych a problemy wilgotnościowe . . . . . . . . . . . . 198 12. Korozja chemiczna i elektrochemiczna towarzyszące korozji biologicznej w obiektach budowlanych – Jerzy Karyś . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 12.1. Klasyfikacja korozji w aspekcie budowlanym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 12.2. Korozja chemiczna kompozytów cementowych i cementopodobnych oraz korozja elektrochemiczna stali . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 12.3. Ochrona materiałowo-strukturalna materiałów konstrukcyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 12.4. Ochrona powierzchniowa elementów obiektu budowlanego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 13. Izolacje wodochronne obiektów budowlanych – Zygmunt Matkowski, Maciej Rokiel . . . . . . . . . . . . 207 13.1 Przyczyny i skutki nadmiernego zawilgocenia obiektów budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 13.2. Wymagania techniczne dotyczące izolacji wodochronnych i podłoża pod izolację . . . . . . . . . . . 212 13.3. Klasyfikacja izolacji wodochronnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 13.4. Materiały i wyroby do wykonywania izolacji wodochronnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 13.4.1. Materiały i wyroby bitumiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 13.4.2. Materiały i wyroby z tworzyw sztucznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 13.4.3. Materiały i wyroby mineralne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 13.4.4. Masy do uszczelniania dylatacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 13.5. Materiały do wykonywania paroizolacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 13.6. Tarasy i balkony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 13.7. Przykłady zabezpieczania wodochronnego w obiektach nowo wznoszonych . . . . . . . . . . . . . . . . 239 14. Sposoby wykonywania izolacji wtórnych i osuszanie budynków – Cezariusz Magott, Maciej Rokiel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248 14.1. Przyczyny i skutki zawilgocenia istniejących obiektów budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248 14.2. Odtwarzanie izolacji poziomej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 14.2.1 Podstawowa klasyfikacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 14.2.2. Metody mechaniczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 14.2.3. Iniekcyjne odtwarzanie izolacji poziomej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 14.2.4. Termoiniekcja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 14.2.5. Elektroosmoza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 14.2.6. Elektroiniekcja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 14.2.7. Ekrany wentylacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 14.3. Wtórne izolacje pionowe oraz izolacje posadzek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 14.3.1 Rodzaje materiałów do wykonywania wtórnych powłok wodochronnych . . . . . . . . . . . 262 14.3.2. Wykonywanie izolacji zewnętrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 14.3.3. Wykonywanie izolacji wewnętrznej (typu wannowego) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268 14.3.4. Wykonywanie izolacji posadzek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 14.3.5. Uszczelnianie dylatacji i rys . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 14.3.6. Wykonywanie izolacji za pomocą iniekcji kurtynowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 14.3.7. Wykonywanie izolacji za pomocą iniekcji strukturalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 14.3.8. Warstwy ochronne i termoizolacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 14.4. Tynki renowacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 14.4.1. Ilościowa i jakościowa analiza zasolenia muru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272 14.4.2. System tynków renowacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 14.4.3. Tynki tracone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 14.5. Osuszanie obiektów budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 Spis treści 9 14.5.1. Osuszanie naturalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 14.5.2. Otwory Knappena zwykłe lub z bruzdą grzejną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 14.5.3. Osuszanie za pomocą środka higroskopijnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 14.5.4. Osuszanie sztuczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 14.5.4.1. Osuszanie za pomocą nagrzewnic . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 14.5.4.2. Metoda kondensacyjnych osuszaczy powietrza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 14.5.4.3. Metody absorpcyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 14.5.4.4. Metoda mikrofalowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 280 14.5.4.5. Metody łączone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 14.5.4.6. Obniżanie wilgotności fragmentu przegrody (w strefie iniekcji) . . . . . . . . . . . 281 14.5.4.7. Sposób z użyciem pomp próżniowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 14.6. Podsumowanie zagadnień stosowania izolacji wtórnych i technik osuszania . . . . . . . . . . . . . . . . 282 14.7. Przykłady zabezpieczeń przeciwwilgociowych i przeciwwodnych w istniejących obiektach budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 15. Profilaktyka antykorozyjna w różnorodnych rozwiązaniach konstrukcyjnych oraz sposoby naprawy uszkodzonych konstrukcji – Jerzy Karyś, Jan Kunert . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 15.1. Podstawowe klasyfikacje związane z profilaktyką antykorozyjną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 15.2. Stropy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296 15.2.1. Charakterystyka stropów występujących w starych obiektach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296 15.2.2. Stropy drewniane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 15.2.3. Stropy na belkach stalowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 15.2.4. Stropy żelbetowe płytowe i płytowo-żebrowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 15.2.5. Stropy gęstożebrowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303 15.2.6. Stropy z prefabrykowanych płyt kanałowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306 15.3. Podłogi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306 15.3.1. Podłogi na gruncie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306 15.3.2. Podłogi na stropach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 15.4. Ściany zewnętrzne i wewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 15.4.1. Ściany drewniane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 15.4.2. Ściany murowane i warstwowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 15.5. Dachy i stropodachy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 15.6. Pokrycia dachowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 316 15.7. Odporność elewacji na porastanie glonami, porostami i mchem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 15.7.1. Mechanizm działania i obszary występowania glonów i porostów na elewacjach . . . . . 319 15.7.2. Czynniki fizyczne i techniczne decydujące o pojawianiu się grzybów i porostów . . . . . 319 15.7.3. Możliwości usuwania czynników biologicznych i działania profilaktyczne . . . . . . . . . . 322 15.7.4. Posumowanie dotyczące ochrony elewacji obiektów budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 15.8. Rozwiązania techniczne dachów stromych a możliwości powstania zawilgoceń związanych z kondensacją pary wodnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 15.8.1. Wilgoć w strefie dachu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325 15.8.2. Przyczyny powstawania zawilgoceń w przekroju dachu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326 15.8.3. Podstawowe zasady wykonywania i użytkowania poddaszy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 15.8.4. Podsumowanie dotyczące dachów i stropodachów w aspekcie antykorozyjnym . . . . . 328 15.9. Trwałość kominów w obiektach mieszkalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328 15.9.1. Agresywność środowiska w kominach dymowych i spalinowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329 15.9.2. Skutki stosowania nieprawidłowego rozwiązania poszycia komina . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 15.9.3. Dobór materiału do wzniesienia komina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332 10 Ochrona przed wilgocią i korozją biologiczną w budownictwie 15.9.4. Podsumowanie w odniesieniu do ochrony kominów w budynkach . . . . . . . . . . . . . . . . . 333 15.10. Naprawy uszkodzonych przez korozję elementów w obiektach budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . 333 15.10.1. Naprawa i wzmacnianie konstrukcji stropowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 333 15.10.2. Naprawa ścian wieńcowych i zrębowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336 15.10.3. Naprawa więźby dachowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 15.11. Przykłady napraw konstrukcji uszkodzonych przez korozję . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 16. Udział mykologii budowlanej w rewaloryzacji obiektów o dużej wartości historycznej – Jerzy Karyś . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346 16.1. Zadania dotyczące ochrony zabytków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346 16.2. Podstawowe definicje związane z ochroną zabytków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349 16.3. Badania wstępne i zabezpieczanie obiektów zabytkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 350 16.4. Dokumentacja konserwatorska poprzedzająca projekt budowlany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 16.4.1. Inwentaryzacja konserwatorska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 16.4.2. Studium historyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 16.5. Projekt budowlany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 16.6. Dokumentacja konserwatorska po wykonanych robotach budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353 16.7. Podstawowe zasady wykonywania robót budowlanych w obiektach zabytkowych . . . . . . . . . . 353 16.8. Zabiegi techniczne stosowane przy zabezpieczeniu i rewaloryzacji obiektów zabytkowych . . . 354 16.8.1. Zabezpieczanie podłoża gruntowego i fundamentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 16.8.2. Zabezpieczanie murów i sklepień . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 16.8.3. Zabezpieczenie otworów ściennych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 16.8.4. Zadaszenia trwałe lub tymczasowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 16.8.5. Inne przypadki niezbędnych zabezpieczeń obiektu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 16.9. Prace remontowe w obiektach zabytkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 16.9.1. Fundamenty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 16.9.2. Ściany konstrukcyjne (nośne) i działowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 16.9.3. Stropy i sklepienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 16.9.4. Dachy i kominy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358 16.9.5. Elementy o charakterze artystycznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 359 16.9.6. Inne przypadki remontowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 359 17. Konstrukcyjne aspekty ochrony przeciwpożarowej w obiektach budowlanych – Wojciech Skowroński . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 18. Obliczanie odporności ogniowej ze względu na nośność konstrukcji – Wojciech Skowroński . . . . . 377 19. Systemy zabezpieczeń ogniochronnych konstrukcji – Wojciech Skowroński . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 20. Struktura ekspertyz dotyczących ochrony obiektów budowlanych przed korozją biologiczną – Jerzy Karyś, Marian Zubrzycki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 396 20.1. Definicja ekspertyzy mykologiczno-budowlanej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 396 20.2. Specyfika ekspertyz mykologiczno-budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397 20.3. Metodologia opracowania ekspertyz mykologiczno-budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397 20.4. Układ tekstu i zawartość treściowa ekspertyz mykologiczno-budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . 398 20.4.1. Proponowany układ tekstu ekspertyzy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 398 20.4.2. Zawartość szczegółowa ekspertyzy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399 20.5. Zakres uprawnień autorów opracowań ekspertyzowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409 20.6. Propozycje szczegółowe dotyczące zaleceń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 410 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412 PRZEDMOWA Wilgoć i czynniki biologiczne stwarzają poważne zagrożenie dla trwałości obiektów budowlanych, a także dla zdrowia mieszkańców tych obiektów, a tymczasem ochrona budynków przed korozją biologiczną nie zawsze należy do docenianych elementów inży- nierii budowlanej, rzadko lub tylko fragmentarycznie uwzględnianych w programach wydziałów budownictwa lub inżynierii lądowej i wodnej wyższych uczelni technicz- nych. Przyczyną tego stanu rzeczy jest głównie trudny, interdyscyplinarny charakter tej dziedziny, wymagający łączenia problemów biologicznych z chemicznymi oraz technicz- nymi. Aby temu zaradzić, od bardzo wielu lat prowadzone są przez Polskie Stowarzy- szenie Mykologów Budownictwa specjalistyczne studia podyplomowe, na których mo- gą uzupełnić swoją wiedzę w tym zakresie specjaliści z następujących dziedzin: budow- nictwo, architektura, ochrona środowiska, a także biotechnolodzy, technolodzy drewna, konserwatorzy zabytków i instalatorzy budowlani. Wprawdzie obiekty prawidłowo zaprojektowane, wykonane i użytkowane w zasa- dzie powinny być zabezpieczone przed korozją biologiczną, jednakże występujące w praktyce niedoskonałości w trakcie realizacji, nawet najlepszych projektów, w warun- kach naszego zmiennego klimatu, a w szczególności niedające się przewidzieć i uniknąć awarie przegród budowlanych, osłon lub instalacji stwarzają niebezpieczeństwo pora- żeń biologicznych. Dotyczy to zarówno obiektów starszych, często o tradycyjnych roz- wiązaniach przegród budowlanych, jak i współczesnych, o konstrukcji wielkopłytowej, wielkoblokowej, szkieletowej i o warstwowej budowie przegród. W wyniku powstania tych nieprawidłowości stwarzane są warunki sprzyjające rozwojowi licznych grup orga- nizmów (bakterii, glonów, porostów, mszaków, grzybów i owadów), wpływających nie- korzystnie na trwałość budynku, jego stan techniczny, a także na zdrowie ludzi oceniane np. według wprowadzonych przez WHO parametrów sick building syndrom (SBS). Przedstawiając Czytelnikom aktualny stan wiedzy z zakresu ochrony obiektów bu- dowlanych przed wilgocią i korozją biologiczną, mamy nadzieję na większe zrozumienie tego problemu przez specjalistów z dziedziny budownictwa, a tym samym na polepsze- nie stanu technicznego i ekologicznego obiektów budowlanych oraz całej infrastruktury budowlanej. Jednocześnie pragniemy podziękować Profesorowi Jerzemu Ważnemu, przez długie lata mentorowi polskich mykologów budownictwa, za Jego pełne poświęce- nia życie naukowe i zawodowe. Jerzy Karyś ROZDZIAŁ 1 Jerzy Karyś GENEZA I HISTORIA MYKOLOGII BUDOWLANEJ W POLSCE Mykologia jako nauka o grzybach pojawiła się na początku XIX wieku. Obecnie roz- wija się autonomicznie, korzystając również z ogólnego dorobku mikrobiologii. Myko- logia budowlana uwidoczniła się natomiast już w początkach XX wieku, zauważono bowiem, że obiekty budowlane stanowią większość tych dóbr materialnych, w których czynniki biologiczne dokonują największego zniszczenia. Polska mykologia budowla- na powstała po uzyskaniu przez Polskę niepodległości, bazując na doświadczeniach badaczy zgrupowanych wcześniej we wszystkich trzech zaborach. Od tego czasu po- stęp w polskiej mykologii budowlanej, głównie w aspekcie praktycznym, jest ogromny, nawet dokonując porównań z postępem zachodzącym w krajach przodujących w tej dziedzinie. Mykologię związaną z naukowym poznawaniem i opisywaniem grzybów zapocząt- kowały wydane w latach 1801–1812 prace Ch.H. Persoona, S.F. Graya i E.M. Friesa doty- czące głównie klasyfikacji grzybów. W połowie XIX wieku z mykologii wyodrębniła się fitopatologia, chociaż występują również opinie, szczególnie w starszych publikacjach, o powstaniu mykologii jako gałęzi fitopatologii. Głównym czasopismem naukowym w Polsce dotyczącym tych zagadnień jest „Acta Mycologica”, we Francji – „Revue de Mycologie”, w USA – „Mycologia”, a w Niemczech – „Zeitschrift für Mycologie”. Proble- matyka mykologiczna często występuje w czasopismach branżowych, również w Polsce, oraz na wielu konferencjach problemowych. Mykologia budowlana, nazywana również patologią budynków (building pathology), stanowi interdyscyplinarną gałąź wiedzy i praktyki łączącą w sobie problemy biologii (biotyczne czynniki degradacji budynków) z problemami technicznymi (budownictwo, gospodarka drewnem, chemia, technologia drewna). Obszerne omówienie dorobku polskiej mykologii budowlanej znajduje się w wielu fundamentalnych publikacjach profesora J. Ważnego [149, 150, 155]. Minęło jednak kilka lat od ukazania się tych prac i informacje zawarte w nich trzeba upowszechnić i nieco uzupełnić o dorobek ostat- nich lat. 14 Ochrona przed wilgocią i korozją biologiczną w budownictwie Działania praktyczne dotyczące mykologii budowlanej rozpoczęto przede wszyst- kim w Europie: w Niemczech, Austrii, Szwajcarii i Francji, po ogłoszeniu w 1885 r. pod- stawowej pracy R. Hartiga (1839–1901) pt. „Die Zerstörungen des Bauholzes durch Pil- ze. Der ächte Hausschwamm”. Działania te podjęto głównie w Niemczech i Szwajcarii i skupiono się na badaniach naukowych nad mechanizmem porażenia budynków przez grzyby i poszukiwaniach odpowiednich środków do ich zwalczania oraz do prowa- dzenia odpowiedniej profilaktyki. W 1898 r. powołano w Zurychu specjalną komisję do zwalczania grzybów domowych, a władze niemieckie utworzyły w 1905 r. Komisję Do- radczą Rządu do Zwalczania Grzybów Domowych z udziałem wielu ministerstw, a tak- że specjalistów biologów, leśników i budowniczych. Powstał również Instytut do Badań Grzybów Domowych (o charakterze laboratorium) zlokalizowany we Wrocławiu – mie- ście, w którym substancja budowlana była wówczas szczególnie zagrożona przez koro- zję biologiczną. Początkowo Instytut pracował pod kierunkiem A. Möllera (1860–1932), a później R. Falcka (1873–1955). Wykonano w nim prace ważne dla mykologii budow- lanej, dość szeroko publikowane zarówno w indywidualnych zeszytach, jak i w wielo- tomowym wydawnictwie „Hausschwammforschungen”. Niektóre rozdziały zachowały się w Polsce do tej pory. Laboratorium działało do 1933 r., kiedy to R. Falck udał się na emigrację, kolejno do Austrii, Czechosłowacji, a w końcu do Polski, gdzie pracował do wybuchu II wojny światowej w Instytucie Badawczym w Warszawie. R. Hartig, R. Falck, a nieco później J. Liese (1891–1952) stworzyli podstawy naukowe mykologii budowlanej w takiej postaci, w jakiej znamy ją obecnie. Również na ziemiach polskich, w Politech- nice Warszawskiej i Lwowskiej na przełomie XIX i XX wieku prowadzono szerokie dys- kusje na temat wpływu grzybów na zdrowie człowieka, które publikowano w czasopi- smach o charakterze popularnonaukowym [56]. Doniesienia o występowaniu grzybów w budynkach na ziemiach polskich pojawiły się na przełomie XIX i XX wieku również w literaturze niemieckiej. Rozpoczęto w tym czasie także działania praktyczne – w 1903 r. w Ligocie koło Kato- wic została utworzona pierwsza wytwórnia środków ochrony drewna i nasycalnia prze- mysłowa firmy Wolman, która pracowała dla potrzeb górnictwa i budownictwa ówcze- snych Niemiec do 1913 r., kiedy to została przeniesiona do Berlina. Firma ta opatento- wała i rozpoczęła produkcję fluorku sodu – przez wiele lat głównego środka ochrony drewna budowlanego. Prawie w tym samym czasie, w 1904 r., na terenie Galicji rozpo- częła działalność firma prowadząca przemysłową impregnację drewna – Pierwsza Gali- cyjska Fabryka Impregnowania Drewna hr. Edwarda Mycielskiego i Sp. w Trzebini. Po I wojnie światowej, pod koniec lat 20., w Politechnice Warszawskiej pojawiły się pierwsze publikacje naukowe autorstwa A. Wałek-Czerneckiej (z lat 1929, 1933 i 1935) dotyczące grzybów pojawiających się na podkładach kolejowych, a później na placach tartacznych, i wykorzystujące nowoczesną na owe czasy metodę czystych hodowli. Tam również wprowadzono do impregnacji chlorowane polifenole (dwu- i trójchlorofenole). W. Iwanowski wprowadził pięciochlorofenol. W 1932 r. Związek Koksowni w Katowi- cach rozpoczął produkcję dwóch preparatów: Lalitu i Triolitu, opartych na chlorofeno- Rozdział 1 15 lowych związkach sodu. Inne produkowane wówczas środki to: Impregnol (destylaty ze smoły z drzew liściastych) przez Zakłady Chemiczne „Zagrożdżon” w Warszawie, Mikrosol (ortodwunitrokresol) przez Polskie Fabryki Farb i Lakierów Edward Lutz w Krakowie oraz Gorsil i Fluarsil (skład nieznany) przez Wielkopolskie Przedsiębior- stwo Izolacji K. Palczewski, Poznań, Stykfast-Durot przez Przedsiębiorstwo Przemysło- wo-Handlowe „Stykfastum” we Włochach k. Warszawy, Hylosan przez Fabrykę Mate- riałów Budowlanych „Izolacja” w Warszawie oraz Gudronit (z udziałem karbolineum węglowego) przez Specjalną Fabrykę Materiałów Izolacyjnych W. Ciszewski w Warsza- wie. W 1932 r. firma „Fungus” rozpoczęła nowoczesną na owe czasy produkcję środ- ków opartych na fluorokrzemianie cynku. Firma kierowana była przez Z. Przewalskiego przy konsultacji naukowej F.K. Skupieńskiego. Środki nosiły nazwy: Fungol i Fungomur, Fluodin (fenolowe związki sodu) oraz Kreodina A i Kreodina B (pierwszy fenolowy, a drugi olejowy). W połowie lat 30. władze państwowe powołały Komisję Rzeczoznawców w Sprawie Walki z Grzybem Domowym, składającą się z biologów, praktyków i przedstawicieli mi- nisterstw do opracowania przepisów regulujących techniczne i prawne aspekty zwalcza- nia i zapobiegania korozji biologicznej w budynkach. Komisja zorganizowała pierwszy kurs w gmachu Chemii Politechniki Warszawskiej i opracowała pierwszy podręcznik pt. „Grzyby domowe i inne szkodniki budulca oraz metody i środki walki” pod redakcją F.K. Skupieńskiego. W 1935 r. powstało również Polskie Towarzystwo Walki z Grzybem Domowym. Coraz śmielej stosowano w tych latach przemysłową impregnację drewna metodą Boultona, Rüpinga i Betella. Po II wojnie światowej stan obiektów budowlanych w Polsce był katastrofalny, głów- nie na ziemiach zachodnich. Zniszczony był Wrocław – stolica europejskiej mykologii sprzed 30 lat. Zniszczony został budynek laboratorium A. Möllera i R. Falka. Wspo- mniana już firma „Fungus” rozpoczęła po wojnie działalność pod kierownictwem Zdzi- sława Przewalskiego w zakresie ekspertyz i produkcji środków biochronnych. Firma ta odegrała dużą rolę w ochronie budynków przed korozją w tym okresie, a w latach 60. stała się promotorem powstania Polskiego Stowarzyszenia Mykologów Budownictwa. W latach 40. istniała również w Warszawie wytwórnia środków grzybobójczych „Tetra”, założona przez K. Borodzińskiego. Produkowała ona głównie preparaty olejowe – Xy- lamity, oparte na alfachloronaftalenach (Tetra 3) oraz preparat solny do zabezpieczania drewna na otwartej przestrzeni, zawierający arsen (Tetra 2). W 1952 r. wytwórnię „Te- tra” przejęło przedsiębiorstwo „Inco”, później noszące nazwę „Inco-Veritas”. W produ- kowanych środkach o nazwach Xylamit następowała sukcesywna wymiana biocydów z alfachloronaftalenu na polifenole. Nieco później produkowano środki solne o nazwach Intox i Soltox. Od 1970 r. stopniowo wycofywano z produkcji Xylamity ze względu na ich uciążliwość, przy stosunkowo niewielkiej toksyczności bezpośredniej, i zastąpiono je preparatami Imprex opartymi na kumylofenolach. Jednocześnie przedsiębiorstwo „Inco” prowadziło poradnictwo i wykonywało ekspertyzy. W latach 1950–1970 w Warszawie prowadziła produkcję środków ochrony drew- 16 Ochrona przed wilgocią i korozją biologiczną w budownictwie na jeszcze jedna wytwórnia – spółdzielnia „Antykor”. Produkowała wiele preparatów olejowych, takich jak: Nitron (dwunitrofenol), Dinol (alfanitronaftalen), Termit Ciem- ny, Termit Jasny, środek solny Imprex (sodowy), a także pasty grzybobójcze B (sodowa z wypełniaczami) i M (alfanitronaftalenowa). Środki biochronne o podobnym składzie produkowane były również przez inne firmy, takie jak: Zakłady Chemiczne w Luboniu – Fungonit NW (sodowy), Częstochowskie Zakłady Przemysłu Terenowego – Fungotox (sodowy). W nieco późniejszym czasie powstały firmy: „Altax”, „Selena”, ADW, „Ico- pal”, a po 1989 r. powstało ich bardzo dużo, warto jednak zaznaczyć, że zamiast kilku i kilkunastu preparatów produkowanych przed tym okresem, obecnie mamy do dys- pozycji dla potrzeb budownictwa około 2000 preparatów. Powstały także firmy eks- pertyzowe i wykonawcze, co jest dużą zasługą Polskiego Stowarzyszenia Mykologów Budownictwa. Prace badawcze w dziedzinie mykologii budowlanej o szerokim zakresie prowadzo- ne były dopiero w okresie powojennym i od 1948 r. prowadzono je w Katedrze Fitopato- logii Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW) w Warszawie, pod kierunkiem J. Kochmana. Prace te prowadzono również w Instytucie Techniki Budowlanej (ITB) w Warszawie, gdzie w 1950 r. utworzono Zakład Mykologii Budowlanej i Impregna- cji Drewna. Zakład kierowany przez zajmującego się tą problematyką już przed wojną R. Zielińskiego opracował podstawy umożliwiające rozwiązywanie problemów ochro- ny budowli przed korozją biologiczną w budownictwie. W Zakładzie opracowano me- tody badań środków ochrony drewna oraz wydano pierwsze wersje instrukcji dotyczą- ce impregnacji drewna i odgrzybiania budynków. W 1956 r., ze względu na zajęcie się w ITB tematyką budownictwa przemysłowego, problematykę korozji biologicznej prze- kazano wraz z Zakładem Mykologii do SGGW, pozostawiając w zakresie działalności instytutu badania kontrolne i ekspertyzy. W 1969 r. laboratorium ochrony przed koro- zją bio
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ochrona przed wilgocią i korozją biologiczną w budownictwie. Poradnik.
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: