Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00161 008477 10743958 na godz. na dobę w sumie
Odkrywać! Ujawniać! Objaśniać! - ebook/pdf
Odkrywać! Ujawniać! Objaśniać! - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 201
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-1946-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Zbiór esejów o sztuce pokazywania danych to próba usystematyzowania wiedzy przydatnej do projektowania i wykonania dobrej wizualizacji danych. Nie jest to proste. Z jednej strony możemy wpaść w pułapkę pstrokatej papki najeżonej liczbami, którą czasem dumnie nazywa się infografiką. Z drugiej strony wpaść można w pułapkę grafiki idealnie odwzorowującej złożoność liczb a przez to zupełnie niezrozumiałej. Gdzieś po środku jest grafika, która wyjaśnia, która informuje, która jest estetyczna i informatywna.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

to próba usystematyzowania wiedzy Zbiór esejów o sztuce pokazywania danych przydatnej do projektowania i wykonania dobrej wizualizacji danych. Z tej książki czytelnik dowie się między innymi: W czym przygotowanie wykresu podobne jest do gotowania obiadu? Jak zrobić dobry wykres i jak rozpoznać wykres, który dobry nie jest? Jak iluzje optyczne zniekształcają wykresy statystyczne? Czym jest metameryzm i dlaczego na kolory trzeba uważać? Dlaczego długość jest bardziej niż kąt? Kim była pani statystyk, która wykresem ocaliła tysiące ludzkich istnień? Po co lepić wykresy ze śniegu czy rysować kredą na murze? Przemysław Biecek dr hab. inż od kilkunastu lat pracuje nad poznaniem sposobu rozumienia danych przez ludzki mózg, tzw. Human Data Intelligence. Do zajęć, które prowadzi Uniwersytecie Warszawskim i Politechnice Warszaw- skiej opracował trzy podręczniki, pozwalające na lepsze poznanie narzędzi umożliwiających zrozumienie i operowanie na danych. Przewodnik po pakiecie R to pierwsza książka w języku polskim, poświęcona programowaniu w języku R. Analiza danych z programem R, modele liniowe z efektami stałymi, losowymi i mieszanymi przedstawia różonorodne techniki regresyjnego modelowania danych. Odkrywać! Ujawniać! Objaśniać! Zbiór esejów o sztuce prezentowania danych jest poświęcony graficznej prezentacji danych i sposobowi w jaki ludzki mózg odczytuje dane z wykresów. P r z e m y s ł a w B i e c e k O d k r y w a ć ! U j a w n i a ć ! O b j a ś n i a ć ! Z b i ó r e s e j ó w o s z t u c e p r e z e n t o w a n i a d a n y c h Przemysław Biecek Odkrywać! Ujawniać! Objaśniać! Zbiór esejów o sztuce prezentowania danych Okladka.indd 2 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 7/18/14 4:17:28 PM SmarterPoland.pl ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Zbióresejówosztuceprezentowania danychOdkrywać! Ujawniać! Objaśniać! ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ISBN 978-83-235-1946-1 PDF ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wnioski,skargiizażalenianależykierowaćnaadresdrhab.inż.PrzemysławBiecekInterdyscyplinarneCentrumModelowaniaMatematycznegoiKomputerowegoUniwersytetWarszawskiRedakcjaikorektaKarolinaBiecek,JoannaKarłowska-PikProjektokładkiJakubRakusa-Suszczewski,PrzemysławBiecekSkładkomputerowyksiążkiPrzemysławBiecekTeesejemogłypowstaćwyłączniedziękipomocyiwparciuwieluosób.Szczególniemocnodziękujęmojejżonie,KarolinieBiecek,którawielokrotnieczytałaesejeidzielnieznosiłamojenieustannedopytywaniesięoodbiórkażdego,najmniejszegoszczegółu.OlbrzymiepodziękowaniaślęrównieżJoannieKarłowskiej-Pik,którapodjęłasięsyzyfowejpracy,czy-likorektyjęzykowejimerytorycznejcałegozbioruesejów.Czteremstatystykomchciałbympodziękowaćzarozbudzeniemojegozainteresowaniagra-fikąstatystyczną.AndrzejDąbrowski,FrankHarrell,RossIhakaiEdwardTuezmienilicałkowiciemojepostrzeganiegraficznejprezentacjidanych.Dziękinimzrozumiałem,żegrafikastatystycznatonieozdobnik,alealgorytmkompresjipozwalającejnaefektywneprzedstawienietegocowdanychnajważniejsze.Nakształtesejówznaczniewpłynęłyszczegółowesugestie,wskazówkiArturaWiśniew-skiego,PawłaMackiewicza,MarcinaKozakaiPawłaChudziana.Każdyznichznalazłsiłę,byprzedrzećsięprzezzasiekipierwszychwersjiesejów,przyjrzećsięimzróżnychper-spektyworazwyjaśnićmidlaczegotrudnozrozumiećcochciałemnapisać.Usterki,którepozostały,wynikająwyłączniezmojejkrnąbrnościiupartości.Wydaniepierwsze,Warszawa2014FundacjaNaukowaSmarterPoland.plKsiążkawydananalicencjiCreativeCommonBY SAWięcejinformacjihttp://www.biecek.pl/EsejeISBN:978-83-939695-00 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spistre´sciRyshistoryczny3Percepcjaobrazu33Percepcjakolorów63Percepcjadanych81Kuchnia111Info-pomyłka139Droga157Bibliografia193 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Typographyexiststohonorcontent.RobertBringhurst,TheElementsofTypographicStyle,2002Thegreatestvalueofapictureiswhenitforcesustonoticewhatweneverexpectedtosee.JohnW.Tukey,ExploratoryDataAnalysis,1977Computerprogrammingisanart,becauseitappliesaccumulatedknowledgetotheworld,becauseitrequiresskillandingenuity,andespeciallybecauseitproducesobjectsofbeauty.Aprogram-merwhosubconsciouslyviewshimselfasanartistwillenjoywhathedoesandwilldoitbetter.DonaldKnuth,ComputerProgrammingasanArt,1974We’reinventors–we’recreators.Andthat’sthemostimportantthingaboutwhatwedo.AndIthinkweshouldwelcomefailureeveryonceinawhile.HannahFairfield,VisualJournalism,2010Mostpeoplemakethemistakeofthinkingdesigniswhatitlookslike...Peoplethinkit’sthisveneer–thatthedesignersarehandedthisboxandtold,’Makeitlookgood!’That’snotwhatwethinkdesignis.It’snotjustwhatitlookslikeandfeelslike.Designishowitworks.SteveJobs,TheNewYorkTimes,2003 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wizualizacje,któretworz˛ahistori˛e ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 4Osobyzajmuj˛acesi˛eanaliz˛adanychwiedz˛a,jakwa˙zn˛arol˛epełnigraficznaprezentacjadanychiwynikówanaliz.Jestonaistotnazarównonawczesnymetapiepoznawaniairozumieniazale˙zno´sciopisywanychprzezdane,jakinapó´znymetapiepre-zentacjitychzale˙zno´sciinnymosobom.Jesttakw´srodowiskunaukowym(grafikiwczołowychczasopismachnaukowychs˛aczasemprzygotowywaneprzezzawodowychprojektantów),wmediachprzywiadomo´sciachopartychodane,wbiznesieiwprzemy´sle.Czytelnaikomunikatywnawizualizacjadanychwzmacniasił˛ewyników,anieprzemy´slanalubnieczytelnapod-wa˙zarzetelno´s´cprzeprowadzonychanaliz.Oilejednakcorazwi˛ecejosóbdostrzegawarto´s´cdodan˛adobregograficznegoprzedstawieniadanych,towci˛a˙zniewieleosóbu´swiadamiasobiesk˛adtawarto´s´csi˛ebierze,bł˛edniezakładaj˛ac,˙zeskładasi˛enani˛awył˛acznieestetykaprezentacji1.1Problemznanyprojektantom.Cy-tuj˛acklasyka:Mostpeoplemakethemistakeofthinking:designiswhatitlookslike...Peoplethinkit’sthisveneer–thatthedesignersarehan-dedthisboxandtold,„Makeitlo-okgood!”That’snotwhatwethinkdesignis.It’snotjustwhatitlookslikeandfeelslike.Designishowitworks.(Wi˛ekszo´s´cbł˛edniezakłada,˙zewprojektowaniuchodziowygl˛ad,ofa-sad˛e.˙Zeprojektancidostaj˛apudełkoipolecenie„sprawbyładniewygl˛a-dało”.Mytakniemy´slimy.Niecho-dziowygl˛adczymateriał.Wpro-jektowaniuliczysi˛efunkcjonalno´s´c.)SteveJobsWtymesejub˛edziemyzamiennieu˙zywa´cpoj˛e´c:grafikastatystyczna,infografika,graficznaprezentacjadanychczywi-zualizacjadanych,maj˛ac´swiadomo´s´c,˙zeka˙zdeznichmo˙zeoznacza´cco´sinnegodlaró˙znychosób.Zamiastjednakzaczy-na´codprecyzyjnejdefinicjitegoczymjestwizualizacjadanych,wol˛ezmierzy´csi˛ezpytaniemcojestwyró˙znikiemdobrejgra-ficznejprezentacjidanych?Gdzieznale´z´codpowiedzinatopytanie?Japoszukamichwhistoriiwizualizacjidanych.Wybrałemgrup˛emoimzdaniemnajciekawszychprzykładów,któreopisz˛ewformiekrótkichpodrozdziałów.Przykładyuporz˛adkowałemchronologicznie,traktuj˛acjejakoosobneijednocze´sniebardzoistotneprzystan-kiwpodró˙zyprzezdziejewizualizacjidanych.Zatrzymujemysi˛enadłu˙zejtam,gdzietwórcytejsztukidokonaliprawdzi-wychprzełomów2.2„Historiajestgaleri˛aobra-zów,wktórejznajdujesi˛emałodziełoryginalnychidu˙zokopii”.AlexisdeTocquevilleMoimzdaniemdobrawizualizacjatotaka,któradu˙zopo-kazujeju˙zprzypierwszymspojrzeniu,alemarównie˙zwieledozaoferowaniadlaosóbchc˛acychj˛adłu˙zejstudiowa´c.Po-zostawiamiejscenadalszeodkryciawmiar˛estopniowegojejpoznawaniaorazł˛aczeniajejskładowychwspójn˛aicieka-w˛ahistori˛e.Jestjakzagadka,którarozwi˛azuj˛acemuoferujemomenty:Acha!Awi˛ectaktojest!Tociekawe!Zdarzasi˛e,˙zedobrawizualizacjajestwielow˛atkow˛alubszkatułkow˛aopo-wie´sci˛a,wktórejpierwszeodkryciaodczytanezwykresus˛awprowadzeniemdokolejnych.Prosz˛epotraktowa´cponi˙zszepodrozdziałyjakozaproszeniedoodkrywaniapi˛eknaibogactwawizualizacjidanych,któreprzemawianietylkopoprzezestetyk˛eprezentacji,aleprzedewszystkimprzezwarto´s´cprzedstawianejinformacji.Licz˛e,˙ze ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Ryshistoryczny5poni˙zszeprzykładywielkichwizualizacjistworz˛aramydlaodpowiedzinapytanie,czymjestdobraprezentacjadanych.Ramyteb˛edziemywypełnia´cnadalszychstronachtejksi˛a˙zki.WizualizacjadanychtoopowiadaniehistoriiRysunek1:MalowidłonaskalnezjaskiniChauveta,Francja.´Zródło:Wikipedia,domenapublicznaDlaczegowartoprzedstawia´cdanegraficznie?Jednymzargu-mentówmo˙zeby´cto,˙zejakogatunekmamynajlepiejrozwini˛e-tyzmysłwzroku,któryodgrywałinadalodgrywaolbrzymi˛arol˛ewcodziennymfunkcjonowaniu.Wła´snietenzmysłpo-zwalałnamznale´z´cjadalnejagodyczywypatrze´cjakiego´sdrapie˙znika.Mo˙znapowiedzie´c,˙zetakisposóbzdobywaniainformacjiootaczaj˛acymnas´swiecie„siedzi”wczłowiekuodzaraniadziejów.Zanimjeszczewynalezionopismo,zanimwy-nalezionocyfry,kilkana´scietysi˛acleciprzednasz˛aer˛aludzko´s´cnauczyłasi˛eprzekazywa´chistori˛ezapomoc˛amalowideł.Historiełowieckie,obrazypradawnychzwierz˛at,opisyry-tuałów–towszystkobyłotematemmalunkówna´scianachjaski´n.Dlaczegopierwotnyczłowiek,zamiastpoprzesta´cnaprzekaziesłownym,skrobałna´scianiewizerunekpolowania?Rysunek2:MalowidłonaskalnezjaskiniLascaux,Francja.´Zródło:Wikipedia,domenapublicznaBy´cmo˙zeju˙ztysi˛acelattemuzauwa˙zono,˙zeprzyopowia-daniuhistoriiodpowiedniejejzilustrowaniepozwalalepiejt˛ehistori˛ezrozumie´c.Icho´cnaskalnemalunkinieprzypominaj˛awniczymdzisiejszychwykresów,ł˛aczyjeznimisilnawi˛e´z.Takwspółczesnewykresy,jakimalunkisprzed17tysi˛ecylatsłu-˙z˛aczytelnemuprzedstawieniupewnejhistorii,opowie´scilubzjawiska.Mo˙znajewykorzysta´c,abywzmocni´custn˛anarracj˛ealbopozostawi´cdosamodzielnejkontemplacji.Wartykułachnaukowych,wcodziennejprasie,wprze-mówieniachitekstachpopularnonaukowychposługujemysi˛ej˛ezykiempisanym.Dlaczego?Poniewa˙zpisaniaiczytaniauczy-mysi˛eju˙zwpierwszejklasieszkołypodstawowej,traktujemypismojakopodstawowy´srodekkomunikacjizarazpoj˛ezykumówionym,którypoznajemyjakodziecijeszczewcze´sniej.Rysunek3:MalowidłonaskalnezjaskiniLascaux,Francja.´Zródło:Wikipedia,domenapublicznaSłowopisanetomedium,którewi˛ekszo´s´cznasopanowa-ławwysokimstopniu.Dajeonodu˙z˛aprecyzj˛eipozwalanawyra˙zeniebardzodu˙zejgamykomunikatów.Pomimoprecy-zji,któr˛aonodaje,specjali´sciodkomunikacjizauwa˙zyli,˙zeartykuływgazetach,blogi,przemówieniaprzyci˛agaj˛awi˛ecejczytelnikówibardziejzapadaj˛awpami˛e´c,je˙zelis˛a„ozdobione”schematem,wykresemlubinn˛agrafik˛ailustruj˛ac˛acał˛awypo-wied´z.Dobrzeprzygotowanyrysunekdajenatychmiastowyobraztego,jakwygl˛adagłównynurtopisywanejhistorii,jakijestjejszkielet.Maj˛actenobraz,znaczniełatwiejjestzanurzy´csi˛ewtekst–zarównow˙zmudneszczegóły,jakiwszerokiewyja´snienia. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 6´Swiadczytoopot˛edzemo˙zliwo´sci,jak˛akryjewsobiegra-ficzneprzedstawieniehistoriiopartejnadanych.Nawetje˙zelihistoriajestszczegółowoprzedstawionazapomoc˛atekstu,nawetje˙zeliplanujemyprzezgodzin˛ebarwniej˛aopisywa´c,towka˙zdymztychprzypadkówzwi˛ekszymyskuteczno´s´cprzekazu,je˙zelidostarczymyskrótuwpostaciwykresuczyschematubezpo´sredniodosystemuwizualnegoodbiorcy.Cotozahieroglify?Przenie´smysi˛eterazwtroch˛emniejodległ˛aprzeszło´s´c,wokresostatnichtrzechtysi˛acleciprzednasz˛aer˛a.WtymczasiewEgipciestosowanopismohieroglificzne,opartenahiero-glifach,czyli–zgodniezj˛ezykiemstarogreckim–„´swi˛etychznakach”.Cowspólnegomaj˛ahieroglifyzprezentowaniemdanych?Przypuszczam,˙zewielumogłobystwierdzi´c,˙zedlanichwy-kresystatystycznes˛arównieczytelnecoegipskiehieroglify.U˙zylibytegoporównaniadlapodkre´slenia,˙zeobatetworys˛adlanichkompletnieniezrozumiałe.Jesttakdlatego,˙zezarównowykresystatystyczne,jakiegip-skiehieroglifybazuj˛anaabstrakcjiiu˙zywaj˛asymboli,którychznaczeniezmieniasi˛ewzale˙zno´sciodkontekstu.Odbiorcamusizna´ckodprzekładaj˛acysymboleikombinacjesymbolinaichniedosłowneznaczenie,abyodczyta´cznaczeniehiero-glifów.Wbrewpotocznemuprzekonaniuhieroglifytonieseriaobrazków,któreobrazuj˛apewn˛ahistori˛e,jaktomiałomiejscewprzypadkumalowidełnaskalnych.Przykładowoseriasym-boli:knot,krzesło,chlebiptak,nieoznacza,˙zeprzypal˛acejsi˛e´swiecystałokrzesło,ananimbyłchleb,którynast˛epnieporwałptak.Symbolemaj˛aokre´sloneniedosłowneznaczenie.Naprzykładsymbol„knot”(pierwszypolewejnarysunkunamarginesie)oznaczaspółgłosk˛e„h”.Rysunek4:Zapisstaroegipskie-gosłowa„znikn˛a´c”.Zapiszu˙zy-ciemhieroglifówskładasi˛eztrzechznaków:„knot”,„krzesło”,„bo-chenek”,odpowiadaj˛acychkolej-nod´zwi˛ekom/zbitkomspółgłosek:„h”,„htm”,„t”.Potychznakachwy-st˛epujeznakdeterminatywny„le-c˛acyptak”.Okre´slaonzarównoka-tegori˛ezapisywanegowyrazu,jakikierunekczytania.Wprezento-wanymprzypadkuwyrazczytamyodlewejdoprawej,awi˛ecwstro-n˛eprzeciwn˛adokierunku,wktóryzwróconyjestsymbolptaka.´Zródło:opracowaniewłasnezu˙zy-ciemkrojupismaJSeshPrzyjrzyjmysi˛ebli˙zejgramatycehieroglifów.Wyrazys˛azapisywanezapomoc˛aci˛agówznaków.Pocz˛atektakiegoci˛a-guskładasi˛ezsymbolipełni˛acychfunkcjeznakówfonetycz-nychodpowiadaj˛acychzbioromspółgłosek(samogłoskinies˛azapisywane).Ostatnisymboljestznakiemdookre´slaj˛acym(fachowonazywanymznakiemdeterminatywnym),któryokre-´slakategori˛esłowa.Wsytuacjigdytensamzapisfonetycznymo˙zeodnosi´csi˛edokilkuró˙znychsłów,dodanieinformacjiokategoriidanegosłowaułatwiajegoodczytanie.Odczytuj˛achieroglify,podobniejakwprzypadkuczyta-niawykresów,senssłowaotrzymujemy,składaj˛acznaczeniaiwspólnerelacjeskładowychsymboli.Nieinterpretujemyjed- ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Ryshistoryczny7nakbezpo´sredniosymbolinawykresie,aleodczytujemyprzy-pisaneimznaczenialubd´zwi˛eki.Abyzrozumienieprzekazubyłomo˙zliwe,regułyzapisuiznaczeniesymboli,czylikodjakimsi˛eposługujemy,musz˛aby´cznanenadawcyiodbior-cy.Wprzypadkuegipskichhieroglifówkierunekczytaniajestokre´slonyprzezstron˛e,wktór˛azwrócones˛asymbole.Napismo˙znaodczytywa´czlewejdoprawejlubzprawejdolewej,wzale˙zno´sciodtego,czysymbolewnapisiezwrócones˛awlewoczywprawo.Wykresystatystycznetak˙zeu˙zywaj˛aabstrakcyjnychznakówisymboli,którychkształt,kolor,wielko´s´c,poło˙zenie,liczbamaj˛acz˛estoniedosłowne,symboliczneznaczenie.Znaczenietopowinnoby´czrozumiałedlaodbiorcy,dlategote˙zdowykresówzwykledodajesi˛elegend˛ezwyja´snieniamikodu.Przedsta-wiaj˛acinformacj˛ewbardziejabstrakcyjnysposób,prezentuj˛acwielko´scizapomoc˛apoło˙zeniawukładziewspółrz˛ednychczypoprzezwielko´s´cobiektu,korzystamyzniedosłownychznacze´n.Powinni´smywi˛ecupewni´csi˛e,˙zeodbiorcawła´sciwieodczytanaszeintencje.Przykładowo,korzystaj˛aczkolorów,na-le˙zymie´cnauwadze,˙zewró˙znychcz˛e´sciach´swiatakoloromprzypisanes˛aodmienneznaczenia3.3Kolorbiałybyłprzezstaro˙zyt-nychEgipcjankojarzonyznieuro-dzajemize´smierci˛a,wChinachjesttokolor˙załobyinieszcz˛e´scia,awEuropiekojarzysi˛ezczysto´sci˛aidobremJe˙zelib˛edziemyu˙zywa´csymboliniezrozumiałychdlaod-biorcy,mo˙zemystworzy´cwykresrównietrudnydoodczytaniacoegipskiehieroglifydlawi˛ekszo´sciwspółczesnychludzi.Tekst należy czytać od lewej do prawej, z góry na dół.= rzecz= wszystkie= ich= ołtarz= potężny= ty= Wszystko na ich ołtarz, jesteś potężnyRysunek5:Zapiszu˙zyciemhie-roglifówzdania„Wszystkonaichołtarz,jeste´spot˛e˙zny”.Zdj˛ecieeks-ponatuzmuzeumLuwr,salastaro-˙zytnegoEgiptu.Wra˙zenierobipre-cyzja,zjak˛awykonanyjestka˙zdysymbol.´Zródło:opracowaniewła-sne ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 8Czasem,abywykona´cinteresuj˛ac˛awizualizacj˛edanych,musiszby´cprawdziwymczłowiekiemrenesansu...Pi˛eknokryjesi˛ewwizualizacjach,któreprezentuj˛ainformacj˛enieznan˛auprzednioodbiorcy,wtakisposób,którypozwolit˛enieznan˛aprawd˛eodkry´ciłatwoj˛azapami˛eta´c.Wa˙zne,abyprezentacjatakabyłaciekawa,odbiorcaprzecie˙zmusichcie´codkrywa´c,prawda?Osobystosuj˛acetechnikiskutecznegoza-pami˛etywaniawiedz˛a,jakpomocnemo˙zeby´codpowiedniegraficzneprzedstawienieinformacji,nawetje˙zelitawizualiza-cjab˛edziemiałamiejscewył˛aczniewgłowie.Cz˛estołatwiejjestzapami˛eta´cobraz,zktóregomo˙znaodczyta´cproporcje,ni˙zzapami˛eta´ctesameproporcjewichliczbowejpostaci.Rysunek6:PróbaprzedstawieniaproporcjiludzkiegociałaprzezarchitektaFrancescadiGiorgiow1470roku.´Zródło:Wikipedia,domenapubliczna´Swietn˛ailustracj˛ategofaktujestbardzooryginalnawizu-alizacja,któr˛aopracowałmistrzrenesansuLeonardodaVinci(1452–1519).ChodzimiorysunekonazwieCzłowiekwitru-wia´nski,któryotwieratenesej.˙Zyj˛acywczasachLeonardadaVinciiwcze´sniejszychmieliproblemyzezrozumieniemproporcjiciałaidealniezbudowanegoczłowieka.Uwa˙zaj˛acsyl-wetk˛eludzk˛azaprzejawdoskonało´sci,próbowaliwpisa´cj˛awobryskatedrylubzamku.Abydoceni´cdziełoLeonardadaVinci,trzebanajpierwzobaczy´c,jaknieudolnieproporcjeludzkiegociałaprzedstawialijemuwspółcze´sni.Dojednychzbardziejudanychpróbtamtejepokizaliczy´cmo˙znaszkicearchitektaFrancescadiGiorgio,którezdzisiejszejperspektywys˛adalekieoddoskonało´sci.IlustracjaLeonardadaVinciodwołujesi˛edoksi˛egirzymskie-goarchitektaWitruwiusza,wedługktóregowysoko´s´cidealniezbudowanegoczłowiekaodpowiadaszeroko´scirozło˙zonychramion.Ponadtodługo´s´cstopydorosłegom˛e˙zczyznyto1/7wysoko´sciczłowieka,adługo´s´cłokciato1/4tejwysoko´sci.Sylwetk˛eczłowiekamo˙znapodzieli´cwpionienaczteryrównecz˛e´sci,którychgraniceprzebiegaj˛anawysoko´scikolan,pod-brzuszaipiersi.Wysoko´s´cczłowiekaidługo´scijegoko´nczynmo˙znarównie˙zwyrazi´cjakowielokrotno´scidługo´scijegora-mion,nadgarstka,łokciaczybarku.Alejakprzedstawi´ctobogactwowzajemnychzale˙zno´scipomi˛edzydługo´sciamicz˛e-´sciciała?Patrz˛acnaszkicCzłowiekwitruwia´nskiautorstwaLeonar-dadaVinci,dostrze˙zemytewszystkieproporcjeizale˙zno´sci.Czy˙zniejesttointeresuj˛acailustracjaukazuj˛acazale˙zno´scidlawielujemuwspółczesnych,jakrównie˙zwieluznasnieznane?Intuicyjniewydawa´cbysi˛emogło,˙zerozpi˛eto´s´cramionjestmniejszani˙zwysoko´s´cczłowieka,atymczasemprostepomia-rypokazuj˛a,˙zedlawi˛ekszo´sciosóbtaró˙znicanieprzekraczakilkucentymetrów. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Ryshistoryczny9Abywykona´ctak˛abogat˛awszczegółyizale˙zno´sciwizu-alizacj˛e,autormusiałzna´cdziełaarchitektów,wtymWitru-wiusza,zna´canatomi˛eczłowieka,musiałpotrafi´cprezentowa´cgraficznieinformacj˛eorazmie´cdu˙z˛awyobra´zni˛e.Musiałby´cprawdziwymczłowiekiemrenesansu.Rysunek7:Człowiekwitruwia´nskiautorstwaLeonardadaVinci.Galle-riadell’Accademia,Wenecja(1485–90).Wpisaniesylwetkim˛e˙zczy-znywkwadratpozwalaprzedsta-wi´crozpi˛eto´s´cramioniwysoko´sci.Wpisaniewokr˛agpozwalapoka-za´czasi˛egramionpodniesionychdogóryiodchylonejnogi,linia-mipomocniczymizaznaczonodłu-go´sciposzczególnychelementówciała.Wzrostpodzielononaczteryrównecz˛e´sci,dzi˛ekiczemułatwiejzauwa˙zy´c,˙zegłowajestszóst˛acz˛e-´sci˛awysoko´sci,stopasiódm˛a,dłu-go´s´cłokciaiodległo´s´ckolanaodstopys˛aczwart˛acz˛e´sci˛awysoko-´sci.´Zródło:Wikipedia,domenapu-bliczna...alboo´swieceniaPrzenie´smysi˛eterazonast˛epnetrzystulecia,wczasyo´swie-cenia,abyprzyjrze´csi˛ebardzociekawemuwykresowi,któryopracowałteolog,filozofichemikJosephPriestley(1733–1804).JosephPriestleyzasłyn˛ałmi˛edzyinnymijakoodkrywcatlenu,alewnaszejw˛edrówcepohistoriibardziejinteresuj˛aceb˛edzieinnejegodokonanie,mianowiciewykresprezentuj˛acydanewawangardowy,jaknatamteczasy,sposób.Wykrestenzyskałolbrzymi˛apopularno´s´c,odrazubyłuzna-nyzaprzełomowyiniew˛atpliwiestanowiłinspiracj˛edlainnychosóbzainteresowanychprezentacj˛adanych.WczasachPrie-stleyatakaprezentacjadanychbyłaprawdziw˛arewolucj˛a.Naniewielkiejprzestrzeniprzedstawionoinformacj˛eookresach˙zyciaznanychm˛e˙zówstanu.Zwykresumo˙znanatychmiastodczyta´c,ktobyłkomuwspółczesny,ktomógłby´cczyim ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 10Rysunek8:Wykresprezentuj˛acyokresy˙zyciapolityków,m˛e˙zówsta-nu(poni˙zejpoziomejlinii)orazludzinauki(powy˙zejpoziomejli-nii).ChartofBiographyJosephaPrie-stleya(1765).´Zródło:Wikipedia,domenapublicznauczniem,ktozkimmógłutrzymywa´ckontakty.Je˙zelidataurodzinlub´smiercibyłanieznana,tonawykresiejesttoza-znaczonewciekawysposóbzu˙zyciemkropkowanejlinii.Przedstawianiedanychwzdłu˙zliniiczasu(ang.timeline)odmomentuzaprezentowaniaswojegowykresuprzezPriestleyacieszyłosi˛eniemalej˛ac˛apopularno´sci˛a.Nierazmetodataznaj-dywałaefektownezastosowania.Naprzykładkilkalattemuodkryłj˛ananowodlaswoichpotrzebportalspołeczno´sciowyFacebook,azaniminnetegotypuserwisy.Zainteresowanytymsposobemprezentacji,zastosowałempodobnyformatdoprzedstawieniadatypierwszejpublikacjilekturszkolnych,napisanychporoku1700.Zaznaczyłemokre-sy˙zyciaautorówtychlektur,przezcomo˙znaodczyta´cilelatmiałautorgdyuko´nczyłpisaniedanegodziełaorazjacyinniautorzybylimuwspółcze´sni.Czasemdatapublikacjikryjewsobieciekaw˛ahistori˛e,któr˛amo˙znaopowiedzie´c,u˙zywaj˛actegowykresujakotła.Przykła-dowoFranzKafkapisałdoszuflady,prosz˛acwtestamencieprzyjacielaMaxaBrodaospalenienotatekpojego´smierci.Tenjednakjegowolinieposłuchałidzi´sProcesjestlektur˛a,aleopu-blikowan˛aju˙zpo´smierciautora.WprzypadkuFaustaJohannaWolfgangaGoethegodatapublikacjijestmomentemzako´ncze-niaopracowaniadzieła,któreautortworzyłprzezcałedorosłe˙zycie.Dyskusyjnemo˙zeby´cuznanieJosephaConradazaobco-krajowca,jesttobowiempseudonimJózefaTeodoraKonradaKorzeniowskiego,którybyłPolakiemiczułsi˛ePolakiem,alepublikowałwj˛ezykuangielskim,dlategozostałumieszczonywgórnympanelutegowykresu. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Ryshistoryczny1117001720174017601780180018201840186018801900192019401960198020001700172017401760178018001820184018601880190019201940196019802000Monachomachia (1777)Dziady cz. IV (1822)Kordian (1833)Bema pamięci żałobny rapsod (1851)Lalka (1889)Ludzie bezdomni (1899)Wesele (1901)Ptakom niebieskim (1905)Chłopi (1908)Sad rozstajny (1912)Sokrates tańczący (1920)Karmazynowy poemat (1920)Hymny (1921)Koniec świata (1930)Panny z Wilka (1932)Sklepy cynamonowe (1933)Ferdydurke (1937)Równanie serca (1938)Dwie miłości (1940)Pożegnanie z Marią (1947)Nic w płaszczu Prospera (1948)Inny świat (1953)Zniewolony umysł (1953)Tango (1964)Pan Cogito (1974)Kronika wypadków miłosnych (1974)Zdążyć przed Panem Bogiem (1977)Trzydzieści lat wierszy (1982)Kamień na kamieniu (1984)Wakacje mizantropa (1993)Pegaz zdębiał (1995)Sto wierszy – sto pociech (1997)Powrót (2003)Podróże z Herodotem (2004)Faust (1832)Ojciec Goriot (1835)Pani Bovary (1857)Zbrodnia i kara (1867)Nana (1880)Jądro ciemności (1902)Proces (1925)Mistrz i Małgorzata (1938)Myszy i ludzie (1939)Dżuma (1947)Rok 1984 (1949)Kocia kołyska (1963)Sto lat samotności (1974)Imię róży (1980)Nieznośna lekkość bytu (1984)Osmaleni (1999)Ignacy Krasicki (1735−1810)Adam Mickiewicz (1798−1855)Juliusz Słowacki (1809−1849)Cyprian Norwid (1821−1883)Bolesław Prus (1847−1912)Stefan Żeromski (1864−1925)Stanislaw Wyspiański (1869−1907)Leopold Sta(cid:22) (1878−1957)Władysław Stanisław Reymont (1867−1925)Bolesław Leśmian (1877−1937)Julian Tuwim (1894−1953)Jan Lechoń (1899−1956)Jan Kasprowicz (1860−1926)Konstanty Ildefons Gałczyński (1905−1953)Jarosław Iwaszkiewicz (1894−1980)Bruno Schulz (1892−1942)Witold Gombrowicz (1904−1969)Julian Przyboś (1901−1970)Krzysztof Kamil Baczyński (1921−1944)Tadeusz Borowski (1922−1951)Tadeusz Rózewicz (1921−2014)Gustaw Herling−Grudziński (1919−2000)Czesław Miłosz (1911−2004)Sławomir Mrożek (1930−2013)Zbigniew Herbert (1924−1998)Tadeusz Konwicki (1926−)Hanna Krall (1935−)Miron Białoszewski (1922−1982)Wiesław Myśliwski (1932−)Ewa Lipska (1945−)Stanisław Barańczak (1946−)Wisława Szymborska (1923−2012)Adam Zagajewski (1945−)Ryszard Kapusciński (1932−2007)Johann Wolfgang Goethe (1749−1832)Honoriusz Balzak (1799−1850)Gustaw Flaubert (1821−1880)Fiodor Dostojewski (1821−1881)Emil Zola (1840−1902)Joseph Conrad (1857−1924)Franz Ka(cid:21)a (1883−1924)Michail Bulhakow (1891−1940)John Steinbeck (1902−1968)Albert Camus (1913−1960)George Orwell (1903−1950)Kurt Vonnegut (1922−2007)Gabriel Garcia Marquez (1927−)Umberto Eco (1932−)Milan Kundera (1929−)Irit Amiel (1931−)Rysunek9:Lekturyobowi˛azkowewliceumzokresuodo´swieceniadoliteraturywspółczesnej.Nagór-nympaneluprzedstawionodzieławydaneporazpierwszywj˛ezy-kuinnymni˙zpolski,nadolnympaneludzieławydaneoryginalniewj˛ezykupolskim.Czerwon˛akrop-k˛azaznaczonodatypublikacjida-negodzieła.Szarymiprostok˛ata-mizaznaczonookres˙zyciaautoraokre´slonejlektury.Pełenprostok˛atodpowiadaokresowi10lat.´Zródło:opracowaniewłasneTak˛apomocdydaktyczn˛apoloni´scimog˛au˙zywa´cjakoszkie-letdoomawianiawpływudziełjednychautorównainnych.Danetoabstrakcjarzeczywisto´sci,awizualizacjadanychtoabstrakcjaabstrakcjiWnaszejw˛edrówcepokolejnychepokachgraficznerepre-zentacjeinformacjistaj˛asi˛ecorazbardziejabstrakcyjne.Abypoprawnieodczyta´cprezentowanyprzekaz,odbiorcamusizna´cpewnefaktydotycz˛aceobiektówu˙zytychnawykresie,np.okr˛egu,kwadratuczyte˙zkartezja´nskiegoukładuwspół-rz˛ednych.Wykresdanychtoabstrakcja4danych.Elementabstrakcji4Abstrakcja–procestworzeniapo-j˛e´cogólnych,procesupraszczaniaproblemu.Sposóbrozumowaniale-˙z˛acyupodstawmatematyki,pole-gaj˛acynaodrzuceniucz˛e´scicechprzedmiotówfizycznychwceluwyeksponowaniacechpo˙z˛adanych.´Zródło:˙zonawwizualizacjijestnatyleistotny,˙zezaojcastatystycznejwi-zualizacjidanychuznajesi˛edopieroSzkotaWilliamaPlayfaira(1759–1823).Playfairpracowałwwieluzawodach,cowo´swie-ceniuniebyłoa˙ztakniespotykanew´sródludziwykształco-nych.Pracowałjakoin˙zynier,budowniczymłynów,złotnik,statystyk,pisałte˙zdziełapo´swi˛econeekonomiipolitycznej.W1786rokuopublikowałTheCommercialandPoliticalAtlas5,5WilliamPlayfair.TheCommercialandPoliticalAtlas.London,1stedi-tion,1786 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 12Rysunek10:WykrespaskowyzTheCommercialandPoliticalAtlasWillia-maPlayfaira.Przedstawiawielko´s´cimportuorazeksportupomi˛edzySzkocj˛aajejhandlowymipartnera-mi.Najwi˛ekszympartneremhan-dlowymwtymczasiebyłaIrlan-dia.´Zródło:Wikipedia,domenapu-blicznadzieło,wktórymprzedstawiłró˙znorodnedaneowymianiedóbrpomi˛edzypa´nstwami.Dlazwi˛ekszeniaczytelno´scidanezamieszczonewtabelachzilustrowałdodatkowozapomoc˛a43wykresówszeregówczasowychorazjednegowykresupa-skowego.Tenwykrespaskowybyłdlajemuwspółczesnychczym´szupełnienowym.Znanebyłyprezentacjedanychpokazuj˛acejakokre´slonewarto´scizmieniaj˛asi˛ewczasie(wykresyczaso-we)lubjakzale˙z˛aodpoło˙zeniageograficznego(kartogramy).Wykrespaskowyjestabstrakcj˛adanychbezwykorzystaniame-taforyrzeczywistychobiektów.Ztegopowodujestuznawanyjakoprzykładpierwszejgrafikistatystycznejopublikowanejwdu˙zymdziele.Nawykresiepaskowymdanes˛aprzedstawionezapomoc˛adługo´sci,cowymagaodczytelnikazrozumieniaabstrakcyjnejreprezentacjiliczb.Alepoopanowaniutegokodu,tagraficznareprezentacjaliczbjestdu˙zoczytelniejszani˙ztabelapełnacyfr.Obecniewykresypaskowes˛awpowszechnymu˙zyciu,s˛aumieszczanewpodr˛ecznikachiartykułach.Jestemprzekonany,˙zeka˙zdyzCzytelnikówmiałnierazznimikontakt.Rysunek11:WykreskołowyzTheStatisticalBreviaryWilliamaPlay-faira,przedstawiawzgl˛edn˛awiel-ko´s´ceuropejskiej,afryka´nsiejiazja-tyckiejcz˛e´sciImperiumOsma´n-skiego.´Zródło:Wikipedia,domenapublicznaWilliamaPlayfairauznajesi˛ete˙zzawynalazc˛ewykresukołowego.Pierwszytakiwykresmo˙znaznale´z´cwdzieleTheStatisticalBreviary,opublikowanymw1801roku6.Dzi´stameto-6WilliamPlayfair.TheStatisticalBreviary.London,1801daprezentacjidanychcieszysi˛ew´sródstatystykówzł˛asław˛a,poniewa˙zjestnagminnienadu˙zywanawsytuacjach,wktórychdanemo˙znapokaza´cznacznieczytelniej,korzystaj˛aczinnychdost˛epnychwykresów.Niesposóbjednakniedoceni´cznacze-niatejformyprezentacjidanych.Odczasujejwynalezienia, ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Ryshistoryczny13Rysunek12:WykresbilansuzTheCommercialandPoliticalAtlasWil-liamaPlayfaira.Przedstawiawiel-ko´s´cangielskiegoimportuiekspor-tu,atak˙zebilanstychdwóchwar-to´sci.´Zródło:Wikipedia,domenapublicznanapocz˛atkuXIXwieku,byławykorzystywanawielokrotnieiwniektórych´srodowiskachjestpostrzeganajakoznakrozpo-znawczystatystykistosowanej.Playfairznanybyłzopinii,˙zewykresyprzedstawiaj˛ada-neznacznielepiejni˙ztabele.Dawałupusttemuprzekonaniu,okraszaj˛acswojedziełalicznymiwykresami,podziwianymizewzgl˛edunaichprzemy´slanyprojekt,umo˙zliwiaj˛acyszyb-kieprzekazaniekluczowychfaktów.Przykłademmo˙zeby´cponi˙zszyrysunek,prezentuj˛acybilanspomi˛edzyeksportemaimportemAnglii.Niejestpotrzebny˙zadendodatkowyko-mentarz,abyodbiorcamiałodrazuogólnepoj˛ecieotym,jakkształtowałasi˛ewielko´s´ceksportuiimportuiwzajemnybilansnaprzestrzenikilkudziesi˛eciulat.Takiemuwykresowimo˙zetowarzyszy´ctabelalubopis,po-zwalaj˛acenaszczegółoweodczytaniewysoko´sciimportuieks-portuwkolejnychlatach.Aleju˙zsamwykrestworzywnaszymumy´sleszkielettego,coznajdziemywdanych.Natychmiastwidzimy,˙zeimportprzezprezentowane80latpozostawałnapodobnympoziomie,podczasgdyeksportrósł,szczegól-nieszybkowdwóchokresach:1700–1715i1755–1775,gdytoprzekroczyłpoziomimportu.Wykrespozwalanazobaczenietego,czegoniezobaczymywta-beliliczbPowy˙zszegrafikimiałycharaktersprawozdawczy.Opisywały,jakrzeczywygl˛adaływmniejlubbardziejodległejprzeszło´sci. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 14Alewykresymog˛asi˛erównie˙zznacznieprzysłu˙zy´czupełnienowymodkryciomnaukowymispołecznym.Ciekawymprzy-kłademgrafikistatystycznejtowarzysz˛acejnaukowejrewolucjijestwykresopracowanyprzezlekarzadr.JohnaSnowa(1813–1858)dotycz˛acyepidemiicholerywlondy´nskimSohow1854roku.Oistotnejwadzetegodzieła´swiadczymi˛edzyinnymito,˙zedzi˛ekiwynikomzpracynadt˛aepidemi˛aJohnSnowjestuznawanyzaprekursoraepidemiologii.Rysunek13:PortretJohnaSno-wa.´Zródło:Wikipedia,domenapu-blicznaNakre´slmykontekst.Jest1854rok,liczbamieszka´ncówdziel-nicylondy´nskiegoSohoszybkoro´snie.Dzielnicaniemakana-lizacji.Nieczysto´sciprzechowywanes˛awszambachmieszcz˛a-cychsi˛ewpiwnicach.Niestetyszambanies˛awystarczaj˛acodu-˙zejaknapotrzebyszybkorosn˛acejliczbymieszka´ncówizbytszybkosi˛eprzepełniaj˛a.WładzeLondynunakazuj˛ajecz˛e´sciejopró˙znia´cprzezwylaniezawarto´scidoTamizy.WLondynieniedługowybuchaepidemiacholery,którawci˛agupierw-szegomiesi˛acazabijaprzeszło120osób,ał˛acznieofiarjestponad600.Zarazaspowodowałatak˛apanik˛e,˙zejednatrzeciamieszka´ncówSohouciekłazmiastawobawieoswoje˙zycie.Wtamtychczasachwierzono,˙zecholerajestrozprzestrze-nianaprzez„morowepowietrze”.Przypomnijmy,˙zebakteriewywołuj˛acechorobyodkryłLouisPasteurdopiero7latpó´z-niej,zatemtakpodczastejepidemiijakiwcze´sniejszychludzieRysunek14:Wykres,któryprze-szedłdohistoriijakodowódna´zródłoepidemiicholerywlondy´n-skimSoho.Mapazostałaopraco-wanaprzezJohnaSnow,alena-rysowałj˛aiwydrukowałlitografJohnChurchill.´Zródło:OntheMo-deofCommunicationofCholera,2ndEd.,JohnChurchill,NewBurling-tonStreet,London,England,1855 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Ryshistoryczny15naprawd˛eniemielipoj˛eciazczymtaknaprawd˛emaj˛adoczy-nienia.Naszbohater,JohnSnow,szukaj˛acprzyczynyepidemii,rozmawiałzmieszka´ncamiopanowanejchorob˛adzielnicy.Od-krył,˙zewszystkieprzypadkizachorowa´ni´smiercis˛azwi˛azanezpomp˛awodynaBroadStreet.Zgonydotyczyłygłównieosóbmieszkaj˛acychwtejokolicyalbodzieciucz˛eszczaj˛acychdoszkoływpobli˙zu,alboosóbmieszkaj˛acychdalej,alepobiera-j˛acychwod˛eztegouj˛ecia.Zauwa˙zyłtodzi˛ekinaniesieniunamap˛edzielnicypunktówsymbolizuj˛acychzachorowaniedanejosobywmiejscujejzamieszkania/pracy/szkoły.JohnSnowniepotrafiłwytłumaczy´c,codokładniet˛echoro-b˛ewywołuje,alezebranedowodywystarczyły,byprzekona´cwładzeLondynudozamkni˛eciawskazanegouj˛eciawody.JakprzyznawałsamSnow,epidemiabyłaju˙zwtedywfazieko´nco-wejiniesposóbprzypisa´cdefinitywnegozako´nczeniaepidemiiwył˛acznietejdecyzji.Zpewno´sci˛ajednakograniczyłotolicz-b˛eprzypadków´smiertelnychiprzyczyniłosi˛edolepszegozrozumieniaprzyczynepidemii.Pó´zniejudałosi˛eustali´c,˙zeroznosz˛acazarazkipompawodybyłapoło˙zonabardzobliskojednegozszamb.Mapaprzedstawionanarysunku14ijejrekonstrukcjaprzed-stawionanarysunku15,opracowananapodstawiepakietuOxford St #1Oxford St #2Gt MarlboroughCrown ChapelBroad StWarwickBriddle StSo SohoDean StCoventry StVigo St0100 m.Rysunek15:Rekonstrukcjawy-kresuSnowa.Czerwonepunk-typrzedstawiaj˛amiejscazamiesz-kaniaofiarcholery,niebieskietrójk˛atyprzedstawiaj˛apoło˙zenieuj˛e´cwody.Wyra´zniewida´czwi˛a-zekpomi˛edzyodległo´sci˛aoduj˛e-ciawodynaBroadSt.amiej-scemzamieszkaniaofiarepidemii.Wykresopracowanozu˙zyciemda-nychzpakietuHistData.´Zródło:opracowaniewłasne
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Odkrywać! Ujawniać! Objaśniać!
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: