Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00411 006717 18995384 na godz. na dobę w sumie
Odzyskaj siebie. Życie po toksycznym związku i przemocy emocjonalnej - książka
Odzyskaj siebie. Życie po toksycznym związku i przemocy emocjonalnej - książka
Autor: Liczba stron: 264
Wydawca: Sensus Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-5804-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia >> psychologia >> relacje damsko-męskie
Porównaj ceny (książka, ebook (-30%), audiobook).

Toksyczna relacja może się przytrafić każdemu. Początki związku z osobą o zaburzonej osobowości zwykle są piękne, jednak później nieuchronnie przychodzi katastrofa. Wyjście z takiej matni bywa skrajnie trudne i nie zawsze oznacza koniec problemów. Wiele osób po wydostaniu się ze związku z psychopatą nie potrafi pokonać traumy. Objawy są różne, od odrętwienia lub poczucia pustki po depresję, perfekcjonizm czy nadużywanie różnych substancji. Łączy je to, że odbierają radość życia i nie pozwalają poprawnie funkcjonować. Przełamanie tej bariery, zrozumienie, co właściwie się stało, uleczenie ran swojej duszy, wreszcie ponowne otwarcie się na miłość i szczęście bywa niezwykle trudne!

Oto wyjątkowy poradnik, dzięki któremu o wiele łatwiej ozdrowiejesz po doznanej przemocy emocjonalnej ze strony psychopaty, odnajdziesz w sobie akceptację i przebaczenie dla siebie i innych, aby w końcu otworzyć się na nową, bezpieczną miłość. Zrozumiesz, na czym polega błędne koło toksycznej relacji i jak dochodzi do uzależnienia ofiary. Nauczysz się rozpoznawać objawy zespołu stresu pourazowego, dowiesz się, w jaki sposób funkcjonują ludzie o osobowości unikającej, współzależnej czy typu borderline. A przede wszystkim dostaniesz do ręki narzędzia - praktyki, dzięki którym znów staniesz się wolnym człowiekiem. Jest to potężny, płynący od serca program samouzdrowienia, odnalezienia siebie i odzyskania swojego życia!

W tej książce:

Odzyskaj wolność. Odzyskaj siebie. Dokonaj zmiany!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginału: Whole Again: Healing Your Heart and Rediscovering Your True Self After Toxic Relationships and Emotional Abuse Tłumaczenie: Wojciech Usarzewicz ISBN: 978-83-283-5804-1 Copyright © 2019 by Jackson MacKenzie TarcherPerigee with tp colophon is a registered trademark of Penguin Random House LLC. Polish edition copyright © 2020 by Helion SA All rights reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage retrieval system, without permission from the Publisher. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz Helion SA dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Helion SA nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://sensus.pl/user/opinie/odzysi Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Helion SA ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: sensus@sensus.pl WWW: http://sensus.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność SPIS TRE(cid:165)CI S(cid:146)OWEM WST(cid:125)PU ................................................................................13 TO UCZUCIE W SERCU ........................................................................17 WPROWADZENIE. ROZ(cid:146)AM ...............................................................23 CZ(cid:125)(cid:165)(cid:109) 1.. NARZ(cid:125)DZIA .............................................................29 Codzienna praktyka ................................................................... 29 Mindfulness, czyli uwa(cid:285)no(cid:258)(cid:202) ...................................................... 31 Osobista odpowiedzialno(cid:258)(cid:202) ........................................................ 35 Bezwarunkowa mi(cid:239)o(cid:258)(cid:202) ................................................................ 37 Odnalezienie bezwarunkowej mi(cid:239)o(cid:258)ci .......................................... 39 CZ(cid:125)(cid:165)(cid:109) 2.. IDENTYFIKOWANIE OCHRONNEGO JA .......................45 Szukanie wzorców ...................................................................... 50 Twoje ochronne ja ...................................................................... 53 Poleć książkęKup książkę 10 SPIS TRE(cid:165)CI Perfekcjonista ............................................................................. 57 Ochronne ja ............................................................................ 59 Rozmowa z Sarah .................................................................... 59 Osoby po toksycznej relacji ........................................................ 61 Ochronne ja ............................................................................ 64 Nie chodzi o Ciebie .................................................................. 65 Ale dlaczego mnie zraniono? ...................................................... 69 Co, je(cid:258)li oni nie byli toksyczni? .................................................. 71 Ale byli(cid:258)my przecie(cid:285) tak w sobie zakochani ................................. 74 Rozmowa z Mel ....................................................................... 77 Rozmowa z Elliotem ................................................................. 79 Osobowo(cid:258)(cid:202) wspó(cid:239)zale(cid:285)na ........................................................... 83 Ochronne ja ............................................................................ 86 Zadowalanie ludzi nie dzia(cid:239)a .................................................... 87 B(cid:239)(cid:218)dny trójk(cid:200)t .......................................................................... 92 Poczucie winy z powodu posiadania emocji ................................. 95 Rozmowa z Tonym ................................................................... 97 Z(cid:239)o(cid:285)ony zespó(cid:239) stresu pourazowego .......................................... 99 Ochronne ja .......................................................................... 102 Odkr(cid:218)canie przerzucenia winy ................................................. 103 Jak wygra(cid:202) z osob(cid:200) toksyczn(cid:200)? ................................................. 107 Z(cid:239)o(cid:285)ony PTSD czy osobowo(cid:258)(cid:202) borderline? ................................. 109 Rozmowa z Anne ................................................................... 110 Osobowo(cid:258)(cid:202) unikaj(cid:200)ca ............................................................... 113 Ochronne ja .......................................................................... 114 Rozmowa z terapeutk(cid:200) ............................................................ 115 Poleć książkęKup książkę SPIS TRE(cid:165)CI 11 Osobowo(cid:258)(cid:202) typu borderline ...................................................... 118 Ochronne ja .......................................................................... 123 Cykl otwierania si(cid:218) i odrzucenia w zaburzeniu typu borderline .....125 Ulubiona osoba ...................................................................... 131 Idealizowanie choroby psychicznej ............................................ 133 Rozmowa z Lind(cid:200) .................................................................. 136 Inne rodzaje ochronnego ja ...................................................... 138 CZ(cid:125)(cid:165)(cid:109) 3.. DEKONSTRUKCJA OCHRONNEGO JA .......................143 Poza odr(cid:218)twienie ...................................................................... 148 Osobowo(cid:258)(cid:202) unikaj(cid:200)ca i odr(cid:218)twienie ........................................... 152 Osobowo(cid:258)(cid:202) borderline i odr(cid:218)twienie ........................................... 154 Z zewn(cid:200)trz do wewn(cid:200)trz .......................................................... 156 Ofiary toksycznych zwi(cid:200)zków i wewn(cid:218)trzne skupienie ................. 159 Perfekcjonista i skupienie na wn(cid:218)trzu ....................................... 161 Uraza ........................................................................................ 163 Osobowo(cid:258)(cid:202) wspó(cid:239)zale(cid:285)na i uraza .............................................. 168 Wyzwalacze .............................................................................. 171 Osobowo(cid:258)(cid:202) borderline i wyzwalacze .......................................... 176 Pude(cid:239)ko ................................................................................. 178 Zaburzenia l(cid:218)kowe i depresja ................................................... 180 Zranienie rdzenne .................................................................... 183 CZ(cid:125)(cid:165)(cid:109) 4.. UZDROWIENIE ZRANIENIA RDZENNEGO ..................185 Po prostu b(cid:200)d(cid:283) ......................................................................... 188 Toksyczny wstyd ...................................................................... 189 Osobowo(cid:258)(cid:202) unikaj(cid:200)ca a toksyczny wstyd ................................... 194 Poleć książkęKup książkę 12 SPIS TRE(cid:165)CI Zw(cid:200)tpienie w siebie .................................................................. 195 Toksyczny zwi(cid:200)zek a zw(cid:200)tpienie w siebie .................................. 196 Przebaczenie samemu sobie ..................................................... 199 Toksyczny zwi(cid:200)zek a przebaczenie samemu sobie ........................ 203 Przebaczenie ............................................................................. 205 Nie jeste(cid:258) ofiar(cid:200) ..................................................................... 208 Osobowo(cid:258)(cid:202) wspó(cid:239)zale(cid:285)na a przebaczenie .................................... 213 Osobowo(cid:258)(cid:202) typu borderline a przebaczenie ................................. 214 Osoby po toksycznym zwi(cid:200)zku a przebaczenie ............................ 218 Granice ..................................................................................... 221 Osobowo(cid:258)(cid:202) wspó(cid:239)zale(cid:285)na oraz unikaj(cid:200)ca a granice ..................... 225 Toksyczne zwi(cid:200)zki a granice .................................................... 226 Osobowo(cid:258)(cid:202) typu borderline a granice ........................................ 228 Zmiana (cid:285)ycia ............................................................................ 230 Osobowo(cid:258)(cid:202) wspó(cid:239)zale(cid:285)na a zmiana (cid:285)ycia .................................. 233 Toksyczne zwi(cid:200)zki a zmiana (cid:285)ycia ........................................... 236 Osobowo(cid:258)(cid:202) borderline a zmiana (cid:285)ycia ....................................... 239 Z(cid:239)o(cid:285)ony zespó(cid:239) stresu pourazowego a zmiana (cid:285)ycia .................... 243 Zmiana perspektywy z dualistycznej na niedualistyczn(cid:200) ........ 245 Uwolnienie si(cid:218) od oddzielenia .................................................. 250 Odzyska(cid:202) siebie ........................................................................ 252 POS(cid:146)OWIE. Anio(cid:239) .................................................................................257 PODZI(cid:125)KOWANIA ...............................................................................261 O AUTORZE ..........................................................................................263 Poleć książkęKup książkę CZ(cid:125)(cid:165)(cid:109) 1. Narz(cid:218)dzia Codzienna praktyka Nie ma prostego rozwi(cid:200)zania. Musisz po(cid:258)wi(cid:218)ci(cid:202) si(cid:218) codziennej praktyce, nawet je(cid:258)li b(cid:218)dziesz mia(cid:239) wra(cid:285)enie, (cid:285)e ta nic Ci nie daje. Zranie(cid:241) nie mo(cid:285)na uzdrowi(cid:202) niejako w chwili nag(cid:239)ego „aha!”, przy- pominaj(cid:200)c sobie jakie(cid:258) st(cid:239)umione wspomnienie, jak to czasem mo(cid:285)na zobaczy(cid:202) na filmach. Nie chodzi bowiem o przeszukiwanie wspo- mnie(cid:241), ale o do(cid:258)wiadczanie uczu(cid:202). Lecz Twoje prawdziwe uczucia by(cid:239)y skryte od tak dawna, (cid:285)e musisz wr(cid:218)cz zmieni(cid:202) po(cid:239)(cid:200)czenia neu- ronowe w mózgu, aby tych uczu(cid:202) w ogóle do(cid:258)wiadczy(cid:202). Nie mo(cid:285)esz podchodzi(cid:202) analitycznie do swoich emocji. Aby dokona(cid:202) zmiany, musisz zacz(cid:200)(cid:202) od zmiany starych wzorców i zachowa(cid:241). Nie mo(cid:285)na tego zrobi(cid:202) z dnia na dzie(cid:241). Taka praca mo(cid:285)e zaj(cid:200)(cid:202) wiele miesi(cid:218)cy, a nawet i lat. Z czasem praktyka b(cid:218)dzie dla Ciebie coraz bardziej automatyczna, a(cid:285) w ko(cid:241)cu stanie si(cid:218) Twoj(cid:200) drug(cid:200) natur(cid:200). Poleć książkęKup książkę 30 ODZYSKAJ SIEBIE Pomy(cid:258)l o tym jak o nauce j(cid:218)zyka obcego. Czy mo(cid:285)esz si(cid:218) go nauczy(cid:202) w miesi(cid:200)c? Nie. Sam uczy(cid:239)em si(cid:218) (cid:239)aciny przez sze(cid:258)(cid:202) lat i ledwo pami(cid:218)tam dwa s(cid:239)owa. Na szcz(cid:218)(cid:258)cie mówimy tu o czym(cid:258) znacznie korzystniejszym ni(cid:285) nauka (cid:239)aciny. Praktyka po prostu zajmuje troch(cid:218) czasu i wymaga aktywowania pewnych fragmentów mózgu i reszty cia(cid:239)a, których nie u(cid:285)ywa(cid:239)e(cid:258) od bardzo dawna (o ile w ogóle). B(cid:200)d(cid:283) wi(cid:218)c cierpliwy i wyrozumia(cid:239)y wobec siebie. Nie oczekiwa(cid:239)by(cid:258), (cid:285)e zdasz egzamin z (cid:239)aciny ju(cid:285) po jednym dniu nauki, prawda? Gorszy dzie(cid:241) nie zna- czy, (cid:285)e jeste(cid:258) beznadziejn(cid:200) pora(cid:285)k(cid:200), tak samo jak jedynka na te(cid:258)cie nie znaczy, (cid:285)e nie zdasz do nast(cid:218)pnej klasy. Je(cid:258)li si(cid:218) potkniesz gdzie(cid:258) po drodze, dobry nauczyciel zaoferuje Ci dodatkow(cid:200) pomoc, by(cid:258) lepiej zrozumia(cid:239) ca(cid:239)y materia(cid:239). W naszym przypadku to Ty musisz sta(cid:202) si(cid:218) dobrym nauczycielem. Nie dam Ci prostego rozwi(cid:200)zania na z(cid:239)o(cid:285)one problemy emocjo- nalne i zasugeruj(cid:218), by(cid:258) uwa(cid:285)a(cid:239) na wszystkich, którzy co(cid:258) takiego chc(cid:200) Ci zaoferowa(cid:202). Mog(cid:218) Ci jednak da(cid:202) narz(cid:218)dzia, perspektyw(cid:218), zasoby i techniki, które pozwol(cid:200) Ci powoli zmodyfikowa(cid:202) stare nawyki. W ko(cid:241)cu za zmianami nawyków pod(cid:200)(cid:285)(cid:200) zmiany odczu(cid:202) w ciele, a Ty otworzysz si(cid:218) i umo(cid:285)liwisz sobie odnalezienie wolno(cid:258)ci. Cho(cid:202) wszystko to wymaga znacznej ilo(cid:258)ci czasu, to mog(cid:218) Ci obieca(cid:202), (cid:285)e na ko(cid:241)cu tunelu naprawd(cid:218) jest (cid:258)wiate(cid:239)ko. I nie mówi(cid:218) tu tylko o sposobie radzenia sobie z symptomami, ale o naprawd(cid:218) dobrym samopoczuciu w sercu Twojej istoty. Moim celem jest po(cid:239)(cid:200)- czy(cid:202) klasyczn(cid:200) psychologi(cid:218) z kilkoma alternatywnymi koncepcjami, takimi jak koncepcja zranienia rdzennego, ochronne lub fa(cid:239)szywe ja, mi(cid:239)o(cid:258)(cid:202) czy mindfulness. Z(cid:239)o(cid:285)one traumy emocjonalne i poczucie wstydu maj(cid:200) dziwny — cho(cid:202) przewidywalny — sposób dzia(cid:239)ania. Dzi(cid:218)ki odpowiedniej ilo(cid:258)ci praktyki i pracy mo(cid:285)esz przebi(cid:202) si(cid:218) przez te mechanizmy obronne i dotrze(cid:202) do (cid:283)róde(cid:239) sytuacji, któr(cid:200) wcze(cid:258)niej uwa(cid:285)a(cid:239)e(cid:258) za „beznadziejn(cid:200)” i „nieuleczaln(cid:200)”. W trakcie pracy z opisywanymi technikami, je(cid:258)li tylko odczu- jesz niemo(cid:285)liwe do zniesienia emocje, „wyzwalacze”, l(cid:218)ki czy stany depresyjne, prosz(cid:218), bez zw(cid:239)oki skontaktuj si(cid:218) z zawodowym tera- Poleć książkęKup książkę Narz(cid:218)dzia 31 peut(cid:200). B(cid:218)dziemy tutaj pracowa(cid:202) z niekomfortowymi odczuciami, a terapeuta mo(cid:285)e stanowi(cid:202) niezast(cid:200)pion(cid:200) pomoc, pomagaj(cid:200)c Ci porusza(cid:202) si(cid:218) po trudnym emocjonalnie gruncie. Mindfulness, czyli uwa(cid:285)no(cid:258)(cid:202) Aby zacz(cid:200)(cid:202), musisz dowiedzie(cid:202) si(cid:218), jak poczu(cid:202) si(cid:218) komfortowo ze swoim dyskomfortem. Mindfulness, czyli praktyka uwa(cid:285)no(cid:258)ci, to nie eliminowanie my(cid:258)li z g(cid:239)owy, ale po prostu zauwa(cid:285)anie tego, co si(cid:218) dzieje, bez dokony- wania przy tym os(cid:200)dzania i oceny tego, co zauwa(cid:285)asz. Identyfiko- wanie swoich zachowa(cid:241) czy nawyków to jedna z najtrudniejszych rzeczy do zrobienia, poniewa(cid:285) jeste(cid:258) do nich tak przyzwyczajony, (cid:285)e traktujesz je jako co(cid:258) normalnego. Przyk(cid:239)adowo, perfekcjonista mo(cid:285)e zauwa(cid:285)y(cid:202): „Ojej, ca(cid:239)y czas os(cid:200)dzam i próbuj(cid:218) kontrolowa(cid:202) innych, normalnie koszmar! Naprawd(cid:218) powinienem przesta(cid:202) to robi(cid:202) i zacz(cid:200)(cid:202) by(cid:202) milszy”. Ale nie zauwa(cid:285)y(cid:239) jeszcze, jak ostro podchodzi do samego siebie w ca(cid:239)ej tej sytuacji. Wi(cid:218)c os(cid:200)dza siebie dalej za to, (cid:285)e za du(cid:285)o os(cid:200)dza, co tylko obni(cid:285)a jego poczucie w(cid:239)asnej warto(cid:258)ci i sprawia, (cid:285)e staje si(cid:218) coraz bardziej os(cid:200)dzaj(cid:200)cy. Mam jeszcze jeden przyk(cid:239)ad: osoby wspó(cid:239)zale(cid:285)ne mog(cid:200) entuzja- stycznie zabra(cid:202) si(cid:218) do przebaczania tylko po to, by zacz(cid:200)(cid:202) si(cid:218) z(cid:239)o(cid:258)ci(cid:202) na samych siebie za to, (cid:285)e nie udaje im si(cid:218) przebaczy(cid:202) komu(cid:258), kto traktowa(cid:239) ich jak (cid:258)miecie. Mówi(cid:200)c inaczej, s(cid:200) gotowi przebacza(cid:202) innym, ale nie potrafi(cid:200) przebaczy(cid:202) sobie za w(cid:239)asne uczucia. Mindfulness pomaga nam u(cid:258)wiadomi(cid:202) sobie nasze domy(cid:258)lne wzorce my(cid:258)lenia, by(cid:258)my mogli zacz(cid:200)(cid:202) u(cid:258)wiadamia(cid:202) sobie, w jaki spo- sób my(cid:258)limy. Celem nie jest zatrzymanie my(cid:258)li albo uczu(cid:202), które nam si(cid:218) nie podobaj(cid:200), ale pozwolenie im na bycie — bez os(cid:200)dzania, bez zmieniania, bez unikania. Tworzy to przyjazn(cid:200) i ciekawsk(cid:200) rela- cj(cid:218) z tym, co dzieje si(cid:218) w Twoim ciele i umy(cid:258)le, nawet je(cid:258)li to, co si(cid:218) dzieje, jest nieprzyjemne. Poleć książkęKup książkę 32 ODZYSKAJ SIEBIE Wyzwaniem towarzysz(cid:200)cym my(cid:258)leniu opartemu na strachu jest to, (cid:285)e Twój umys(cid:239) wchodzi w tryb sztywnego my(cid:258)lenia analitycz- nego, które powoduje jeszcze wi(cid:218)cej takiego my(cid:258)lenia. To takie b(cid:239)(cid:218)dne ko(cid:239)o. Mówisz wi(cid:218)c: „Do(cid:258)(cid:202), wy okropne my(cid:258)li”, a potem odczuwasz frustracj(cid:218) albo boisz si(cid:218), kiedy my(cid:258)li wcale nie maj(cid:200) do(cid:258)(cid:202), co tylko prowadzi do jeszcze wi(cid:218)kszej ilo(cid:258)ci okropnych my(cid:258)li. Kiedy w kontakcie z takimi nieprzyjemnymi my(cid:258)lami zachowu- jesz (cid:239)agodno(cid:258)(cid:202), cierpliwo(cid:258)(cid:202), uprzejmo(cid:258)(cid:202) oraz wspó(cid:239)czucie — jakby(cid:258) rozmawia(cid:239) z przyjacielem — wszystko zaczyna si(cid:218) rozlu(cid:283)nia(cid:202). Prze- rywasz cykl. A kiedy próbuj(cid:200)c by(cid:202) mi(cid:239)ym dla samego siebie, napo- tykasz na wewn(cid:218)trzny g(cid:239)os mówi(cid:200)cy: „To g(cid:239)upie, oszustwo, robisz to tylko po to, by unikn(cid:200)(cid:202) prawdy o tym, jaki jeste(cid:258) okropny”, wtedy i ten g(cid:239)os powiniene(cid:258) (cid:239)agodnie przywita(cid:202) w swoim (cid:285)yciu. Im bardziej komfortowo czujesz si(cid:218) ze swoim dyskomfortem, tym bardziej dyskomfort ten si(cid:218) przed Tob(cid:200) ods(cid:239)oni. Cz(cid:218)sto jest tak, (cid:285)e jaka(cid:258) cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) nas wydaje si(cid:218) popsuta, szalona albo z(cid:239)owroga, wi(cid:218)c ukrywamy j(cid:200) przed przyjació(cid:239)mi, rodzin(cid:200) czy nawet przed terapeut(cid:200). Bo gdy inni ludzie my(cid:258)l(cid:200), (cid:285)e jeste(cid:258)my dobrzy, zaczynamy wierzy(cid:202), (cid:285)e jeste(cid:258)my dobrzy. Przypomina to pój(cid:258)cie na si(cid:239)owni(cid:218) i udawanie, (cid:285)e si(cid:218) (cid:202)wiczy, aby ludzie wierzyli, (cid:285)e jeste(cid:258)my fizycznie zdrowi i sprawni. Ale to bez sensu. W przypadku mindful- ness naprawd(cid:218) musisz by(cid:202) w stu procentach szczery wobec siebie i dziwnych zachowa(cid:241) oraz my(cid:258)li, które próbujesz st(cid:239)umi(cid:202). Pami(cid:218)taj, (cid:285)e wszystko jest mile widziane. Nie musisz udawa(cid:202), (cid:285)e czujesz si(cid:218) dobrze albo normalnie, kiedy dr(cid:218)czy Ci(cid:218) ten g(cid:239)os w g(cid:239)owie. Powiem wr(cid:218)cz, (cid:285)e powiniene(cid:258) nawi(cid:200)za(cid:202) kontakt z tym g(cid:239)osem. To wra(cid:285)enie bycia wadliwym, popsutym mo(cid:285)e pojawia(cid:202) si(cid:218) w wyniku kontaktu z ró(cid:285)nymi lud(cid:283)mi czy wskutek ró(cid:285)nych do(cid:258)wiad- cze(cid:241). Próbujesz zachowywa(cid:202) si(cid:218) normalnie, poniewa(cid:285) chcesz by(cid:202) normalny. I to w(cid:239)a(cid:258)nie uczucie chcemy dok(cid:239)adnie przeanalizowa(cid:202). Twoim zadaniem nie jest zachowanie pozorów normalno(cid:258)ci ani odnalezienie zewn(cid:218)trznej walidacji. Nie chodzi o t(cid:239)umienie tego strasznego wewn(cid:218)trznego g(cid:239)osu ani o odwracanie od niego uwagi. Poleć książkęKup książkę Narz(cid:218)dzia 33 Chodzi raczej o zaakceptowanie tego g(cid:239)osu, powitanie go w swoim (cid:285)yciu, by(cid:258) móg(cid:239) si(cid:218) mu uwa(cid:285)nie przyjrze(cid:202), a potem ostatecznie rozbroi(cid:202). W miar(cid:218) tego, jak b(cid:218)dziesz coraz lepiej rozumia(cid:239) w(cid:239)asne zacho- wanie, pojawi(cid:200) si(cid:218) powa(cid:285)ne trudno(cid:258)ci czy bolesne uczucia. Uczucia te b(cid:218)d(cid:200) próbowa(cid:239)y przej(cid:200)(cid:202) kontrol(cid:218) i przekona(cid:202) Ci(cid:218), (cid:285)e to one s(cid:200) Twoj(cid:200) prawd(cid:200). Mindfulness pozwoli Ci przyj(cid:200)(cid:202) do wiadomo(cid:258)ci, (cid:285)e uczucia te rzeczywi(cid:258)cie istniej(cid:200), cho(cid:202) niekoniecznie reprezentuj(cid:200) prawd(cid:218). Dzi(cid:218)ki temu b(cid:218)dziesz móg(cid:239) kontynuowa(cid:202) swoj(cid:200) podró(cid:285) po bolesnej krainie swoich emocji, nie daj(cid:200)c si(cid:218) jej poch(cid:239)on(cid:200)(cid:202). Tak naprawd(cid:218) rozwijasz w ten sposób przyjazn(cid:200), ciekawsk(cid:200) relacj(cid:218) z w(cid:239)a- snymi uczuciami (szczególnie tymi „z(cid:239)ymi”). Cz(cid:218)sto obserwuj(cid:218), jak ludzie podchodz(cid:200) do praktyki uwa(cid:285)no(cid:258)ci i medytacji w taki oto sposób: „My(cid:258)l(cid:218) teraz o kociakach i t(cid:218)czy, uzdrawiaj(cid:200)c i przepracowuj(cid:200)c moj(cid:200) przesz(cid:239)o(cid:258)(cid:202), kochaj(cid:200)c przy tym moje wewn(cid:218)trzne dziecko. Wszystko jest takie pi(cid:218)kne, a(cid:285) si(cid:218) wzru- szy(cid:239)em”. A potem cz(cid:239)owieka nachodz(cid:200) te okropne uczucia, a my(cid:258)lisz sobie: „Co u licha? Praktykowa(cid:239)em przecie(cid:285) t(cid:218) uwa(cid:285)no(cid:258)(cid:202), dlaczego czuj(cid:218) si(cid:218) gorzej?”. Czujesz si(cid:218) gorzej, poniewa(cid:285) to, co siedzi w Twoim wn(cid:218)trzu, to (cid:285)adne kociaki ani t(cid:218)cze. Tkwi tam niemo(cid:285)liwe do znie- sienia uczucie, którego unikali(cid:258)my od chwili, kiedy to zago(cid:258)ci(cid:239)o w naszym ciele. J(cid:218)zyk pomaga nam zidentyfikowa(cid:202) uczucia, które przejawiaj(cid:200) si(cid:218) w ramach praktyki mindfulness. Je(cid:258)li cierpisz z powodu traumy lub zaburze(cid:241) psychicznych, bardzo mo(cid:285)liwe, (cid:285)e nawet nie odczu- wasz swoich prawdziwych emocji, poniewa(cid:285) zablokowa(cid:239)e(cid:258) si(cid:218) przed ich do(cid:258)wiadczaniem. Pewnie s(cid:239)ysza(cid:239)e(cid:258) o ludziach, u których w czasie terapii wysz(cid:239)y na jaw st(cid:239)umione wspomnienia, prawda? Pomy(cid:258)l wi(cid:218)c o st(cid:239)umionych uczuciach. Ucz(cid:200)c si(cid:218) o nich i przygotowuj(cid:200)c si(cid:218) na nowo do ich odczuwania, sprawiasz, (cid:285)e nie b(cid:218)d(cid:200) one a(cid:285) tak przera- (cid:285)aj(cid:200)ce. Powoli dokonujesz transformacji z my(cid:258)lenia „mam dziwne uczucia w ciele” do u(cid:285)ywania j(cid:218)zyka w celu identyfikowania faktycz- nych uczu(cid:202). Poleć książkęKup książkę 34 ODZYSKAJ SIEBIE Uczucia to co(cid:258) znacznie wi(cid:218)cej ni(cid:285) rado(cid:258)(cid:202) albo smutek. Je(cid:258)li chodzi o traum(cid:218) albo zaburzenia osobowo(cid:258)ci (u siebie lub u ukocha- nych osób), mog(cid:218) Ci praktycznie zagwarantowa(cid:202), (cid:285)e nie raz i nie dwa odczujesz jedno z tych uczu(cid:202): (cid:120) Wra(cid:285)enie bycia niewystarczaj(cid:200)cym: Nie jeste(cid:258) odpowiednio dobry. Inni s(cid:200) lepsi od Ciebie. (cid:120) Odrzucenie: Ty i Twoje uczucia jeste(cid:258)cie niechciani. (cid:120) Niekochanie: Nikt Ci(cid:218) nie pokocha takim, jakim jeste(cid:258). (cid:120) Strach: Kto(cid:258) (lub co(cid:258)) jest niebezpieczne lub szkodliwe. (cid:120) Uraza: Poczucie, (cid:285)e zosta(cid:239)o si(cid:218) potraktowanym nieuczciwe. (cid:120) Zazdro(cid:258)(cid:202): O sukces lub szcz(cid:218)(cid:258)cie innej osoby. (cid:120) Poczucie bezwarto(cid:258)ciowo(cid:258)ci: Nie jeste(cid:258) warto(cid:258)ciowy i zas(cid:239)ugujesz jedynie na pogard(cid:218). (cid:120) Poczucie winy: Zrobi(cid:239)e(cid:258) co(cid:258) z(cid:239)ego. (cid:120) Wstyd: Jeste(cid:258) z(cid:239)y (lub Twoje uczucia s(cid:200) z(cid:239)e). (cid:120) Bezsilno(cid:258)(cid:202): Nie masz kontroli nad sytuacj(cid:200) ani umiej(cid:218)tno(cid:258)ci czy mo(cid:285)liwo(cid:258)ci jej zmiany. (cid:120) Pustka: Nie jeste(cid:258) prawdziwy, czego(cid:258) brakuje, nie istniejesz. Na temat mindfulness dost(cid:218)pnych jest wiele (cid:258)wietnych (cid:283)róde(cid:239), wi(cid:218)c nie zamierzam tutaj na nowo wynajdywa(cid:202) ko(cid:239)a. Sugeruj(cid:218) prze- czytanie nast(cid:218)puj(cid:200)cych ksi(cid:200)(cid:285)ek: Radical Acceptance (Radykalna akcep- tacja) oraz True Refuge (Prawdziwe schronienie) autorstwa Tary Brach oraz The Untethered Soul (Dusza uwolniona) Michaela Singera. Oto najwa(cid:285)niejsza mantra, któr(cid:200) powiniene(cid:258) sobie powtarza(cid:202), czytaj(cid:200)c t(cid:218) ksi(cid:200)(cid:285)k(cid:218): Wi(cid:218)cej cia(cid:239)a, mniej gadania. Domy(cid:258)ln(cid:200) reakcj(cid:200) obronn(cid:200) cia(cid:239)a jest skupienie si(cid:218) na gadaniu, inaczej Twojej opowie(cid:258)ci, historii czy narracji. Wiele osób mierz(cid:200)- cych si(cid:218) z traum(cid:200) powtarza swoj(cid:200) opowie(cid:258)(cid:202) ze szczegó(cid:239)ami niemal miliony razy. W przypadku praktyki uwa(cid:285)no(cid:258)ci chcesz odwróci(cid:202) uwag(cid:218) od Twojej narracji, a skupi(cid:202) si(cid:218) na odczuciach w ciele. Robi(cid:200)c Poleć książkęKup książkę Narz(cid:218)dzia 35 to, mo(cid:285)esz próbowa(cid:202) tworzy(cid:202) now(cid:200) narracj(cid:218) towarzysz(cid:200)c(cid:200) odczu- ciom („Zapewne czuj(cid:218) to co(cid:258), poniewa(cid:285) w dzieci(cid:241)stwie do(cid:258)wiadczy- (cid:239)em X albo mia(cid:239)em zwi(cid:200)zek z Y”). Musisz wtedy znowu skorzysta(cid:202) z praktyki mindfulness, by u(cid:258)wiadomi(cid:202) sobie fakt tworzenia nowej narracji, a potem powoli przenosi(cid:202) skupienie uwagi na (cid:258)wiadomo(cid:258)(cid:202) swojego cia(cid:239)a. W drugiej cz(cid:218)(cid:258)ci swojej ksi(cid:200)(cid:285)ki, The Way of the Human (Droga cz(cid:239)owieka), autor Stephen Wolinsky posuwa si(cid:218) nawet do stwier- dzenia: „Narracja t(cid:239)umacz(cid:200)ca, dlaczego czujesz to, co czujesz, wcale nie ma znaczenia. Kiedy zaczynasz sobie t(cid:239)umaczy(cid:202) odczucia, opo- wie(cid:258)ci, powody czy usprawiedliwienia dla »dlaczego«, oddzielasz si(cid:218) wtedy od do(cid:258)wiadczenia samego w sobie, dokonuj(cid:200)c rozszczepienia1. Opowie(cid:258)(cid:202) pojawia si(cid:218) po do(cid:258)wiadczeniu i stanowi jedynie form(cid:218) usprawiedliwienia lub prób(cid:218) odwrócenia uwagi. Nie potrafisz wydo- sta(cid:202) si(cid:218) z pu(cid:239)apki fa(cid:239)szywej ja(cid:283)ni, poniewa(cid:285) to ona my(cid:258)li. Twój umys(cid:239) znajduje si(cid:218) pod jej kontrol(cid:200)”. Chc(cid:218) tutaj jasno powiedzie(cid:202), (cid:285)e opowiadanie swojej historii po do(cid:258)wiadczeniu traumy lub przemocy mo(cid:285)e by(cid:202) bardzo wa(cid:285)nym, terapeutycznym procesem. Pracuj(cid:200)c nad pewnymi rzeczami w tej ksi(cid:200)(cid:285)ce, nie próbujemy udawa(cid:202), (cid:285)e Twoja opowie(cid:258)(cid:202) nie jest praw- dziwa albo nie jest wcale istotna. Próbujemy jedynie odkry(cid:202), dlaczego umys(cid:239) tak bardzo czepi(cid:239) si(cid:218) tej konkretnej opowie(cid:258)ci i przed czym próbuje nas broni(cid:202). Osobista odpowiedzialno(cid:258)(cid:202) Je(cid:258)li nie mo(cid:285)esz mnie znie(cid:258)(cid:202) w moich najgorszych chwilach… Naprawd(cid:218) musz(cid:218) Ci(cid:218) pochwali(cid:202), (cid:285)e postawi(cid:239)e(cid:258) dla siebie zdrowe granice. — Steph Stone 1 Rozszczepienie to termin odnosz(cid:200)cy si(cid:218) do nie(cid:258)wiadomej, nieudanej inte- gracji ró(cid:285)nych aspektów ja(cid:283)ni lub innych przedmiotów w jednolit(cid:200) ca(cid:239)o(cid:258)(cid:202). Poleć książkęKup książkę 36 ODZYSKAJ SIEBIE Nie masz kontroli nad tym, co ludzie mówi(cid:200), czuj(cid:200) albo jak Ci(cid:218) postrzegaj(cid:200). Nie mo(cid:285)esz po(cid:258)wi(cid:218)ci(cid:202) ca(cid:239)ej swojej energii na prób(cid:218) ratowania albo naprawiania innych ludzi. Tak samo nie mo(cid:285)esz oczekiwa(cid:202), (cid:285)e naprawi Ci(cid:218) kto(cid:258) inny. To mo(cid:285)esz zrobi(cid:202) tylko Ty sam. Szukasz terapii i (lub) wsparcia, ale nikt inny nie jest odpowie- dzialny za Twoje uczucia. Perspektywa ta prowadzi nas w kierunku odnalezienia siebie jako niezale(cid:285)nej, kochaj(cid:200)cej istoty ludzkiej. W pracy nad tym pomo(cid:285)e nam pewna wskazówka, czy te(cid:285) zasada: Moje uczucia to moja odpowiedzialno(cid:258)(cid:202). Uczucia innych osób to odpowiedzialno(cid:258)(cid:202) innych osób. Niektóre problemy psychiczne wynikaj(cid:200) z zaburze(cid:241) w równowa- dze chemicznej organizmu i wymagaj(cid:200) wtedy odpowiednich leków. Ale nie tyczy si(cid:218) to opisywanych w tej ksi(cid:200)(cid:285)ce zaburze(cid:241) osobowo(cid:258)ci albo po prostu z(cid:239)ych do(cid:258)wiadcze(cid:241). Te problemy s(cid:200) efektem dzia(cid:239)ania naszych umys(cid:239)ów i cia(cid:239), wykonuj(cid:200)cych gimnastyk(cid:218) mentaln(cid:200) w celu unikni(cid:218)cia bólu nie do zniesienia. G(cid:239)ównym problemem jest oczekiwanie, (cid:285)e nasz zewn(cid:218)trzny (cid:258)wiat ulegnie zmianie, a wtedy b(cid:218)dziemy szcz(cid:218)(cid:258)liwi. Osoby wspó(cid:239)zale(cid:285)ne musz(cid:200) tylko uratowa(cid:202) jeszcze jedn(cid:200) osob(cid:218), perfekcjoni(cid:258)ci musz(cid:200) osi(cid:200)gn(cid:200)(cid:202) jeszcze tylko jeden cel, osoby po zwi(cid:200)zkach toksycznych musz(cid:200) tylko zobaczy(cid:202) pora(cid:285)k(cid:218) swojego by(cid:239)ego partnera, ludzie o osobowo(cid:258)ci typu borderline potrzebuj(cid:200) tylko rycerza w l(cid:258)ni(cid:200)cej zbroi, który zaoferuje niesko(cid:241)czone zrozumienie dla ich bólu, a ludzie o osobowo(cid:258)ci unikaj(cid:200)cej musz(cid:200) tylko wymy(cid:258)li(cid:202) sobie kolejne fikcyjne postacie. A wtedy wszyscy b(cid:218)dziemy szcz(cid:218)(cid:258)liwi. Spróbujmy popatrze(cid:202) na to inaczej: osoba uzale(cid:285)niona od hero- iny potrzebuje tylko jeszcze jednej dawki, a wtedy b(cid:218)dzie szcz(cid:218)- (cid:258)liwa. To kompletna bzdura, wi(cid:218)c dlaczego nie uwa(cid:285)amy za tak(cid:200) wcze(cid:258)niejszych przyk(cid:239)adów? Je(cid:258)li naprawd(cid:218) chcemy kocha(cid:202), chcemy Poleć książkęKup książkę Narz(cid:218)dzia 37 nawi(cid:200)zywa(cid:202) relacje, musimy zabra(cid:202) si(cid:218) do ci(cid:218)(cid:285)kiej pracy i zmierzy(cid:202) si(cid:218) z bólem, bo musimy to zrobi(cid:202), aby zmieni(cid:202) siebie. (cid:191)yjemy w (cid:258)wiecie, w którym ludzie pragn(cid:200) walidacji od innych, chc(cid:200) by(cid:202) akceptowani takimi, jacy s(cid:200), ale znowu trzeba powtórzy(cid:202), (cid:285)e walidacja z zewn(cid:200)trz nie uczyni Ci(cid:218) szcz(cid:218)(cid:258)liwszym. Nie mo(cid:285)na zako(cid:241)- czy(cid:202) podró(cid:285)y na: „Mam problem, zaakceptuj mnie takiego, jaki jestem!”. (cid:165)wiat nie jest Ci tego winien, a je(cid:258)li ruszysz w tym kie- runku, to po prostu si(cid:218) zawiedziesz. Osobista odpowiedzialno(cid:258)(cid:202) to d(cid:200)(cid:285)enie do tego, by Twoje oso- biste szcz(cid:218)(cid:258)cie bazowa(cid:239)o na Tobie. Tylko na Tobie. Nie ma ono nic wspólnego z tym, jak traktowali Ci(cid:218) inni albo jak Ty traktowa(cid:239)e(cid:258) ich. Musisz skupi(cid:202) si(cid:218) nie na zewn(cid:218)trznych symbolach osobistej warto(cid:258)ci, ale na wewn(cid:218)trznych. Musisz uwierzy(cid:202), (cid:285)e najwa(cid:285)niejsz(cid:200) rzecz(cid:200) w tym (cid:258)wiecie, w(cid:239)a(cid:258)nie teraz, jest odzyskanie swojej zdolno(cid:258)ci do kochania. Bezwarunkowa mi(cid:239)o(cid:258)(cid:202) Nim zniech(cid:218)c(cid:218) do siebie i tej ksi(cid:200)(cid:285)ki wszystkich moich sceptycz- nych, ateistycznych i agnostycznych czytelników, chc(cid:218) tutaj pod- kre(cid:258)li(cid:202), (cid:285)e omawiana w tej ksi(cid:200)(cid:285)ce praca nie musi by(cid:202) przedsi(cid:218)- wzi(cid:218)ciem duchowej natury. Sam wychowa(cid:239)em si(cid:218) bez kontaktów z duchowo(cid:258)ci(cid:200) i przez wi(cid:218)kszo(cid:258)(cid:202) (cid:285)ycia uwa(cid:285)a(cid:239)em si(cid:218) za agnostyka. Zacznijmy wi(cid:218)c od bardziej logicznego, naukowego podej(cid:258)cia do mi(cid:239)o(cid:258)ci bezwarunkowej. Umys(cid:239) (a szczególnie ego) cechuje negatywno(cid:258)(cid:202), to taki nasz ewolucyjny b(cid:239)(cid:200)d poznawczy. Dowody naukowe t(cid:239)umacz(cid:200), (cid:285)e jest to wrodzona cecha, która ma na celu nas chroni(cid:202), cz(cid:218)sto w zwi(cid:200)zku z traumatycznymi sytuacjami. Ale dzi(cid:258) przecie(cid:285) nie uciekamy przed lwami w d(cid:285)ungli, wi(cid:218)c te stare mechanizmy nie s(cid:200) ju(cid:285) dla nas korzystne. Mamy te cudowne mózgi, które ucz(cid:200) si(cid:218) na podstawie swoich pomy(cid:239)ek, a potem wprowadzaj(cid:200) poprawki, nie musz(cid:200)c przy tym aktywowa(cid:202) trybu „uciekaj przed lwem”. Poleć książkęKup książkę 38 ODZYSKAJ SIEBIE Kiedy tak sobie siedzimy, ci(cid:200)gle rozmy(cid:258)laj(cid:200)c o tych samych sytu- acjach, cierpi(cid:200)c przez l(cid:218)ki, obwiniaj(cid:200)c na lewo i prawo, wstydz(cid:200)c si(cid:218), do(cid:258)wiadczaj(cid:200)c obsesyjnych my(cid:258)li — sp(cid:218)dzamy kolejne godziny i dni na do(cid:258)wiadczaniu negatywnych my(cid:258)li (a 90 procent z nich nigdy si(cid:218) przecie(cid:285) nie zi(cid:258)ci). Negatywno(cid:258)(cid:202) przez przypadek sta(cid:239)a si(cid:218) nasz(cid:200) religi(cid:200). Jeste(cid:258)my pewni naszych negatywnych my(cid:258)li, ponie- wa(cid:285) tego chce nasz umys(cid:239). Niejako przyjmujemy mentalne placebo. Utkn(cid:218)li(cid:258)my i nawet nie jeste(cid:258)my tego (cid:258)wiadomi. Martwimy si(cid:218), (cid:285)e wiara w co(cid:258) pozytywnego to tylko oszukiwa- nie samego siebie, podczas gdy w rzeczywisto(cid:258)ci nasz sceptycyzm oraz l(cid:218)k i tak wp(cid:218)dzi(cid:239)y nas ju(cid:285) w pu(cid:239)apk(cid:218) umys(cid:239)u. Ten przekonuje nas, (cid:285)e negatywne rzeczy to ostateczna rzeczywisto(cid:258)(cid:202), a ca(cid:239)a reszta to tylko puchate bzdury próbuj(cid:200)ce odwróci(cid:202) nasz(cid:200) uwag(cid:218) od praw- dziwej rzeczywisto(cid:258)ci. Wpadamy w t(cid:218) pu(cid:239)apk(cid:218) niemal automatycz- nie. Misja zako(cid:241)czona. Szcz(cid:218)(cid:258)cie i wolno(cid:258)(cid:202) s(cid:200) rezultatem nauczenia si(cid:218), jak bez os(cid:200)dza- nia siebie dostrzec te sztuczki umys(cid:239)u. Chodzi o zauwa(cid:285)anie tej negatywno(cid:258)ci. O zobaczenie, jak umys(cid:239) drwi na sam(cid:200) my(cid:258)l o czym(cid:258) pozytywnym. Im cz(cid:218)(cid:258)ciej to wszystko zauwa(cid:285)amy, tym (cid:239)atwiej jest nam eksperymentowa(cid:202) z „odidentyfikowaniem” si(cid:218) od takich nega- tywnych my(cid:258)li, z nieuto(cid:285)samianiem si(cid:218) z takimi my(cid:258)lami. Nie musi to by(cid:202) wcale praktyka duchowa. Do ca(cid:239)ej tej ksi(cid:200)(cid:285)ki i naszej praktyki mo(cid:285)esz podej(cid:258)(cid:202) w bardzo naukowy sposób. Oto moja hipoteza: je(cid:258)li próbujesz zauwa(cid:285)a(cid:202) negatywne mechanizmy umys(cid:239)u i odidentyfikowa(cid:202) si(cid:218) od nich, w ko(cid:241)cu mo(cid:285)esz zacz(cid:200)(cid:202) odkrywa(cid:202) wspania(cid:239)e i uspokajaj(cid:200)ce odczucia zast(cid:218)puj(cid:200)ce spi(cid:218)cie i rozdra(cid:285)nienie cia(cid:239)a. Kiedy tak si(cid:218) stanie, mo(cid:285)esz tak(cid:285)e zacz(cid:200)(cid:202) zauwa(cid:285)a(cid:202), (cid:285)e Twoje my(cid:258)li w naturalny sposób te(cid:285) staj(cid:200) si(cid:218) (cid:239)agod- niejsze. Mo(cid:285)esz odkry(cid:202), (cid:285)e (cid:239)atwiej jest Ci nawi(cid:200)za(cid:202) kontakt z innymi osobami, znale(cid:283)(cid:202) przyjació(cid:239), uwolni(cid:202) si(cid:218) od urazy i cieszy(cid:202) si(cid:218) (cid:285)yciem. Nie udajesz, (cid:285)e z(cid:239)e rzeczy si(cid:218) nie przytrafiaj(cid:200), nie (cid:285)yjesz w baj- kowym (cid:258)wiecie, udaj(cid:200)c, (cid:285)e wszystko jest cudownie, nie kochasz z(cid:239)ych ludzi i nie tulisz obcych. Po prostu nie identyfikujesz si(cid:218) z t(cid:200) cz(cid:218)(cid:258)ci(cid:200) umys(cid:239)u, która mówi: „Z(cid:239)e rzeczy przytrafiaj(cid:200) si(cid:218) mi. Moje Poleć książkęKup książkę Narz(cid:218)dzia 39 (cid:285)ycie jest nie w porz(cid:200)dku. Jestem zdradzany, ludzie mnie zawodz(cid:200)”. Wci(cid:200)(cid:285) mo(cid:285)esz zauwa(cid:285)a(cid:202) te z(cid:239)e rzeczy, które Ci si(cid:218) przytrafiaj(cid:200), i mo(cid:285)esz si(cid:218) broni(cid:202), ale te negatywne my(cid:258)li nie b(cid:218)d(cid:200) ju(cid:285) mia(cid:239)y gdzie „wyl(cid:200)dowa(cid:202)”. Wewn(cid:218)trzna ofiara i ego zaczn(cid:200) ulega(cid:202) rozpuszczeniu. Opowie(cid:258)ci, które sobie przedstawiamy, maj(cid:200) znaczenie. Nasze cia(cid:239)a s(cid:239)uchaj(cid:200), a potem odpowiednio reaguj(cid:200). A najlepsze jest to, (cid:285)e (cid:258)wiadomo(cid:258)(cid:202) pozwala nam wybiera(cid:202), które opowie(cid:258)ci b(cid:218)dziemy sobie przedstawia(cid:202). Jeste(cid:258)my panami naszego przeznaczenia. Naszym domy(cid:258)lnym programem jest skupienie si(cid:218) na „opowie(cid:258)ciach negatywnych”, ale kiedy tylko to sobie u(cid:258)wiadomimy, zyskamy moc, dzi(cid:218)ki której zaczniemy t(cid:218) sytuacj(cid:218) zmienia(cid:202). Wybranie negatywnych my(cid:258)li o wstydzie, paranoi czy l(cid:218)ku jest równie prawdziwe, jak wybranie my(cid:258)li o mi(cid:239)o(cid:258)ci, przebaczeniu i wolno(cid:258)ci. Ró(cid:285)nica jest taka, (cid:285)e wybranie negatywno(cid:258)ci sprawia, (cid:285)e czujesz si(cid:218) jak (cid:258)mie(cid:202), a wybranie pozytywno(cid:258)ci sprawia, (cid:285)e czujesz si(cid:218) bardzo mi(cid:239)o. Je(cid:258)li wybierzesz to pierwsze, pozwalasz, by Twój umys(cid:239) wp(cid:218)dzi(cid:239) Ci(cid:218) w otch(cid:239)a(cid:241) cierpienia — logika i racjonalno(cid:258)(cid:202) podpowiadaj(cid:200), (cid:285)e jest to g(cid:239)upstwo. Je(cid:258)li masz na tym (cid:258)wiecie ograniczony czas, a do tego nie wierzysz te(cid:285) w (cid:285)ycie po (cid:285)yciu, to logiczne jest, by cieszy(cid:202) si(cid:218) ka(cid:285)d(cid:200) chwil(cid:200) tyle, ile tylko mo(cid:285)esz. przedstawiamy, maj(cid:200) znaczenie. Opowie(cid:258)ci, które sobie Odnalezienie bezwarunkowej mi(cid:239)o(cid:258)ci No dobra, sceptycy mog(cid:200) teraz przeskoczy(cid:202) do kolejnego rozdzia(cid:239)u, poniewa(cid:285) reszta tego mo(cid:285)e u nich wywo(cid:239)a(cid:202) westchni(cid:218)cia i prze- wracanie oczami. Pó(cid:283)nym latem 2016 roku moje uczucie w sercu stawa(cid:239)o si(cid:218) coraz bardziej nieprzyjemne, pomimo wszystkich moich wysi(cid:239)ków — ca(cid:239)(cid:200) moj(cid:200) nadziej(cid:218) i optymizm zast(cid:200)pi(cid:239) strach. Ka(cid:285)dego poranka budzi- (cid:239)em si(cid:218) z koszmaru, ca(cid:239)y spocony, ze (cid:258)ci(cid:258)ni(cid:218)tym sercem, czuj(cid:200)c si(cid:218), jakby ca(cid:239)y (cid:258)wiat chcia(cid:239) si(cid:218) na mnie rzuci(cid:202). Poleć książkęKup książkę 40 ODZYSKAJ SIEBIE Pragn(cid:200)(cid:202) znale(cid:283)(cid:202) odrobin(cid:218) spokoju, wybra(cid:239)em si(cid:218) na d(cid:239)ugi week- end, by odwiedzi(cid:202) White Mountains w stanie New Hampshire. Jest tam pi(cid:218)kny szlak prowadz(cid:200)cy zaraz obok wody na szczyt wodo- spadu. Zawsze uwielbia(cid:239)em przebywa(cid:202) w pobli(cid:285)u wody. Ta mnie uspokaja, wi(cid:218)c mój plan wydawa(cid:239) si(cid:218) idealny. Ale nawet w tym najspokojniejszym miejscu to uczucie w sercu stawa(cid:239)o si(cid:218) coraz gorsze. Koszmary nie min(cid:218)(cid:239)y. Czu(cid:239)em si(cid:218) jeszcze gorzej ni(cid:285) wcze(cid:258)niej. Wracaj(cid:200)c do domu, czu(cid:239)em si(cid:218) beznadziejnie. Je(cid:258)li nie mog(cid:239)em odzyska(cid:202) spokoju w tym miejscu, to jak mia(cid:239)bym go odzyska(cid:202) gdziekolwiek? By(cid:239)o ze mn(cid:200) co(cid:258) nie tak, naprawd(cid:218), no i by(cid:239)o coraz gorzej. Uczucie w sercu nie znikn(cid:218)(cid:239)o. Mia(cid:239)em problem, ale nie mia- (cid:239)em rozwi(cid:200)zania. By(cid:239)em wyniszczony. S(cid:239)ucha(cid:239)em jakich(cid:258) okropnych utworów rapowych z listy odtwa- rzania mojej siostry, kiedy nagle poczu(cid:239)em obecno(cid:258)(cid:202) — u(cid:258)miech- ni(cid:218)t(cid:200), wyci(cid:200)gaj(cid:200)c(cid:200) do mnie r(cid:218)ce, przyzywaj(cid:200)c(cid:200) mnie. Obecno(cid:258)(cid:202) by(cid:239)a taka kochaj(cid:200)ca, taka pi(cid:218)kna, ci(cid:200)gn(cid:200)c mnie do siebie pomimo mojego zw(cid:200)tpienia. Nie obchodzi(cid:239)o jej, (cid:285)e by(cid:239)em sceptyczny. Dla niej nie by(cid:239)o czego(cid:258) takiego jak „wyniszczenie”. Obecno(cid:258)(cid:202) ta kocha(cid:239)a mnie takim, jaki by(cid:239)em, z ca(cid:239)ym tym uczuciem w sercu i reszt(cid:200). I nagle d(cid:239)ugotrwa(cid:239)e uczucie w sercu znikn(cid:218)(cid:239)o, zmieniaj(cid:200)c si(cid:218) w mi(cid:218)kko(cid:258)(cid:202), której nie zazna(cid:239)em ju(cid:285) od lat. Musisz zrozumie(cid:202), (cid:285)e wszystko to by(cid:239)o bardzo dziwne dla osoby, która przez ca(cid:239)e (cid:285)ycie by(cid:239)a agnostykiem. Mój logiczny, analityczny mózg szybko przej(cid:200)(cid:239) kontrol(cid:218) i doszed(cid:239) do wniosku, (cid:285)e w ko(cid:241)cu zwariowa(cid:239)em — przecie(cid:285) by(cid:239)a to tylko kwestia czasu. A kiedy odzy- ska(cid:239)em mentaln(cid:200) kontrol(cid:218) nad ca(cid:239)(cid:200) sytuacj(cid:200), wróci(cid:239)o te(cid:285) dobrze znane mi uczucie w sercu. „Hm” — pomy(cid:258)la(cid:239)em sobie. „Moje serce lubi wi(cid:218)c by(cid:202) kochane. Nie lubi by(cid:202) analizowane, os(cid:200)dzane i traktowane jak szczur labora- toryjny”. Dziwne. Poleć książkęKup książkę Narz(cid:218)dzia 41 Od tamtej chwili bezwarunkowa mi(cid:239)o(cid:258)(cid:202) sta(cid:239)a si(cid:218) podstaw(cid:200), na której opar(cid:239)em ca(cid:239)e moje samouzdrawianie i odzyskiwanie siebie. Medytowa(cid:239)em nad ni(cid:200), ufa(cid:239)em jej w pe(cid:239)ni, zwraca(cid:239)em si(cid:218) do niej z pro(cid:258)b(cid:200) o rady. To ona pomog(cid:239)a mi zmieni(cid:202) „my(cid:258)l(cid:200)c(cid:200)”, analityczn(cid:200) mi(cid:239)o(cid:258)(cid:202) na „czuj(cid:200)c(cid:200)” mi(cid:239)o(cid:258)(cid:202), której sprzeciwia(cid:239)o si(cid:218) moje cia(cid:239)o. Zmi(cid:218)kczy(cid:239)a mnie tak, bym móg(cid:239) do(cid:258)wiadczy(cid:202) prawdy w moim ciele, bez l(cid:218)ku, bez potrzeby kontroli. Mo(cid:285)e by(cid:239) to Jezus, Bóg, Allah, Wszech(cid:258)wiat, Istota Rzeczy, Mi(cid:239)o(cid:258)(cid:202), Duch, Mindfulness czy kole(cid:258) o imieniu Tomek… Nie- wa(cid:285)ne, jak to nazwiesz. Przerabiaj(cid:200)c t(cid:218) ksi(cid:200)(cid:285)k(cid:218), musisz odnale(cid:283)(cid:202) (cid:283)ró- d(cid:239)o bezwarunkowej mi(cid:239)o(cid:258)ci, poniewa(cid:285) wszystko si(cid:218) sprowadza do tego, (cid:285)e teraz nie do(cid:258)wiadczasz tej mi(cid:239)o(cid:258)ci tak, jak powiniene(cid:258). Tak wiele z uwarunkowa(cid:241) mi(cid:239)o(cid:258)ci tyczy si(cid:218) tkwienia w pu(cid:239)apce ochron- nego (cid:258)wiata, my(cid:258)lenia, (cid:285)e wiesz, jak kocha(cid:202), i ponoszenia w tym raz po raz pora(cid:285)ki. Budowanie relacji z bezwarunkow(cid:200) mi(cid:239)o(cid:258)ci(cid:200) pozwala Ci uwolni(cid:202) si(cid:218) od tej niekorzystnej postawy mentalnej. Nie mówimy tu o sile wy(cid:285)szej, któr(cid:200) prosimy o pomoc przy zadaniu domowym, wygran(cid:200) w meczu czy utwierdzenie nas w prze- konaniach politycznych. Mówimy tu o (cid:283)ródle, które prosimy o mi(cid:239)o(cid:258)(cid:202), której sami nie potrafimy odczu(cid:202). (cid:189)ród(cid:239)o to zawsze jest gotowe nam j(cid:200) da(cid:202). Zawsze jest dla nas dost(cid:218)pne, szczególnie wtedy, kiedy si(cid:218) potkniemy. Cz(cid:218)sto jest tak, (cid:285)e ludzie fiksuj(cid:200) si(cid:218) na wyidealizowanej wizji mi(cid:239)o(cid:258)ci, której do(cid:258)wiadczyli, a która bardziej tyczy si(cid:218) romantycz- nej obsesji, prób ratowania drugiej osoby, samopo(cid:258)wi(cid:218)cenia, potrzeby uwagi czy do(cid:258)wiadczania sympatii. Osoby te cz(cid:218)sto szukaj(cid:200) tej „mi(cid:239)o(cid:258)ci” u innych ludzi, my(cid:258)l(cid:200)c, (cid:285)e je(cid:258)li kto(cid:258) odwzajemni ich uczu- cie, to w ko(cid:241)cu b(cid:218)d(cid:200) szcz(cid:218)(cid:258)liwe. Ale oczywi(cid:258)cie to nigdy nie wystar- cza, poniewa(cid:285) problem ma charakter wewn(cid:218)trzny, nie za(cid:258) zewn(cid:218)trzny. Dlatego my mówimy tutaj o odkrywaniu innego rodzaju mi(cid:239)o(cid:258)ci, która nie ma nic wspólnego z innymi lud(cid:283)mi, jest bardziej koj(cid:200)ca i bardziej pozytywna. Nic si(cid:218) nie stanie, je(cid:258)li to wszystko nie przyjdzie do Ciebie w naturalny sposób. Prosz(cid:218) Ci(cid:218) tylko, by(cid:258) by(cid:239) otwarty na pewne Poleć książkęKup książkę 42 ODZYSKAJ SIEBIE koncepcje, poniewa(cid:285) b(cid:218)dziesz tego potrzebowa(cid:239). Je(cid:258)li my(cid:258)lisz, (cid:285)e to wszystko g(cid:239)upie lub naiwne, to zadaj sobie jedno proste pytanie: Czy to, co robisz teraz, daje Ci efekty?. Je(cid:258)li chcesz spróbowa(cid:202) bardziej duchowego podej(cid:258)cia, wyobra(cid:283) sobie po prostu bia(cid:239)e (cid:258)wiat(cid:239)o, zawsze nad Tob(cid:200) obecne, u(cid:258)miecha- j(cid:200)ce si(cid:218), kiedy tak Ci(cid:218) pilnuje w trakcie Twojej podró(cid:285)y. Mo(cid:285)e (cid:258)wia- t(cid:239)o to p(cid:239)acze (cid:239)zami rado(cid:258)ci, podekscytowane faktem, (cid:285)e zaczynasz swoj(cid:200) podró(cid:285), z ciep(cid:239)em Ci(cid:218) do niej zach(cid:218)caj(cid:200)c. Zacznij od tego i zobacz, gdzie Ci(cid:218) zaprowadzi Twoja praktyka. Twoim celem jest przej(cid:258)(cid:202) z my(cid:258)l(cid:200)cej, analitycznej mi(cid:239)o(cid:258)ci do czuj(cid:200)cej mi(cid:239)o(cid:258)ci. Nie musisz nic robi(cid:202), aby j(cid:200) otrzyma(cid:202). Je(cid:258)li Twoja si(cid:239)a wy(cid:285)sza przekonuje Ci(cid:218) do zmiany pracy albo pogodzenia si(cid:218) z tok- sycznym by(cid:239)ym, albo znalezienia nowego partnera, albo uko(cid:241)cze- nia nowego projektu, albo usprawiedliwia dyskryminacj(cid:218) czy z(cid:239)e traktowanie innych — to wcale nie jest si(cid:239)(cid:200) wy(cid:285)sz(cid:200). To tylko Twoje ego nazywaj(cid:200)ce siebie „Bogiem”. Mo(cid:285)esz spróbowa(cid:202) usi(cid:200)(cid:258)(cid:202), nie ruszaj(cid:200)c si(cid:218), i poczu(cid:202), jak (cid:258)wiat(cid:239)o przep(cid:239)ywa przez Ciebie. Poczuj, (cid:285)e jeste(cid:258) kochany i akceptowany takim, jaki jeste(cid:258), w(cid:239)a(cid:258)nie teraz, w tej chwili. Mi(cid:239)o(cid:258)(cid:202) bezwarunkowa to nie „Jestem kochany, kiedy czyni(cid:218) dobro”. To akurat mi(cid:239)o(cid:258)(cid:202) uwarunkowana. Je(cid:258)li do(cid:258)wiadczasz mi(cid:239)o(cid:258)ci uwarunkowanej od partnera albo rodzica, to normalne, (cid:285)e sam zaczniesz od szukania mi(cid:239)o(cid:258)ci uwarunkowanej p(cid:239)yn(cid:200)cej od si(cid:239)y wy(cid:285)- szej. My(cid:258)limy, (cid:285)e je(cid:258)li zrobimy wszystko tak, jak trzeba, je(cid:258)li wystar- czaj(cid:200)co si(cid:218) po(cid:258)wi(cid:218)cimy albo wystarczaj(cid:200)co uzdrowimy, albo wystar- czaj(cid:200)co du(cid:285)o przeprosimy czy cokolwiek wystarczaj(cid:200)co zrobimy — to wtedy w ko(cid:241)cu do(cid:258)wiadczymy mi(cid:239)o(cid:258)ci. W ko(cid:241)cu otrzymamy to, co stracili(cid:258)my. Mo(cid:285)emy postrzega(cid:202) t(cid:218) si(cid:239)(cid:218) wy(cid:285)sz(cid:200) jako karz(cid:200)cy byt albo istot(cid:218), której nale(cid:285)y si(cid:218) l(cid:218)ka(cid:202). Wyobra(cid:283) sobie, (cid:285)e Twój partner oznajmi(cid:239): „Pok(cid:239)o(cid:241) si(cid:218) przede mn(cid:200) i przyznaj si(cid:218) do wszystkich przewinie(cid:241)”. Nie nazwa(cid:239)by(cid:258) tego mi(cid:239)o(cid:258)ci(cid:200), prawda? Oby nie. Musisz odej(cid:258)(cid:202) od tej mentalno(cid:258)ci i przyjrze(cid:202) si(cid:218) innemu rodza- jowi mi(cid:239)o(cid:258)ci — takiej, której by(cid:202) mo(cid:285)e wcze(cid:258)niej nie do(cid:258)wiadczy(cid:239)e(cid:258). Poleć książkęKup książkę Narz(cid:218)dzia 43 Mi(cid:239)o(cid:258)(cid:202) bezwarunkowa mówi: „Jestem kochany nawet (szcze- gólnie) wtedy, kiedy do(cid:258)wiadczam trudno(cid:258)ci”. Dla kogo(cid:258) dochodz(cid:200)- cego do siebie po toksycznym zwi(cid:200)zku oznacza to, (cid:285)e oferujesz sobie mi(cid:239)o(cid:258)(cid:202) wtedy, kiedy wci(cid:200)(cid:285) obsesyjnie rozmy(cid:258)lasz o swoim by(cid:239)ym i przegl(cid:200)dasz jego profil na Facebooku. Dla osoby o osobo- wo(cid:258)ci borderline oznacza to oferowanie sobie mi(cid:239)o(cid:258)ci, kiedy do(cid:258)wiad- cza epizodów w(cid:258)ciek(cid:239)o(cid:258)ci. Dla kogo(cid:258) cierpi(cid:200)cego na C-PTSD (z(cid:239)o- (cid:285)ony zespó(cid:239) stresu pourazowego) oznacza to oferowanie sobie mi(cid:239)o(cid:258)ci nawet wtedy, kiedy zanurzasz si(cid:218) w fantazje o zem(cid:258)cie czy sprawie- dliwo(cid:258)ci. Nie znaczy to, (cid:285)e te rzeczy s(cid:200) zdrowe. Nie znaczy to, (cid:285)e powiniene(cid:258) si(cid:218) zach(cid:218)ca(cid:202) do ich robienia. Nie znaczy to, (cid:285)e krzywdzenie innych staje si(cid:218) usprawiedliwione. Nie znaczy to, (cid:285)e powiniene(cid:258) oczekiwa(cid:202) wspó(cid:239)czucia od innych, kiedy przepracowujesz swoje traumy. To po prostu wewn(cid:218)trzna (cid:258)wiadomo(cid:258)(cid:202), (cid:285)e to wszystko to zachowania osoby, która cierpi, a karanie samego siebie za nie jedynie wp(cid:218)dzi Ci(cid:218) g(cid:239)(cid:218)biej w to, od czego próbujesz uciec. Odzyskujemy siebie poprzez odzyskanie równowagi — pompo- wanie mniejszej ilo(cid:258)ci energii w umys(cid:239), a wi(cid:218)kszej w cia(cid:239)o i ducha. Cia(cid:239)o jest wype(cid:239)nione bardzo bolesnymi emocjami: poczuciem winy, wstydu, odrzuceniem czy l(cid:218)kiem. Wiele z tych emocji zosta(cid:239)o st(cid:239)u- mionych, aby chroni(cid:202) nas przed mentalnym roz(cid:239)amem. Kiedy pro- simy cia(cid:239)o o to, by zacz(cid:218)(cid:239)o ono (powoli) do(cid:258)wiadcza(cid:202) tych emocji, u(cid:258)wiadamiamy sobie, (cid:285)e mamy pewne limity tego, co mo(cid:285)emy naraz znie(cid:258)(cid:202). To tutaj do gry w(cid:239)(cid:200)cza si(cid:218) duch, inaczej mówi(cid:200)c bezwarun- kowa mi(cid:239)o(cid:258)(cid:202). Twój duch pragnie dla Ciebie jedynie rado(cid:258)ci i mi(cid:239)o(cid:258)ci, usuwaj(cid:200)c wszelkie przeszkody stoj(cid:200)ce na drodze do zdobycia tych dwóch rzeczy. Jest (cid:239)askawy i hojnie przebacza, nawet je(cid:258)li jeszcze tego nie czujesz. Wi(cid:218)kszo(cid:258)(cid:202) ludzi rodzi si(cid:218) z tym wszystkim i nie musi robi(cid:202) nic „duchowego”, (cid:285)eby do(cid:258)wiadczy(cid:202) tego, o czym tutaj pisz(cid:218). To takie wewn(cid:218)trzne poczucie bycia dobrym, posiadania celu i rado(cid:258)ci bez jakich(cid:258) zewn(cid:218)trznych powodów. Dzieci wychowywane w zdro- wym i pe(cid:239)nym mi(cid:239)o(cid:258)ci (cid:258)rodowisku zapewne b(cid:218)d(cid:200) mia(cid:239)y dobry kontakt Poleć książkęKup książkę 44 ODZYSKAJ SIEBIE ze swoim duchem, bez wzgl(cid:218)du na to, czy zosta(cid:239)y wychowane na sposób religijny, czy nie. Z drugiej strony, dzieci wychowane w duchu przepe(cid:239)nionej zawstydzaniem i os(cid:200)dzaniem religii zapewne b(cid:218)d(cid:200) odci(cid:218)te od swojego ducha. Student mo(cid:285)e ka(cid:285)dej nocy pi(cid:202) i bawi(cid:202) si(cid:218) po klubach, odrzuca(cid:202) koncepcj(cid:218) duchowo(cid:258)ci, ani razu si(cid:218) nie modl(cid:200)c, a wci(cid:200)(cid:285) mo(cid:285)e mie(cid:202) dobry kontakt ze swoim duchem. Nie poczuje wstydu ani „z(cid:239)a” w zwi(cid:200)zku ze swoj(cid:200) osob(cid:200). B(cid:218)dzie kompletny, nawet je(cid:258)li okropnie traktuje swoje cia(cid:239)o. Tymczasem uduchowiona osoba unikaj(cid:200)ca hedonizmu, oddaj(cid:200)ca si(cid:218) pracy na rzecz innych wci(cid:200)(cid:285) mo(cid:285)e czu(cid:202), (cid:285)e „nie jest wystarczaj(cid:200)co dobra”. Jest oddzielona od swojego ducha. Takie oddzielenie pojawia si(cid:218), kiedy zakorzenia si(cid:218) w nas prze- konanie odcinaj(cid:200)ce nas od bezwarunkowej mi(cid:239)o(cid:258)ci. Z pewno(cid:258)ci(cid:200) uwarunkowania i sytuacje omawiane w tej ksi(cid:200)(cid:285)ce cz(cid:218)sto prowadz(cid:200) nas do „oddzielenia” od ducha, a przekonania i do(cid:258)wiadczenia, które do tego doprowadzi(cid:239)y, s(cid:200) t(cid:239)umione. Umieszczam „oddzielenie” w cudzys(cid:239)owie, poniewa(cid:285) tak naprawd(cid:218) nigdy nie zostajemy na dobre oddzieleni — po prostu nosimy w sobie fa(cid:239)szywe przekona- nie, które tylko daje takie wra(cid:285)enie. Od tego momentu wszystko staje si(cid:218) tylko prób(cid:200) rekompen- sowania sobie tego braku, tego oddzielenia od bezwarunkowej mi(cid:239)o(cid:258)ci — od naszego prawdziwego ja. My(cid:258)limy, (cid:285)e je(cid:258)li uda si(cid:218) zrobi(cid:202) X, to odzyskamy ten kontakt. Oczywi(cid:258)cie, to nigdy tak nie dzia(cid:239)a. Duch, inaczej bezwarunkowa mi(cid:239)o(cid:258)(cid:202), to po prostu cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) nas, która troszczy si(cid:218) o nas bez logicznego powodu. Je(cid:258)li si(cid:218) od niej oddzielisz, zawsze b(cid:218)dzie próbowa(cid:239)a do Ciebie dotrze(cid:202) na nowo (czasami w do(cid:258)(cid:202) niekomfortowy sposób), poniewa(cid:285) jest ona cz(cid:218)(cid:258)ci(cid:200) Twojego prawdziwego ja. Kiedy zaczynamy dostrzega(cid:202), jak ci(cid:218)(cid:285)ko ta mi(cid:239)uj(cid:200)ca si(cid:239)a dla nas pracuje, zaczynamy sobie przypomina(cid:202), jakie to uczucie, taka prawdziwa mi(cid:239)o(cid:258)(cid:202). Serce to wrota prowadz(cid:200)ce mi(cid:218)dzy oddzielonymi od siebie cz(cid:218)(cid:258)ciami nas i to ono jest naszym domem. Poleć książkęKup książkę
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Odzyskaj siebie. Życie po toksycznym związku i przemocy emocjonalnej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: