Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00886 014793 8415979 na godz. na dobę w sumie
Odbić się od dna? Rola jakości życia w przebiegu i efektach terapii osób uzależnionych od alkoholu - ebook/pdf
Odbić się od dna? Rola jakości życia w przebiegu i efektach terapii osób uzależnionych od alkoholu - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 266
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7969-246-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Na jednej z niemieckich stron internetowch poświęconych pomocy osobom uzależnionym od alkoholu i narkotyków widnieje cytat: „za każdym uzależnieniem stoi tęsknota i pragnienie szczęścia”. W zdaniu tym pokazano trafnie dramat dotyczący osób, w których życiu okazało się, że coś, co miało dawać szczęście, stało się z czasem źródłem cierpień i zniewolenia o rozmiarze tak dużym, że zmuszającym do zwrócenia się o pomoc. Cytat ów, akcentując związek uzależnienia i szczęścia, wydaje się „zwraca uwagę” z jednej strony na naturalne dążenie każdego człowieka do osiągania dobrostanu, a z drugiej na destrukcyjny sposób, w jaki dążenie to jest przez niektóre osoby realizowane. Jest on ważny także dlatego, że zmusza do refleksji nad sposobami osiągania szczęścia oraz nad tym, jak te sposoby realizować w sytuacji, gdy to, co miało być jego źródłem, nie spełniło oczekiwań.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

100 95 75 25 5 0 Jan Chodkiewicz – Zakład Psychologii Zdrowia, Instytut Psychologii Wydział Nauk o Wychowaniu, Uniwersytet Łódzki, 91-433 Łódź, ul. Smugowa 10/12 RECENZENT Lidia Cierpiałkowska OPRACOWANIE EDYTORSKIE Bożena Tkacz OKŁADKĘ PROJEKTOWAŁA Barbara Grzejszczak Fotografia na okładce: Copyright © 2010 Corel Corporation ISBN (wersja drukowana) 978-83-7525-721-2 ISBN (ebook) 978-83-7969-246-0 © Copyright by Uniwersytet Łódzki – Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2012 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 SPIS TREŚCI Wstęp ……………………………………………………………………………………………… 5 1. Terapia osób uzależnionych i jej skuteczność …………………………………………………… 1.1. Modele uzależnienia i oparte na nich oddziaływania ………………………………... 1.2. Specyficzne interwencje stosowane w terapii alkoholików …………………………... 1.3. Cele terapii i zmiany zachodzące w jej trakcie ……………………………………….. 1.4. Problemy i dylematy w badaniach nad skutecznością terapii ………………………… 1.5. Wyniki badań nad efektywnością leczenia osób uzależnionych ……………………… 1.6. Podsumowanie: przyszłość terapii i badań nad jej efektywnością ……………………. 2. Determinanty przebiegu i efektów terapii uzależnienia od alkoholu …………………………… 2.1. Kryzys jako punkt zwrotny i początek zdrowienia …………………………………… 2.2. Etapy zdrowienia w chorobie alkoholowej …………………………………………… 2.3. Nawroty w uzależnieniu do alkoholu …………………………………………………. 2.4. Czynniki leczące w terapii uzależnienia od alkoholu ……………………………........ 2.4.1. Czynniki specyficzne – podejście terapeutyczne …………………………........ 2.4.2. Właściwości osób uzależnionych …………………………………………........ 2.4.2.1. Motywacja do podjęcia leczenia i utrzymywania abstynencji ………... 2.4.2.2. Rola zmiennych osobowościowych …………………………………... 2.4.2.3. Stres i radzenie sobie ………………………………………………… 2.4.2.4. Zasoby osobiste ……………………………………………………...... 2.4.2.5. Depresja, lęk i inne zaburzenia współwystępujące …………………… 2.4.2.6. Zmienne dotyczące choroby alkoholowej i socjodemograficzne …….. 2.4.3. Znaczenie relacji terapeutycznej ……………………………………………….. 2.4.4. Podsumowanie …………………………………………………………………. 3. Jakość życia osób uzależnionych od alkoholu i jej związki z terapią ………………………….... 3.1. Psychologiczne ujęcie jakości życia ………………………………………………….. 3.2. Jakość życia związana ze zdrowiem ………………………………………………….. 3.3. Jakość życia a efekty psychoterapii …………………………………………………... 3.4. Jakość życia alkoholików ……………………………………………………………... 3.4.1. Zainteresowanie jakością życia alkoholików w medycynie i psychologii …….. 3.4.2. Poziom jakości życia u osób uzależnionych ………………………………........ 3.4.3. Jakość życia a uczestnictwo w terapii i utrzymywanie abstynencji ………........ 3.4.4. Jakość życia alkoholików a czynniki powiązane z przebiegiem i efektami te- terapii ………………………………………………………………………………….. 3.4.5. Podsumowanie ………………………………………………………………….. 4. Koncepcja badań własnych ……………………………………………………………………... 4.1. Cele i zadania badawcze …………………………………………………………........ 4.2. Założenia, modele i hipotezy badawcze ………………………………………………. 4.3. Grupa badana i procedura badań …………………………………………………........ 4.4. Zastosowane narzędzia ………………………………………………………………... 4.5. Sposób opracowania wyników badań ……………………………………………........ 9 10 21 24 32 35 40 45 45 49 52 58 58 59 60 62 64 66 68 70 72 74 77 77 85 89 91 92 93 95 99 101 103 103 109 119 123 129 4 5. Analiza wyników badań ………………………………………………………………………… 5.1. Jakość życia osób uzależnionych od alkoholu rozpoczynających leczenie …………... 5.2. Zmiany jakości życia w trakcie terapii odwykowej …………………………………... 5.3. Jakość życia a ukończenie terapii i zachowanie trzeźwości ………………………….. 5.3.1. Jakość życia a ukończenie terapii ……………………………………………… 5.3.2. Jakość życia a utrzymywanie abstynencji ……………………………………... 5.4. Uwarunkowania jakości życia alkoholików i jej rola w przebiegu i efektach terapii ... 5.4.1. Uwarunkowania jakości życia alkoholików ……………………………………. 5.4.2. Rola jakości życia w przebiegu terapii ……………………………………….. 5.4.3. Jakość życia a efekty terapii ……………………………………………………. 131 131 139 143 144 151 167 167 177 185 6. Dyskusja wyników i wnioski praktyczne ………………………………………………………... 191 7. Uwagi końcowe …………………………………………………………………………………. 225 Bibliografia …………………………………………………………………………………………. 229 To Strike Against the Bottom and Begin to Rise? The Quality of Life Role in the Course and Effects of Alcoholism Therapy (Summary) …………………………………………………… 251 Aneks ……………………………………………………………………………………………… 261 Od Redakcji …………………………………………………………………………………… 265 WSTĘP Na jednej z niemieckich stron internetowch poświęconych pomocy osobom uzależnionym od alkoholu i narkotyków widnieje cytat: „za każdym uzależnie- niem stoi tęsknota i pragnienie szczęścia”. W zdaniu tym pokazano trafnie dra- mat dotyczący osób, w których życiu okazało się, że coś, co miało dawać szczę- ście, stało się z czasem źródłem cierpień i zniewolenia o rozmiarze tak dużym, że zmuszającym do zwrócenia się o pomoc. Cytat ów, akcentując związek uza- leżnienia i szczęścia, wydaje się „zwraca uwagę” z jednej strony na naturalne dążenie każdego człowieka do osiągania dobrostanu, a z drugiej na destrukcyjny sposób, w jaki dążenie to jest przez niektóre osoby realizowane. Jest on ważny także dlatego, że zmusza do refleksji nad sposobami osiągania szczęścia oraz nad tym, jak te sposoby realizować w sytuacji, gdy to, co miało być jego źró- dłem, nie spełniło oczekiwań. Prezentowana praca dotyczy jakości życia osób uzależnionych od alkoholu, a więc problematyki bliskiej pojęciu szczęścia i dobrostanu. Wyrasta zarówno z wieloletnich własnych poszukiwań naukowych dotyczących czynników, któ- rych poznanie może pomóc w leczeniu alkoholizmu (C h o d k i e w i c z, 2001, 2002, 2005a, 2006c, 2007a, 2010b, C h o d k i e w i c z, N o w a k o w s k a, 2010, 2011), jak i doświadczeń praktycznych wynikających z pracy terapeutycznej z osobami uzależnionymi. Poznanie czynników powiązanych z przebiegiem i efektami terapii stanowi nieustanne wyzwanie i pomimo wielu badań prowadzi często do wyników niejednoznacznych, a nawet sprzecznych. Znaczenie tych poszukiwań jest ogromne przede wszystkim ze względu na nadal niską skutecz- ność leczenia odwykowego, a co za tym idzie – dramat wielu pacjentów i człon- ków ich rodzin występujący wraz z załamaniem się prób zmiany dotychczaso- wego życia. Z kolei doświadczenie praktyczne wynika z rozmów z trzeźwieją- cymi alkoholikami sygnalizującymi niejednokrotnie, że terapia i abstynencja nie daje im pełnego zadowolenia, że nie pijąc, pomimo zysków zauważanych przez nich samych oraz otoczenie, cały czas odczuwają brak tego „czegoś”, co jest ważne, by być szczęśliwym. Na podstawie tych rozmów oraz wynikających z nich refleksji pojawia się przekonanie, że być może właśnie w tym obszarze tkwi klucz do pomocy bardziej skutecznej. Refleksje te prowadzą więc do pytań: jak wygląda jakość życia alkoholików, jak jej poziom ma się do ukończenia leczenia, co w obrębie tego czynnika zmienia się w trakcie terapii i co ma wspólnego z późniejszymi losami pacjentów. Logicznym pytaniem jest również 6 to, od czego ten poziom zależy. Przegląd piśmiennictwa wskazywał, że stan wiedzy dotyczący tych tematów jest bardzo ograniczony. W pracy podjęto więc próbę odpowiedzi na pytanie o rolę jakości życia w przebiegu i efektach terapii osób uzależnionych od alkoholu. Jakość życia alkoholików badana była w obrębie trzech obszarów: jakości życia uwarunko- wanej stanem zdrowia, zadowolenia z życia oraz pozytywnego i negatywnego afektu, chodziło bowiem o poznanie jak najszerszego spektrum zjawisk związa- nych z tą problematyką. Terminy „osoby uzależnione od alkoholu” oraz „alko- holicy” stosowane były zamiennie. Warto zauważyć, że termin „alkoholik”, choć w mowie potocznej ma wydźwięk pejoratywny, używany jest powszechnie zarówno w literaturze przedmiotu, jak i przez członków grup samopomocowych, zwłaszcza anonimowych alkoholików (AA). Monografia składa się z siedmiu rozdziałów. Rozdział pierwszy zawiera przegląd modeli, koncepcji i ujęć dotyczących terapii osób uzależnionych od alkoholu, opisano w nim również wyniki badań dotyczących skuteczności terapii odwykowej oraz problemy powiązane z tymi badaniami. W rozdziale drugim przedstawiony został przebieg procesu zdrowienia w chorobie alkoholowej oraz swoiste i nieswoiste czynniki powiązane z tym procesem. W rozdziale tym zo- stała opisana także popularna wśród terapeutów i członków grup samopomoco- wych oraz zaakcentowana w tytule pracy koncepcja „dna”, ujmowanego jako kryzys zapoczątkowujący proces korzystnych zmian w życiu osoby uzależnio- nej. Rozdział trzeci zawiera przegląd problematyki związanej z jakością życia ze szczególnym uwzględnieniem badań prowadzonych wśród osób uzależnionych. W rozdziale czwartym przedstawiono koncepcję badań własnych, założenia i cele badań, postawione hipotezy, opis osób badanych, zastosowanych na- rzędzi badawczych oraz analiz statystycznych. W rozdziale piątym z kolei opi- sano uzyskane wyniki, a rozdział szósty zawiera ich dyskusję. Całość kończą uwagi dotyczące podsumowania uzyskanych rezultatów oraz kierunków dal- szych badań. Praca nie powstałaby gdyby nie osoby, które były pomocne i wspierały mnie przy jej tworzeniu. Profesor Lidia Cierpiałkowska z ogromną życzliwością i zainteresowaniem podjęła się recenzji tej pracy, udzielając wielu bardzo waż- nych wskazówek. Także prof. Nina Ogińska-Bulik oraz Bohdan Dudek dzielili się ze mną swoimi cennymi refleksjami dotyczącymi kształtu tej pracy. Za po- moc w przeprowadzeniu obliczeń statystycznych oraz wiele niezwykle znaczą- cych uwag dotyczących ich analizy szczególnie dziękuję mgr inż. Wojciechowi Sobali z Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi. Również prof. Wiesław Szymczak udzielił mi kilku ważnych porad dotyczących prowadzenia analiz statystycz- nych. Przeprowadzenie wieloletnich badań w Miejskim Ośrodku Profilaktyki i Terapii Uzależnień w Łodzi nie byłoby z kolei możliwe, gdyby nie pomoc dr. Artura Juczyńskiego oraz wsparcie kierownictwa Ośrodka – szczególnie dr. Antoniego Pisarskiego. 7 Dziękuję bardzo pacjentom–alkoholikom za zgodę na przeprowadzenie ba- dań i współpracę. Moim bliskim, a szczególnie żonie Joannie dziękuję za cierpliwość i wyro- zumiałość. Największe podziękowanie składam jednak mojemu Mistrzowi – profeso- rowi Zygfrydowi Juczyńskiemu – któremu jestem winien ogromną wdzięczność za wszystko, co otrzymałem w czasie wielu lat wspólnej pracy w Zakładzie Psy- chologii Zdrowia Instytutu Psychologii Uniwersytetu Łódzkiego, a także póź- niej, gdy miałem możliwość korzystania z Jego mądrości i rad przy tworzeniu tej książki. Łódź 2012 Jan Chodkiewicz 1. TERAPIA OSÓB UZALEŻNIONYCH I JEJ SKUTECZNOŚĆ Alkohol uważany jest za jeden z najstarszych znanych ludzkości narkoty- ków, długa jest również historia jego nadużywania. Opisując dzieje walki z alkoholizmem, J. L i n d e n m e y e r (2007) przytacza dane wskazujące, że już od XVI w. w wielu krajach zaczęto zwracać uwagę na dramatyczny wzrost pro- blemów alkoholowych oraz coraz większą liczbę osób, które na podstawie współczesnej wiedzy można byłoby określić jako uzależnione. Wraz ze wzro- stem świadomości społecznej, pojawiały się także próby opanowania tego zjawi- ska oraz pomocy alkoholikom. Próby te podejmowane były na podstawie wiedzy intuicyjnej, przekonaniach religijnych lub filozoficznych, a ich skuteczność nie była monitorowana. W ubiegłym wieku nastąpił w podejściu do uzależnienia od alkoholu istotny przełom, spowodowany z jednej strony postępem wiedzy medycznej i psycholo- gicznej oraz rozwojem złożonych instrumentów statystycznych, a z drugiej – powstaniem ruchów samopomocowych, w tym ruchu anonimowych alkoholi- ków (AA). Przełom ów zaowocował nie tylko rozszerzeniem wiedzy o etiologii zaburzenia, ale przede wszystkim poprawą skuteczności pomocy osobom uza- leżnionym i pojawieniem się nowych możliwości badań nad efektami terapii. Jednocześnie postęp wiedzy na temat alkoholizmu i sposobów jego leczenia ciągle stawia coraz to nowe pytania i rodzi coraz to nowe wątpliwości wymaga- jące dalszych poszukiwań. Charakter problemów alkoholowych, widziany za- równo z perspektywy społecznej, jak i jednostkowej, ujmowany zarówno w aspektach etiologicznych, jak i psychoterapeutycznych, stale rozmija się z już ustalonymi ujęciami i określeniami, stanowiąc nieustanne wyzwanie w dążeniu do jednoznaczności (por. B e c k i in., 2007; E r i c k s o n, 2010; L i n d e n - m e y e r, 2005). Współczesne sposoby leczenia uzależnienia od alkoholu, podobnie jak spo- soby leczenia innych zaburzeń, powinny być więc wypadkową aktualnie dostęp- nej wiedzy na temat jego przyczyn i konsekwencji, poziomu rozwoju koncepcji teoretycznych leżących u podstaw proponowanych oddziaływań terapeutycz- nych i wyników rzetelnych badań nad ich skutecznością. Analiza piśmiennictwa dotyczącego tego tematu dostarcza jednakże wiedzy bardzo trudnej do usyste- matyzowania: z jednej strony zawiera opis współcześnie przyjmowanych modeli alkoholizmu i skuteczności wynikających z nich sposobów jego leczenia, z dru- giej natomiast – przytacza dane dotyczące stosowania konkretnych technik 10 i interwencji, które opierają się na różnych modelach i sposobach oddziaływania (m. in.: C i e r p i a ł k o w s k a, 2010b; L u t y, 2006; M i l l e r, 2009; M i l l e r, W i l b o u r n e, 2002). Próbując usystematyzować tę wiedzę, poniżej zostaną skrótowo opisane podstawowe modele i wynikające z nich koncepcje leczenia, a następnie techniki i interwencje, których skuteczności dowiedziono w bada- niach klinicznych. W dalszej części rozdziału przedstawione zostaną ogólne i szczegółowe cele, jakie wytycza się w terapii uzależnienia od alkoholu opartej na tych modelach. Omówione zostaną również zachodzące w niej zmiany, któ- rych wystąpienie postulują przedstawiciele różnych ujęć. Na końcu rozdziału znajduje się przegląd badań dotyczących skuteczności terapii oraz refleksja nad dalszymi kierunkami poszukiwań w tym obszarze. Podczas opisywania modeli alkoholizmu punkt ciężkości zostanie skierowany na te z nich, które w najpo- ważniejszy sposób oddziaływają na aktualny sposób rozumienia alkoholizmu, praktykę terapeutyczną i badania kliniczne. Z tych przyczyn zrezygnowano z opisu koncepcji psychoanalitycznej i neopsychoanalitycznej, terapii Gestalt oraz perspektywy fenomenologiczno-egzystencjalnej. 1.1. Modele uzależnienia i oparte na nich oddziaływania i koncepcje Opisując modele leczenia uzależnienia od alkoholu, W. R. M i l l e r (2009) wymienia jako podstawowe: moralny, choroby, duchowy, oraz złożone: integracyjne. Z kolei L. C i e r p i a ł k o w s k a (2010b, c) zwraca uwagę na podstawowe modele: chorobowy, oparty na teorii społecznego uczenia się model poznawczo-behawioralny, oraz terapii integracyjnej, natomiast J. M e l l i b r u d a i Z. S o b o l e w s k a-M e l l i b r u d a (2006) opisują również model terapii motywującej. Dominujący, zwłaszcza do końca XIX w., model moralny „postrzegał” osoby uzależnione jako słabe, grzeszne, zepsute i działające często wbrew pra- wu, a ich zachowania jako wynikające ze świadomie wybranej złej woli, przy czym nie zastanawiano się skąd biorą się takie zachowania (M i l l e r, 2009). Implikacje dla terapii były zgodne z filozofią rozumienia problemu jako patolo- gii społecznej: skoro funkcjonowanie osoby uzależnionej wynika z jej dobro- wolnie wybranego zachowania, braku samodyscypliny i opanowania, pomoc musi nadejść z zewnątrz i polegać na zastosowaniu przymusu leczenia i zagro- żeniu karą dla osób, które nie chcą zmienić zachowania, lub składaniu ślubów trzeźwości i wzmocnieniu siły woli dla tych, którzy zachowanie chcą zmienić (B e r r i d g e, 1997; M e l l i b r u d a, S o b o l e w s k a-M e l l i b r u d a, 2006; M i l l e r, 2009). Warto zauważyć, iż nie prowadzono badań dotyczących sku- teczności takiego podejścia (B e r r i d g e, 1997). 11 Całkowicie odrębne ujęcie wynika z modelu chorobowego, który opisał w swoich pracach wybitny badacz alkoholizmu – Elvin Morton Jellinek (1891–1964). Zakłada on, iż uzależnienie jest nieuleczalną, przewlekłą i poten- cjalnie śmiertelną chorobą, której podstawowym objawem jest utrata kontroli nad ilością wypijanego alkoholu (J e l l i n e k, 1987; por. też C i e r p i a ł k o w - s k a, 2010c). Zasługą E. M. Jellinka było nie tylko wprowadzenie nowego para- dygmatu, który radykalnie zmienił sposób rozumienia problemu i postępowania wobec alkoholików, ale również stworzenie, na podstawie informacji uzyska- nych od dużej grupy osób uzależnionych, dokładnego opisu stadiów rozwoju choroby (J e l l i n e k, 1987). Jego koncepcja zawiera fazy rozwoju choroby al- koholowej, nie ma w niej jednak analizy tego, co stanowić może tło rozwijają- cego się zaburzenia. Proces uzależnienia rozpoczyna się od sytuacji, gdy osoba pijąca odczuje silną ulgę lub spadek napięcia w sytuacjach związanych z piciem. Doświadczenie to, początkowo okazjonalne, z czasem prowadzi do aktywnego poszukiwania alkoholu w celu odczucia jego działania i skutkuje wzrostem tole- rancji na alkohol. W kolejnym stadium (faza ostrzegawcza) do objawów wystę- pujących uprzednio dołączają się kolejne: zaczynają występować luki w pamięci (palimpsesty pamięciowe), ukrywanie picia przed otoczeniem, szukanie okazji do picia oraz poczucie winy z nim związane. W dalszym stadium (faza krytycz- na) pojawia się kluczowy dla uzależnienia objaw, czyli utrata kontroli – wypity, nawet w niewielkiej ilości alkohol powoduje „reakcję łańcuchową” – kontynua- cję picia (ciągi alkoholowe), co może trwać przez bardzo długi czas. W tym stadium alkoholik zaczyna racjonalizować swoje zachowanie związane z piciem, pojawiają się zachowania wielkościowe, agresywne i autoagresywne (próby samobójcze), występuje też dezorganizacja środowiska społecznego (utrata przyjaciół, pracy, rodziny). Ostatnie stadium (faza przewlekła) charakteryzuje się występowaniem długotrwałych ciągów i stanów zatrucia, narastającymi pro- blemami ze zdrowiem, psychozami alkoholowymi, sięganiem po alkohole nie- spożywcze oraz spadkiem tolerancji. Osoba uzależniona musi wówczas zaprze- stać picia lub czeka ją przedwczesna śmierć (J e l l i n e k, 1987; M e l l i b r u d a, S o b o l e w s k a-M e l l i b r u d a, 2006). Rewolucyjna jak na swoje czasy, czyli połowę XX w., koncepcja E. M. Jel- linka oraz wyodrębnione stadia jej rozwoju, które Max Glatt rozszerzył o opis faz wychodzenia z uzależnienia (por. C i e r p i a ł k o w s k a, 2010b), stała się punktem wyjścia do jednego z najbardziej znanych modeli leczenia alkoholizmu znanego jako model Minnesota. Model jest bardzo popularny i szeroko przyta- czany w literaturze przedmiotu (m. in. C i e r p i a ł k o w s k a, 2010b; K a c z - m a r c z y k, 2008; M e l l i b r u d a, 2000; M e l l i b r u d a, S o b o l e w s k a- -M e l l i b r u d a, 2006), toteż nie ma w tym miejscu potrzeby dokładnego jego opisu. Warto jedynie zauważyć, że zgodnie z ujęciem Jellinka zakłada się, iż alkoholizm jest chroniczną, pierwotną i rządzącą się „swoimi prawami” chorobą polegającą na dożywotniej utracie kontroli nad piciem. Ponadto uważa się, iż zaprzeczanie chorobie jest jednym z jej symptomów, a wstępna motywacja nie 12 jest warunkiem koniecznym osiągnięcia sukcesów w terapii (A n d e r s o n, 1993; M e l l i b r u d a, 2000; M e l l i b r u d a, S o b o l e w s k a-M e l l i b r u d a, 2006). Wynikające z takiego ujęcia postępowanie psychoterapeutyczne oparte jest przede wszystkim na filozofii i doświadczeniach ruchu anonimowych alkoholi- ków (AA). W trakcie leczenia pacjenci uczestniczą w wykładach dotyczących istoty alkoholizmu i problemów na drodze trzeźwienia, terapii w grupach zada- niowych i indywidualnych spotkaniach z terapeutami (doradcami). Otrzymują, związaną z filozofią AA, literaturę do czytania, a także specjalnie dla nich przy- gotowane zadania. Terapia, prowadzona przez wielodyscyplinarny zespół, w skład którego wchodzą psychiatrzy, psychologowie, pracownicy socjalni, pielęgniarki, duchowni, a także niepijący alkoholicy, odbywa się w ośrodkach stacjonarnych i ambulatoryjnych, choć początkowo prowadzono ją głównie w warunkach 60-dniowej intensywnej terapii stacjonarnej (A n d r e s o n, 1993; M e l l i b r u d a, S o b o l e w s k a-M e l l i b r u d a, 2006). Można było oczekiwać, że pojawienie się modelu chorobowego spowoduje przesunięcie „akcentu”: alkoholik przestanie być obiektem pogardy, stanie się natomiast osobą wymagającą pomocy i leczenia (K i n n e y, L e a t o n, 1996). Jednakże nie do końca tak się stało, jak podaje W. R. M i l l e r (2009): mimo zmian zachodzących w rozumieniu uzależnienia, współczesny sposób postrze- gania alkoholików przez wielu ludzi jest nadal ambiwalentny, z jednej strony uważa się ich za osoby „zepsute” i pełne złej woli, a więc takie, którymi winien zajmować się raczej wymiar sprawiedliwości, z drugiej – widzi się w nich „ofia- ry nieodpartych pokus”, które wymagają specjalistycznej pomocy medycznej. Postrzeganie to, występujące nawet wśród profesjonalistów, zawiera zdaniem autora poglądy i postawy nie do pogodzenia – alkoholik jest z jednej strony cho- ry i to nie z własnej winy, ale jednocześnie zły lub słaby, postrzega się go, opie- rając się na obydwu sprzecznych ujęciach, z wszelkimi możliwymi negatywny- mi tego implikacjami. Na podobny stan rzeczy występujący na gruncie niemiec- kim zwraca uwagę J. L i n d e n m e y e r (2005), który uważa, iż w przeciwień- stwie do innych, także psychicznych zaburzeń, obraz osób uzależnionych w społeczeństwie nadal jest wyjątkowo negatywny, czego przejawem jest m. in. przypisywanie im pełnej winy za zachowania będące podstawowym objawem choroby i praktycznie powszechne, takie jak np. powrót do picia po krótszym lub dłuższym okresie utrzymywania abstynencji. Wnioski te potwierdzają w pewnym sensie wyniki badań własnych – studenci ostatniego roku psycholo- gii oraz lekarze psychiatrzy pytani anonimowo o skojarzenia dotyczące osoby alkoholika wymieniali najczęściej określenia pejoratywne, z dużą dozą nega- tywnych emocji („zły człowiek”, „krzywdzi innych”, „egoista”), a w znacznie mniejszym stopniu skojarzenia obiektywne („człowiek chory”, „wymaga pomo- cy”, „traci kontrolę”) (C h o d k i e w i c z, 2009b). Powyższe spostrzeżenia ozna- czają, że model choroby nadal nie w pełni i nie przez wszystkich jest uznawany, być może dlatego, iż etiologia alkoholizmu, mimo postępu wiedzy na ten temat, nadal nie została jednoznacznie ustalona.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Odbić się od dna? Rola jakości życia w przebiegu i efektach terapii osób uzależnionych od alkoholu
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: