Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00669 008110 12241704 na godz. na dobę w sumie
Ograć nawyki. Jak zastosować mechanizmy gier w procesie zmiany osobistej - książka
Ograć nawyki. Jak zastosować mechanizmy gier w procesie zmiany osobistej - książka
Autor: Liczba stron: 232
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-1958-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> controlling
Porównaj ceny (książka, ebook (-25%), audiobook).

Gra w zmianę

Ile razy w życiu obiecywałeś sobie: „Zmienię się!”? Czy przypadkiem nie co roku? Każdego pierwszego dnia stycznia wielu z nas zapisuje listę noworocznych postanowień: schudnę, opanuję język obcy, rzucę palenie, zacznę biegać... I co? I nic! W kolejnym roku wynotowujemy te same postanowienia, o których zapominamy najdalej w lutym, wcale ich nie realizując. Rezygnujemy z nich, ponieważ często zwyczajnie nas przerastają. Owszem, dobrze byłoby się pozbyć złych nawyków i wyrobić dobre, ale... to takie trudne! Wymaga wyrzeczeń! Dyscypliny! Czasu! Determinacji! I tu leży pies pogrzebany. Równie mocno jak pragniemy zmian, boimy się ich, przez co już na wstępie rezygnujemy z wielu korzyści, jakie ze sobą niosą.

Istnieje jednak narzędzie, które może sprawić, że zmiana z groźnej i nieosiągalnej staje się ciekawa, a nawet ekscytująca! Narzędzie podsycające wewnętrzną motywację i pozwalające z zupełnie innej perspektywy spojrzeć na wyzwanie, które przed sobą stawiasz. Zwie się ono grywalizacją i pozwala przekształcić proces zmiany w grę, niwelując tym samym podstawowy problem, jaki ze zmianą ma nasz mózg: zmiana to nowość, a nowość to potencjalne zagrożenie. Tymczasem gra oznacza frajdę, ekscytację, obietnicę przygody... To wyzwanie, które Twój umysł chce podjąć, ponieważ bardzo lubi się bawić.

Gotowy na przygodę? Zatem otwórz tę książkę i wejdź do gry!


Jadwiga Korzeniewska - socjolog, trener, głównodowodząca Laboratorium Zmieniacza, któremu przyświeca idea, że warto być jednocześnie badaczem i przedmiotem badań dotyczących własnej zmiany osobistej. Prowadzi szkolenia poświęcone zmianie nawyków. Specjalizuje się w dziedzinie przygotowywania planu zmiany i wdrażania go w oparciu o sześć źródeł wpływu (motywację osobistą, społeczną i strukturalną oraz umiejętności osobiste, społeczne i strukturalne). Prowadzi także zajęcia o zmianie nawyków w myśleniu (odwyk od perfekcjonizmu, trening pozytywności). Od 2009 r. współorganizuje terenowe gry miejskie, do których pisze fabularyzowane scenariusze.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Redaktor prowadzący: Magdalena Dragon-Philipczyk Projekt okładki: Jan Paluch Zdjęcie autorki: Joanna Pawlikowska, Pawlikowska Photography Materiały graficzne wewnątrz książki i na okładce zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: onepress@onepress.pl WWW: http://onepress.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://onepress.pl/user/opinie/ograna Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. ISBN: 978-83-283-1958-5 Copyright © Jadwiga Korzeniewska 2016 Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Wprowadzenie CZ(cid:214)(cid:264)(cid:200) I. SYPIAJ(cid:198)C Z WROGIEM Rozdzia(cid:245) 1. Pan Mózg — sprzymierzeniec czy sabota(cid:290)ysta? Sk(cid:199)d bior(cid:199) si(cid:215) trudno(cid:265)ci we wprowadzaniu zmian Z gada pradziada Wewn(cid:215)trzny system alarmowy Strach si(cid:215) ba(cid:201) Rozdzia(cid:245) 2. Tajemnica silnej woli Biceps silnej woli Si(cid:245)a przekona(cid:247) Test marshmallow Rozdzia(cid:245) 3. Prze(cid:245)(cid:199)czeni na autopilota, czyli rzecz o nawykach Wydeptuj(cid:199)c nawyki Si(cid:245)a pragnienia Oswobodzi(cid:201) si(cid:215) z p(cid:215)tli nawyku Czy mózg jest leniwy? Rozdzia(cid:245) 4. Korzy(cid:265)ci wynikaj(cid:199)ce ze zmiany wyzwania w gr(cid:215) 5 9 19 19 23 27 29 29 32 34 39 40 42 44 47 49 Poleć książkęKup książkę OGRA(cid:200) NAWYKI CZ(cid:214)(cid:264)(cid:200) II. PROJEKTOWANIE GRY Rozdzia(cid:245) 5. Okre(cid:265)lenie gry w czasie Rozdzia(cid:245) 6. Podzielenie gry na levele (etapy) Rozdzia(cid:245) 7. Gra liniowa i nieliniowa Rozdzia(cid:245) 8. Prowadzenie tabeli wyników Rozdzia(cid:245) 9. Informacja zwrotna i poczucie kontroli Rozdzia(cid:245) 10. Odwo(cid:245)ywanie si(cid:215) do warto(cid:265)ci Warto(cid:265)ci: soczewka celu Dokopuj(cid:199)c si(cid:215) do tego, co naprawd(cid:215) wa(cid:290)ne Kiedy warto si(cid:215)ga(cid:201) do warto(cid:265)ci? Rozdzia(cid:245) 11. Jasny cel i przejrzyste zasady gry Rozdzia(cid:245) 12. Cel mieszcz(cid:199)cy si(cid:215) w ramach mo(cid:290)liwo(cid:265)ci Rozdzia(cid:245) 13. Czym s(cid:199) zasady gry? Rozdzia(cid:245) 14. Jak stworzy(cid:201) dobre zasady gry? Rozdzia(cid:245) 15. Punktacja Punkty dodatnie Punkty ujemne Dodatkowe gratyfikacje Punkty ratunkowe Rozdzia(cid:245) 16. Nagrody Dlaczego nagrody dzia(cid:245)aj(cid:199)? I dlaczego przestaj(cid:199)? 6 55 59 65 67 73 75 75 80 82 87 91 95 97 99 99 103 104 106 109 109 110 Poleć książkęKup książkę SPIS TRE(cid:264)CI Si(cid:245)a ma(cid:245)ych nagród Dobre praktyki stosowania nagród Trudno(cid:265)ci w przyznawaniu sobie nagród Wykonywanie zadania jest nagrod(cid:199) Rozdzia(cid:245) 17. Akceptacja zasad gry Odzyskanie sprawczo(cid:265)ci Dobrze si(cid:215) spisa(cid:201) Rozdzia(cid:245) 18. Modyfikacja regu(cid:245) gry w trakcie rozgrywki Level okaza(cid:245) si(cid:215) zbyt du(cid:290)ym wyzwaniem Level okaza(cid:245) si(cid:215) zbyt ma(cid:245)ym wyzwaniem Zasady punktacji nie dzia(cid:245)aj(cid:199) Luki w zasadach Rozdzia(cid:245) 19. Admin Rozdzia(cid:245) 20. Rywalizacja — ze sob(cid:199) czy z innymi? Rozdzia(cid:245) 21. Wersja demo Rozdzia(cid:245) 22. Fabu(cid:245)a Rozdzia(cid:245) 23. Dziennik pok(cid:245)adowy CZ(cid:214)(cid:264)(cid:200) III. PRZYK(cid:244)ADY GIER Rozdzia(cid:245) 24. Przyk(cid:245)ady gier rozegranych przez Naczelnego Zmieniacza Nawyki (cid:290)ywieniowe — s(cid:245)odycze, s(cid:245)one przek(cid:199)ski, podjadanie Nawyki (cid:290)ywieniowe — warzywa, owoce, ryby Oszcz(cid:215)dzanie drobnych sum pieni(cid:215)dzy 7 119 124 129 130 133 134 139 143 144 144 145 145 147 149 153 155 159 163 163 176 186 Poleć książkęKup książkę OGRA(cid:200) NAWYKI Rozdzia(cid:245) 25. Przyk(cid:245)ady gier rozegranych przez Zmieniaczy Gra Zmieniaczki Asi: prokrastynacja Gra Zmieniacza Krzy(cid:265)ka: praca magisterska CZ(cid:214)(cid:264)(cid:200) IV. PROTIPY, CZYLI DOBRE RADY CIOCI JADZI Uwa(cid:290)aj na przekonania Wyznaczaj cele, korzystaj(cid:199)c z ró(cid:290)nych narz(cid:215)dzi Mów, co robisz Mów, dlaczego to robisz Napisz list z przysz(cid:245)o(cid:265)ci Zrób audyt Zrób przegl(cid:199)d Dbaj o powtarzalno(cid:265)(cid:201) Szukaj zaplecza Unikaj chóru maruderów Wykryj wspólników Matematyka, g(cid:245)upcze! Korzystaj z podpowiedzi Unikaj pokus Rób bilans Zarzucaj kotwic(cid:215) Zjedz kanapk(cid:215) Odznaki Pos(cid:245)owie Dzi(cid:215)kuj(cid:215) mamie, Bogu i Akademii ;) 8 193 194 200 212 213 213 214 214 215 215 216 216 217 217 218 218 219 219 220 220 221 223 227 Poleć książkęKup książkę W tej cz(cid:215)(cid:265)ci: (cid:120) dowiesz si(cid:215), dlaczego czujemy opór przed zmian(cid:199), (cid:120) rozwik(cid:245)asz tajemnic(cid:215) silnej woli, (cid:120) zrozumiesz, w jaki sposób tworz(cid:199) si(cid:215) nawyki, (cid:120) dowiesz si(cid:215), jak oswobodzi(cid:201) si(cid:215) z p(cid:215)tli nawyku, (cid:120) poznasz korzy(cid:265)ci wynikaj(cid:199)ce z zmiany wyzwania w gr(cid:215). 17 Poleć książkęKup książkę OGRA(cid:200) NAWYKI 18 Poleć książkęKup książkę ROZDZIA(cid:244) 1. PAN MÓZG — SPRZYMIERZENIEC CZY SABOTA(cid:289)YSTA? SK(cid:198)D BIOR(cid:198) SI(cid:214) TRUDNO(cid:264)CI WE WPROWADZANIU ZMIAN Twój mózg jest jak najgorszy polityk. Zrobi wszystko, (cid:290)eby(cid:265) na niego zag(cid:245)osowa(cid:245), a potem kopnie ci(cid:215) w ty(cid:245)ek. — John Whithmore Z gada pradziada Tym, co zwykle przera(cid:290)a ludzi w procesie zmiany (oprócz tego, (cid:290)e to proces, a zatem co(cid:265) rozci(cid:199)gni(cid:215)tego w czasie i trzeba duuu(cid:290)o cierpliwo(cid:265)ci), jest nowo(cid:265)(cid:201), przed któr(cid:199) najstarsza cz(cid:215)(cid:265)(cid:201) ludzkiego mózgu, czyli tzw. gadzi mózg (zlokalizowany w pobli(cid:290)u pnia mózgu), broni si(cid:215) r(cid:215)kami i nogami. I to Twoimi r(cid:215)kami i nogami. A z pomoc(cid:199) przy- chodzi mu mózg ssaczy. Je(cid:265)li robimy postanowienia i stawiamy sobie cele, to bywa, (cid:290)e s(cid:199) one nad wyraz am- 19 Poleć książkęKup książkę OGRA(cid:200) NAWYKI bitne i oczekujemy du(cid:290)ych, spektakularnych i szybkich efektów. To troch(cid:215) tak, jakby(cid:265) dopiero si(cid:215) urodzi(cid:245) i ocze- kiwa(cid:245), (cid:290)e nazajutrz zaczniesz chodzi(cid:201) i mówi(cid:201). Chcemy czego(cid:265), co dos(cid:245)ownie odmieni nasze (cid:290)ycie. Problem w tym, (cid:290)e ranga takich zmian bywa przyt(cid:245)aczaj(cid:199)ca — na tyle, (cid:290)e cz(cid:245)owiek sam siebie przekonuje, i(cid:290) ta zmiana nie jest mu wcale potrzebna. Dlaczego tak si(cid:215) dzieje? Wyobra(cid:288) sobie spokojnego starszego pana, który nie- przerwanie od 30 lat, codziennie o 19.30 zasiada w fo- telu, by obejrze(cid:201) w telewizji swój ulubiony program. Teraz pomy(cid:265)l o tym, (cid:290)e pewnego dnia do mieszkania tego sta- ruszka wdziera si(cid:215) kto(cid:265) zupe(cid:245)nie obcy i stanowczym tonem oznajmia: — Od dzi(cid:265) o 19.30 b(cid:215)dziemy wychodzi(cid:201) z domu i space- rowa(cid:201) wokó(cid:245) bloku, bo to dobre dla twojego zdrowia! Czy nie wkur... ekhem, nie zdenerwowa(cid:245)by(cid:265) si(cid:215) na miej- scu tego staruszka? Teraz pod staruszka podstaw swój gadzi mózg, pracuj(cid:199)cy w kooperacji z mózgiem ssaczym, a pod nieznajomego inn(cid:199) struktur(cid:215) Twojego mózgu — kor(cid:215) now(cid:199). Fotel i program w TV to Twój stary nawyk, który Ci szkodzi, ale te(cid:290) sprawia przyjemno(cid:265)(cid:201) i daje po- czucie bezpiecze(cid:247)stwa. Podsumujmy. Ludzki mózg sk(cid:245)ada si(cid:215) z trzech obszarów: mózgu gadziego, ssaczego i kory nowej. Gadzi mózg to, jak ju(cid:290) wspomnia(cid:245)am, najstarsza struktura naszego mózgu. 20 Poleć książkęKup książkę ROZDZIA(cid:244) 1. PAN MÓZG W tej cz(cid:215)(cid:265)ci kryj(cid:199) si(cid:215) wszelkie instynktowne odruchy, które uaktywniaj(cid:199) si(cid:215) bez naszej (cid:265)wiadomo(cid:265)ci, a cz(cid:215)sto tak(cid:290)e wbrew naszej woli. Mózg gadzi przechowuje w swoim pude(cid:245)ku z zabawkami wszystkie automatyczne reakcje, które wielokrotnie ratowa(cid:245)y ty(cid:245)ek naszym praprzodkom i które cz(cid:215)sto ratuj(cid:199) (cid:290)ycie tak(cid:290)e nam. To jemu zawdzi(cid:215)- czamy s(cid:245)ynny mechanizm atak, ucieczka lub zastygni(cid:215)cie (czyli udawanie martwego), który uaktywnia si(cid:215) w sytuacji zagro(cid:290)enia — tak realnego, jak i wyobra(cid:290)onego. Najwi(cid:215)kszy problem, jaki mamy z tym obszarem mózgu, jest taki, (cid:290)e definicja s(cid:245)owa „zagro(cid:290)enie”, któr(cid:199) si(cid:215) po- s(cid:245)uguje, jest bardzo szeroka... Ta struktura mózgu do- s(cid:245)ownie ga(r)dzi wszystkim, co jest nowe, nieznane, inne ni(cid:290) dotychczas. Uwielbia za to swój stary fotel i program w TV, bo to co(cid:265), co zna, co jest zrutynizowane, przewi- dywalne. To sytuacja, w której wie, jak si(cid:215) zachowa(cid:201). Gadzi mózg kocha nawyki i rutyn(cid:215) dnia codziennego — i to niezale(cid:290)nie od tego, czy nam s(cid:245)u(cid:290)(cid:199). Nie ma dla niego tak(cid:290)e znaczenia, (cid:290)e zmiana, któr(cid:199) chcesz wprowadzi(cid:201), b(cid:215)dzie z korzy(cid:265)ci(cid:199) dla Twojego organizmu, kariery czy relacji z innymi lud(cid:288)mi. Wie tylko, (cid:290)e dzieje si(cid:215) co(cid:265) no- wego, co(cid:265) innego, wi(cid:215)c prawdopodobnie jeste(cid:265)cie w nie- bezpiecze(cid:247)stwie i trzeba si(cid:215) ratowa(cid:201) — na przyk(cid:245)ad zwia(cid:201). Form(cid:199) takiego zwiewania mo(cid:290)e by(cid:201) prokrastynacja, czyli odwlekanie dzia(cid:245)ania w czasie do momentu, w którym jego podj(cid:215)cie nie jest ju(cid:290) mo(cid:290)liwe lub zosta(cid:245)o bardzo niewiele czasu, by je rozpocz(cid:199)(cid:201) (a co dopiero uko(cid:247)czy(cid:201)). 21 Poleć książkęKup książkę OGRA(cid:200) NAWYKI Drugi obszar, nieco m(cid:245)odszy, to tzw. mózg ssaczy (uk(cid:245)ad limbiczny), który z kolei w swoim pude(cid:245)ku z zabawkami trzyma nasze pop(cid:215)dy, emocje i uczucia. Przechowuje te(cid:290) dla nas to, co ju(cid:290) si(cid:215) zdarzy(cid:245)o i jest warte zapami(cid:215)tania. Mo(cid:290)na zatem powiedzie(cid:201), (cid:290)e to taki dysk twardy z zapi- sem naszej pami(cid:215)ci d(cid:245)ugotrwa(cid:245)ej. Walter Mischel — wybitny ameryka(cid:247)ski psycholog i twór- ca testu marshmallow, o którym szerzej opowiem Ci za chwil(cid:215) — nazywa mózg gadzi i ssaczy uk(cid:245)adem gor(cid:199)cym. Jak dowodzi Mischel, uk(cid:245)ad ten daje sygna(cid:245) „Start!”, a za- tem inicjuje natychmiastow(cid:199) reakcj(cid:215) na silne bod(cid:288)ce, które pobudzaj(cid:199) nas fizjologicznie i emocjonalnie. Mischel zwra- ca uwag(cid:215) na fakt, (cid:290)e ju(cid:290) w chwili narodzin nasz gadzi mózg jest gotowy do dzia(cid:245)ania — to on bowiem sprawia, (cid:290)e w momencie, gdy nie s(cid:199) zaspokojone potrzeby niemowl(cid:215)cia lub odczuwa ono ból, nast(cid:215)puje wybuch p(cid:245)aczu. I jest to lament, wobec którego ci(cid:215)(cid:290)ko przej(cid:265)(cid:201) oboj(cid:215)tnie. Z kolei kora nowa jest najm(cid:245)odsz(cid:199) struktur(cid:199) naszego mózgu. Tu znajduje si(cid:215) (cid:288)ród(cid:245)o my(cid:265)li logicznych, racjo- nalnych, a tak(cid:290)e naszej kreatywno(cid:265)ci i niezmierzonych pok(cid:245)adów wyobra(cid:288)ni. Wspomniany ju(cid:290) Mischel nazywa j(cid:199) uk(cid:245)adem ch(cid:245)odnym. Kora nowa rozwija si(cid:215) powoli, stopniowo zwi(cid:215)kszaj(cid:199)c swoj(cid:199) aktywno(cid:265)(cid:201), zw(cid:245)aszcza w okre- sie przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Pe(cid:245)n(cid:199) „gotowo(cid:265)(cid:201) operacyjn(cid:199)” uzyskuje dopiero, gdy mamy dwadzie(cid:265)cia kilka lat. To dlatego ma(cid:245)e dzieci maj(cid:199) najwi(cid:215)ksze trud- 22 Poleć książkęKup książkę ROZDZIA(cid:244) 1. PAN MÓZG no(cid:265)ci w samokontroli — i trudno je za to wini(cid:201). Kora nowa jest najbardziej ewolucyjnie „wypasionym” obszarem na- szego mózgu — to ona bowiem odró(cid:290)nia nas od pozosta- (cid:245)ych gatunków. Dzi(cid:215)ki niej nasze my(cid:265)li, emocje i dzia(cid:245)ania s(cid:199) dopasowane do kontekstu sytuacji. I co najwa(cid:290)niejsze z punktu widzenia zmiany naszych nawyków — kora nowa wspiera nas w hamowaniu dzia(cid:245)a(cid:247), które zaprzepaszczaj(cid:199) szanse na osi(cid:199)gni(cid:215)cie celu. To dzi(cid:215)ki niej potrafimy prze- kierowa(cid:201) uwag(cid:215) na co(cid:265) innego, gdy w zasi(cid:215)gu naszego wzroku znajdzie si(cid:215) ociekaj(cid:199)ce czekolad(cid:199) ciastko, a my je- ste(cid:265)my w trakcie zmiany nawyków (cid:290)ywieniowych. Podczas kiedy uk(cid:245)ad gor(cid:199)cy koncentruje si(cid:215) na tym, by by(cid:245)o mu do- brze i komfortowo teraz, kora nowa pomaga podj(cid:199)(cid:201) decy- zj(cid:215) najlepsz(cid:199) z punktu widzenia przysz(cid:245)o(cid:265)ci1. Tak jakby wiedzia(cid:245)a, (cid:290)e je(cid:265)li zjesz teraz to cholerne ciastko, to nie tylko b(cid:215)dziesz mia(cid:245) wyrzuty sumienia, ale by(cid:201) mo(cid:290)e zmniej- szysz swoje szanse na zmian(cid:215) nawyku, a co za tym idzie — na utrzymanie w przysz(cid:245)o(cid:265)ci prawid(cid:245)owej wagi i unik- ni(cid:215)cie chorób wynikaj(cid:199)cych z nieodpowiedniej diety. Ty my(cid:265)lisz: „To tylko jedno ciastko!”, ale kora nowa wie... ona wie, o co Ci naprawd(cid:215) chodzi ;). Wewn(cid:215)trzny system alarmowy Wydawa(cid:245)oby si(cid:215) zatem, (cid:290)e maj(cid:199)c do dyspozycji tak(cid:199) struk- tur(cid:215), mo(cid:290)emy bez problemów osi(cid:199)ga(cid:201) swoje cele. K(cid:245)opot 1 Walter Mischel, Test marshmallow, Smak S(cid:245)owa, 2015, str. 50 – 52. 23 Poleć książkęKup książkę OGRA(cid:200) NAWYKI w tym, (cid:290)e kiedy kora nowa wyjmuje sztandar z napisem ZMIANA, gadzi mózg pokazuje jej gest Kozakiewicza i wraz z mózgiem ssaczym rozpoczyna akcj(cid:215) sabota(cid:290)u. Je(cid:265)li nie jeste(cid:265) przekonany, (cid:290)e ci go(cid:265)cie maj(cid:199) razem wielk(cid:199) moc, to odpowiedz sobie na pytanie. Czy kiedykolwiek zdawa(cid:245)e(cid:265) wa(cid:290)ny egzamin lub widzia(cid:245)e(cid:265) kogo(cid:265), kto lada moment mia(cid:245) stan(cid:199)(cid:201) przed komisj(cid:199) egzaminacyjn(cid:199)? To mog(cid:245)a by(cid:201) ma- tura, kolokwium, obrona pracy dyplomowej. Przypomnij sobie: czy Tobie lub tej osobie nie zachcia(cid:245)o si(cid:215) wtedy nagle pój(cid:265)(cid:201) do toalety? W sytuacji nowej, gdy stajemy w obliczu nieznanego, mózg gadzi i ssaczy przybijaj(cid:199) sobie pi(cid:199)tk(cid:215). W(cid:245)(cid:199)czaj(cid:199) wówczas co(cid:265), co nazywam wewn(cid:215)trznym systemem alarmowym. To wtedy zaczyna si(cid:215) produkcja hormonu stresu (kor- tyzolu) — cz(cid:215)sto w nadmiernych ilo(cid:265)ciach, pocenie si(cid:215), oblewanie rumie(cid:247)cem, dr(cid:290)enie r(cid:199)k. Puls przyspiesza, a do tego cz(cid:245)ek czuje si(cid:215) niepewnie, jest zdezorientowany i przestraszony. Oto moment, w którym ch(cid:245)opaki posta- nowili odci(cid:199)(cid:201) Ci dost(cid:215)p do kory nowej i ratowa(cid:201) Twój ty(cid:245)ek — niezale(cid:290)nie od tego, czy z racjonalnego punktu widzenia co(cid:265) faktycznie Ci grozi. Skoro system alarmowy zosta(cid:245) w(cid:245)(cid:199)czony, to jest spora szansa na to, (cid:290)e b(cid:215)dziesz ucieka(cid:245) albo atakowa(cid:245). W tej sytuacji warto, by(cid:265) by(cid:245) zwinny i lekki, bo wtedy b(cid:215)dziesz szybciej zwiewa(cid:245) lub podniesiesz swoj(cid:199) skuteczno(cid:265)(cid:201) ataku. A skoro tak, to jest w tym momencie kilka pop(cid:215)dów i uk(cid:245)a- 24 Poleć książkęKup książkę ROZDZIA(cid:244) 1. PAN MÓZG dów zupe(cid:245)nie Ci niepotrzebnych... Powodem, dla którego Ty lub Twoi znajomi musieli(cid:265)cie i(cid:265)(cid:201) do toalety tu(cid:290) przed wa(cid:290)nym egzaminem, jest odci(cid:215)cie przez wewn(cid:215)trzny sys- tem alarmowy m.in. uk(cid:245)adu pokarmowego i moczowego. Nie b(cid:215)d(cid:199) bowiem Ci potrzebne ani do ucieczki, ani do ata- kowania. A skoro zostaj(cid:199) odci(cid:215)te, to wymagaj(cid:199) opró(cid:290)nie- nia, bo to znacznie poprawi Twoj(cid:199) zwinno(cid:265)(cid:201) i lekko(cid:265)(cid:201)... Czy teraz, wiedz(cid:199)c, kto i dlaczego zagna(cid:245) Ci(cid:215) do toalety, nadal uwa(cid:290)asz si(cid:215) za istot(cid:215) racjonaln(cid:199)?... Oczywi(cid:265)cie nie jest tak, (cid:290)e teraz, gdy ju(cid:290) masz tego (cid:265)wiadomo(cid:265)(cid:201), b(cid:215)- dziesz w stanie po mistrzowsku panowa(cid:201) nad swoimi reakcjami. Niedawno mia(cid:245)am przyjemno(cid:265)(cid:201) wyst(cid:199)pi(cid:201) na konferencji, na której w eksperckim panelu dyskusyjnym wraz z dwiema innymi osobami wypowiada(cid:245)am si(cid:215) na temat twórczych zmian w (cid:290)yciu. Wiedzieli(cid:265)my, o której godzinie zgodnie z agend(cid:199) wchodzimy na scen(cid:215), jednak w pewnym momencie organizator konferencji przez po- my(cid:245)k(cid:215) wy(cid:265)wietli(cid:245) plansz(cid:215) sugeruj(cid:199)c(cid:199), (cid:290)e teraz wyst(cid:199)pi nasza trójka. By(cid:245)o to odst(cid:215)pstwo od planu o dobre 40 minut. Przez chwil(cid:215) patrzyli(cid:265)my po sobie skonsternowani. Orga- nizator szybko przeprosi(cid:245) za pomy(cid:245)k(cid:215) i zaprosi(cid:245) na scen(cid:215) prelegenta, który zgodnie z harmonogramem mia(cid:245) wtedy wyst(cid:199)pi(cid:201). Chwil(cid:215) pó(cid:288)niej ca(cid:245)a nasza trójka panelistów spotka(cid:245)a si(cid:215) przy wej(cid:265)ciu do... toalet. Mog(cid:245)abym powie- dzie(cid:201), (cid:290)e chodzi(cid:245)o o sprawdzenie, czy dobrze wygl(cid:199)damy, ale prawda jest taka, (cid:290)e poszli(cid:265)my tam w zwi(cid:199)zku z nag(cid:245)(cid:199) potrzeb(cid:199) fizjologiczn(cid:199). Raptowna, nieoczekiwana zmiana 25 Poleć książkęKup książkę OGRA(cid:200) NAWYKI agendy spowodowa(cid:245)a, (cid:290)e zostali(cid:265)my wytr(cid:199)ceni ze sche- matu, jakim mieli(cid:265)my zamiar pos(cid:245)u(cid:290)y(cid:201) si(cid:215) w tej sytuacji. System alarmowy w(cid:245)(cid:199)czy(cid:245) si(cid:215) i zacz(cid:199)(cid:245) sugerowa(cid:201), (cid:290)e by(cid:201) mo(cid:290)e trzeba b(cid:215)dzie wia(cid:201) albo atakowa(cid:201), wi(cid:215)c na wszelki wypadek warto opró(cid:290)ni(cid:201) p(cid:215)cherz. Zatem przyjmij do wiadomo(cid:265)ci to, (cid:290)e takie reakcje s(cid:199) jak najbardziej natu- ralne i (cid:265)wiadcz(cid:199) o tym, (cid:290)e Twój mózg dzia(cid:245)a prawid(cid:245)owo ;). Gdy pogodzisz si(cid:215) z my(cid:265)l(cid:199), (cid:290)e niewielka doza strachu jest nawet wskazana w sytuacji nowej, znacznie (cid:245)atwiej b(cid:215)dzie Ci pracowa(cid:201) nad tym, by by(cid:245) to strach mobilizuj(cid:199)cy do dzia(cid:245)ania, a nie parali(cid:290)uj(cid:199)cy i przed owym dzia(cid:245)aniem powstrzymuj(cid:199)cy. Wspomnia(cid:245)am, (cid:290)e wewn(cid:215)trzny system alarmowy przy- s(cid:245)u(cid:290)y(cid:245) si(cid:215) do podtrzymania naszego gatunku przy (cid:290)yciu. Je(cid:265)li zastanawiasz si(cid:215), jak to mo(cid:290)liwe, wyobra(cid:288) sobie na- szego praprzodka udaj(cid:199)cego si(cid:215) na polowanie. Idzie sobie, pogwizduj(cid:199)c, gdy nagle na jego drodze pojawia si(cid:215) tygrys. Przyznasz, (cid:290)e to moment, w którym warto reagowa(cid:201) szyb- ko i bezb(cid:245)(cid:215)dnie. Jakakolwiek chwila zawahania prawdo- podobnie oznacza(cid:245)aby tragiczny fina(cid:245) takiego spotkania. Chocia(cid:290) tygrys pewnie by(cid:245)by zadowolony ;). Wyobra(cid:288) sobie sytuacj(cid:215), w której nasz praprzodek stoi twarz(cid:199) w twarz z tygrysem. Przygl(cid:199)da mu si(cid:215) i zaczyna si(cid:215) zastanawia(cid:201): „Hmm... co by(cid:245)oby najlepsze w tej sytuacji? Jak powinie- nem si(cid:215) zachowa(cid:201)? Mo(cid:290)e spróbuj(cid:215) porozmawia(cid:201) z nim jak cz(cid:245)owiek z tygrysem i wyja(cid:265)ni(cid:215) mu, (cid:290)e zjedzenie mnie nie jest dobrym pomys(cid:245)em. Albo odwo(cid:245)am si(cid:215) do jego 26 Poleć książkęKup książkę ROZDZIA(cid:244) 1. PAN MÓZG uczu(cid:201): mam rodzin(cid:215), nie mog(cid:215) ich zostawi(cid:201) na pastw(cid:215) losu, na pewno to zrozumie. W zasadzie to ca(cid:245)kiem (cid:245)adny ten tygrys... my(cid:265)l(cid:215), (cid:290)e móg(cid:245)bym mu zaproponowa(cid:201), (cid:290)eby by(cid:245) modelem do mojego najnowszego malowid(cid:245)a w jaski- ni”. Nie jestem pewna, czy w realnej sytuacji rozwa(cid:290)ania naszego praprzodka nie zako(cid:247)czy(cid:245)yby si(cid:215) przypadkiem na samym „Hmm...”, bo na reszt(cid:215) nie by(cid:245)oby ju(cid:290) czasu. Jak widzisz, w sytuacjach zagro(cid:290)enia kora nowa i to, co ma nam do zaproponowania (a co zreszt(cid:199) jest u(cid:290)yteczne w wielu obszarach naszego (cid:290)ycia), tutaj nie sprawdzi(cid:245)o- by si(cid:215) zbyt dobrze. Mimo (cid:290)e dzi(cid:265), gdy polujemy na mi(cid:215)so w sklepie, za rega(cid:245)em rzadko czai si(cid:215) na nas tygrys, to jednak wewn(cid:215)trzny system alarmowy wci(cid:199)(cid:290) si(cid:215) przydaje. Cho(cid:201)by w sytuacji zagro(cid:290)enia na drodze, gdy trzeba szybko reagowa(cid:201), by uchroni(cid:201) siebie od wypadku, obra(cid:290)e(cid:247) a nie- kiedy nawet od (cid:265)mierci. Strach si(cid:215) ba(cid:201) Sytuacja zmiany jest dla Twojego organizmu szokiem — tym wi(cid:215)kszym, im d(cid:245)u(cid:290)ej „zasiedzia(cid:245)e(cid:265) si(cid:215)” w kiepskich nawykach. Prze(cid:290)ywasz zatem stres, a Twój mózg chce Ci(cid:215) przed nim ochroni(cid:201). Neuropsycholog Amy Arnsten z Uniwersytetu Yale przeanalizowa(cid:245)a sporo bada(cid:247) doty- cz(cid:199)cych wp(cid:245)ywu stresu na nasze dzia(cid:245)ania. Sk(cid:245)oni(cid:245)o j(cid:199) to do wysnucia wniosku, (cid:290)e nawet stres o umiarkowanym nat(cid:215)(cid:290)eniu mo(cid:290)e spowodowa(cid:201) raptowny deficyt zdolno(cid:265)ci 27 Poleć książkęKup książkę OGRA(cid:200) NAWYKI oferowanych nam przez kor(cid:215) now(cid:199)2. Warto zdawa(cid:201) sobie spraw(cid:215) z budowy w(cid:245)asnego mózgu i zna(cid:201) (cid:288)ród(cid:245)a swoich zachowa(cid:247) w nowej sytuacji. Czynienie sobie z tego po- wodu wyrzutów albo zastanawianie si(cid:215), co jest ze mn(cid:199) nie tak, s(cid:199) zupe(cid:245)nie bezcelowe. Boisz si(cid:215) — i to zupe(cid:245)nie naturalne. Dzi(cid:215)ki temu mechanizmowi nasi praprzod- kowie prze(cid:290)yli, ja napisa(cid:245)am t(cid:215) ksi(cid:199)(cid:290)k(cid:215), a Ty mo(cid:290)esz j(cid:199) przeczyta(cid:201). To, co chcemy teraz zrobi(cid:201), to nauczenie Ci(cid:215) podejmowania dzia(cid:245)ania pomimo strachu — nieco os(cid:245)a- bi(cid:201) l(cid:215)k, a nie kompletnie go wyeliminowa(cid:201). Z moich do- (cid:265)wiadcze(cid:247) i obserwacji wynika bowiem, (cid:290)e nie da si(cid:215) po- zby(cid:201) strachu w 100 . Mo(cid:290)na jednak tak przygotowa(cid:201) swój plan zmiany, by strach przesta(cid:245) parali(cid:290)owa(cid:201), a przybra(cid:245) form(cid:215) ekscytacji, pobudzi(cid:245) Twoj(cid:199) ciekawo(cid:265)(cid:201). Wchodzisz w to? Mam nadziej(cid:215), (cid:290)e tak :). 2 Walter Mischel, Test marshmallow, Smak S(cid:245)owa, 2015, str. 55. 28 Poleć książkęKup książkę
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ograć nawyki. Jak zastosować mechanizmy gier w procesie zmiany osobistej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: