Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00668 009378 10748114 na godz. na dobę w sumie
Ochrona roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Komentarz - ebook/pdf
Ochrona roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Komentarz - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 216
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8107-595-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
W komentarzu w sposób przystępny, a jednocześnie kompleksowy, zaprezentowano skomplikowaną problematykę ochrony roszczeń pracowniczych. Uwzględniono dotychczasowy dorobek judykatury oraz nauki prawa pracy dotyczący tego zagadnienia. Opracowanie zawiera również szerokie odniesienia do aktów powiązanych z ustawą o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, w szczególności do ustawy - Prawo upadłościowe, ustawy - Prawo restrukturyzacyjne i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, oraz odniesienia do prawa europejskiego i międzynarodowego. Autorka przedstawia także analizę głównych założeń przyjętego w dniu 2.12.2016 r. projektu nowelizacji komentowanej ustawy przygotowanego przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Książka jest przeznaczona zarówno dla radców prawnych i adwokatów zajmujących się obsługą podmiotów gospodarczych, komorników, jak i menedżerów, przedsiębiorców, pracowników działów kadr w zakresie roszczeń pracowniczych. Zainteresuje też przedstawicieli nauki zajmujących się szeroko pojętą problematyką upadłości, likwidacji czy restrukturyzacji pracodawców, z którą może się wiązać wystąpienie niewypłacalności.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ochrona roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy Komentarz Monika Latos-Miłkowska KOMENTARZE PRAKTYCZNE WARSZAWA 2017 Stan prawny na 1 marca 2017 r. Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Ewa Fonkowicz Opracowanie redakcyjne Michał Dymiński Łamanie Wolters Kluwer Polska Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer Polska SA, 2017 ISBN: 978-83-8107-388-2 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl SPIS TREŚCI Wykaz skrótów .............................................................................. Wstęp ............................................................................................. Ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy ................. Rozdział 1. Przepisy ogólne ............................................................ [Zakres regulacji] ....................................................... Art. 1. Art. 2. Art. 3. Rozdział 2. Niewypłacalność pracodawcy ..................................... [Pojęcie pracodawcy] ................................................ [Niewypłacalność w związku z ogłoszeniem upadłości i postępowaniem restrukturyzacyjnym] .... [Inne przypadki niewypłacalności pracodawcy] ........ [Inne przypadki niewypłacalności pracodawcy] ........ [Inne przypadki niewypłacalności pracodawcy] ........ [Obwieszczenie o wszczęciu postępowania upadłościowego] ...................................................... [Niewypłacalność w postępowaniu krajowym] ......... [Faktyczne zaprzestanie działalności] ........................ Art. 4. Art. 5. Art. 6. Art. 7. Art. 8. Art. 8a. Art. 9. Art. 9a. Rozdział 3. Pracodawca, pracownik .............................................. [Podmioty zobowiązane do opłacania składek] ........ [Zwolnienie w związku z powrotem z urlopów związanych z rodzicielstwem] ................................... [Zwolnienie w związku z zatrudnieniem osoby w starszym wieku] .................................................... Art. 9b. 9 11 13 15 15 24 24 40 49 52 55 58 59 66 72 72 73 75 5 Spis treści Art. 9c. Art. 10. [Zwolnienie w związku z zatrudnieniem bezrobotnego] .......................................................... [Pojęcie pracownika] ................................................. 76 77 Art. 14. Art. 14a. Art. 11. Art. 12. Art. 12a. Art. 13. Rozdział 4. Zakres oraz tryb zaspokajania roszczeń pracowniczych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ................................................................................ 83 83 [Osoby uprawnione do świadczeń] ........................... [Zakres roszczeń korzystających z ochrony] .............. 86 [Wypłata zaliczki] ...................................................... 102 [Ponowne zaistnienie niewypłacalności danego pracodawcy] ............................................................. 110 [Wysokość wypłat z Funduszu] ................................. 111 [Wniosek o wypłatę zaliczek na świadczenia pracownicze] ............................................................ 119 [Zbiorczy wykaz; wykazy uzupełniające] ................... 123 [Wypłata na wniosek pracownika] ............................ 128 [Wypłata świadczeń w razie upadłości zagranicznej] ............................................................ 135 [Odpowiednie stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego] ................................................... 139 [Współpraca z zagranicznymi instytucjami gwarancyjnymi] ........................................................ 142 [Odmowa wypłaty świadczenia] ............................... 144 [Egzekucja i potrącenia ze świadczeń wypłacanych z Funduszu] .............................................................. 147 [Dodatkowe świadczenia z Funduszu] ...................... 148 [Delegacja ustawowa] ............................................... 153 [Delegacja ustawowa] ............................................... 153 Art. 21a. Art. 22. Art. 22a. Art. 15. Art. 16. Art. 17. Art. 18. Art. 19. Art. 20. Art. 21. Rozdział 5. Zakres oraz tryb zwrotu środków do Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ............................... 156 [Roszczenia należne Funduszowi] ............................. 156 [Zgoda na objęcie wierzytelności układem] .............. 173 Art. 23. Art. 23a. Rozdział 6. Finansowanie Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych .............................................................. 176 [Status prawny Funduszu] ........................................ 176 [Dochody i przychody Funduszu] .............................. 180 Art. 24. Art. 25. 6 Spis treści Art. 26. Art. 26a. Art. 27. Art. 27a. Art. 28. Art. 29. Art. 30. [Wsparcie finansowe Funduszu] ............................... 184 [Wykorzystanie środków zagranicznych] ................... 185 [Przeznaczanie środków i lokowanie nadwyżek] ....... 185 [Gospodarka środkami Funduszu] ............................. 188 [Obowiązek opłacania składek] ................................. 189 [Wysokość składki] .................................................... 190 [Tryb i zasady poboru składek] ................................. 191 Rozdział 7. Zadania władzy publicznej .......................................... 194 Art. 31. Art. 32–38. Art. 39. [Zadania z zakresu ochrony roszczeń pracowniczych] ......................................................... 194 (uchylone). ................................................................ 196 [Rada Rynku Pracy] ................................................... 196 Rozdział 7a. Kontrola ...................................................................... 197 [Zakres kontroli] ........................................................ 197 [Kontroler] ................................................................ 198 [Zalecenia] ................................................................ 199 [Kara pieniężna] ........................................................ 200 Art. 39a. Art. 39b. Art. 39c. Art. 39d. Rozdział 8. Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe ................................................................... 202 (pominięte). .............................................................. 202 [Niezaspokojone roszczenia; wniosek o wypłatę] ...... 202 [Pracownicy Funduszu] ............................................. 205 [Aktywa i pasywa Funduszu] ..................................... 207 [Przepisy intertemporalne] ........................................ 208 [Przepisy wykonawcze] ............................................. 209 [Odesłania] ............................................................... 210 (pominięty). .............................................................. 210 [Derogacja] ............................................................... 210 [Wejście w życie] ....................................................... 210 Art. 40–42. Art. 43. Art. 44. Art. 45. Art. 46. Art. 47. Art. 48. Art. 49. Art. 50. Art. 51. Bibliografia ..................................................................................... 211 7 EFTA FGŚP k.c. k.p. k.p.a. k.p.c. k.s.h. MPP OSNC OSNCP OSNP OSP PiZS – – – – – – – – – – WYKAZ SKRÓTÓW Europejskie Porozumienie o Wolnym Handlu (European Free Trade Association) Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracow‐ niczych ustawa z 23.04.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.) ustawa z 26.06.1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm.) ustawa z 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 1822 ze zm.) ustawa z 15.09.2000 r. – Kodeks spółek handlo‐ wych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1578 ze zm.) – Monitor Prawa Pracy – – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywil‐ na/Pracy Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Orzecznictwo Sądów Polskich Praca i Zabezpieczenie Społeczne 9 – – – – – – – – – – – – – Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepeł‐ nosprawnych ustawa z 16.09.1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2016 r. poz. 21 ze zm.) ustawa z 15.05.2015 r. – Prawo restrukturyza‐ cyjne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1574 ze zm.) ustawa z 28.02.2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2016 r. poz. 2171 ze zm.) ustawa z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.) ustawa z 27.08.2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm.) ustawa z 20.08.1997 r. o Krajowym Rejestrze Są‐ dowym (Dz.U. z 2016 r. poz. 687 ze zm.) ustawa z 13.07.2006 r. o ochronie roszczeń pra‐ cowniczych w razie niewypłacalności praco‐ dawcy (Dz.U. z 2016 r. poz. 1256) ustawa z 25.09.1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1384 ze zm.) ustawa z 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2016 r. poz. 645 ze zm.) ustawa z 2.07.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1829 ze zm.) ustawa z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.) ustawa z 5.06.1998 r. o samorządzie wojewódz‐ twa (Dz.U. z 2016 r. poz. 486 ze zm.) Wykaz skrótów PFRON pr. sp. p.r. p.u. u.e.r.FUS u.f.p. u.KRS u.o.r.p. u.p.p. u.p.z. u.s.d.g. u.s.u.s. u.s.w. 10 WSTĘP Oddawany do rąk czytelników komentarz jest pierwszym komentarzem poświęconym ustawie z 13.07.2006 r. o ochronie roszczeń pracowni‐ czych w razie niewypłacalności pracodawców. Mimo że ustawa została uchwalona już 8 lat temu, nie doczekała się do tej pory poświęconego jej komentarza. Mamy nadzieję, że niniejsze opracowanie do pewnego stopnia tę lukę zapełni. Nie należy zapominać, że przez długi czas potrzeby nauki prawa pracy oraz praktyki stosowania prawa w zakresie niewypłacalności pracodaw‐ cy zaspokajały prace Profesor Małgorzaty Gersdorf, zwłaszcza mono‐ grafia jej autorstwa zatytułowana Niewypłacalność pracodawcy w prawie pracy z 2002 r. Prace te nadal w dużym stopniu zachowują swoją aktu‐ alność. Jednakże wydanie przez ustawodawcę w 2006 r. nowej ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności praco‐ dawcy oraz zmiana prawie wszystkich powiązanych z nią ustaw (w szcze‐ gólności ustawy – Prawo upadłościowe, ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz ustawy – Prawo restrukturyzacyjne) uzasadniają po‐ nowne podjęcie tej problematyki. Celem oddawanego do rąk pracowników komentarza jest przystępne, a zarazem – na co autorka ma nadzieję – kompetentne przedstawienie złożonej problematyki ochrony roszczeń pracowniczych w razie niewy‐ płacalności pracodawcy. Zadanie to jest o tyle trudne, że skomplikowana jest sama ustawa z 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie 11 Wstęp niewypłacalności pracodawcy, która obejmuje swą regulacją szereg kwe‐ stii o bardzo zróżnicowanym prawnie charakterze. Dodatkowo w wielu przypadkach ustawa odsyła do kwestii uregulowanych w innych usta‐ wach, co podnosi złożoność tej problematyki. Mamy nadzieję, że niniej‐ szy komentarz przybliży czytelnikom te skomplikowane zagadnienia. Komentarz adresowany jest zarówno do przedstawicieli nauki zajmują‐ cych się szeroko pojętą problematyką upadłości, likwidacji czy restru‐ kturyzacji pracodawców, z którą może wiązać się wystąpienie niewypła‐ calności, jak i do praktyków zajmujących się tą problematyką oraz stu‐ dentów prawa. 12 USTAWA z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy1 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1256) 1 Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2002/74/WE z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę Rady nr 80/987/EWG z dnia 20 października 1980 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących ochrony pracowników na wypadek niewypłacal‐ ności pracodawcy (Dz. Urz. WE L 270 z 8.10.2002, s. 10; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4, s. 261). 13 ROZDZIAŁ 1 Przepisy ogólne Art. 1. [Zakres regulacji] Ustawa reguluje zasady, zakres i tryb ochrony roszczeń pracowni‐ czych w razie niemożności ich zaspokojenia z powodu niewypłacal‐ ności pracodawcy. 1. Ochrona roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy ma w polskim prawie pracy stosunkowo krótką tradycję. Konieczność uchwalenia ustawy regulującej tę kwestię pojawiła się po zmianach ustrojowych i gospodarczych, które nastąpiły w 1989 r. W latach gospo‐ darki centralnie planowanej, która obowiązywała w okresie realnego so‐ cjalizmu, ryzyka, że pracownik na skutek niewypłacalności pracodawcy nie otrzyma należnych mu świadczeń – ze względu na fakt objęcia włas‐ nością państwową większości dużych zakładów produkcyjnych – w za‐ sadzie nie było. Albo istniał nadal pracodawca, który pracownika za‐ trudniał, albo zobowiązania tego pracodawcy skutecznie przejmował je‐ go następca2. Nie bez przyczyny zatem pierwsza ustawa o ochronie rosz‐ czeń pracowniczych w razie niewypłacalności została uchwalona 2 M. Gersdorf, Niewypłacalność pracodawcy w prawie pracy, Warszawa 2002, s. 10. 15 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne 29.12.1993 r., wkrótce po zmianie ustroju i przejściu od gospodarki cen‐ tralnie planowanej do gospodarki wolnorynkowej. Procesy prywatyza‐ cji, upadłość i likwidacja wielu przedsiębiorstw spowodowały, że pro‐ blem ten szybko stał się bardzo istotny ze społecznego punktu widzenia. Dostrzeżono, że obowiązujące instytucje niewystarczająco chronią pra‐ cowników w sytuacji niewypłacalności pracodawcy. Dochodzenie rosz‐ czeń w procesach cywilnoprawnych czy w postępowaniu upadłościo‐ wym częstokroć jest dla pracownika zbyt trudne, mało efektywne, a nad‐ to długotrwałe i kosztowne. Ustawa o ochronie roszczeń pracowników miała te problemy – przynajmniej częściowo – rozwiązywać, wprowa‐ dzając mechanizm zaspokajania roszczeń pracowniczych w razie nie‐ wypłacalności pracodawcy ze środków specjalnie w tym celu tworzonego funduszu – Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Dzięki temu pracownicy niewypłacalnego pracodawcy mogli szybko uzyskać część wynagrodzenia w wysokości pozwalającej na utrzymanie. Ten cel realizuje również obecnie obowiązująca ustawa z 13.07.2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności praco‐ dawcy. Jak trafnie stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 12.10.2013 r. (II PK 19/13, LEX nr 1506107), „celem tym zawsze było i jest zaspokojenie wierzytelności pracowniczych, których pracownik został pozbawiony na skutek niewypłacalności pracodawcy i których nie mógł wyegzekwować w zwykłym trybie od pracodawcy. W czasie obowiązywania kolejnych ustaw normujących zasady działania Funduszu zakres podmiotowy i przedmiotowy ochrony statuowanej przez ustawodawcę zmienia się. Raz ta ochrona jest szersza, innym razem węższa. Wszystko bowiem za‐ leży od środków zgromadzonych w Funduszu. Naczelnym zadaniem, dla jakiego powołano Fundusz, jest zabezpieczenie pracownika na wy‐ padek wystąpienia ryzyka niewypłacalności pracodawcy. Jest to system gwarancji ustawowej. Fundusz staje się gwarantem uzyskania przez uprawnionego należnych świadczeń, które nie zostały zaspokojone z uwagi na niewypłacalność pracodawcy”. Artykuł 1 u.o.r.p. wskazuje na jej podstawowy cel i zakres przedmioto‐ wy – zgodnie z tym przepisem ustawa reguluje zasady, zakres i tryb ochrony roszczeń pracowniczych w razie niemożności ich zaspokojenia 16 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 z powodu niewypłacalności pracodawcy. Regulowanie kwestii wskaza‐ nych w ustawie stanowi ratio jej wydania. Artykuł 1 u.o.r.p. nie wyczer‐ puje jednak całego zakresu regulacji ustawy. Poza kwestiami w nim wskazanymi ustawa reguluje jeszcze status prawny i zasady funkcjono‐ wania Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, zasady finansowania i kontroli działalności Funduszu oraz publicznoprawne obowiązki pracodawców w zakresie odprowadzania składek na Fundusz. Są to być może kwestie drugorzędne i służebne wobec głównego celu ustawy, jednak można oczekiwać, że ustawodawca w sposób prawidłowy wskaże zakres regulacji. 2. Celem ustawy jest zaspokojenie roszczeń pracowniczych w razie niewy‐ płacalności pracodawcy w takim stopniu, aby pracownik uzyskał środki na bieżące utrzymanie. Społeczny (alimentacyjny) cel tej ochrony pod‐ kreśla pkt 7 preambuły do dyrektywy 2008/94, w myśl którego państwa członkowskie mogą określać granice odpowiedzialności instytucji gwa‐ rancyjnych, które powinny być zgodne ze społecznym celem dyrektywy i które mogą uwzględniać różne poziomy roszczeń. Z tego względu gwa‐ rancjami nie są objęte wszystkie roszczenia pracownicze oraz wskazana jest górna granica wypłat z Funduszu. W pozostałym zakresie pracownik może dochodzić swoich niezaspokojonych roszczeń na zasadach ogól‐ nych – na drodze postępowania upadłościowego lub w drodze indywi‐ dualnego powództwa. Podkreślił to również Sąd Najwyższy w powoła‐ nym wyżej wyroku, stwierdzając, że „nie wszystkie zaległe wierzytelności mogą jednak zostać zaspokojone z Funduszu, ponieważ jego środki są ograniczone. Wypłaty z Funduszu są limitowane ustawowo tak w za‐ kresie przedmiotowym, jak i co do okresów, za jakie mogą być docho‐ dzone (tzw. okresy referencyjne). Okresy te łączy ustawodawca z datą rozwiązania stosunku pracy oraz datą wystąpienia niewypłacalności w sensie prawnym. Wypłaty są limitowane także co do wysokości świad‐ czenia gwarantowanego. Owo ograniczenie uzależnione jest od prze‐ ciętnego miesięcznego wynagrodzenia z kwartału poprzedzającego kwartał, w którym jest wypłacana należność. Podsumowując – wypłaty z Funduszu są limitowane przedmiotowo, czasowo i kwotowo”. 17 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne 3. Ustawa o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy jest złożonym aktem prawnym, obejmującym stosunki prawne o różnym charakterze. Inny charakter prawny będą miały relacje między pracownikiem a Funduszem Gwarantowanych Świadczeń Pra‐ cowniczych, inne – stosunki prawne między niewypłacalnym praco‐ dawcą a Funduszem. Te przepisy można jednak zaliczyć do stosunków zobowiązaniowych, o cywilnoprawnym charakterze. Przepisy o organi‐ zacji i funkcjonowaniu Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracow‐ niczych oraz przepisy o obowiązku odprowadzania przez pracodawców składek na Fundusz należą z kolei do regulacji o charakterze publiczno‐ prawnym. To samo można powiedzieć o przepisach regulujących zasady kontroli nad działalnością Funduszu. Złożoność problematyki regulo‐ wanej ustawą o ochronie roszczeń pracowniczych potęguje jej powiąza‐ nie z wieloma innymi aktami prawnymi, do których ustawa wielokrotnie odsyła. Są to przede wszystkim ustawa z 24.07.2004 r. o swobodzie dzia‐ łalności gospodarczej3, ustawa z 28.02.2003 r. – Prawo upadłościowe4, ustawa z 15.05.2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne5, ustawa z 27.08.2008 r. o finansach publicznych6, ustawa z 19.09.2000 r. – Kodeks spółek handlowych7. Powoduje to, że prawidłowe odczytanie tej ustawy jest zadaniem dość trudnym i złożonym. Wreszcie ustawa odsyła rów‐ nież do aktów i pojęć prawa europejskiego, takich jak rozporządzenie Rady 1346/2000 z 29.05.2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego czy pomoc de minimis. 4. Ochrona roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy jest przedmiotem regulacji prawa europejskiego – obecnie kwestie te reguluje dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/94/WE z 22.10.2008 r.8 Z członkostwa Polski w Unii Europejskiej wynika obo‐ wiązek dostosowania przepisów krajowych do minimalnych wymagań 3 Dz.U. z 2016 r. poz. 1829 ze zm. 4 Dz.U. z 2016 r. poz. 2171 ze zm. 5 Dz.U. z 2016 r. poz. 1574 ze zm. 6 Dz.U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm. 7 Dz.U. z 2016 r. poz. 1822 ze zm. 8 Dz.U. L 283 z 28.10.2008. s. 36–42. 18 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 określonych dyrektywą. Ochrona roszczeń pracowniczych w razie nie‐ wypłacalności pracodawcy jest również przedmiotem regulacji konwen‐ cji MOP nr 173 z 3.06.1992 r. dotyczącej ochrony roszczeń pracowników w wypadku niewypłacalności pracodawcy. 5. Konwencja MOP nr 173 wskazuje dwa sposoby ochrony roszczeń pra‐ cowniczych w razie niewypłacalności – ochronę w drodze przywileju albo przez instytucję gwarancyjną. Państwo członkowskie ratyfikujące konwencję może przyjąć jedną z metod ochrony albo obowiązki wyni‐ kające z obu metod ochrony uregulowanych w tej konwencji. Wybór jest wskazywany w deklaracji towarzyszącej ratyfikacji. Nic nie stoi na prze‐ szkodzie, aby państwo członkowskie, które początkowo przyjęło tylko jedną metodę ochrony roszczeń pracowników w razie niewypłacalności, w późniejszym czasie rozszerzyło swoje przyjęcie – w drodze deklaracji – także na drugą z metod. W zakresie ochrony roszczeń pracowniczych przez instytucję gwaran‐ cyjną (ta bowiem jest istotna dla niniejszego komentarza) konwencja zobowiązuje państwa członkowskie do określenia w drodze ustawodaw‐ stwa krajowego lub praktyki krajowej organizacji zarządu, działania i fi‐ nansowania instytucji gwarantujących wynagrodzenie, gdy wypłata nie może być dokonana przez pracodawcę z powodu jego niewypłacalności. Artykuł 12 konwencji wskazuje na roszczenia pracownicze objęte gwa‐ rancjami; zgodnie z tym przepisem roszczenia pracowników chronione zgodnie z tą częścią konwencji będą obejmowały przynajmniej: a) roszczenia pracowników z tytułu wynagrodzeń za pewien okres, który nie będzie krótszy niż 8 tygodni, poprzedzający niewypłacal‐ ność lub zakończenie stosunku pracy; b) roszczenia pracowników z tytułu płatnych urlopów należnych za pracę wykonaną podczas pewnego okresu, który nie będzie krótszy niż 6 miesięcy, poprzedzający niewypłacalność lub zakończenie sto‐ sunku pracy; c) roszczenia pracowników z tytułu kwot należnych za inne rodzaje płatnej nieobecności za pewien okres, który nie będzie krótszy niż 19 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne 8 tygodni, poprzedzający niewypłacalność lub zakończenie stosunku pracy oraz d) odprawy należne pracownikom w wypadku zakończenia stosunku pracy. Konwencja nie została przez Polskę ratyfikowana. 6. Polskie ustawodawstwo w zakresie ochrony roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy podlega obowiązkowi dostosowa‐ nia do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 22.10.2008 r. w sprawie ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności praco‐ dawcy. Zdaniem ustawodawcy europejskiego, wyrażonym w preambule do dyrektywy 2008/94/WE, konieczne jest zapewnienie ochrony pra‐ cownikom w przypadku niewypłacalności pracodawcy oraz w celu za‐ pewnienia pracownikom minimalnego stopnia ochrony w szczególności dla zagwarantowania zaspokojenia roszczeń, biorąc pod uwagę koniecz‐ ność zrównoważonego rozwoju gospodarczego i społecznego w Unii Europejskiej. W tym celu państwa członkowskie powinny ustanowić in‐ stytucję, która gwarantuje płatność kwoty pozostającej do spłaty zain‐ teresowanym pracownikom. Artykuł 1 dyrektywy 2008/94/WE wskazuje zakres podmiotowy dyrek‐ tywy. Zgodnie z tym przepisem dyrektywa ma zastosowanie do roszczeń pracowników wynikających z umów o pracę lub stosunku pracy i ist‐ niejących wobec pracodawców, którzy są niewypłacalni w rozumieniu art. 2 ust. 1. Państwa członkowskie mogą wyjątkowo wyłączyć roszczenia niektórych kategorii pracowników z uwagi na istnienie innych form gwarancji, pod warunkiem że zapewniają one stopień ochrony równo‐ ważny temu, jaki wynika z dyrektywy. Wyraźne wyłączenia zostały prze‐ widziane w stosunku do pomocy domowych zatrudnianych przez osoby fizyczne oraz rybaków pracujących na zasadzie udziału w zyskach z po‐ łowów. Artykuł 2 dyrektywy reguluje pojęcie pracodawcy niewypłacalnego, wią‐ żąc je ze zgłoszeniem wniosku o otwarcie postępowania zbiorowego 20 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 w oparciu o niewypłacalność pracodawcy, przewidzianego w przepisach państwa członkowskiego, obejmującego całkowite lub częściowe zajęcie majątku pracodawcy oraz wyznaczenie syndyka lub osoby wykonującej podobne zadania, a organ, który jest właściwy na mocy wyżej wymie‐ nionych przepisów, zdecydował o wszczęciu postępowania lub stwier‐ dził definitywne zamknięcie przedsiębiorstwa lub zakładu pracy, lub stwierdził, że majątek nie jest wystarczający, by wszczynanie postępo‐ wania było uzasadnione. Objęcie zakresem pojęcia niewypłacalności pracodawcy wyżej wskazanych sytuacji ma charakter obligatoryjny. Państwa członkowskie mogą również – zgodnie z art. 2 ust. 4 – rozszerzyć ochronę pracowników na inne sytuacje związane z niewypłacalnością. Dyrektywa nie definiuje pojęć „pracodawca”, „pracownik”, „wynagro‐ dzenie”, odsyłając w tym zakresie do przepisów krajowych, z zastrzeże‐ niem jednak, że nie mogą one wyłączać z zakresu ochrony pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę na czas określony, pracow‐ ników tymczasowych, pracowników zatrudnionych w niepełnym wy‐ miarze czasu pracy oraz nie mogą uzależniać ochrony od minimalnego stażu pracy. Artykuł 3 dyrektywy zobowiązuje państwa członkowskie do podjęcia środków niezbędnych, aby instytucje gwarancyjne zapewniły wypłatę należności z tytułu niezaspokojonych roszczeń pracowników, wynika‐ jących z umowy o pracę lub stosunku pracy, włączając w to, jeśli stanowi tak prawo krajowe, wypłatę odprawy w związku z ustaniem stosunku pracy. Państwa członkowskie są jednak uprawnione do ograniczenia odpowiedzialności instytucji gwarancyjnej przez wskazanie długości okresów, za które niezaspokojone roszczenia są zaspokajane przez in‐ stytucję gwarancyjną, oraz mogą ustalić pułapy wypłat dokonywanych przez instytucje gwarancyjne (art. 4 dyrektywy). Okres referencyjny nie może być jednak krótszy niż okres obejmujący wynagrodzenie za 3 ostat‐ nie miesiące stosunku pracy przed dniem lub po dniu wystąpienia nie‐ wypłacalności w rozumieniu art. 3 ust. 2 dyrektywy. Państwa członkow‐ skie mogą włączyć ten minimalny trzymiesięczny okres do okresu refe‐ rencyjnego, trwającego nie mniej niż 6 miesięcy. Przy ustalaniu górnych 21 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne pułapów wypłat dokonywanych przez instytucje gwarancyjne nie mogą one zostać ustalone na poziomie niższym, niż wynika to ze społecznego celu dyrektywy. Artykuł 5 dyrektywy 2008/94/WE zobowiązuje państwa członkowskie do ustalenia szczegółowych zasad organizacji, finansowania i funkcjo‐ nowania instytucji gwarancyjnych. Majątek tych instytucji powinien być niezależny od majątku pracodawców i nie może być zajmowany w toku postępowania upadłościowego. Pracodawcy biorą udział w finansowa‐ niu, chyba że jest ono w całości zapewnione przez organy publiczne, ale zobowiązania płatnicze instytucji są niezależne od wykonywania obo‐ wiązków udziału w finansowaniu. W odniesieniu do systemów ubezpieczeń społecznych państwa człon‐ kowskie mogą zastrzec, że art. 3, 4 i 5 nie mają zastosowania do składek wymaganych z tytułu krajowych ustawowych systemów zabezpieczenia społecznego lub z tytułu dodatkowych zakładowych i międzyzakłado‐ wych programów emerytalnych istniejących odrębnie od krajowych ustawowych systemów zabezpieczenia społecznego. Jednocześnie usta‐ wodawca europejski zobowiązuje państwa członkowskie do podjęcia środków niezbędnych do zapewnienia, aby niezapłacenie przez praco‐ dawcę instytucjom ubezpieczeniowym obowiązkowych składek wyma‐ ganych z tytułu krajowych ustawowych systemów zabezpieczenia spo‐ łecznego, przed wystąpieniem niewypłacalności pracodawcy, nie wpły‐ wało niekorzystnie na prawo pracowników do świadczeń wypłacanych przez te instytucje ubezpieczeniowe, w zakresie, w jakim składki przy‐ padające na pracownika zostały potrącone z wypłaconego mu wynagro‐ dzenia (art. 6 i 7 dyrektywy). Dyrektywa reguluje również przypadki niewypłacalności w odniesieniu do przedsiębiorstw transgranicznych. Jeżeli przedsiębiorstwo prowa‐ dzące działalność na terytorium co najmniej dwóch państw członkow‐ skich jest niewypłacalne w rozumieniu art. 2 ust. 1 dyrektywy, instytucją odpowiedzialną za zaspokajanie niezaspokojonych roszczeń pracowni‐ ków jest instytucja w tym państwie członkowskim, na którego teryto‐ 22
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ochrona roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Komentarz
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: