Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00197 005558 12618729 na godz. na dobę w sumie
„Odwrócona hipoteka” jako nowa usługa na rynku finansowym - ebook/pdf
„Odwrócona hipoteka” jako nowa usługa na rynku finansowym - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 298
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-812-8114-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Monografia pt. „Odwrócona hipoteka jako nowa usługa na rynku finansowym” dotyczy bardzo aktualnej, z uwagi na kryzys systemów emerytalnych w wielu krajach, stosunkowo „nowej” usługi finansowej, jej regulacji prawnej i funkcjonowania, , zwanej potocznie i raczej powszechnie „odwróconą hipoteką”, zarówno w modelu kredytowym w postaci odwróconego kredytu hipotecznego, jak i w modelu sprzedażowym w postaci renty dożywotniej czy odpłatnego świadczenia dożywotniego (zwanych także rentą hipoteczną). To co wyróżnia prezentowaną monografię to kompleksowa (ujmująca badaną problematykę z perspektywy nauk prawnych, ekonomicznych, a nawet społecznych) widziana zarówno z perspektywy ogólnych problemów związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i ochrony klienta tej usługi, jak i poprzez wskazanie problemów szczegółowych. Poza tym prezentowana w monografii problematyka jest wieloaspektowa, ujmowana jest z różnych perspektyw i punktów widzenia, z uwzględnieniem problemów prawnych i ekonomicznych, ale także praktycznych, jak również potrzeb, barier i przeszkód związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa oraz rzeczywistej i efektywnej ochrony potencjalnemu klientowi korzystającemu z tej usługi finansowej, także w kontekście planowanych regulacji w tym zakresie, dotyczących renty dożywotniej (odwróconej hipoteki w modelu sprzedażowym).

Publikacja będąca efektem inicjatywy podjętej przez jej redaktor naukową – Panią dr hab. E. Rutkowską-Tomaszewską zasługuje na uwagę z kilku powodów. Po pierwsze, traktuje ona o tematyce, która jak dotychczas w polskiej literaturze prawniczej nie doczekała się obszernego omówienia w formie pozycji zwartej. Po drugie, jak już wspomniano, dotyczy ona problematyki aktualnej, która stanowi przedmiot licznych dyskusji, wynikających z pojawiających się problemów natury teoretycznej, ale także i praktycznej. Po trzecie, tym co stanowi w ocenie recenzenta o wyjątkowości publikacji jest jej interdyscyplinarny charakter. Wczytując się bowiem w życiorysy naukowe Autorów poszczególnych opracowań, składających się na monografię, odnajdujemy wśród nich specjalistów z zakresu prawa, ekonomii, a także socjologii. W efekcie do rąk Czytelnika trafia publikacja, która problem hipoteki odwróconej ujmuje kompleksowo ….. Każdy z siedemnastu rozdziałów tworzących pracę jest wyjątkowy sam w sobie. Co ważne, żaden z nich nie stanowi kopii innego, co potwierdza tezę o rzetelnym przygotowaniu koncepcji pracy przez jej Redaktor Naukową. Z tego też względu monografia pod redakcją naukową E. Rutkowskiej-Tomaszewskiej z całą pewnością stanowić będzie doskonałe źródło wiedzy tak dla praktyków, jak i przedstawicieli teorii….

Z recenzji prof. UAM dr hab. Tomasza Nieboraka, Uniwersytet A. Mickiewicza w Poznaniu

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

MONOGRAFIE PRAWNICZE „ODWRÓCONA HIPOTEKA” JAKO NOWA USŁUGA NA RYNKU FINANSOWYM Pod redakcją EDYTY RUTKOWSKIEJ-TOMASZEWSKIEJ Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE EDYTA RUTKOWSKA-TOMASZEWSKA (red.) • „ODWRÓCONA HIPOTEKA” JAKO NOWA USŁUGA NA RYNKU FINANSOWYM Polecamy nasze najnowsze publikacje z tej serii: Urszula Promińska (red.) WKŁADY NIEPIENIĘŻNE DO SPÓŁEK HANDLOWYCH Emil Pływaczewski, Emilia Jurgielewicz-Delegacz, Diana Dajnowicz-Piesiecka (red.) WSPÓŁCZESNA PRZESTĘPCZOŚĆ I PATOLOGIE SPOŁECZNE Z PERSPEKTYWY INTERDYSCYPLINARNYCH BADAŃ KRYMINOLOGICZNYCH Piotr Zacharczuk OBSZARY SPECJALNE W POLSKIM MATERIALNYM PRAWIE ADMINISTRACYJNYM Jarosław Grykiel UPRAWNIENIA WIERZYCIELA Z UMOWY PRZEDWSTĘPNEJ W RAZIE JEJ NIEWYKONANIA LUB NIENALEŻYTEGO WYKONANIA PRZEZ DŁUŻNIKA Katarzyna Samulska ZASADA SZYBKOŚCI POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO W PRAWIE POLSKIM Ewelina Cała-Wacinkiewicz, Jerzy Menkes, Władysław Pęksa, Wojciech Staszewski, Joanna Nowakowska-Małusecka (red.) IDEE, NORMY I INSTYTUCJE KONGRESU WIEDEŃSKIEGO – 200 LAT PÓŹNIEJ – PERSPEKTYWA MIĘDZYNARODOWA www.ksiegarnia.beck.pl „ODWRÓCONA HIPOTEKA” JAKO NOWA USŁUGA NA RYNKU FINANSOWYM Pod redakcją Edyty Rutkowskiej-Tomaszewskiej Autorzy Bolesław Meluch, Magdalena Wasylkowska-Michór, Robert Majkowski, Anna Szafranek, Patrycja Kowalczyk-Rólczyńska, Mariusz Dybał, Julitta Koćwin, Mateusz Imioł, Aneta Paleczna, Lesław Góral, Beata Pachuca-Smulska, Beata Sieńko-Kowalska, Agnieszka Wachnicka, Michał Rafał Walczak, Agnieszka Malarewicz-Jakubów, Jarosław Firlit, Paweł Czaplicki, Maria Jasińska WYDAWNICTWO C.H.BECK WARSZAWA 2017 Wydawca: Joanna Ablewicz Recenzja: prof. UAM, dr hab. Tomasz Nieborak Publikacja została dofinansowana przez Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, Fundację Mercatus et Civis, Fundusz Hipoteczny Dom oraz Konferencję Przedsiębiorstw Finansowych © Wydawnictwo C.H.Beck 2017 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C.H.Beck Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-812-8113-3 ISBN e-book 978-83-812-8114-0 Spis treści IX Wstęp ........................................................................................................................... XV Wykaz skrótów .......................................................................................................... XIX Bibliografia ................................................................................................................ Notki o autorach ....................................................................................................... XXIX Część I. Odwrócona hipoteka na rynku usług finansowych – dobrodziejstwo czy zagrożenie? Rozdział I. Odwrócona hipoteka – model kredytowy czy model sprzedażowy? Czy polski senior będzie mógł wzmocnić swój budżet? (Bolesław Meluch) ................................................................................................. Rozdział II. Renta dożywotnia czy odwrócona hipoteka? Studium porównawcze (Magdalena Wasylkowska-Michór) .......................................... Wstęp ........................................................................................................... 1. Zakres podmiotowy regulacji prawnych ............................................... 1.1. Kredytobiorcy i świadczeniobiorcy ............................................... 1.2. Kredytodawcy i świadczeniodawcy ............................................... 2. Zabezpieczenie wierzytelności ................................................................ 3. Prawa i obowiązki stron umowy ............................................................ 3.1. Prawa i obowiązki kredytodawców i świadczeniodawców ........ 3.2. Prawa i obowiązki świadczeniobiorców i kredytobiorców ........ 4. Realizacja umowy ...................................................................................... Podsumowanie ........................................................................................... Rozdział III. Hipoteka odwrócona – wyzwania, zagrożenia, potencjał rynku (Robert Majkowski) .................................................................................. Rozdział IV. Odwrócony kredyt hipoteczny jako system wsparcia osób starszych w środowisku zamieszkania (Anna Szafranek) ........................... Wstęp ........................................................................................................... 1. Odwrócony kredyt hipoteczny – uwarunkowania prawne ................ 2. Warunki mieszkaniowe a sytuacja materialna osób starszych ........... 3. Model wsparcia osób starszych w środowisku zamieszkania ............. Podsumowanie ........................................................................................... 3 15 15 16 16 17 21 23 23 26 30 33 39 55 55 57 59 62 64 V Spis treści Rozdział V. Equity release – ryzyko i jego determinanty (Patrycja Kowalczyk-Rólczyńska) ........................................................................ Wstęp ........................................................................................................... 1. Rozwój equity release – wybrane aspekty .............................................. 2. Rodzaje ryzyka towarzyszące equity release .......................................... 3. Determinanty ryzyka i zagrożenia funkcjonowania equity release .... Podsumowanie ........................................................................................... Rozdział VI. Luka emerytalna a odwrócona hipoteka (Mariusz Dybał) ........ Wstęp ........................................................................................................... 1. Stopa zastąpienia ....................................................................................... 2. Luka emerytalna ........................................................................................ 3. Odwrócona hipoteka ................................................................................ Podsumowanie ........................................................................................... Rozdział VII. Odwrócona hipoteka w opinii konsumentów (Julitta Koćwin) ..................................................................................................... Część II. Regulacja odwróconej hipoteki w Polsce i w wybranych krajach Rozdział I. Odwrócony kredyt hipoteczny – postulaty de lege ferenda w oparciu o doświadczenia innych państw (Mateusz Imioł, Aneta Paleczna) ..................................................................................................... Wstęp ........................................................................................................... 1. Stany Zjednoczone (Home Equity Conversion Mortgage) ................... 2. Hiszpania (hipoteca reversa) .................................................................... 3. Holandia (Florius Verzilver Hypotheek) ................................................ Podsumowanie ........................................................................................... Rozdział II. Model odwróconego kredytu hipotecznego (prêt viager hypothécaire) we Francji (Lesław Góral) ......................................................... Wstęp ........................................................................................................... 1. Cele i charakter odwróconej dożywotniej pożyczki hipotecznej ....... 2. Definicja umowy dożywotniej pożyczki hipotecznej .......................... 3. Cechy charakterystyczne dla umowy dożywotniej pożyczki hipotecznej .................................................................................................. 4. Prawa i obowiązki pożyczkobiorcy dożywotniej pożyczki hipotecznej .................................................................................................. 5. Spłata i rozliczenie dożywotniej pożyczki hipotecznej ........................ Podsumowanie ........................................................................................... 67 67 69 71 76 78 81 82 84 87 92 93 97 115 115 117 122 127 132 137 137 138 141 142 144 148 149 VI Spis treści Rozdział III. Odwrócona hipoteka po amerykańsku. Kilka uwag na temat regulacji prawnej kredytu odwróconej hipoteki w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej (Beata Pachuca-Smulska) .................. Wstęp ........................................................................................................... 1. Geneza odwróconej hipoteki Reverse Mortgage w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej ....................................................... 2. Początki regulacji odwróconej hipoteki w USA ................................... 3. Regulacja i pojęcie odwróconej hipoteki ............................................... 4. Rodzaje odwróconej hipoteki .................................................................. 5. Podstawowe ryzyka dla odwróconego kredytu hipotecznego ............ 6. Ochrona klienta-konsumenta. Konsument i ryzyka wynikające z odwróconej hipoteki .............................................................................. 7. Ochrona konsumenta na rynku kredytu odwróconej hipoteki. Przed czym należy chronić konsumenta? ............................................. 8. Nieuczciwe i wprowadzające w błąd reklamy ....................................... 9. Instytucja doradztwa w obszarze kredytu odwróconej hipoteki ........ 10. Oszustwa godzące w konsumentów w obszarze odwróconego kredytu hipotecznego ............................................................................... 11. Zmiany wprowadzone przez Reverse Mortgage Stabilization Act z 2013 r. ....................................................................................................... Podsumowanie ........................................................................................... Rozdział IV. Instytucja odwróconej hipoteki w Hiszpanii i na Węgrzech (Beata Sieńko-Kowalska) ...................................................................................... Wstęp – uwagi ogólne .............................................................................. 1. Modele i schemat rozwoju europejskiego rynku odwróconej hipoteki ........................................................................................................ 2. Doświadczenia Hiszpanii w zakresie odwróconego kredytu hipotecznego ............................................................................................... 3. Odwrócona hipoteka na Węgrzech ........................................................ 4. Wnioski de lege lata i de lege ferenda ..................................................... Rozdział V. Założenia i cele ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym a jej zastosowanie w praktyce (Agnieszka Wachnicka) ................................. Rozdział VI. Znaczenie ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym dla regulacji usług equity release w prawie polskim (Michał Rafał Walczak) Część III. Wybrane problemy szczegółowe z zakresu funkcjonowania odwróconej hipoteki w Polsce Rozdział I. Możliwość reklamowania usługi finansowej – hipoteki odwróconej (Agnieszka Malarewicz-Jakubów) ................................................ 153 154 155 156 157 159 162 164 166 166 167 168 170 171 173 174 177 179 181 184 187 199 215 VII 223 235 236 237 239 240 242 243 244 247 247 250 253 254 254 258 261 Spis treści Rozdział II. Problematyka ustalenia wartości nieruchomości przy zastosowaniu odwróconej hipoteki (Jarosław Firlit) .................................... Rozdział III. Przesłanki przedterminowego rozwiązania umowy odwróconego kredytu hipotecznego jako przykład prywatnoprawnej ochrony klienta (Paweł Czaplicki) .................................................................... Wstęp ........................................................................................................... 1. Przedmiot i treść umowy odwróconego kredytu hipotecznego ......... 2. Przesłanki przedterminowego rozwiązania umowy odwróconego kredytu hipotecznego przez kredytobiorcę ........................................... 3. Przesłanki przedterminowego rozwiązania umowy odwróconego kredytu hipotecznego przez bank .......................................................... 4. Upadłość banku jako przesłanka rozwiązania umowy odwróconego kredytu hipotecznego ............................................................................... 5. Rozliczenie umowy odwróconego kredytu hipotecznego .................. Podsumowanie ........................................................................................... Rozdział IV. Uzgadnianie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Case study – zasada pierwszeństwa regulacji ustawowej ksiąg wieczystych czy innych ustaw (Maria Jasińska) ................................ Wstęp ........................................................................................................... 1. Legitymacja czynna do występowania z wnioskiem ............................ 2. Wąskie rozumienie legitymacji ............................................................... 3. Szerokie rozumienie legitymacji ............................................................. 4. Stanowisko doktryny ................................................................................ 5. Żądanie pozwu ........................................................................................... Podsumowanie ........................................................................................... VIII Wstęp Oddajemy w Państwa ręce monografię pt. „Odwrócona hipoteka” jako nowa usługa na rynku finansowym. Dotyczy ona bardzo aktualnej – z uwagi na kryzys systemów emerytalnych w wielu krajach – „nowej” usługi finansowej, jej regulacji prawnej i funk- cjonowania, zwanej potocznie i raczej powszechnie „odwróconą hipoteką”, zarówno w modelu kredytowym w postaci odwróconego kredytu hipotecznego, jak i w modelu sprzedażowym w postaci renty dożywotniej czy odpłatnego świadczenia dożywotniego (zwanych także rentą hipoteczną). Pogorszenie sytuacji ekonomicznej osób starszych powoduje, że wielu seniorów, których świadczenia emerytalne kształtują się na poziomie znacznie niższym od uzy- skiwanych przez nich wcześniej wynagrodzeń za pracę, poszukuje dodatkowych źródeł finansowania swoich potrzeb, po zaprzestaniu aktywności zawodowej. „Odwrócona hipoteka”, zwana usługą equity release, umożliwia uzyskanie dodat- kowych środków finansowych przez seniorów i czerpanie korzyści ze zgromadzonych wcześniej zasobów majątkowych. Jej istota sprowadza się do zamienienia zakumulowa- nego w nieruchomości kapitału w płynne środki finansowe. Dzięki temu beneficjentowi tej usługi (zazwyczaj seniorowi, choć nie tylko) wypłacany jest zamrożony w nierucho- mości kapitał jednorazowo lub w formie rat, w zależności od przyjętego w danym kraju modelu. Pozwala ona zatem osobom posiadającym prawo własności albo inne prawa do nieruchomości uzyskanie dodatkowych środków finansowych przez „odmrożenie” ka- pitału zakumulowanego w posiadanych nieruchomościach w ramach usług equity rele- ase świadczonych przez podmioty je oferujące. W większości krajów Unii Europejskiej są nimi instytucje kredytowe, zakłady ubezpieczeń i inne instytucje finansowe podle- gające nadzorowi finansowemu. Choć usługa equity release (zarówno w modelu kredytowym, jak i sprzedażowym), może być korzystna dla beneficjenta i spełnić jego potrzeby i oczekiwania, to jednak może także stwarzać pewne zagrożenia, gdyż skala nieprawidłowości z nią związanych wynikająca z nieuczciwych praktyk rynkowych podmiotów ją oferujących na rynku fi- nansowym, może przyczynić się do pogorszenia w istocie, a nie polepszenie sytuacji seniorów. Stąd konieczna wydaje się szczegółowa ich regulacja prawna oraz kontrola i nadzór zarówno nad podmiotami ją świadczącymi, jak i nad przestrzeganiem tych re- gulacji i praktykami rynkowymi tych podmiotów, także w zakresie stosowania w umo- wach zawieranych z konsumentami niedozwolonych klauzul umownych, eliminowa- nia nieuczciwych praktyk rynkowych, praktyk naruszających zbiorowe interesy kon- sumentów (np. reklama renty hipotecznej wprowadzała konsumentów w błąd, co do IX Wstęp gwarantowania tego świadczenia przez państwo, podczas gdy w rzeczywistości była to oferta zawarcia umowy dożywocia na komercyjnych zasadach). Uwalnianie wartości ekonomicznej nieruchomości, której właścicielem jest senior może odbywać się zatem w ramach usług eqiuty release z wykorzystaniem modelu kre- dytowego lub modelu sprzedażowego, które różnią się. W odwróconym kredycie hipo- tecznym raty kapitałowo-odsetkowe nie są spłacane, a kumulowane (lecz nie kapitalizo- wane), ponieważ spłata zadłużenia następuje na koniec okresu kredytowania (typowo po przejęciu przez bank nieruchomości po śmierci beneficjenta kredytu). W przypadku odwróconego kredytu hipotecznego, kredytobiorca pozostaje właścicielem do śmierci kredytobiorcy, podczas gdy w modelu sprzedażowym, świadczeniodawca przejmuje ty- tuł własności nieruchomości świadczeniobiorcy w chwili zawarcia umowy o rentę do- żywotnią (o odpłatne świadczenie dożywotnie). Podkreślić należy, że model kredytowy (nazywany także odwróconym kredytem hipotecznym, odwróconą hipoteką) i model sprzedażowy (występujący także pod na- zwą odpłatnego świadczenia dożywotniego, renty dożywotniej, czy też renty hipotecz- nej) kwalifikować należy jako dwie zupełnie odrębne usługi. Co prawda, wspólnym elementem konstrukcyjnym dla nich jest oferowanie osobom starszym świadczeń pie- niężnych w zamian za kapitał zakumulowany w nieruchomościach, to jednak różnica zasadnicza pomiędzy nimi wynika z odmiennego momentu przejścia prawa własności do nieruchomości na rzecz kredytodawcy (pożyczkodawcy). Zestawienie ich ze sobą, jak ma to miejsce w kilku miejscach niniejszej monografii, pozwala w sposób wyczer- pujący omówić różnice pomiędzy nimi. Uwaga ta jest o tyle istotna, gdyż bardzo często zarówno w praktyce rynkowej, jak i w doktrynie, usługi te występują pod jedną nazwą „hipoteki odwróconej”, która w takim wypadku powinna być raczej ujmowana jako hipoteka odwrócona w rozumieniu sensu largo, która implikuje w sobie tytułową hipo- tekę odwróconą. Jak się podkreśla, zgodnie z ogólnymi trendami w zakresie sposobu i zakresu regu- lowania usług finansowych zapewniającego ochronę i bezpieczeństwo klientom insty- tucji je świadczącym, regulacja usług equity release (zarówno w modelu kredytowym, jak i sprzedażowym), wydaje się także konieczna (zważywszy na występujące na rynku usług finansowych nieprawidłowości w tym zakresie). Powinna ona obejmować wiele kluczowych elementów: zdefiniowanie podmiotu świadczącego takie usługi w sposób profesjonalny; określenie minimalnych wymogów, jakie podmiot profesjonalny mu- siałby spełnić przed rozpoczęciem świadczenia usług, tj. wymogu posiadania mini- malnego poziomu kapitałów własnych, wymogu niekaralności członków zarządu, obo- wiązku posiadania umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej; wprowadzenie centralnego, ogólnodostępnego rejestru podmiotów świadczących takie usługi; wpro- wadzenie sankcji karnych za wykonywanie działalności w tym zakresie bez rejestracji; poddanie tych podmiotów nadzorowi; określenie zakresu obowiązków informacyjnych instytucji je oferujących wobec ich klientów (obowiązek dostarczenia, wraz z informa- cjami przedumownymi, wzoru umowy; informacji, które powinna zawierać umowa) i sankcji za ich nieprzekazanie, oraz wzajemnych praw i obowiązków stron umów. Poza X Wstęp tym, uregulowanie zasad świadczenia tych usług jest tym bardziej istotne, że osoby star- sze będące ich potencjalnymi odbiorcami charakteryzuje najczęściej niski poziom wie- dzy ekonomicznej i prawnej i są one podatne na agresywne działania marketingowe. W Polsce odrębna regulacja prawna dotyczy odwróconej hipoteki w modelu kredy- towym –odwróconego kredytu hipotecznego i jest ona zawarta w ustawie z 23.10.2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym. Mimo, że ustawa ta obwiązuje od 15.12.2014 r., jednak do chwili obecnej żaden z banków, nie wprowadził do swojej oferty odwróco- nych kredytów hipotecznych, gdy tymczasem nie ma odrębnej regulacji „odwróconej hipoteki” w modelu sprzedażowym w postaci tzw. renty dożywotniej, a ta występuje w praktyce rynkowej, co nie wydaje korzystne i prawidłowe dla kształtowania się rynku tych usług i dobrych praktyk rynkowych podmiotów oferujących je. Co warto także podkreślić, w sprawach związanych z umową odwróconego kredytu hipotecznego nie stosuje się przepisów Prawa bankowego dotyczących umowy kredytu i pożyczki ban- kowej, a także przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, co tym bardziej podkreśla specyfikę tej usługi i konieczność odrębnej regulacji prawnej zapewniającej odpowiedni i właściwy poziom ochrony jej klientem. Uregulowanie zasad świadczenia usług typu equity release, praw i obowiązków stron, jest tym bardziej istotne, że osoby starsze, sta- nowiące grupę docelową dla podmiotów świadczących tego rodzaju usługi, są najczę- ściej osobami o niskim poziomie wiedzy ekonomicznej i prawnej, podatnymi na agre- sywne działania marketingowe. Ustawa o odwróconym kredycie hipotecznym, biorąc pod uwagę zakres podmio- towy i przedmiotowy regulacji, miała zapewnić bezpieczeństwo beneficjentów tej usługi a jej celem było stworzenie możliwości finansowego wsparcia seniorów posiadających własne nieruchomości poprzez wprowadzenie na polski rynek usługi typu equity rele- ase w modelu kredytowym. Jednocześnie chodziło o zabezpieczenie interesów kredyto- biorców, przy zachowaniu opłacalności dla podmiotów dostarczających usługę. Prak- tyka rynkowa pokazała jednak, że pomimo regulacji tej usługi, taki jej kształt nie znalazł zastosowania ze względu na ujemny stosunek do niej kredytodawców (banków). Re- guluje ona prawa i obowiązki stron umowy odwróconego kredytu hipotecznego, obo- wiązki kredytobiorcy dotyczące nieruchomości oraz konsekwencje braku ich realiza- cji; wypowiedzenie umowy odwróconego kredytu hipotecznego przez kredytobiorcę oraz przez instytucję kredytującą; szczególne uprawnienia kredytobiorcy-konsumenta, jak prawo do odstąpienia od umowy i prawo do przedterminowej spłaty kredytu; da- lej prawo spadkobierców do spłaty kredytu po śmierci kredytobiorcy oraz zasady roz- liczania instytucji kredytującej ze spadkobiercami. Miała ona na celu wprowadzenie na polski rynek mechanizmów finansowego wsparcia seniorów posiadających własne nieruchomości poprzez spieniężenie zakumulowanego w nich kapitału. Intencją usta- wodawców było, aby ta instytucja była bezpieczna dla jej beneficjentów, ale również opłacalna z punktu widzenia podmiotów dostarczających usługę. Celem niniejszej monografii naukowej jest kompleksowe przedstawienie, nie tylko ograniczające się do regulacji prawnej „odwróconej hipoteki” zawartej w ustawie o od- wróconym kredycie hipotecznym (odwróconej hipoteki w modelu kredytowym), ale XI Wstęp także w modelu sprzedażowym. Chodzi także o wyczerpującą charakterystykę tej no- wej instytucji na rynku finansowym, nie tylko w Polsce, ale także w innych wybranych krajach europejskich i pozaeuropejskich, gdzie funkcjonuje ona od kilkudziesięciu lat. Prezentuje ona zatem nie tylko kształt tej instytucji w innych krajach, ale także doko- nano w niej analizy i oceny rozwiązań przyjętych w ustawie o odwróconym kredycie hipotecznym, ale także przestawiono możliwości, zagrożenia i ryzyka jakie może nieść ta „nowa” usługa finansowa w postaci odwróconego kredytu hipotecznego, jak i renty dożywotniej, świadczonej przez niektóre instytucje finansowe, ich odbiorcom (poten- cjalnym klientom-kredytobiorcom), którymi w istocie są seniorzy (emeryci). Warto także zaznaczyć, że na rynku wydawniczym nie ma pozycji, która w sposób kompleksowy, systemowy i wielopłaszczyznowy prezentowałaby problematykę „od- wróconej hipoteki” w modelu sprzedażowym i kredytowym jako nowej usługi na rynku finansowym. Są pozycje wycinkowe, które omawiają zazwyczaj tę usługę z punktu wi- dzenia regulacji prawnej lub z punktu widzenia nauk ekonomicznych, lub z perspek- tywy wybranego problemu szczegółowego dotyczącego tej instytucji. To, co wyróżnia prezentowaną monografię, to kompleksowa (ujmująca badaną problematykę z perspektywy nauk prawnych, ekonomicznych, a nawet społecznych) widziana zarówno z perspektywy ogólnych problemów związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i ochrony klienta tej usługi, jak i poprzez wskazanie problemów szcze- gółowych. Poza tym prezentowana w monografii problematyka jest wieloaspektowa, ujmowana jest z różnych perspektyw i punktów widzenia, z uwzględnieniem proble- mów prawnych i ekonomicznych, ale także praktycznych, jak również potrzeb, barier i przeszkód związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa oraz rzeczywistej i efektyw- nej ochrony potencjalnemu klientowi korzystającemu z tej usługi finansowej, także w kontekście planowanych regulacji w tym zakresie, dotyczących renty dożywotniej (odwróconej hipoteki w modelu sprzedażowym). Opracowania przygotowane są nie tylko przez przedstawicieli nauki (doktryny), ale także właściwych organów i instytucji, jak i przedstawicieli praktyki i w ten sposób monografia stanowi wymianę poglądów dotyczących niezwykle istotnej, aktualnej i podlegającej dynamicznym zmianom pro- blematyki odwróconej hipoteki i ochrony klienta tej usługi finansowej z jednoczesnym wskazaniem na planowane regulacje w tym zakresie. Monografia składa się z trzech części tematycznych, w ramach których w poszczególnych rozdziałach będą prezento- wane problemy mieszczące się w ramach trzech grup zagadnień: odwróconej hipoteki na rynku usług finansowych ze wskazaniem na dobrodziejstwa i zagrożenie dla klienta, regulacji odwróconej hipoteki w Polsce i w wybranych krajach, tj. we Francji, w Hisz- panii i na Węgrzech, w Stanach Zjednoczonych, Holandii oraz wybranych problemów szczegółowych związanych z funkcjonowaniem tej usługi w Polsce, a zwłaszcza pro- blem jej reklamowania, szczególnych uprawnień przysługujących kredytobiorcy, czy ustalania wartości nieruchomości. Z uwagi na wskazane okoliczności, wypada mieć nadzieję, że monografia ta wypełni lukę na rynku wydawniczym i okaże się oczekiwaną przez wielu pozycją. Jej autorzy wyrażają nadzieję, że oddając się lekturze niniejszej monografii, Czytelnik odnajdzie XII Wstęp wiele interesujących i, co ważne, aktualnych informacji, a może nawet uzyska odpo- wiedź lub rozwiązanie istotnych problemów w praktyce. Przede wszystkim życzeniem autorów i redaktora byłoby, by stała się ona inspiracją do dalszych poszukiwań i roz- ważań naukowych, a potencjalny klient, by zyskał kompleksowe informacje dotyczące istoty tej usługi, był świadomy korzyści i ryzyk z nią związanych. Na koniec, jako redaktor naukowy monografii, chciałabym złożyć serdeczne po- dziękowania wszystkim, którzy przyczynili się do jej powstania – a więc jej autorom, którzy napisali i przekazali swoje opracowania. Szczególne podziękowania kieruję także do mojej doktorantki Pani mgr Magdaleny Palecznej za pomoc w kwestiach technicz- nych i formalnych, by monografia miała właściwą i przejrzystą formę w tym zakresie i była przygotowana w zgodzie ze sztuką pisarską. Słowa ogromnej wdzięczności kieruję także do Tych, dzięki którym było moż- liwe wydanie monografii, zwłaszcza do Pana Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii – prof. Karola Kiczki oraz do sponsorów zewnętrznych, tj. Fundacji Merca- tus et Civis, Funduszu Hipotecznego Dom oraz Konferencji Przedsiębiorstw Finanso- wych, dziękując za jej dofinansowanie. W niniejszej monografii przyjęto stan prawny na 31.10.2017 r. Wrocław, 31.10.2017 r. Edyta Rutkowska-Tomaszewska XIII Wykaz skrótów 1. Akty prawne BankiHipU ...................................... ustawa z 29.8.1997 r. o listach zastawnych i bankach CA .................................................... hipotecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1771) francuski kodeks ubezpieczeń (Code des assuran- ces; JO 1978, p. 1088, modifié) DziałUbezpReasU .......................... ustawa z 11.9.2015 r. o działalności ubezpieczenio- wej i reasekuracyjnej (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1170 ze zm.) FundInwU ...................................... ustawa z 27.5.2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwesty- cyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1896 ze zm.) GospNierU ..................................... ustawa z 21.8.1997 r. o gospodarce nieruchomo- GryHazardU ................................... ustawa z 19.11.2009 r. o grach hazardowych ściami (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) KC .................................................... ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 471 ze zm.) z 2017 r. poz. 459 ze zm.) z 2016 r. poz. 1137 ze zm.) KK .................................................... ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz.U. KKW ................................................ ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny wykonawczy Konstytucja RP .............................. ustawa z 2.4.1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 665 ze zm.) Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) KPC .................................................. ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cy- wilnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1822 ze zm.) KPK .................................................. ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania kar- KredytKonsU ................................. ustawa z 12.5.2011 r. o kredycie konsumenckim nego (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1904) (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1528 ze zm.) czy (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 682) (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1577) KRO ................................................. ustawa z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuń- KSH .................................................. ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych KWHU ............................................ ustawa z 6.7.1982 r. o księgach wieczystych i hipo- tece (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1007 ze zm.) XV Wykaz skrótów NadzórMakroU .............................. ustawa z 5.8.2015 r. o nadzorze makroostrożno- ściowym nad systemem finansowym i zarządza- niu kryzysowym w systemie finansowym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1934) NadzRynFinU ................................ ustawa z 21.7.2006 r. o nadzorze nad rynkiem fi- nansowym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 196 ze zm.) NieuczPraktRynkU ....................... ustawa z 23.8.2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczci- wym praktykom rynkowym (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 3 ze zm.) ObligU ............................................. ustawa z 15.1.2015 r. o obligacjach (Dz.U. z 2015 r. poz. 238 ze zm.) ObrInstrFinU ................................. ustawa z 29.7.2005 r. o obrocie instrumentami fi- nansowymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1768 ze zm.) OchrDanychU ................................ ustawa z 29.8.1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 922) OchrKonkurU ................................ ustawa z 16.2.2007 r. o ochronie konkurencji i kon- OdwrKredytHipU ......................... ustawa z 23.10.2014 r. o odwróconym kredycie hi- sumentów (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 229 ze zm.) potecznym (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 786) OfertaPublU ................................... ustawa z 29.7.2005 r. o ofercie publicznej i warun- kach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1639 ze zm.) PDOFizU ......................................... ustawa z 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.) PDOPrU .......................................... ustawa z 15.2.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1888 ze zm.) PrBank ............................................. ustawa z 29.8.1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. PrDew .............................................. ustawy z 27.7.2002 r. – Prawo dewizowe (t.j. Dz.U. PrDew89 .......................................... ustawa z 18.12.1998 r. – Prawo dewizowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 1876 ze zm.) z 2017 r. poz. 679 ze zm.) Nr 160, poz. 1063 ze zm.) RozpReklRzecznFinU ................... ustawa z 5.8.2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 892 ze zm.) SwobDziałGospU .......................... ustawy z 2.7.2004 r. o swobodzie działalności go- spodarczej (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1829 ze zm.) TTK .................................................. turecki kodeks handlowy (Türk Ticaret Kanunu, 13.1.2011, No. 6102, Resmi Gazete 14.2.2011, No. 27846) XVI Wykaz skrótów UdostInfoGospU ........................... ustawa z 9.4.2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1015 ze zm.) UsłPłU ............................................. ustawa z 19.8.2011 r. o usługach płatniczych VATU ............................................... ustawa z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2003) (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm.) WarTechR ....................................... rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z 25.4.2017 r. w sprawie szczegółowych warun- ków technicznych i organizacyjnych dla firm in- westycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finanso- wymi i banków powierniczych ZNKU .............................................. ustawa z 16.4.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej kon- kurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) 2. Czasopisma i wydawnictwa promulgacyjne Dz.U. ................................................ Dziennik Ustaw Dz.Urz. ............................................ Dziennik Urzędowy EP ..................................................... Edukacja Prawnicza EPS ................................................... Europejski Przegląd Sądowy GSP .................................................. Gdańskie Studia Prawnicze MoP ................................................. Monitor Prawniczy MoPB ............................................... Monitor Prawa Bankowego MoPod ............................................. Monitor Podatkowy OSA .................................................. Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych OSN ................................................. Orzecznictwo Sądu Najwyższego OSNC ............................................... Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna OSP .................................................. Orzecznictwo Sądów Polskich OTK-ZU .......................................... Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Urzędowy Pal. .................................................... Palestra PB ..................................................... Prawo Bankowe PiP .................................................... Państwo i Prawo PPH .................................................. Przegląd Prawa Handlowego PPPM ............................................... Problemy Prawa Prywatnego Międzynarodowego PUG ................................................. Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego R. Pr. ................................................ Radca Prawny Rej. .................................................. Rejent RPEiS ............................................... Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Społeczny XVII Wykaz skrótów SPP ................................................... Studia Prawa Prywatnego TPP .................................................. Transformacje Prawa Prywatnego 3. Inne ETPCz .............................................. Europejski Trybunał Praw Człowieka KNF ................................................. Komisja Nadzoru Finansowego KPF .................................................. Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych m.in. ................................................. między innymi Nr ..................................................... numer orz. ................................................... orzeczenie por. ................................................... porównaj post. ................................................. postanowienie poz. ................................................... pozycja SA ..................................................... Sąd Apelacyjny SN ..................................................... Sąd Najwyższy SOKiK .............................................. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów t.j. ...................................................... tekst jednolity TK .................................................... Trybunał Konstytucyjny TSUE ................................................ Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej UOKiK ............................................ Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uchw. ............................................... uchwała wyr. .................................................. wyrok z. ....................................................... zeszyt zob. ................................................... zobacz XVIII Bibliografia Literatura D.H. Alai, H. Chen, D. Cho, K. Hanewald, M. Sherris, Developing Equity Release Mar- kets: Risk Analysis for Reverse Mortgages and Home Reversions, UNSW Austra- lian School of Business Research Paper 2013, Nr 2013ACTL01 J. Alonso, M. Lamuedra, D. Tuesta, Potentiality of reverse mortgages to suplement pen- sion: the case of Chile, Working Papers 2011, Nr 13 Analiza Reverse Mortgage – rozwiązania prawne i instytucjonalne na wybranych ryn- kach, Polska Izba Ubezpieczeń, Warszawa 2011 J. Banks, The dynamics of ageing: Evidence from the English Longitudinal Study of Ageing 2002–15, London 2016 M. Bartkowiak, Transfer ryzyka długowieczności, Polityka Społeczna: Problemy zabez- pieczenia emerytalnego w Polsce i na świecie, część 2, Warszawa 2011 A. Bartoszek, E. Niezabitowska, B. Kucharczyk-Brus, M. Niezabitowski, Warunki za- mieszkiwania seniorów – główne ustalenia badawcze, [w:] Aspekty medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia się ludności w Polsce, M. Mossakowska, A. Więcek, P. Błędowski (red.), Poznań 2012 M. Bączyk, [w:] System prawa handlowego, t. 5, Prawo umów handlowych, S. Wło- dyka (red.), Warszawa 2014 G. Bieńska (red.), Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, Warszawa 2011 T.B. Bishop, H. Shan, Reverse Mortgages: A Closer Look at HECM Loans, NBER Papers on Retirement Research Center Project 2008 Z. Biskupski, Kredyt hipoteczny według nowego prawa. Doradca nie weźmie premii, D. Blake, T. Boardman, A. Cairns, The case of longevity bonds, Center for retirement Gazeta Wrocławska z 29.12.2016 r. Research at Boston College 2010, Nr 10 J. Blicharz, L. Klat-Wertelecka, E. Rutkowska-Tomaszewska, Ubóstwo w Polsce, Wro- cław 2014 P. Błędowski, B. Szatur-Jaworska, Z. Szweda-Lewandowska, M. Zrałek, Model wspar- cia społecznego osób starszych w środowisku zamieszkania, [w:] System wsparcia osób starszych w środowisku zamieszkania – przegląd sytuacji, propozycja mo- delu, B. Szatur-Jaworska, P. Błędowski (red.), Warszawa 2016 P. Błędowski, Z. Szweda-Lewandowska, Polityka wobec starości i starzenia się w Polsce w latach 2015–2035. Aspekty teoretyczne i praktyczne, Warszawa 2016 XIX
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

„Odwrócona hipoteka” jako nowa usługa na rynku finansowym
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: