Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00256 005624 14681362 na godz. na dobę w sumie
Ochrona wspólnika mniejszościowego spółki zależnej - ebook/pdf
Ochrona wspólnika mniejszościowego spółki zależnej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 666
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-5093-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> gospodarcze i handlowe
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).

Problematyka ochrony wspólnika mniejszościowego spółki zależnej jest ściśle związana z szerszym zagadnieniem - prawem grup spółek (prawem koncernowym lub prawem holdingowym), które od lat pozostaje w centrum zainteresowania nauki prawa oraz praktyków. Określone instrumenty ochronne są swego rodzaju „ceną”, jaką podmiot dominujący ponosi za utworzenie grupy spółek. Tematyka opracowania wpisuje się ponadto w równie istotny dla uczestników obrotu problem szeroko rozumianej ochrony mniejszości w spółkach kapitałowych. Mechanizmy prawne służące zabezpieczeniu uprawnień mniejszości w relacjach holdingowych, a zwłaszcza model ochrony wspólników mniejszościowych, sposób wykładni generalnych standardów korporacyjnych oraz praktyczne znaczenie poszczególnych instytucji ogólnego prawa spółek, wymagają jednak na tle specyfiki stosunków w grupach spółek odrębnej prezentacji. Niniejsza pozycja jest pierwszym kompleksowym opracowaniem monograficznym w tym zakresie, obejmującym wyczerpujące omówienie środków ochronnych mających zastosowanie w podmiotach publicznych i prywatnych oraz w spółkach z o.o. W prezentowanych rozważaniach przyjęto zarazem szerokie rozumienie pojęcia ochrony wspólnika mniejszościowego, które dotyczy wszelkich uprawnień, z których taki wspólnik może potencjalnie korzystać w celu ochrony swoich interesów. Przeprowadzona analiza uwzględnia wszelkie regulacje, które ograniczają władzę większości w spółce oraz umożliwiają drobnym inwestorom określony wpływ na decyzje organów korporacyjnych i uzyskanie informacji o tych decyzjach.

Monografia zawiera omówienie istotnych zagadnień teoretycznych oraz aspektów praktycznych związanych ze stosowaniem określonych środków prawnych ochrony mniejszości. Autor uwzględnił również dotychczasowe orzecznictwo polskich sądów oraz najważniejsze projekty regulacyjne polskiego prawa grup spółek. Szczegółowa prezentacja mechanizmów ochronnych stosowanych w spółkach zależnych została poprzedzona nawiązaniem do doświadczeń innych państw oraz obecnych i postulowanych regulacji UE. Wnioski wywiedzione z analizy prawno-porównawczej są swoistym punktem wyjścia i trzonem koncepcyjnym oceny polskiego stanu prawnego dokonanej w rozdziałach III-V. Badania prawno-porówawcze są ponadto cenną wskazówką dla sformułowanych w rozdziale VI uwag de lege ferenda.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ZARYS PRAWA OCHRONA WSPÓLNIKA MNIEJSZOŚCIOWEGO SPÓŁKI ZALEŻNEJ PAWEŁ BŁASZCZYK ZARYS PRAWA Ochrona wspólnika mniejszościowego spółki zależnej Polecamy nasze publikacje z zakresu prawa handlowego: S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja i in. KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH. TOM I. PRZEPISY OGÓLNE. SPÓŁKI OSOBOWE. KOMENTARZ DO ARTYKUŁÓW 1–150, wyd. 3 Duże Komentarze Becka S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja i in. KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH. TOM IV. ŁĄCZENIE, PODZIAŁ I PRZEKSZTAŁCANIE SPÓŁEK. PRZEPISY KARNE. KOMENTARZ DO ARTYKUŁÓW 491–633, wyd. 3 Duże Komentarze Becka J. Bieniak, M. Bieniak, G. Nita-Jagielski, K. Oplustil, R. Pabis, A. Rachwał, M. Spyra, G. Suliński, M. Tofel, R. Zawłocki KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH. KOMENTARZ, wyd. 2 Duże Komentarze Becka. Edycja limitowana S. Gurgul PRAWO UPADŁOŚCIOWE I NAPRAWCZE. KOMENTARZ, wyd. 8 Duże Komentarze Becka S. Włodyka (red.) PRAWO SPÓŁEK HANDLOWYCH. TOM 2, wyd. 2 System Prawa Handlowego P. Błaszczyk ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA OSÓB DZIAŁAJĄCYCH ZA SPÓŁKĘ HANDLOWĄ W PROCESIE JEJ ŁĄCZENIA SIĘ, PODZIAŁU I PRZEKSZTAŁCANIA Prawo Gospodarcze i Handlowe www.ksiegarnia.beck.pl OCHRONA WSPÓLNIKA MNIEJSZOŚCIOWEGO SPÓŁKI ZALEŻNEJ PAWEŁ BŁASZCZYK WYDAWNICTWO C. H. BECK WARSZAWA 2013 P. Błaszczyk, Ochrona wspólnika mniejszościowego spółki zależnej, Propozycja cytowania: Warszawa 2013 Wydanie publikacji zostało dofi nansowane przez Kancelarię Adwokacko-Radcowską Błaszczyk i Partnerzy Wydawca: Natalia Adamczyk © Wydawnictwo C. H. Beck 2013 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Marta Świerk Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-5092-9 ISBN e-book 978-83-255-5093-6 Niniejszą książkę dedykuję mojemu Dziadkowi Spis treści Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XV Wykaz.skrótów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XXIII Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .XXIX Rozdział I. Ogólne założenia ochrony wspólnika mniejszościowego w polskiej spółce zależnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 ..Obecne.polskie.regulacje.w.zakresie.grup.spółek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 ..Zasady.ochrony.wspólnika.mniejszościowego.w.spółkach.. kapitałowych.jako.punkt.odniesienia.dla.grup.spółek. . . . . . . . . . . . . . . .2 .1 ..Pojęcie.i.charakter.prawny.ochrony.wspólnika.. mniejszościowego.w.spółkach.kapitałowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . .2 .2 ..Główne.środki.ochrony.wspólnika.mniejszościowego.. w.spółkach.kapitałowych. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . . 3 ..Ratio.ochrony.wspólnika.mniejszościowego.w.polskiej.spółce. zależnej.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II. Ochrona wspólnika mniejszościowego spółki zależnej w ujęciu prawnoporównawczym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 ..Główne.problemy.regulacyjne.dotyczące.zasad.ochrony.wspólnika.. . . mniejszościowego.spółki.zależnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 ..Ogólna.charakterystyka.zasad.ochrony.wspólnika.mniejszościowego.. spółki.zależnej.w.wybranych.obcych.systemach.prawnych . . . . . . . . . . .2 .1 ..Prawo.niemieckie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .2 .2 ..Prawo.francuskie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .2 .3 ..Prawo.angielskie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .2 .4 ..Prawo.Unii.Europejskiej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 ..Analiza.najważniejszych.środków.ochrony.wspólnika.. mniejszościowego.spółki.zależnej.w.wybranych.obcych.systemach.. prawnych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .3 .1 ..Środki.ochrony.o.charakterze.uprzednim.(ex ante).. . . . . . . . . . . . . . 3 .1 .1 ..Niemiecka.koncepcja.ochrony.na.etapie.powstawania.. grupy.spółek.(Gruppenbildungskontrolle). . . . . . . . . . . . . . . 3 .1 .1 .1 ..Środki.ochrony.w.spółkach.z.o .o .. . . . . . . . . . . . . . . 3 .1 .1 .2 ..Środki.ochrony.w.spółkach.akcyjnych. . . . . . . . . . . 3 .1 .1 .3 ..Środki.ochrony.w.spółkach.publicznych.. . . . . . . . . 3 .1 .2 ..Możliwość.„wyjścia”.ze.spółki.zależnej.we.francuskich.. spółkach.publicznych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 .1 .2 .1 ..Obowiązkowa.oferta.nabycia.akcji.(OPA) . . . . . . . . . . . . . 1 1 8 8 15 18 29 29 36 36 39 43 49 54 54 54 56 58 59 62 63 VII Spis treści . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 .1 .2 .2 ..Przymusowy.odkup.akcji.(Offre publique de retrait). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 .1 .3 ..Możliwość.„wyjścia”.ze.spółki.zależnej.w.prawie.. angielskim .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . 3 .1 .3 .1 ..Zastosowanie.powództwa.tzw ..unfair prejudice 3 .1 .3 .2 ..Obowiązkowa.oferta.nabycia.akcji.w.spółkach.. . remedy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . publicznych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 .1 .4 ..Możliwość.„wyjścia”.ze.spółki.zależnej.w.prawie.Unii.. Europejskiej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 .1 .4 .1 ..Obowiązkowa.oferta.nabycia.akcji.i.prawo.. przymusowego.„odkupu”.(sell-out/buy-out). . . w.spółkach.publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 .1 .4 .2 ..Postulowane.instrumenty.prawne.umożliwiające.. . „wyjście”.ze.spółki.zależnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .3 .2 ..Środki.ochrony.o.charakterze.następczym.(ex post). . . . . . . . . . . . . . 3 .2 .1 ..Skodyfikowany.system.środków.ochrony.na.przykładzie.. . niemieckich.koncernów.spółki.akcyjnej.. . . . . . . . . . . . . . . . 3 .2 .1 .1 ..Zakres.środków.ochrony.po.powstaniu.grupy.. . . . . spółek.(Gruppenleitungskontrolle).. . . . . . . . . . . . . . . 3 .2 .1 .2 ..Środki.ochrony.w.koncernie.umownym. .. .. .. .. .. .. .. .. . 3 .2 .1 .3 ..Środki.ochrony.w.koncernie.faktycznym.. . . . . . . . . 3 .2 .1 .4 ..Środki.ochrony.w.koncernie.zintegrowanym.. . –.„włączenie”.spółki.zależnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 .2 .2 ..Nieskodyfikowany.system.środków.ochrony.na.. 65 68 68 72 75 75 80 82 82 82 84 91 97 z.o .o ..w.prawie.niemieckim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . przykładzie.niemieckiej.koncepcji.koncernu.spółki.z.o .o ... . . . 3 .2 .2 .1 ..Ogólne.założenia.koncepcji.koncernu.spółki.. . 99 3 .2 .2 .2 ..Środki.ochrony.w.koncernie.umownym. .. .. .. .. .. .. .. .. . 101 3 .2 .2 .3 ..Środki.ochrony.w.koncernie.faktycznym.. . . . . . . . . 103 3 .2 .2 .4 ..Środki.ochrony.w.ramach.zależności.. . kwalifikowanej.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 99 3 .2 .3 ..Ochrona.wspólnika.mniejszościowego.poprzez.ochronę.. interesu.spółki.zależnej.–.koncepcja.interesu.grupy.. spółek.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 3 .2 .3 .1 ..Francuska.doktryna.Rozenblum. . . . . . . . . . . . . . . . . 110 3 .2 .3 .2 ..Postulat.uregulowania.koncepcji.interesu.grupy.. . 3 .2 .3 .3 ..Problem.dopuszczalności.realizacji.interesu.. . spółek.w.prawie.Unii.Europejskiej. . . . . . . . . . . . . . 117 grupy.spółek.w.prawie.angielskim. . . . . . . . . . . . . . 125 3 .2 .4 ..Środki.ochrony.w.zakresie.prawa.do.informacji.i.kontroli.. w.grupach.spółek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 3 .2 .4 .1 ..Obowiązki.informacyjne.dotyczące.znacznych.. . pakietów.akcji. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 3 .2 .4 .1 .1 ..Prawo.Unii.Europejskiej. . . . . . . . . . . . . . 132 3 .2 .4 .1 .2 ..Prawo.francuskie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 . . VIII . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Spis treści 3 .2 .4 .1 .3 ..Prawo.angielskie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 3 .2 .4 .2 ..Postulaty.dotyczące.jawności.i.przejrzystości.. . grup.spółek.w.prawie.Unii.Europejskiej.. . . . . . . . . 142 3 .2 .4 .3 ..Szczególny.audyt.spółki.lub.grupy.spółek . . . . . . . . 146 w.prawie.francuskim. . . . . . . . . . . . . . . . . 146 3 .2 .4 .3 .1 ..Instytucja.expertise de gestion. . 3 .2 .4 .3 .2 ..Postulat.uregulowania.szczególnego.. audytu.grupy.spółek.w.prawie.Unii.. . . Europejskiej.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 3 .2 .4 .4 ..Badanie.i.zatwierdzanie.skonsolidowanych.. . sprawozdań.finansowych.grup.spółek .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . 153 3 .2 .4 .4 .1 ..Standardowa.regulacja.w.prawie.Unii.. . 3 .2 .4 .4 .2 ..Implementacja.prawa.Unii.Europejskiej.. . na.przykładzie.regulacji.francuskich . . . . 157 Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 3 .2 .5 ..Unijny.standard.ochrony.akcjonariuszy.na.walnych.. zgromadzeniach.spółek.publicznych.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 3 .2 .6 ..Francuska.koncepcja.nadużycia.władzy.większości.. (abus de majorite) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . 164 3 .2 .7 ..Odpowiedzialność.cywilna.funkcjonariuszy.spółek.. na.przykładzie.prawa.francuskiego.i.angielskiego. . . . . . . . . 168 3 .2 .7 .1 ..Prawo.francuskie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 3 .2 .7 .2 ..Prawo.angielskie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 3 .2 .7 .2 .1 ..Zakres.odpowiedzialności.. . . . . . . . . . . . 174 3 .2 .7 .2 .2 ..Charakter.prawny.i.przesłanki.. . 3 .2 .7 .2 .3 ..Powództwo.pochodne.akcjonariusza.. . 3 .2 .7 .2 .4 ..Powództwo.indywidualne.akcjonariusza.. . 3 .2 .7 .2 .5 ..Powództwo.akcjonariusza.na.podstawie.. . sekcji.994.CA.(unfair prejudice remedy). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 (personal claim). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 (derivative claim). . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 odpowiedzialności.. . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 3 .2 .8 ..Instytucja.tymczasowego.zarządcy.spółki.. (L’administrateur provisoire).w.prawie.francuskim . . . . . . . 190 3 .2 .9 ..Wybrane.instytucje.prawne.Drugiej.Dyrektywy.Unii.. . Europejskiej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 4 ..Wnioski. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 .4 .1 ..Wnioski.ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 .4 .2 ..Ocena.środków.ochrony.w.prawie.niemieckim. . . . . . . . . . . . . . . . 204 .4 .3 ..Ocena.środków.ochrony.w.prawie.francuskim. . . . . . . . . . . . . . . . . 208 .4 .4 ..Ocena.środków.ochrony.w.prawie.angielskim. . . . . . . . . . . . . . . . . 213 .4 .5 ..Ocena.środków.ochrony.w.prawie.Unii.Europejskiej .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . 215 . Tezy.wstępne.dalszej.analizy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218 IX Spis treści . . . . . . . . . . . Rozdział III. Ochrona wspólnika mniejszościowego poprzez umożliwienie mu „wyjścia” ze spółki zależnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 1 ..Rodzaje.i.funkcja.prawa.do.„wyjścia”.ze.spółki. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 2 ..Spółki.akcyjne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 .2 .1 ..Prawo.akcjonariusza.mniejszościowego.do.wykupienia.lub.. odkupienia.przysługujących.mu.akcji.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 2 .1 .1 ..Pojęcie,.charakter.prawny.i.rodzaje.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 2 .1 .2 ..Przymusowy.odkup.akcji.(sell-out/buy-out.–.art ..4181. KSH). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 2 .1 .2 .1 ..Zasady.i.tryb.odkupu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 2 .1 .2 .2 ..Wybrane.problemy.prawne.związane.ze.. . stosowaniem.odkupu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 2 .1 .3 ..Odwrócony.przymusowy.wykup.akcji.w.związku.. z.istotną.zmianą.przedmiotu.działalności.spółki.. (art ..416.§.4.KSH).. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 2 .1 .4 ..Odwrócony.przymusowy.wykup.akcji.w.związku.. z.przymusowym.wykupem.(art ..418.§.2b.KSH). . . . . . . . . . 254 2 .1 .5 ..Prawo.do.„wyjścia”.ze.spółki.w.procesach.. przejęciem.spółki.zależnej.przez.spółkę.. dominującą.(art ..516.§.3.KSH). . . . . . . . . . . . . . . . . 256 restrukturyzacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 2 .1 .5 .1 ..Odwrócony.przymusowy.wykup.akcji.w.związku.. . . 2 .1 .5 .2 ..Prawo.odkupu.akcji.w.związku.z.transgranicznym.. . 2 .1 .5 .3 ..Odwrócony.przymusowy.wykup.akcji.w.związku.. . 2 .1 .5 .4 ..Roszczenie.akcjonariusza.spółki.przekształcanej.. . . łączeniem.się.spółek.(art ..51611.KSH) . . . . . . . . . . . 257 z.podziałem.spółki.(art ..541.§.5.KSH). . . . . . . . . . . 260 o.wypłatę.ekwiwalentu.wartości.jego.akcji.. (art ..565.§.1.KSH). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 .2 .2 ..Spółki.publiczne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 . 2 .2 .1 ..Obowiązkowa.oferta.nabycia.akcji.(art ..73–81.. OfertaPublU) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267 . 2 .2 .2 ..Prawo.odkupu.(„wykupu”.–.art ..83.OfertaPublU). . . . . . . . . 272 .2 .3 ..Umorzenie.akcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 .2 .4 ..Umowne.lub.statutowe.instrumenty.prawne.umożliwiające.. akcjonariuszowi.„wyjście”.ze.spółki.zależnej.. . . . . . . . . . . . . . . . . 287 3 ..Spółki.z.o .o .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 . Rozdział IV. Ogólne standardy stosunku korporacyjnego zapewniające ochronę wspólnika mniejszościowego spółki zależnej. . . . . . 1 ..Wykładnia.pojęcia.interesu.spółki.jako.punkt.wyjścia.do.oceny.. 301 środków.ochrony.wspólnika.mniejszościowego.spółki.zależnej. . . . . . . 301 .1 .1 ..Wprowadzenie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 .1 .2 ..Problem.interpretacji.pojęcia.interesu.spółki. . . . . . . . . . . . . . . . . . 305 1 .2 .1 ..Pojęcie.interesu.spółki.w.Kodeksie.spółek.handlowych . . . . 307 . . 1 .2 .2 ..Interes.spółki.na.tle.innych.grup.interesów.w.spółkach.. handlowych .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . 308 X Spis treści . . . 1 .2 .3 ..Charakter.prawny.interesu.spółki. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312 . 1 .2 .4 ..Treść.interesu.spółki. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 . . 1 .2 .5 ..Propozycja.wykładni.interesu.spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317 .1 .3 ..Wnioski.na.gruncie.prawa.grup.spółek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 2 ..Obowiązek.lojalności.w.spółkach.kapitałowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 .2 .1 ..Ochronny.charakter.obowiązku.lojalności.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 .2 .2 ..Obowiązek.lojalności.funkcjonariuszy.spółek. . . . . . . . . . . . . . . . . 339 .2 .3 ..Problem.istnienia.obowiązku.lojalności.wspólników.. i.akcjonariuszy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 2 .3 .1 ..Przegląd.stanowisk.doktryny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 2 .3 .2 ..Obowiązek.lojalności.wspólników.i.akcjonariuszy.. . . w.orzecznictwie.sądów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 . 2 .3 .3 ..Propozycja.własnego.stanowiska. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349 .2 .4 ..Znaczenie.obowiązku.lojalności.na.tle.relacji.w.grupach.spółek. . . . 353 3 ..Zasada.jednakowego.traktowania.wspólników.i.akcjonariuszy . . . . . . . 357 .3 .1 ..Ogólne.założenia.zasady.jednakowego.traktowania.wspólników.. i.akcjonariuszy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 .3 .2 ..Konkretyzacja.zasady.jednakowego.traktowania.wspólników.. i.akcjonariuszy.w.orzecznictwie.sądów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363 .3 .3 ..Znaczenie.zasady.jednakowego.traktowania.wspólników.. i.akcjonariuszy.w.grupach.spółek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 4 ..Ochrona.wspólnika.mniejszościowego.spółki.zależnej.poprzez.. ochronę.majątku.spółek.kapitałowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 .4 .1 ..Podstawowe.założenia.systemu.ochrony.majątku.polskich.. spółek.kapitałowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 .4 .2 ..Sankcje.za.naruszenie.reguł.ochrony.majątku.spółek.. kapitałowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385 .4 .3 ..Przeciwdziałanie.tzw ..„ukrytym”.wypłatom.z.majątku.spółki.. zależnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 Rozdział V. Ochrona wspólnika mniejszościowego spółki zależnej na podstawie szczegółowych instytucji prawa spółek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 1 ..Uwagi.wprowadzające. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 2 ..Ochrona.uprawnień.decyzyjnych.wspólnika.mniejszościowego.. spółki.zależnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408 .2 .1 ..Ochrona.w.zakresie.formalnych.zasad.zwoływania.. . . . . i.przeprowadzania.zgromadzeń.spółki. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408 2 .1 .1 ..Uprawnienia.dotyczące.zwołania.zgromadzenia.spółki,.. uzupełniania.porządku.obrad.i.przedstawienia.projektów.. uchwał.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409 2 .1 .2 ..Żądanie.ponownego.sprawdzenia.listy.obecności.na.. walnym.zgromadzeniu.(art ..410.§.2.KSH).. . . . . . . . . . . . . . 417 2 .1 .3 ..Prawo.do.głosowania.grupami.(art ..419.KSH). . . . . . . . . . . . 420 2 .1 .4 ..Prawo.do.zablokowania.nieformalnych.procedur.. zwoływania.i.odbywania.zgromadzenia.spółki.. (art ..239.§.1,.art ..240,.404.§.1.i.art ..405.§.1.KSH).. . . . . . . . 423 XI Spis treści 2 .1 .5 ..Obowiązek.kworum.oraz.kwalifikowanej.większości.. głosów.wymaganej.do.podjęcia.niektórych.uchwał.. . . . . . . 426 .2 .2 ..Różnicowanie.uprawnień.decyzyjnych.wspólników.lub.. akcjonariuszy.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432 2 .2 .1 ..Umowne.lub.statutowe.modyfikacje.uprawnień.. decyzyjnych.jako.odstępstwo.od.zasady.proporcjonalności.. praw.i.wkładów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432 2 .2 .2 ..Ochrona.wspólnika.mniejszościowego.poprzez.. zwiększenie.jego.uprawnień.decyzyjnych. . . . . . . . . . . . . . . 436 2 .2 .3 ..Problem.dopuszczalności.ustanowienia.tzw ..złotego.. udziału.lub.złotej.akcji.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 441 2 .2 .4 ..Ochrona.wspólnika.mniejszościowego.poprzez.. . . . . . . . . . . zmniejszenie.siły.głosu.wspólnika.większościowego . . . . . . 446 2 .2 .4 .1 ..Akcje.nieme. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 447 . 2 .2 .4 .2 ..Statutowe.ograniczenia.prawa.głosu. . . . . . . . . . . . . 450 . .2 .3 ..Prawo.do.zaskarżania.uchwał.zgromadzenia.spółki. . . . . . . . . . . . . 458 3 ..Ochrona.praw.majątkowych.wspólnika.mniejszościowego.spółki.. zależnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 466 .3 .1 ..Ochrona.prawa.do.udziału.w.zysku.spółki.zależnej. . . . . . . . . . . . . 466 .3 .2 ..Prawo.poboru.udziałów.lub.akcji.w.podwyższonym.kapitale.. zakładowym.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 472 .3 .3 ..Odpowiedzialność.odszkodowawcza.spółki.dominującej.i.jej.. funkcjonariuszy.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 480 4 ..Ochrona.wspólnika.mniejszościowego.w.zakresie.prawa.do.. informacji.i.kontroli.w.spółce.zależnej.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 489 .4 .1 ..Prawo.do.informacji. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 489 4 .1 .1 ..Funkcja.i.znaczenie.prawa.do.informacji.w.spółce.. . . . . . . . 489 . . 4 .1 .2 ..Prawo.do.informacji.w.spółce.akcyjnej.. . . . . . . . . . . . . . . . . 495 . 4 .1 .3 ..Szczególne.obowiązki.informacyjne.w.grupach.spółek. . . . . 500 .4 .2 ..Prawo.kontroli.i.nadzoru. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 510 . 4 .2 .1 ..Pojęcie.i.znaczenie.mechanizmów.kontrolnych.. i.nadzorczych.w.spółkach. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 510 4 .2 .2 ..Ochrona.uprawnień.kontrolnych.i.nadzorczych.. akcjonariuszy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 513 4 .2 .3 ..Ochrona.uprawnień.kontrolnych.i.nadzorczych.. wspólników.spółki.z.o .o .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 522 4 .2 .4 ..Prawo.akcjonariuszy.spółki.publicznej.do.żądania.. powołania.rewidenta.do.spraw.szczególnych. . . . . . . . . . . . . 528 Rozdział VI. Uwagi de lege ferenda. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 ..Celowość.podwyższenia.obecnego.standardu.ochrony.wspólnika.. 539 mniejszościowego.spółki.zależnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 539 . 2 ..Środki.ochrony.wspólnika.mniejszościowego.spółki.zależnej.. w.projektach.polskiej.regulacji.grup.spółek .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . 549 .2 .1 ..Obecny.stan.prac.nad.polską.regulacją.grup.spółek. . . . . . . . . . . . . 549 .2 .2 ..Projekt.Komisji.Kodyfikacyjnej.Prawa.Cywilnego.z.2010.r ... . . . . 551 . 2 .2 .1 ..Ogólna.charakterystyka.projektu.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 551 XII Spis treści . . 2 .2 .2 ..Kodyfikacja.koncepcji.interesu.grupy.spółek. . . . . . . . . . . . . 554 2 .2 .3 ..Ocena.projektowanych.szczególnych.środków.ochrony.. wspólnika.mniejszościowego.spółki.zależnej.. . . . . . . . . . . . 561 2 .2 .3 .1 ..Prawo.do.informacji.w.grupie.spółek. . . . . . . . . . . . 561 . 2 .2 .3 .2 ..Szczególna.kontrola.działalności.grupy.spółek. . . . . 563 . 2 .2 .3 .3 ..Prawo.do.„wyjścia”.ze.spółki.zależnej. . . . . . . . . . . 566 . . 2 .2 .4 ..Wnioski. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 570 .2 .3 ..Projekt.Ministerstwa.Gospodarki.z.2010.r ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . 573 2 .3 .1 ..Ogólna.charakterystyka.projektu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 573 . . 2 .3 .2 ..Ocena.projektowanych.środków.ochrony.wspólnika.. mniejszościowego.spółki.zależnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 578 . 3 ..Postulaty.dotyczące.zasad.ochrony.wspólnika.mniejszościowego.. spółki.zależnej.w.polskiej.regulacji.grup.spółek. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . 581 .3 .1 ..Postulat.zwiększenia.poziomu.ochrony.wspólnika.. mniejszościowego.spółki.zależnej.poprzez.kodyfikację.. koncepcji.interesu.grupy.spółek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 581 .3 .2 ..Postulat.umożliwienia.skutecznej.„rekompensaty”.uszczerbku.. wspólnika.mniejszościowego.spółki.zależnej . . . . . . . . . . . . . . . . . 590 3 .2 .1 ..Potrzeba.uregulowania.szczególnej.odpowiedzialności.. odszkodowawczej.spółki.dominującej.i.jej.. funkcjonariuszy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 590 3 .2 .2 ..Zakres.podmiotowy.odpowiedzialności. . . . . . . . . . . . . . . . . 594 3 .2 .3 ..Zakres.przedmiotowy.odpowiedzialności. . . . . . . . . . . . . . . . 600 3 .2 .4 ..Charakter.prawny.odpowiedzialności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 602 . . . . Zakończenie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Indeks rzeczowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 605 613 XIII Przedmowa Problematyka.ochrony.wspólnika.mniejszościowego.spółki.zależnej.jest.ści- śle.związana.z.szerszym.zagadnieniem.–.obejmującym.prawo.grup.spółek,.zwane. w. doktrynie. także. prawem. koncernowym. lub. prawem. holdingowym .. Grupy. (zgrupowania).spółek.pozostają.od.lat.w.centrum.zainteresowania,.zarówno.nauki. prawa,.jak.i.praktyków ..Struktury.tego.rodzaju.są.bowiem.powszechnie.obecne. w.obrocie.gospodarczym,.a.jednocześnie,.ze.względu.na.ich.specyfikę1,.prawne. określenie.zasad.funkcjonowania.grup.jest.niewątpliwym.wyzwaniem.dla.współ- czesnych. ustawodawców .. Fundamentalna. kwestia. sporna. obejmuje. już. ogólne. założenia. regulacji. prawnej. grup. spółek,. tj .. czy. głównym. zadaniem. tych. norm. powinna. być. ochrona. spółki. zależnej,. jej. wspólników. mniejszościowych. oraz. wierzycieli.(funkcja.ochronna.prawa.grup.spółek),.czy.też.ich.zasadnicza.funkcja. powinna.dotyczyć.usprawnienia.funkcjonowania.struktur.koncernowych,.a.w.tym. umożliwienia.realizacji.tzw ..interesu.grupy.spółek.(funkcja.organizacyjna.prawa. grup. spółek) ..W. ostatnich. latach. coraz. większą. aprobatę. europejskiej. doktryny. wzbudza.tzw ..ujęcie.pozytywne.prawa.holdingowego,.w.świetle.którego.prawo. to.jest.postrzegane.jako.mające.służyć.usprawnieniu.funkcjonowania.i.zarządza- nia.grupami.spółek.–.tzw ..prawo.organizacji.(enabling law)2 ..Wskazuje.się,.że.za- daniem.nowoczesnego.prawa.grup.spółek.jest.nie.tylko.ochrona.interesów.osób. trzecich,.lecz.ponadto,.a.nawet.przede.wszystkim,.usankcjonowanie.grupy.spółek. jako.nowoczesnej.formy.prowadzenia.działalności.gospodarczej.i.zagwarantowa- nie.jej.odpowiednich.podstaw.prawnych .. Na.tle.pozytywnego.postrzegania.grup.spółek.nie.sposób.jednak.nie.dostrzec. również. istnienia. określonych. zagrożeń. dla. interesariuszy. spółek. zależnych,. tj ..ich.wspólników.mniejszościowych.i.wierzycieli ..Jakkolwiek.funkcja.enabling law.oparta.jest.na.założeniu,.że.interesy.spółek.uczestniczących.w.zgrupowaniu. powinny.się.uzupełniać,.jednak.założenie.to.nie.zawsze.odpowiada.praktyce.ob- rotu,.w.której.niejednokrotnie.dochodzi.do.wyraźnego.konfliktu.pomiędzy.inte- 1.Grupy. spółek. są. w. praktyce. bardzo. zróżnicowane. i. często. nie. sposób. ich. jed- noznacznie. przyporządkować. do. określonej. kategorii .. Jak. zauważa. się. w. literaturze. zagranicznej,.„nie.ma.dwóch.identycznych.grup.spółek”.(there are no two identical groups).–.J. E. Antunes,.Liability.of.corporate.groups,.Deventer–Boston.1994,.s ..490 .. Podobnie.argumentuje.E. Wymeersch,.który.zauważył,.że.każda.grupa.spółek.ma.swój. indywidualny.i.unikalny.charakter.(is individually unique).–.tak.E. Wymeersch,.Do.we. need.a.Law.on.Groups.of.Companies?,.w:.K. J. Hopt, E. Wymeersch,.Capital.Markets. and.Company.Law,.Oxford.2003,.s ..575 . 2.Zob ..m .in ..P. Hommelhoff,.J. Schubel,.W.sprawie.prawa.faktycznych.grup.spó- łek.w.Polsce,.MoP.2011,.Nr.24.(dodatek),.s ..12;.A. Opalski,.Prawo.zgrupowań.spółek,. Warszawa.2012,.s ..13 . XV Przedmowa resem. grupy. spółek. a. interesami. poszczególnych. jej. uczestników .. Ryzyko. po- wstania. takiego. konfliktu. interesów. jest. w. stosunkach. holdingowych. znacznie. większe.niż.w.samodzielnych.spółkach,.a.główna.oś.rozbieżności.przebiega.po- między. wspólnikiem. większościowym. spółki. zależnej. –. podmiotem. dominują- cym.w.zgrupowaniu.–.a.jej.wspólnikami.mniejszościowymi ..W.grupach.spółek,. w. których. podmioty. zależne. są. z. istoty. swej. zmajoryzowane. przez. jednego. z. udziałowców,. realizowany. jest. model. tzw .. spółki. „zamkniętej”,. posiadającej. skoncentrowaną.strukturę.właścicielską,.z.wyróżniającym.się.wspólnikiem.więk- szościowym ..W.skrajnym.wariancie.sposób.zorganizowania.holdingu.polega.na. bardzo.ścisłym.podporządkowaniu.spółki.lub.spółek.zależnych.podmiotowi.do- minującemu.i.całkowitym.przejęciu.faktycznego.zarządzania.„spółkami.córkami”. przez. „spółkę. matkę” .. Wobec. obowiązującej. w. spółkach. kapitałowych. zasady. rządów.większości,.wspólnik.dominujący.może.zarazem.nadużywać.swojej.po- zycji,.w.celu.realizacji.wyłącznie.własnych.interesów,.z.jednoczesnym.pominię- ciem.interesów.wspólników.mniejszościowych ..W.piśmiennictwie.wskazuje.się. liczne.przykłady.podobnych.nadużyć,.które.określane.są.zbiorczym.mianem.tzw .. „tunelowania”.(tunneling),.tj ..swoistego.„drenażu”.majątkowego.spółki.zależnej,. polegającego.na.wytransferowywaniu.z.niej.najważniejszych.składników.mająt- kowych1 ..Na.tle.powyższych.uwag.nie.budzi.wątpliwości,.że.w.ramach.prawnej. regulacji.grup.spółek.istotne.znaczenie.ma.także.tzw ..ujęcie.negatywne,.tj ..z.za- akcentowaniem.potencjalnych.zagrożeń.dla.określonych.grup.interesów ..W.celu. zrównoważenia.funkcji.enabling law normy.te.powinny.mieć.zatem.również.cha- rakter.ochronny,.służąc.zabezpieczeniu.interesów.spółki.zależnej,.jej.wspólników. mniejszościowych.oraz.wierzycieli . Mając.na.uwadze,.że.tematyka.niniejszego.opracowania.wpisuje.się.ponadto. w. problem. szeroko. rozumianej. ochrony. mniejszości. w. spółkach. kapitałowych,. a.stosowane.w.tym.zakresie.instrumenty.prawne.mają.istotne.znaczenie.także.dla. relacji.w.grupach.spółek ..Ochrona.mniejszości.spółki.zależnej,.a.zwłaszcza.sto- pień.jej.nasilenia,.sposób.wykładni.generalnych.standardów.korporacyjnych.oraz. praktyczne. znaczenie. poszczególnych. instytucji. ogólnego. prawa. spółek. wyma- gają.jednak.na.tle.specyfiki.stosunków.holdingowych.odrębnej.analizy ..Dlatego. też,.pomimo.niedawnego.wydania.w.polskim.piśmiennictwie.komplementarnego. opracowania.dotyczącego.grup.spółek2.oraz.monograficznego.omówienia.zagad- nienia.ochrony.mniejszości.w.spółkach.akcyjnych3,.problem.ochrony.mniejszo- ści.spółki.zależnej.–.o.szczególnym.zakresie.i.charakterze.prawnym.–.należało. przedstawić.odrębnie ..Potrzeba.wyczerpującej.monografii.na.ten.temat.jest.tym. większa,. że. w. krajowej. doktrynie. ukazała. się. jak. dotychczas. tylko. jedna. szer- sza. publikacja. obejmująca. ochronę. wspólników. mniejszościowych. w. podmio- 1.Bliżej.na.temat.tego.pojęcia.zob ..S. Johnson, R. La Porta, F. Lopez-de-Silanes, A. Shleifer,. Tunneling,. w:. Company. Law. and. Financial. Markets,. red .. K. J. Hopt, E. Wymeersch,.New.York.2003,.s ..611.i.n .;.K. Zalega,.Tunelowanie,.czyli.transfer.akty- wów.i.zysków.z.korporacji,.Organizacja.i.Kierowanie.2002,.Nr.3,.s ..78 .. 2.Zob ..A. Opalski,.Prawo.zgrupowań . 3. Zob .. D. Wajda,. Ochrona. akcjonariuszy. mniejszościowych. w. kodeksie. spółek. handlowych,.Warszawa.2007 . XVI Przedmowa tach.zależnych1 ..Jej.przedmiotem.są.jednak.wyłącznie.spółki.akcyjne,.pozosta- jące. jednocześnie. w. obrocie. prywatnym,. z. pominięciem. licznych. w. praktyce. spółek.zależnych.typu.z.o .o ..oraz.spółek.publicznych ..Istotne.jest.również,.że.ina- czej.niż.w.obcych.systemach.prawnych,.problematyka.relacji.w.grupach.spółek. oraz.ochrony.mniejszości.spółki.zależnej.jest.niemal.nieobecna.w.orzecznictwie. polskich.sądów ..W.polskim.systemie.prawnym.brak.jest.w.szczególności.funda- mentalnych. koncepcji. judykatury. i. nauki. prawa. na. wzór. francuskiej. doktryny.. Rozenblum. lub. niemieckiej. koncepcji. Treuepflicht .. Nieliczne. orzeczenia. krajo- wych.sądów.dotyczące.relacji.holdingowych.z.pewnością.nie.mogą.być.postrze- gane.jako.fundament.polskiego.prawa.grup.spółek,.jak.np ..obowiązek.lojalności wyodrębniony.w.niemieckim.orzecznictwie.i.doktrynie.na.gruncie.koncernu.fak- tycznego.spółki.z.o .o ..Z.drugiej.strony.jednak.niektóre.poglądy.krajowej.judyka- tury,.a.w.tym.wskazywany.coraz.częściej.obowiązek.lojalności.wspólnika.wobec. spółki.i.jej.pozostałych.wspólników,.są.cenną.wskazówką.do.sformułowania.po- stulatów.de lege lata.i.de lege ferenda, jak.też.mogą.stanowić.dogodną.podstawę. dla.kierunku.prac.nad.przyszłymi.przepisami.ustawowymi .. Podobnie.jak.w.większości.polskich.publikacji.na.temat.ochrony.wspólników. mniejszościowych. w. spółkach. kapitałowych,. w. prezentowanych. rozważaniach. także. przyjęto. szerokie. rozumienie. pojęcia. ochrony. wspólnika. mniejszościo- wego,.które.obejmuje.wszelkie.uprawnienia,.z.których.wspólnik.taki.może.poten- cjalnie.korzystać.w.celu.ochrony.swoich.interesów2 ..Przedmiotem.analizy.są.za- tem.zarówno.prawa.indywidualne.przysługujące.z.zasady.każdemu.wspólnikowi,. jak.i.tzw ..prawa.kolektywne,.których.stosowanie.jest.uzależnione.od.posiadania. konkretnego. udziału. w. kapitale. zakładowym. lub. liczby. głosów. w. spółce .. Sze- roko.rozumianej.ochrony.mniejszości.dotyczą.regulacje,.które.ograniczają.władzę. większości.w.spółce.oraz.umożliwiają.drobnym.inwestorom.określony.wpływ.na. decyzje.organów.korporacyjnych.i.uzyskanie.informacji.o.tych.decyzjach ..Wy- pada.też.zaznaczyć,.że.o.ile.zakres.niniejszego.opracowania.uwzględnia.co.do.za- sady.wszystkie.przejawy.stosunku.dominacji–zależności.w.rozumieniu.art ..4.§.1. pkt.4.KSH,.o.tyle.większość.spośród.tych.uwag.odnosi.się.do.kwalifikowanych,. tj ..wąsko.postrzeganych,.grup.spółek ..Tak.postrzegane.struktury.holdingowe,.wy- soce. scentralizowane. i. o. znacznym. stopniu. wewnętrznego. zorganizowania,. na- leży. odróżnić. od. zwykłego. stosunku. dominacji–zależności,. w. którym. podmiot. dominujący. ma. jedynie. potencjalną. możliwość. wiążącego. wpływania. na. pod- mioty.zależne ..„Kwalifikowany”.stosunek.dominacji.cechuje.się.m .in ..jednolitym. planowaniem.finansowym.lub.personalnym ..Okoliczność.determinowania.przez. podmiot.dominujący.działalności.oraz.pozycji.finansowej.spółek.zależnych.po- woduje.zaś,.że.w.wąsko.rozumianych.grupach.spółek.istnieje.największe.ryzyko. nadużyć.ze.strony.wspólników.większościowych ..Dlatego.też.dopiero.rzeczywi- ste.wykonywanie.władztwa.przez.jedną.spółkę.nad.drugą.powoduje.potrzebę.uak- 1.J. J. Zięty,.Ochrona.akcjonariuszy.mniejszościowych.w.prywatnej.spółce.zależ- nej,.Olsztyn.2011 . 2. Podobnie. m .in .. J. J. Zięty,. Ochrona…,. s .. 80;. D. Wajda,. Ochrona…,. s .. 47;. W. J. Katner,.Prawa.mniejszości.w.spółkach.kapitałowych.(cz ..I),.PPH.2002,.Nr.3,.s ..3;. M. Michalski,.Kontrola.kapitałowa.nad.spółką.akcyjną,.Kraków.2004,.s ..92 . XVII Przedmowa tywnienia określonych mechanizmów prawnych chroniących zagrożone wówczas grupy interesów, a w tym zwłaszcza wspólników mniejszościowych spółek zależ- nych. Problem nadużycia władzy spółki dominującej oraz związanej z tym ko- nieczności zabezpieczenia pozycji prawnej mniejszości w spółkach podległych jest tym bardziej doniosły, im większy jest w danej grupie stopień podporządko- wania oraz wewnętrznej integracji. Mając na uwadze brak w polskim prawie szczególnych norm dotyczących grup spółek, a także występującą w skali światowej rozmaitość modeli regulacyj- nych w tym zakresie, szczegółowe omówienie mechanizmów ochronnych stoso- wanych w polskich spółkach zależnych poprzedzono w niniejszym opracowaniu rozbudowaną analizą prawnoporównawczą. Wnioski wywiedzione z tej analizy mają istotne znaczenie nie tylko dla dokonania oceny aktualnego stanu prawa pol- skiego w szerokiej – prawnoporównawczej – perspektywie badawczej, ale są rów- nież wartościowym materiałem naukowym służącym do sformułowania postula- tów de lege ferenda. Problematyka grup spółek oraz ochrony mniejszości spółki zależnej jest zarazem przedmiotem zainteresowania głównie europejskich praw- ników. Prawo amerykańskie obejmuje wprawdzie określone instytucje prawne w tym zakresie, jednak głównym przedmiotem tamtejszych norm – a w szcze- gólności podstawowej koncepcji tzw. „przebicia welonu korporacyjnego” (piercing the corporate veil) – jest ochrona wierzycieli spółki, nie zaś jej wspól- ników mniejszościowych. Ze względu na właściwy dla amerykańskich spółek „otwarty” model ładu korporacyjnego (corporate governance) oraz szcze- gólne uwarunkowania historycznoprawne problematyka prawa holdingowego jest w amerykańskiej praktyce mniej doniosła niż na kontynencie europejskim1. W spółkach amerykańskich, o rozdrobnionej strukturze właścicielskiej i z silną pozycją zarządu (tzw. model „otwarty” spółki), występują ponadto inne niż w polskich podmiotach konflikty interesów oraz problemy regulacyjne. Ochrona mniejszości pozostaje w amerykańskim obrocie niejako na drugim planie wo- bec pierwszoplanowej roli ochrony ogółu akcjonariuszy przed nadużyciami or- ganu zarządzającego. Mając to na uwadze, wydaje się, że relewantne dla oceny prawa polskiego są przede wszystkim doświadczenia państw europejskich. W roz- dziale II omówieniu podlegają zwłaszcza normy niemieckie, które są swoistym symbolem rozbudowanej ochrony koncernowej oraz najważniejszym w skali światowej przykładem tzw. pełnej regulacji prawa grup spółek. Jako alternatywa wobec modelu niemieckiego prezentowane są natomiast systemy prawne reali- zujące wariant tzw. ograniczonej regulacji prawa grup spółek, a w tym rozwią- zania francuskie, obejmujące m.in. szeroko prezentowaną w międzynarodowym piśmiennictwie tzw. doktrynę Rozenblum, oraz instytucje prawa angielskiego – charakteryzującego się silnym nastawieniem na ochronę mniejszości na etapie po- wstawania grupy spółek (ochrona ex ante) oraz dobrze rozwiniętym rynkiem fu- 1 Jak podnosi się w opracowaniach na temat prawa grup spółek w USA, jedną z przyczyn mniejszej niż w Europie popularności struktur holdingowych w amery- kańskim obrocie gospodarczym jest obowiązujący do lat 1888–1893 zakaz posiadania przez spółki akcji innych spółek – zob. J. Dine, The governance of corporate groups, Cambridge 2000, s. 37, przywołując pogląd P. Blumberga. XVIII Przedmowa zji.i.przejęć ..Doniosłe.dla.analizy.prawa.polskiego.są.także.regulacje.prawa.Unii. Europejskiej,. które. determinują. treść. licznych. norm. miarodajnych. dla. ochrony. mniejszości. spółki. zależnej. we. wszystkich. państwach. członkowskich .. Prawo. unijne.stanowi.również.forum.ożywionej.dyskusji.na.temat.koncepcji.regulacyj- nej.grup.spółek.i.w.przyszłości.może.wyznaczyć.dalszy.kierunek.rozwoju.tego. prawa.na.obszarze.całej.Unii,.a.w.tym.w.Polsce .. Wnioski. wynikające. z. analizy. prawnoporównawczej. są. swoistym. punk- tem.wyjścia.i.trzonem.koncepcyjnym.oceny.polskiego.stanu.prawnego.dokona- nej. w. rozdziałach. III–V .. Badania. prawnoporówawcze. są. ponadto. cenną. wska- zówką.dla.sformułowanych.w.rozdziale.VI.uwag.de lege ferenda ..Analogicznie. jak.w.przypadku.analizy.norm.obowiązujących.w.innych.państwach,.w.rozwa- żaniach.na.temat.prawa.polskiego.przyjęto,.że.funkcja.danej.instytucji.prawnej. jest. podstawowym. kryterium. podziału. obecnych. regulacji. chroniących. mniej- szość. w. spółce. zależnej .. Rozważania. w. rozdziale. III. dotyczą. wyłącznie. środ- ków. ochrony. umożliwiających. wspólnikom. „wyjście”. ze. spółki. zależnej,. ta- kich.jak.grupa.przepisów.określających.prawo.akcjonariusza.mniejszościowego. do.wykupu.lub.odkupu.przysługujących.mu.akcji.przez.większość,.dobrowolne. umorzenie. udziałów. lub. akcji,. prawo. wspólnika. do. żądania. rozwiązania. spółki. z. o .o .. oraz. umowne/statutowe. instrumenty. umożliwiające. wspólnikowi. „wyj- ście”. ze. spółki,. takie. jak. m .in .. tzw .. opcja. put. W rozdziałach. IV. i.V. przedsta- wiono.natomiast.osobno.zestawione.środki.ochrony.mniejszości.stosowane.tylko. wówczas,.jeżeli.wspólnik.mniejszościowy.pozostaje.w.spółce.i.wybiera.strategię. „głosu” .. Podobnie. zarazem. jak. w. zagranicznych. ustawodawstwach,. polskie. re- gulacje.umożliwiające.„następcze”.zabezpieczenie.interesów.wspólników.mniej- szościowych.podmiotu.zależnego.obejmują.z.jednej.strony.generalne.standardy. postępowania. w. relacjach. korporacyjnych,. z. drugiej. strony. –. szczegółowe. me- chanizmy.prawne.„powszechnego”.prawa.spółek. Do.pierwszej.z.tych.kategorii. środków.ochronnych.zalicza.się.obowiązek.lojalności.wspólników,.zasadę.rów- nego.traktowania.udziałowców.oraz.przepisy.normujące.ochronę.majątku.spółek. kapitałowych ..Bardzo.istotna.na.tle.prowadzonych.rozważań.jest.również.kwestia. wykładni.pojęcia.interesu.spółki.oraz.jego.rozumienia.w.odniesieniu.do.relacji. w.grupach.spółek ..Stanowisko.przyjęte.w.tym.zakresie.warunkuje.w.znacznym. stopniu.kolejne.wnioski.przedstawione.w.niniejszym.opracowaniu,.a.w.tym.doty- czące.zasad.zaskarżania.uchwał.zgromadzeń,.odpowiedzialności.cywilnej.w.gru- pach.spółek.i.realizacji.uprawnień.majątkowych.wspólników,.jak.prawo.do.dy- widendy.lub.prawo.poboru ..Zaproponowana.wykładnia.interesu.spółki.oraz.jego. interpretacja.w.relacjach.holdingowych.mają.ponadto.zasadnicze.znaczenie.dla. sformułowanych.w.rozdziale.VI.postulatów.de lege ferenda,.stanowiąc.dla.nich. swoisty.fundament.aksjologiczny . W. praktyce. polskiego. obrotu. de lege lata podstawą. ochrony. mniejszości. spółki.zależnej.oraz.głównym.„instrumentarium”.jej.realizacji.są.przede.wszyst- kim.szczegółowe.instytucje.ogólnego.prawa.spółek ..W.ramach.omówienia.tych. norm. ochronnych. także. przyjęto. podział. oparty. na. kryterium. funkcjonalnym .. W.pierwszej.kolejności.przedmiotem.analizy.jest.kwestia.ochrony.uprawnień.de- cyzyjnych.wspólnika.mniejszościowego,.a.w.tym:.ochrona.w.zakresie.formalnych. XIX
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ochrona wspólnika mniejszościowego spółki zależnej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: