Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00111 009760 10452522 na godz. na dobę w sumie
OpenOffice 2.0 PL. Oficjalny podręcznik - książka
OpenOffice 2.0 PL. Oficjalny podręcznik - książka
Autor: Liczba stron: 433
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 83-7361-947-X Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> aplikacje biurowe >> openoffice
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Poznaj najnowszą edycję bezpłatnego pakietu biurowego

OpenOffice to jeden z najbardziej rozpowszechnionych produktów dostępnych na zasadach 'open source'. Ten całkowicie bezpłatny, niezawodny, stabilny i bardzo wydajny pakiet biurowy pozwala wielu firmom, organizacjom i osobom prywatnym na korzystanie z profesjonalnego narzędzia biurowego bez konieczności ponoszenia kosztów związanych z zakupem licencjonowanego oprogramowania. OpenOffice jest w pełni zgodny z pakietem Microsoft Office zarówno pod względem formatów plików, jak i sposobu obsługi. Jego najnowsza wersja, oznaczona symbolem 2.0 została uzupełniona o nowy komponent -- aplikację Base pozwalającą na tworzenie i przeglądanie baz danych -- oraz o wiele nowych możliwości w komponentach znanych już użytkownikom poprzednich wersji.

Książka 'OpenOffice 2.0 PL. Oficjalny podręcznik' opisuje polską wersję najnowszej edycji pakietu OpenOffice. Przedstawia narzędzia oferowane przez wszystkie jego komponenty oraz sposoby tworzenia dokumentów, arkuszy kalkulacyjnych, baz danych, rysunków i prezentacji. Każde z zadań przedstawione jest na praktycznych przykładach. Czytając tę książkę, dowiesz się, jak korzystać ze Stylisty, jak tworzyć własne definicje stylów oraz w jaki sposób stosować i pisać makropolecenia. Nauczysz się pracować z plikami w różnych formatach i używać zaawansowanych narzędzi edycyjnych.

Usprawnij swoją pracę i ogranicz jej koszty,
stosując bezpłatne oprogramowanie.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

IDZ DO IDZ DO PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ SPIS TREŒCI SPIS TREŒCI KATALOG KSI¥¯EK KATALOG KSI¥¯EK KATALOG ONLINE KATALOG ONLINE ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG TWÓJ KOSZYK TWÓJ KOSZYK DODAJ DO KOSZYKA DODAJ DO KOSZYKA CENNIK I INFORMACJE CENNIK I INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE O NOWOŒCIACH O NOWOŒCIACH ZAMÓW CENNIK ZAMÓW CENNIK CZYTELNIA CZYTELNIA FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE Wydawnictwo Helion ul. Chopina 6 44-100 Gliwice tel. (32)230-98-63 e-mail: helion@helion.pl OpenOffice 2.0 PL. Oficjalny podrêcznik Autor: Miros³aw Dziewoñski ISBN: 83-7361-947-X Format: B5, stron: 420 Poznaj najnowsz¹ edycjê bezp³atnego pakietu biurowego • Wykorzystaj wszystkie mo¿liwoœci komponentów pakietu OpenOffice • Wymieniaj pliki z u¿ytkownikami Microsoft Office • Stwórz w³asne makropolecenia, style i kwerendy OpenOffice to jeden z najbardziej rozpowszechnionych produktów dostêpnych na zasadach „open source”. Ten ca³kowicie bezp³atny, niezawodny, stabilny i bardzo wydajny pakiet biurowy pozwala wielu firmom, organizacjom i osobom prywatnym na korzystanie z profesjonalnego narzêdzia biurowego bez koniecznoœci ponoszenia kosztów zwi¹zanych z zakupem licencjonowanego oprogramowania. OpenOffice jest w pe³ni zgodny z pakietem Microsoft Office zarówno pod wzglêdem formatów plików, jak i sposobu obs³ugi. Jego najnowsza wersja, oznaczona symbolem 2.0 zosta³a uzupe³niona o nowy komponent — aplikacjê Base pozwalaj¹c¹ na tworzenie i przegl¹danie baz danych — oraz o wiele nowych mo¿liwoœci w komponentach znanych ju¿ u¿ytkownikom poprzednich wersji. Ksi¹¿ka „OpenOffice 2.0 PL. Oficjalny podrêcznik” opisuje polsk¹ wersjê najnowszej edycji pakietu OpenOffice. Przedstawia narzêdzia oferowane przez wszystkie jego komponenty oraz sposoby tworzenia dokumentów, arkuszy kalkulacyjnych, baz danych, rysunków i prezentacji. Ka¿de z zadañ przedstawione jest na praktycznych przyk³adach. Czytaj¹c tê ksi¹¿kê, dowiesz siê, jak korzystaæ ze Stylisty, jak tworzyæ w³asne definicje stylów oraz w jaki sposób stosowaæ i pisaæ makropolecenia. Nauczysz siê pracowaæ z plikami w ró¿nych formatach i u¿ywaæ zaawansowanych narzêdzi edycyjnych. • Instalacja pakietu OpenOffice • Tworzenie dokumentów w programie Writer • Stosowanie i definiowanie stylów za pomoc¹ Stylisty • Sprawdzanie pisowni w dokumencie • Praca z arkuszami w programie Calc • Formatowanie arkuszy • Tworzenie formu³ i wykorzystywanie funkcji obliczeniowych • Rysowanie w programie Draw • Tworzenie prezentacji w module Impress • Korzystanie z baz danych w programie Base • Edycja równañ i wzorów matematycznych Usprawnij swoj¹ pracê i ogranicz jej koszty, stosuj¹c bezp³atne oprogramowanie Spis treści 1 Wstęp ..........................................................................................................9 1.1 Kilka słów o konwencjach ..................................................................9 1.2 Składniki pakietu OpenOffice ...........................................................10 1.3 Wymagania systemowe .....................................................................12 2 Instalacja pakietu OpenOffice ................................................................13 2.1 Instalacja JRE ....................................................................................15 2.2 Instalacja OpenOffice .......................................................................17 2.3 Instalacja w środowisku Linux...........................................................21 2.4 Modyfikacja składników pakietu ......................................................22 2.5 Rejestracja pakietu OpenOffice ........................................................26 3 Writer − edytor tekstów ..........................................................................29 3.1 Okno główne programu .....................................................................29 3.1.1 Nawigator..................................................................................31 3.1.2 Widok dokumentu.....................................................................32 3.2 Tworzenie prostego dokumentu ........................................................35 3.3 Bezpośrednie formatowanie tekstu ...................................................37 3.4 Edycja dokumentu .............................................................................41 3.4.1 Kopiowanie i przenoszenie tekstu ............................................41 3.4.2 Cofanie i ponawianie operacji ..................................................41 3.4.3 Wyszukiwanie i zamiana tekstu ................................................42 3.4.4 Stosowanie Autotekstu .............................................................43 3.4.5 Kursor bezpośredni ..................................................................44 3.5 Zapisywanie i otwieranie dokumentów .............................................45 3.6 Drukowanie i publikowanie dokumentu ...........................................47 3.6.1 Podgląd wydruku i drukowanie ................................................47 3.6.2 Publikowanie dokumentu jako PDF .........................................50 3.6.3 Wysyłanie dokumentu jako e-mail ...........................................53 3.6.4 Tworzenie dokumentu HTML ..................................................53 3.7 Zaawansowane formatowanie dokumentu ........................................54 3.7.1 Zaawansowane formatowanie znaków .....................................54 3.7.2 Formatowanie akapitu ..............................................................59 3.7.3 Formatowanie strony ................................................................66 3.8 Stylista ...............................................................................................74 3.8.1 Formatowanie dokumentu za pomocą Stylisty .........................75 3 3.8.2 Modyfikowanie istniejących stylów oraz ich hierarchia ..........75 3.8.3 Tworzenie własnych stylów ......................................................77 3.9 Ramki ................................................................................................78 3.9.1 Tworzenie ramek ......................................................................79 3.9.2 Modyfikacja ramek ...................................................................82 3.9.3 Ramki przestawne .....................................................................87 3.10 Tabele ..............................................................................................88 3.10.1 Tworzenie tabeli .....................................................................88 3.10.2 Formatowanie tabeli ...............................................................90 3.10.3 Modyfikowanie struktury tabeli .............................................92 3.10.4 Formatowanie zawartości komórek ........................................98 3.10.5 Sortowanie zawartości tabeli ................................................103 3.10.6 Konwersja tabeli ...................................................................104 3.11 Grafika ..........................................................................................106 3.11.1 Typy plików graficznych ......................................................106 3.11.2 Umieszczanie grafiki w dokumencie ....................................108 3.11.3 Mapa obrazkowa ..................................................................117 3.11.4 Linia pozioma .......................................................................119 3.11.5 Galeria ..................................................................................119 3.12 Rysunki .........................................................................................122 3.12.1 Formatowanie elementów rysunku .......................................124 3.12.2 Tworzenie rysunków trójwymiarowych ...............................139 3.13 Pola i znaki specjalne ....................................................................141 3.13.1 Edycja pól w dokumencie ....................................................141 3.13.2 Odsyłacze i zakładki .............................................................143 3.13.3 Pola funkcji i zmiennych ......................................................144 3.13.4 Symbole i znaki specjalne ....................................................149 3.14 Zaawansowane narzędzia edycyjne ...............................................150 3.14.1 Sprawdzanie pisowni ............................................................150 3.14.2 Autokorekta ..........................................................................152 3.14.3 Tezaurus ...............................................................................156 3.14.4 Automatyczne dzielenie wyrazów ........................................157 3.14.5 Zliczanie wyrazów i wierszy ................................................157 3.14.6 Automatyczna numeracja rozdziałów ...................................158 3.14.7 Przypisy ................................................................................161 3.14.8 Notatki ..................................................................................162 3.14.9 Spis treści i indeksy ..............................................................163 4 3.15 Korespondencja seryjna ................................................................167 3.16 Makropolecenia .............................................................................175 3.16.1 Ręczne definiowanie makropoleceń .....................................175 3.16.2 Automatyczna rejestracja makr ............................................176 4 Calc – arkusz kalkulacyjny ...................................................................179 4.1 Okno główne programu ...................................................................179 4.2 Podstawowe techniki edycyjne .......................................................181 4.2.1 Poruszanie się po arkuszu .......................................................181 4.2.2 Zaznaczanie komórek .............................................................181 4.2.3 Edycja zawartości komórek ....................................................184 4.2.4 Dodawanie i usuwanie komórek .............................................191 4.2.5 Edycja arkuszy ........................................................................194 4.2.6 Przeglądanie arkusza ..............................................................197 4.3 Formatowanie zawartości arkusza ...................................................202 4.3.1 Formatowanie komórek ..........................................................203 4.3.2 Formatowanie warunkowe i style ...........................................211 4.3.3 Formatowanie wierszy i kolumn .............................................212 4.3.4 Autoformatowanie arkusza .....................................................214 4.3.5 Formatowanie w praktyce .......................................................214 4.4 Edycja zaawansowana .....................................................................217 4.4.1 Kopiowanie komórek .............................................................217 4.4.2 Adresowanie komórek ............................................................219 4.4.3 Wypełnianie komórek seriami danych ...................................223 4.4.4 AutoPilot − edycja formuł ......................................................227 4.5 Wbudowane funkcje Calca .............................................................233 4.5.1 Funkcje daty i godziny ...........................................................233 4.5.2 Funkcje logiczne .....................................................................237 4.5.3 Funkcje informacyjne .............................................................237 4.5.4 Funkcje matematyczne ...........................................................241 4.5.5 Operacje na macierzach ..........................................................245 4.5.6 Funkcje statystyczne ...............................................................246 4.5.7 Funkcje finansowe ..................................................................247 4.5.8 Funkcje tekstowe ....................................................................252 4.5.9 Funkcje bazy danych ..............................................................254 4.5.10 Funkcje dotyczące arkusza kalkulacyjnego oraz inne ..........258 4.6 Grafika w arkuszu kalkulacyjnym ...................................................259 4.6.1 Tworzenie wykresu .................................................................259 5 4.6.2 Formatowanie wykresu ...........................................................263 4.7 Bazy danych w Calcu ......................................................................266 4.7.1 Definiowanie bazy danych .....................................................266 4.7.2 Sortowanie danych .................................................................267 4.7.3 Filtrowanie danych .................................................................269 4.7.4 Sumy pośrednie ......................................................................271 4.8 Drukowanie arkuszy ........................................................................274 5 Draw ........................................................................................................275 5.1 Okno główne programu ...................................................................275 5.1.1 Warstwy rysunków .................................................................276 5.1.2 Linijki, prowadnice, siatka .....................................................278 5.1.3 Paski narzędzi .........................................................................283 5.2 Edycja rysunków .............................................................................286 5.2.1 Formatowanie strony ..............................................................286 5.2.2 Rysowanie i modyfikowanie obiektów ...................................289 5.2.3 Kreślenie krzywych Béziera ...................................................291 5.2.4 Zamiana obiektów na krzywe Béziera ....................................295 5.2.5 Grupowanie obiektów ............................................................298 5.2.6 Aranżacja obiektów na stronie ...............................................298 5.2.7 Operacje Boolowskie na obiektach ........................................301 5.2.8 Tworzenie diagramów ............................................................302 5.2.9 Efekty graficzne ......................................................................305 5.2.10 Rysunki trójwymiarowe ........................................................308 5.2.11 Fontwork ..............................................................................313 5.3 Zapis, eksport i druk plików graficznych ........................................315 6 Impress ....................................................................................................317 6.1 Uruchomienie programu .................................................................317 6.2 Okno główne programu ...................................................................319 6.3 Tworzenie prezentacji .....................................................................321 6.3.1 Panel zadań – Wzorce stron ...................................................322 6.3.2 Panel zadań – Układ ...............................................................326 6.3.3 Panel zadań – Animacja niestandardowa ...............................333 6.3.4 Panel zadań − Przejście slajdu ...............................................341 6.3.5 Interakcje ................................................................................342 6.4 Pokaz prezentacji ............................................................................344 6.5 Zapisywanie prezentacji ..................................................................347 7 Base .........................................................................................................351 6 7.1 Uruchomienie programu .................................................................351 7.2 Tworzenie tabel ...............................................................................354 7.3 Relacje .............................................................................................362 7.4 Wprowadzanie i edycja danych w bazie .........................................367 7.4.1 Tryb bezpośredni ....................................................................368 7.4.2 Tworzenie formularzy za pomocą kreatora ............................372 7.4.3 Ręczne tworzenie formularzy .................................................382 7.5 Kwerendy ........................................................................................387 7.5.1 Tworzenie kwerend za pomocą kreatora ................................387 7.5.2 Ręczne tworzenie kwerend .....................................................394 7.6 Raporty ............................................................................................399 8 Math ........................................................................................................403 8.1 Edycja formuł ..................................................................................403 8.2 Formatowanie formuł ......................................................................408 8.3 Zapisywanie formuł .........................................................................409 9 Ustawienia pakietu .................................................................................410 Indeks alfabetyczny ....................................................................................417 7 Writer • edytor tekstów 3 Writer • edytor tekstów Najczęściej używanym składnikiem pakietów biurowych jest edytor tekstów. W OpenOffice rolę tę spełnia program Writer. Jest to bardzo rozbudowana aplikacja stanowiąca właściwie jądro całego pakietu. Jednocześnie obsługa edytora jest dość prosta i in- tuicyjna, co pozwala na szybkie tworzenie dokumentów zarówno nowi- cjuszom, jak i zaawansowanym użytkownikom innych pakietów biurowych. Mnogość opcji może na początku przytłaczać, lecz łatwy dostęp do funkcji podstawowych, najczęściej używanych, pozwala na stopniowe poznawanie pakietu bez konieczności dogłębnego studiowa- nia wielostronicowej instrukcji przed pierwszym jego uruchomieniem. Dodatkowym wsparciem jest rozbudowany system pomocy. 3.1 Okno główne programu Po uruchomieniu programu (Start Wszystkie Programy OpenOffice.ux.pl 2.0 OpenOffice.ux.pl Writer) naszym oczom ukaże się okno główne pokazane na rysunku 3.2. Rysunek 3.1 29 Writer • edytor tekstów Pasek tytułu Pasek menu Pasek standardowy Pasek formatowania Linijka pionowa Linijka pozioma Obszar edycji Pasek stanu Rysunek 3.2 Okno Stylisty Pasek przewijania pionowego Przyciski Nawigatora Pasek przewijania poziomego Jak widać na powyższym rysunku, w obrębie okna głównego znaj- duje się kilka charakterystycznych obszarów. Najważniejszym z punktu widzenia użytkownika jest biały prostokąt na środku okna, zwany ob- szarem edycji. To właśnie w tym obszarze użytkownik może wpisywać tekst, umieszczać tabele, grafiki i wiele innych obiektów, o których będzie mowa w dalszej części tego rozdziału. Obszar edycji jest zatem odpowiednikiem czystej kartki papieru, na której właśnie mamy zamiar coś zapisać. Poza obszarem edycji w oknie głównym możemy wyodrębnić kilka zawierających uszeregowane innych obszarów zwanych paskami, ikony, polecenia lub komunikaty. Najwyżej usytuowanym paskiem jest pasek tytułu. Posiada go więk- szość okien otwieranych w systemie Windows. W przypadku Writera pasek ten zawiera nazwę otwartego właśnie dokumentu (na rysunku 3.2 jest to Bez tytułu1) oraz trzy przyciski sterujące oknem: Minimalizuj, Przywróć i Zamknij. Kliknięcie przycisku Zamknij powoduje za- kończenie pracy z bieżącym dokumentem lub zamknięcie programu (jeżeli otwarty do edycji jest tylko jeden dokument). Kolejnym paskiem jest pasek menu. Zawiera on rozwijane listy (zwane menu) grupujące różne funkcje programu. Przykładowo menu Plik zawiera polecenia związane z otwieraniem, zapisywaniem i dru- kowaniem plików. Najczęściej używane funkcje programu umieszczono w pasku standardowym, zastępując ich nazwy ikonami. 30 Okno główne programu Zaznaczenie pozycji Porady spośród opcji programu (Narzędzia Opcje... OpenOffice.ux.pl Ogólne Porady) spowoduje, że w chwili najechania kursorem myszy na dowolną ikonę w dymku wyświetli się nazwa funkcji, którą dana ikona reprezentuje. Tuż pod paskiem standardowym pojawiają się paski kontekstowe. Zmieniają się one w zależności od obiektu poddawanego edycji. Jeżeli edytujemy tekst, to wyświetlony zostanie pasek formatowania (rysunek 3.3). Gdy edytujemy grafikę, na ekranie pojawi się pasek rysunku itd. W przypadku edycji niektórych obiektów Writer pokaże na ekranie kilka pasków narzędzi jednocześnie. Rysunek 3.3 U dołu okna głównego znajduje się pasek stanu, na którym wyświetlany jest szereg informacji pomocniczych, takich jak ilość stron w dokumencie, numer bieżącej strony, wartość skali w jakiej wyświetlany jest dokument, tryb wpisywania znaków itd. Wszystkie paski (poza paskiem tytułowym i stanu) można prze- mieszczać w oknie głównym w dowolne miejsce. Pozwala to na do- stosowanie przestrzeni roboczej do upodobań i przyzwyczajeń użyt- kownika. 3.1.1 Nawigator W prawym dolnym rogu okna głównego znajdują się trzy przyciski Nawigatora (rysunek 3.2). Nawigator jest narzędziem, które w zasad- niczy sposób ułatwia poruszanie się po dokumencie. Naciśnięcie środ- kowego przycisku powoduje wyświetlenie okna z ikonami symbolizu- jącymi różne obiekty mogące znaleźć się w dokumencie (rysunek 3.4). Strzałki Nawigatora Rysunek 3.4 Do wyboru mamy następujące obiekty: tabela, ramka tekstowa, grafika, obiekt OLE, strona, nagłówek, znacznik, rysunek, sekcja, za- kładka, zaznaczenie, przypis, notatka, wpis indeksu itd. Wybranie któregokolwiek obiektu spowoduje, że naciskanie strzałek Nawigatora będzie przemieszczać kursor pomiędzy kolejnymi obiektami wybrane- go typu. Domyślnie wybrana jest opcja strona. 31 Writer • edytor tekstów 3.1.2 Widok dokumentu Przed rozpoczęciem pracy z dokumentem powinniśmy ustalić, czy tworzony przez nas dokument publikowany będzie w internecie, czy też w klasyczny (papierowy) sposób. Publikacje internetowe rządzą się innymi prawami – tutaj nie gra roli format papieru, na którym dru- kujemy, a rozdzielczość obrazu wyświetlanego na monitorze i wymiar czcionki ekranowej. Na wstępie wybieramy zatem sposób wyświetlania naszego dokumentu. Jeżeli w menu Widok wybierzemy opcję Układ online, to nasz dokument w oknie edytora będzie wyglądał dokładnie tak, jak zobaczy go użytkownik internetu, otwierając nasz dokument w swojej przeglądarce. Gdy nasz dokument będziemy drukować na papierze, Układ online należy wyłączyć. Pokażą się wtedy w polu edy- cji krawędzie kartki papieru, a to, co widzimy na naszej komputerowej kartce zostanie dokładnie odwzorowane w wydruku (tryb pracy zwany WYSIWYG – What You See Is What You Get – to, co widzisz jest tym, co dostaniesz). Widok naszego dokumentu możemy powiększyć poprzez wybranie opcji Widok Pełny ekran. Na ekranie znajdzie się wtedy tylko nasza wirtualna kartka papieru, paski przewijania, linijka (jeżeli jej widok został włączony poprzez Widok Linijka) oraz okno zatytułowane Pełny ekran, którego kliknięcie powoduje powrót do standardowego trybu wyświetlania (rysunek 3.5). Rysunek 3.5 32 Obszar edycji możemy również powiększyć lub pomniejszyć w widoku klasycznym poprzez wybranie opcji Widok Powiększenie. W oknie dialogowym, które pojawi się wtedy na ekranie (rysunek 3.5), należy zaznaczyć interesujące nas powiększenie i kliknąć przycisk OK. Widok dokumentu Rysunek 3.6 W menu Widok Paski narzędzi wskazać możemy paski, które będą permanentnie wyświetlane na ekranie, niezależnie od obiektów poddawanych edycji (rysunek 3.7). Rysunek 3.7 Część opcji zawartych w Widoku dotyczy wyświetlania elementów, które pomagają podczas edycji, ale nie pojawiają się w wydruku – są to wyjątki w trybie WYSIWYG. Należy do nich: – wyświetlanie granic tekstu (Widok Granice tekstu); – cieniowanie pól umieszczonych w tekście, takich jak numery stron, rozdziałów, odsyłacze itd. (Widok Cieniowanie pól); – wyświetlanie kodów pól (Widok Nazwy pól); – wyświetlanie ukrytych akapitów (Widok Ukryte akapity); 33 Writer • edytor tekstów – symboliczne wyświetlanie znaków niedrukowanych, czyli spacji, tabulatorów, znaczników końca akapitu i strony (Widok Znaki niedrukowane). Aby przyspieszyć wyświetlanie dokumentu na starszych kompute- rach, wyposażonych w małą ilość pamięci RAM, możemy wyłączyć wyświetlanie grafiki w dokumencie, klikając odpowiednią ikonę w pasku narzędzi włączonym poleceniem Widok Paski narzędzi Na- rzędzia (rysunek 3.8). Na ekranie pozostaną tylko prostokąty symboli- zujące rozmiar wstawionych do dokumentu grafik. Widok online Przełącznik wyświetlania grafiki Tezaurus Dzielenie wyrazów Przełącznik kursora bezpośredniego Wywołanie palety obiektów Rysunek 3.8 34 Tworzenie prostego dokumentu 3.2 Tworzenie prostego dokumentu Po uruchomieniu programu Writer od razu znajdujemy się w trybie edycji dokumentu. Mamy przed sobą pusty obszar edycji, w którego lewym górnym rogu znajduje się kursor tekstowy (rysunek 3.9) wskazujący miejsce rozpoczęcia wpisywania tekstu. Jeżeli zaczniemy wprowadzać dowolne znaki (np. litery) z klawiatury, będą się kolejno pojawiać na ekranie, a kursor za każdym razem automatycznie uaktual- ni swoją pozycję. Rysunek 3.9 Kursor myszy Kursor tekstowy Wprowadźmy zatem następujący tekst: Gliwice, 26 października 2004 [Enter] [Enter] Agencja Reklamowa „Efekt” [Enter] 44-100 Gliwice [Enter] ul. Długa 6 [Enter] [Enter] Kombinat Mleczarski „Droga Mleczna” [Enter] Dyrektor ds. reklamy [Enter] Jan Kowalski [Enter] [Enter] Szanowny Panie Dyrektorze! [Enter] [Enter] Miło mi poinformować, że nasza agencja zamierza zgłosić Pana firmę jako Reklamodawcę Roku w konkursie „Media Master 2004”. Oczywiście nie wyobrażamy sobie, abyśmy mogli to uczynić bez Państwa wiedzy. Prosimy zatem o zgodę na zgło- szenie firmy „Droga Mleczna” w wyżej wy- 35 Writer • edytor tekstów mienionym konkursie.[Enter] [Enter] Z wyrazami szacunku [Enter] Adam Nowak Należy zwrócić uwagę na bardzo ważną zasadę edycji dokumentu: przejście do nowego wiersza podczas wpisywania tekstu odbywa się automatycznie. Klawisza [Enter] używamy tylko wtedy, gdy chcemy, by w następnej linii tekstu rozpoczynał się nowy akapit. Wygląd ekranu po wpisaniu tekstu powinien być zgodny z rysun- kiem 3.10. Rysunek 3.10 Jak widać, stworzenie prostego dokumentu jest dość łatwe. Efekt, który otrzymaliśmy, nie jest jednak w pełni zadowalający. Pismo to z całą pewnością nie wygląda profesjonalnie. W jaki sposób poprawić jego wygląd, dowiemy się już w następnym rozdziale dotyczącym for- matowania tekstu. 36 Bezpośrednie formatowanie tekstu 3.3 Bezpośrednie formatowanie tekstu Modyfikowanie wyglądu tekstu w edytorze Writer można prze- prowadzić w dwojaki sposób. Pierwszym sposobem jest bezpośrednie formatowanie tekstu przy pomocy odpowiednich funkcji programu, które zostaną opisane w niniejszym rozdziale. Drugi sposób to użycie stylów i modułu zarządzania stylami – Stylisty. Ich zastosowanie opisa- ne zostanie w rozdziale poświęconym zaawansowanym technikom for- matowania dokumentu. Rozpoczynając formatowanie, musimy wyodrębnić fragment tekstu, którego wygląd chcemy zmodyfikować. Tekst możemy zaznaczać przy pomocy klawiatury lub myszy. Aby zaznaczyć dowolny fragment tek- stu przy użyciu myszy, wystarczy przeciągnąć nad nim kursor, trzy- mając jednocześnie wciśnięty lewy przycisk myszy. To samo możemy wykonać za pomocą klawiatury, trzymając klawisz Shift i naciskając klawisze strzałek. Zaznaczony tekst wyświetlany jest na ekranie w in- wersji (rysunek 3.11). Rysunek 3.11 Ponadto możesz stosować tzw. skrócone zaznaczanie pozwalające au- tomatycznie zaznaczyć większy fragment tekstu: cały wyraz – kliknij na nim dwa razy myszą; • cały wiersz – kliknij trzy razy na wybranym wierszu; • spójny fragment tekstu – ustaw kursor na początku fragmentu, a na- • stępnie kliknij na jego końcu, przytrzymując [Shift]; kilka różnych fragmentów tekstu jednocześnie – przytrzymując wci- śnięty klawisz [Ctrl], przeciągaj myszą nad kolejnymi fragmentami przyciskając lewy klawisz myszy. Ta funkcja odróżnia pakiet OpenOffice od pakietów konkurencyjnych i znacznie ułatwia for- matowanie dokumentu. • Również przy użyciu klawiatury można automatycznie zaznaczać więk- sze fragmenty tekstu: • od pozycji [Shift] + [Ctrl] + [(cid:197)]; od pozycji kursora do początku następnego wyrazu – naciśnij [Shift] + [Ctrl] + [(cid:198)]; kursora do początku wyrazu • – naciśnij 37 Writer • edytor tekstów • • od bieżącej pozycji kursora do tego samego miejsca w następnej li- nii (w dół) – [Shift] + [Ctrl] + [(cid:200)]; od bieżącej pozycji kursora do tego samego miejsca w poprzedniej linii (w górę) – [Shift] + [Ctrl] + [(cid:199)]; od kursora do początku linii – [Shift] + [Home]; od kursora do końca linii – [Shift] + [End]; od kursora jeden ekran w górę – [Shift] + [Page Up]; od kursora jeden ekran w dół – [Shift] + [Page Down]; od kursora do początku dokumentu – [Shift] + [Ctrl] + [Home]; od kursora do końca dokumentu – [Shift] + [Ctrl] + [End]; cały dokument – [Ctrl] + [a]. Zaznaczony tekst można poddać formatowaniu. Najprościej wy- konuje się to poprzez klikanie odpowiednich ikon lub pozycji w rozwi- janych listach paska formatowania (rysunek 3.12). • • • • • • • Lista dostępnych stylów tekstu Lista dostępnych krojów czcionek Wybór wielkości czcionki Pogrubienie tekstu Pochylenie tekstu Podkreślenie tekstu Wyrównywanie tekstu do lewego marginesu Wyrównywanie tekstu do środka obszaru tekstu Wyrównywanie tekstu do prawego marginesu Wyrównywanie do lewego i prawego marginesu (justowanie) Przełącznik numerowania akapitu Przełącznik wypunktowywania akapitu Zmniejszanie wcięcia akapitu Zwiększanie wcięcia akapitu Rysunek 3.12 38 Bezpośrednie formatowanie tekstu Rysunek 3.13 Wybór koloru czcionki Liczba ikon, jaka pojawia się w paskach narzędzi, jest zależna od ustalonej rozdzielczości monitora; wystąpić zatem mogą różnice po- między tym, co przedstawiają rysunki w książce, a rzeczywistym wy- glądem pasków na ekranie. Zaznaczając kolejne fragmenty tekstu i klikając odpowiednie ikony na pasku formatowania, możemy teraz przeformatować nasz dokument tak, jak przedstawia to rysunek 3.14. Rysunek 3.14 Jak to zrobić? Postępuj zgodnie z poniższą instrukcją: Tahoma; 1. zaznacz cały dokument [Ctrl] + [a] i zmień rodzaj czcionki na Gliwice, 26 października 2004 2. zaznacz tekst: 3. zaznacz tekst: Agencja Reklamowa „Efekt” i kliknij ikonę i kliknij ikonę Wyrównaj do prawej; 4. zaznacz: Pogrubienie; Kombinat Mleczarski „Droga Mleczna” Dyrektor ds. reklamy Jan Kowalski a następnie pięć razy kliknij ikonę Zwiększ wcięcie; 5. zaznacz Kombinat Mleczarski „Droga Mleczna” i klik- nij ikonę Pogrubienie i Kursywa oraz zwiększ rozmiar czcionki do 39 Writer • edytor tekstów 7. zaznacz ponownie fragment: 14 punktów; 6. pomiędzy wierszami zawierającymi teksty: Jan Kowalski i Szanowny Panie Dyrektorze! naciśnij dwa razy [Enter] w celu zwiększenia odległości miedzy akapitami; Szanowny Panie Dyrek- torze!, a następnie kliknij ikonę Pogrubienie i Kursywa oraz Zwiększ wcięcie; 8. zaznacz cały akapit: Miło mi poinformować, że nasza agencja zamierza zgłosić Pana firmę jako Reklamodawcę Roku w konkursie „Media Master 2004”. Oczywiście nie wyobrażamy sobie, abyśmy mogli to uczynić bez państwa wiedzy. Prosimy zatem o zgodę na zgłoszenie firmy „Droga Mleczna” w wyżej wymienionym konkur- sie. i wyjustuj go, klikając ikonę Do lewej i prawej; 9. zaznacz tekst: Z wyrazami szacunku Adam Nowak i kliknij ikonę Wyrównaj do prawej; 10. zaznacz: Adam Nowak i kliknij ikonę Kursywa. Wygląd listu zmienił się diametralnie. Ma on teraz bardziej profe- sjonalny wygląd i jest bardziej czytelny dzięki wyróżnieniu odpowied- nich elementów. Poza użyciem odpowiedniego paska formatowanie można prze- prowadzić za pomocą menu kontekstowego, klikając prawym przyci- skiem myszy nad zaznaczonym fragmentem tekstu (rysunek 3.15). Domyślne formatowanie tekstu Wybór kroju pisma Wybór rozmiaru czcionki Wybór odmiany kroju (pochylony, pogrubiony itd.) Wybór sposobu wyrównywania tekstu Wybór odstępu między wierszami Przełącznik WIELKIE/małe litery Rysunek 3.15 40 Edycja dokumentu 3.4 Edycja dokumentu 3.4.1 Kopiowanie i przenoszenie tekstu Oczywistą zaletą edytora jest możliwość wielokrotnej zmiany za- wartości dokumentu bez konieczności jego przepisywania. Poza dopi- sywaniem tekstu często zachodzi konieczność przeniesienia jego frag- mentu w inne miejsce. Pomaga w tym zastosowanie Schowka, który po- zwala na przechowywanie w pamięci komputera fragmentu tekstu i wielokrotnego przywoływania go na nasze żądanie. Aby skopiować fragment tekstu do Schowka, zaznaczamy go i wci- skamy kombinację klawiszy [Ctrl] + [c], ewentualnie z menu Edycja wybieramy opcję Kopiuj. Jeżeli chcemy, aby zaznaczony tekst został skopiowany do Schowka i jednocześnie usunięty z dokumentu, wy- bieramy polecenie Wytnij lub kombinację klawiszy [Ctrl] + [x]. Wsta- wienie przechowywanego w Schowku tekstu w miejscu kursora na- stępuje po wybraniu polecenia Wklej, ewentualnie po wciśnięciu klawi- szy [Ctrl] + [v]. 3.4.2 Cofanie i ponawianie operacji Writer posiada zdolność cofnięcia kilku ostatnio wykonanych czyn- ności. Wciskając klawisze [Ctrl] + [z] lub wybierając z menu Edycja opcję Cofnij, powodujemy cofnięcie kolejno wykonywanych operacji. Nieco inaczej wygląda cofanie czynności przy użyciu Paska funkcji. Jednokrotne kliknięcie ikony Cofnij działa podobnie jak przyciśnięcie klawisze [Ctrl] + [z]. Jeżeli jednak przytrzymamy lewy przycisk myszy nad tą ikoną, to pojawi nam się lista wszystkich ostatnio wykonanych czynności w porządku chronologicznym (rysunek 3.16). Rysunek 3.16 Mamy teraz możliwość zaznaczenia wielu czynności naraz i cof- nięcia całego bloku komend. Jeżeli cofniemy się za daleko, to możemy zastosować polecenie Ponów z menu Edycja lub kliknąć odpowiednią ikonę na pasku stan- dardowym. Spowoduje to ponowne wykonanie cofniętych czynności. Powtórne wykonanie ostatniej czynności możemy „nakazać” Wri- terowi, wybierając opcję Edycja Powtórz: ... 41 Writer • edytor tekstów 3.4.3 Wyszukiwanie i zamiana tekstu Kolejną techniką edycyjną, jaką ma do zaoferowania Writer, jest wyszukiwanie i zamiana fragmentu tekstu. Wybierając opcję Edycja Znajdź i zmień lub przyciskając [Ctrl] + [f], otwieramy nowe okno dialogowe (rysunek 3.17). W polu Szukaj możemy wpisać poszukiwany wyraz. Klikając przycisk Znajdź, uruchamiamy wyszukiwanie. Jeżeli żądany wyraz znajduje się w tekście, to zostanie on zaznaczony. Ponowne kliknięcie Znajdź spo- woduje dalsze przeszukiwanie i zatrzymanie na kolejnym znalezionym wyrazie. Jeżeli chcemy, by edytor zaznaczył szukany wyraz jedno- cześnie we wszystkich miejscach jego występowania, klikamy przycisk Znajdź wszystkie. Rysunek 3.17 42 Wyszukiwanie wyrazów można połączyć z ich automatyczną za- mianą na inny wyraz. Wystarczy poza poszukiwanym wyrazem wpisać w polu Zamień na nowy tekst i kliknąć przycisk Zamień. Writer wyszu- ka wyraz i go zaznaczy. Powtórne kliknięcie przycisku Zamień spowo- duje zastąpienie zaznaczonego wyrazu na wpisany przez nas zamien- nik. Jeżeli chcemy, by edytor automatycznie zastąpił wybrany wyraz w całym tekście, przyciskamy Zmień wszystkie. Dodatkowo w tekście można wyszukiwać fragmenty o jednakowym formacie (jednakowym rodzaju czcionki, jednakowej wielkości itd.) oraz o tych samych atrybutach tekstu (pogrubiony, pochylony itp.), za- znaczając odpowiednie opcje w oknie dialogowym. Ciekawą funkcją jest wyszukiwanie wyrazów podobnych, różniących się kilkoma literami. Pozwala to na znajdowanie wyrazów wraz z ich odmienionymi formami. Zaznaczając opcję Szukaj podob- Wyszukiwanie i zamiana tekstu nych, uzyskujemy dostęp do okna dialogowego „ukrytego” pod przyci- skiem z symbolem wielokropka (rysunek 3.18). W oknie tym wpisujemy liczbę liter (Wymień znaki), którymi mogą się różnić poszukiwane wyrazy, oraz liczbę liter, którymi może różnić się długość wyrazów, zarówno in plus (Dodaj znaki), jak i in minus (Usuń znaki). Zaznaczając opcję Zespalaj, pozwalamy edytorowi uwzględnić dowolną kombinację powyższych parametrów podczas wy- szukiwania (rysunek 3.19). Przykładowo dla wyrazu „wyszukiwania” edytor znalazł dodatkowo dwa podobne wyrazy występujące w powy- ższym tekście: „wyszukiwanie” i „poszukiwania” (wszystkie liczby li- ter ustawione były na 2). Rysunek 3.18 Rysunek 3.19 Jednym z częstych zastosowań mechanizmu wyszukaj i zastąp jest usuwanie podwójnych lub wielokrotnych spacji (kilka spacji wpisanych kolejno po sobie). Jest to często spotykany błąd edycji – zamiast tabulatora autor dokumentu wstawia dwie lub więcej spacji w celu zwi- ększenia odstępu między wyrazami. W wielu wypadkach po zmianie stylu lub wielkości czcionki dokument w tych miejscach się „rozje- żdża”. Aby usunąć zbędne spacje, można w polu Szukaj wpisać dwie spacje, a w polu Zamień na − jedną. Potem klikamy przycisk Zmień wszystkie do momentu wyświetlenia się komunikatu o braku poszu- kiwanego łańcucha znaków w dokumencie. Teraz mamy pewność, że w dokumencie nie ma zbędnych spacji. Stosowanie Autotekstu 3.4.4 Autotekst jest narzędziem pozwalającym zautomatyzować częste wprowadzanie tego samego tekstu. Jeżeli w swoich dokumentach często wpisujesz jednakową frazę, stały fragment tekstu (np. imię i na- zwisko, nazwę firmy, adres, numer konta itp.) lub umieszczasz często tę samą grafikę (np. logo firmy), to elementy te najlepiej zdefiniować jako pozycję Autotekstu. Aby tego dokonać, należy kolejno: 1. wprowadzić i zaznaczyć pożądany tekst; 2. wybrać z menu Edycja opcję Autotekst lub nacisnąć kombinację 3. w oknie dialogowym (rysunek 3.20) w polu Nazwa wpisujemy klawiszy [Ctrl] + [F3]; nazwę tekstu; 43 Writer • edytor tekstów Rysunek 3.20 4. w polu Skrót wpisz skrót nazwy będący jednocześnie iden- 5. kliknij przycisk Autotekst i wybierz Nowy. Wpis zostanie za- tyfikatorem Autotekstu; pamiętany; 6. zamknij okno dialogowe. Jeżeli chcesz do dokumentu wprowadzić zapamiętaną pozycję Au- totekstu, wpisz skrót jej nazwy i naciśnij [F3]. W miejsce skrótu pojawi się cały zapamiętany tekst. 3.4.5 Kursor bezpośredni Narzędziem wspomagającym wprowadzanie tekstu jest tzw. kursor bezpośredni, który włącza się poprzez kliknięcie odpowiedniej ikony na pasku narzędzi (rysunek 3.8). Po włączeniu kursora bezpośredniego przeciąganie kursora myszy nad dokumentem powoduje pojawianie się dodatkowych strzałek w ob- szarze edycji, które sygnalizują miejsce rozpoczęcia wpisywania tekstu i kierunek jego wyrównywania: – do lewego marginesu; – od środka akapitu; – do prawego marginesu. Kliknięcie myszą potwierdza wybór wyżej wymienionego miejsca rozpoczęcia wprowadzania tekstu. Strona 34 44 Zapisywanie i otwieranie dokumentów 3.5 Zapisywanie i otwieranie dokumentów Bardzo często (praktycznie prawie zawsze) sporządzony przez nas dokument chcemy zarchiwizować, tzn. zapisać go w miejscu, z którego potem będziemy go mogli odtworzyć do dalszej edycji lub druku. Aby zapisać otwarty (bieżący) plik na dysku twardym lub dyskiet- ce, należy wybrać polecenie Plik Zapisz (klawisze [Ctrl]+[s], lub ) albo Plik Zapisz jako... Różnica między tymi kliknięcie ikony opcjami polega na tym, że wybierając opcję Zapisz jako..., zostaniemy poproszeni o podanie nazwy pliku za każdym razem, kiedy ją wy- bierzemy. Wybierając funkcję Zapisz, program zapyta o nazwę pliku jedynie wtedy, gdy dokument nie był wcześniej zapisywany. Jeżeli klikniemy tę opcję, a w polu edycji znajduje się plik, który ma już swoją nazwę i miejsce na dysku, program automatycznie usunie stary plik i zastąpi go nową wersją (tą, którą właśnie edytujemy). Starą wersję stracimy bezpowrotnie! Można temu zapobiec, nakazując Writerowi tworzenie kopii za- pasowych dokumentu, poprzez zaznaczenie opcji Zawsze wykonuj kopię zapasową z menu Narzędzia Opcje... Ładuj/Zapisz Ogól- ne. Kopie zapasowe tworzone są w katalogu, który wpisany jest w polu Backup w menu Narzędzia Opcje... OpenOffice.ux.pl Ścieżki. Jeżeli dokument zapisujemy pierwszy raz lub użyliśmy funkcji Za- pisz jako... naszym oczom ukaże się okno dialogowe przedstawione na rysunku 3.21. Blok ikon przedstawiajacy katalogi systemowe Opcja ochrony zapisywanego pliku hasłem Rysunek 3.21 Nazwa katalogu, w którym zostanie zapisany plik Lista plików znajdujących się w tym katalogu Nazwa, pod jaką zostanie zapisany plik Nazwa typu pliku, w jakim zostanie zapisany dokument 45 Writer • edytor tekstów W oknie tym musimy wpisać Nazwę pliku oraz wskazać miejsce, w którym ma on zostać zapisany. W środku okna wyświetlana jest lista plików już zapisanych w bieżącym katalogu, co pozwala na uniknięcie „zdublowania” nazwy pliku i nadpisania jednego pliku drugim. Pod nazwą pliku znajduje się lista dostępnych formatów, w których możemy zapisać nasz plik tekstowy. Poza formatem domyślnym XML z rozszerzeniem *.odt (OpenDocument Text) pliki możemy zapisywać między innymi w formacie OpenOffice 1.1 (rozszerzenie *.sxw), MS Word (*.doc), Rich Format Text (*.rtf ) oraz HTML (*.htm). Istnieje możliwość ochrony zapisywanego pliku hasłem. Zaznacza- jąc opcję Zapisz z hasłem, po naciśnięciu przycisku Zapisz zostaniemy poproszeni o wprowadzenie i potwierdzenie hasła, które będzie wy- magane do otwarcia dokumentu. Podczas zabezpieczenia dokumentu hasłem powinniśmy być bardzo ostrożni i stosować je tylko w wtedy, gdy jest to naprawdę konieczne. Stosowanie wielu różnych haseł bardzo często prowadzi do tego, że tracimy nad nimi kontrolę, a co za tym idzie − dostęp do zabezpieczo- nych dokumentów. Aby otworzyć zapisany wcześniej dokument, wybieramy opcję Plik Otwórz... (lub kombinację klawiszy [Ctrl]+[o], ewentualnie z paska standardowego). Pojawi się wtedy okno dialogowe, ikonę którego wygląd przedstawiony jest na rysunku 3.22. Nazwa bieżącego katalogu Lista plików znajdujących się w tym katalogu Nazwa pliku, który zostanie otwarty Rysunek 3.22 46 Zapisywanie i otwieranie dokumentów W oknie tym wybieramy katalog zawierający interesujący nas plik, klikamy jego nazwę lub wpisujemy ją ręcznie i przyciskamy przycisk Otwórz – dokument zostanie otwarty do edycji. Ciekawą cechą Writera jest to, że zapamiętuje on pozycję kursora podczas ostatniego zapisywania dokumentu. Innymi słowy, otwierając dokument, edytor wskazuje nam miejsce, w którym zakończyliśmy pracę. 3.6 Drukowanie i publikowanie dokumentu Wraz z upowszechnieniem komputerów i internetu futurolodzy za- powiadali śmierć papierowych dokumentów. Jak bardzo się mylili, widzimy wszyscy. Nadal panuje przekonanie, że ważne jest to, co znaj- duje się na papierze. Bardzo często zachodzi zatem konieczność wy- drukowania edytowanego dokumentu. 3.6.1 Podgląd wydruku i drukowanie Drukowanie dokumentu najlepiej rozpocząć od sprawdzenia, jak będzie on wyglądał na papierze. Służy do tego funkcja Plik Pod- gląd wydruku. Po jej wybraniu na ekranie pojawi się podgląd drukowa- nej strony (rysunek 3.23) oraz dodatkowy pasek podglądu strony (rysu- nek 3.24). Rysunek 3.23 Korzystając z paska podglądu strony, możemy zmienić stopień po- większenia oraz liczbę stron wyświetlanych jednocześnie w oknie pod- glądu. 47 Writer • edytor tekstów Przycisk zamykania podglądu wydruku Ustawienia opcji druku podglądu Druk podglądu Wyświetlanie na pełnym ekranie Pomniejszenie podglądu Skala podglądu Zwiększenie podglądu Ilość stron pokazywana jednocześnie Pokazywanie dwóch stron jednocześnie Przejście do poprzedniej, następnej, pierwszej lub ostatniej strony Dodatkowo możemy wydrukować podgląd wydruku. Brzmi to jak żart, ale prawdą jest, że ta unikalna funkcja często przydaje się przy przygotowywaniu dokumentów wielostronicowych. Pozwala nam ona wydrukować kilka stron podglądu na jednej kartce papieru. Ich liczbę ustawiamy, klikając ikonę Opcje drukowania: widok strony na pasku podglądu wydruku. Aby rozpocząć drukowanie podglądu, klikamy ikonę Drukuj podgląd stron. Jeżeli wygląd stron przedstawiony w Podglądzie wydruku nam od- powiada, możemy wydrukować dokument na papierze. W tym celu wy- bieramy funkcję Plik Drukuj..., wciskamy [Ctrl] + [p] lub klikamy ikonę . Na ekranie pojawi się okno przedstawione na rysunku 3.25. Na wstępie z rozwijanej listy zainstalowanych drukarek wybieramy drukarkę, na której chcemy wydrukować dokument. Następnie możemy wybrać numery stron do druku, zakres stron (np. 10 − 20), druk za- znaczonego w tekście fragmentu lub druk wszystkich stron. Pozostaje nam jeszcze podanie ilości kopii (domyślnie ustalona jest jedna kopia) oraz sposób ich sortowania. Klikając przycisk Opcje, przechodzimy do okna zawierającego do- datkowe ustawienia wydruku (rysunek 3.26). Rysunek 3.24 48 Podgląd wydruku i drukowanie Druk do pliku Wybór stron do druku Lista dostępnych drukarek Wybór dodatkowych opcji druku Rysunek 3.25 Ustawienie liczby kopii Zaznaczenie sposobu sortowania W grupie opcji zatytułowanej Zawartość zaznaczone są elementy, które będą drukowane. Jeżeli chcemy, aby któryś z nich (grafika, tabele, rysunki, formanty lub tło dokumentu) nie był drukowany, od- znaczamy odpowiednią opcję. Zaznaczenie ostatniego pola w tej grupie: Drukuj na czarno spowoduje wydrukowanie kolorowego doku- mentu w odcieniach szarości. Rysunek 3.26 49 Writer • edytor tekstów W grupie Strona możemy wybrać do druku Lewe lub Prawe strony dokumentu, co pozwala na druk dwustronny przy użyciu urządzeń nie- posiadających opcji tzw. dupleksu (drukowania obustronnego). Za- znaczenie opcji Odwrotnie wymusza druk od ostatniej strony. W dru- karkach, w których mechanizm drukujący znajduje się nad kartką papieru (ogromna większość drukarek igłowych i atramentowych), opcja ta pozwala zaoszczędzić nam żmudnego przekładania zadru- kowanych stron. Na uwagę zasługuje opcja Broszura, której zaznaczenie pozwala nam wydrukować dokument gotowy do zszycia w jego środku. Aby uzyskać dwustronnie zadrukowaną broszurę najpierw wybieramy opcję Broszura i Prawe strony, drukujemy, a następnie wkładamy ponownie zadrukowane kartki do drukarki (odpowiednio ułożone) i drukujemy jeszcze raz z zaznaczonymi opcjami Broszura i Lewe strony. Kolejną grupą opcji jest grupa Notatki. Dzięki niej możemy wybrać sposób wydruku notatek umieszczonych w tekście (patrz rozdział 3.14.8). Domyślnie zaznaczone pole Brak zapobiega drukowaniu nota- tek w dokumencie. Zaznaczenie pola Tylko notatki spowoduje druk no- tatek (tylko i wyłącznie) bez tekstu dokumentu. Jeżeli zaznaczymy opcję Koniec dokumentu, wszystkie notatki zostaną wydrukowane na końcu dokumentu, natomiast opcja Koniec strony spowoduje druk no- tatek na końcu poszczególnych stron. Zaznaczenie opcji Utwórz pojedyncze zadanie wydruku w grupie Inne wymusza na edytorze druk każdej strony jako osobnego dokumen- tu. Zapobiega to wydrukowaniu dwóch kopii jednostronicowego doku- mentu na tej samej kartce papieru w drukarkach dupleksowych. Jeżeli drukowany dokument chcemy jednocześnie wysłać faksem, to w liście Faks wybieramy odpowiednie urządzenie. 3.6.2 Publikowanie dokumentu jako PDF Adobe® Portable Document Format (PDF) jest jednym ze standar- dowych i najbardziej rozpowszechnionych sposobów zapisywania do- kumentów elektronicznych. Plik zapisany w formacie zawiera, oprócz tekstu i grafiki, wszystkie informacje niezbędne do nadania właściwego wyglądu dokumentowi, tj. czcionki, kolory, sposób formatowania. Wielką zaletą standardu jest to, że niezależnie od używanego oprogramowania i platformy sprzętowej dokumenty zawsze wyglądają tak samo − zarówno na ekranie, jak i w druku. Możliwość bezpośred- niego zapisywania plików w tym formacie jest jedną z największych zalet OpenOffice. Aby zapisać dokument jako PDF, klikamy polecenie Plik Eks- portuj jako PDF... lub klikamy ikonę na pasku funkcji. W oknie dialogowym Eksport, które pojawi się na ekranie (rysunek 3.27), wpi- sujemy jego nazwę i wybieramy katalog, w którym ma on zostać umieszczony. Strona 162 50 Publikowanie dokumentu jako PDF Jeżeli w katalogu tym znajduje się już plik o podanej przez nas na- zwie, to naciśnięcie przycisku Zapisz spowoduje wyświetlenie dodat- kowego okna z prośbą o potwierdzenie nadpisania pliku, tzn. usunięcia (bezpowrotnie!) jego starej wersji i zapisania w to miejsce bieżącego dokumentu (rysunek 3.28). Rysunek 3.27 Rysunek 3.28 Następnie na ekranie pojawi się okno pozwalające na ustalenie do- datkowych parametrów zapisu w formacie PDF (rysunek 3.29). W grupie Zakres możemy wybrać strony, które mają się znaleźć w eksportowanym dokumencie (np. 10 − 20 lub 1,2,4,6 − 15). Jeżeli wcześniej zaznaczyliśmy w tekście jakiś fragment, to wybierając opcję Zaznaczenie, nakażemy edytorowi zapisać w pliku PDF jedynie ten za- znaczony fragment. 51 Writer • edytor tekstów Rysunek 3.29 W sekcji Obrazy sterujemy kompresją (zmniejszaniem wielkości) obrazów graficznych osadzonych w naszym dokumencie. Wybór opcji Kompresja bezstratna spowoduje zapisanie grafik w dokumencie PDF bez straty na jakości, plik będzie jednak większy niż przy kompresji stratnej, jaką jest kompresja obrazów JPEG. Zaznaczając pole Kom- presja JPEG, możemy ustalić jakość kompresji umownie wyskalowaną w procentach. Generalnie im większy procent, tym lepsza jakość pliku wynikowego i mniejsza kompresja. Ustawienie jakości na 100 powi- nno dać nam plik porównywalny z kompresją bezstratną. Im gorszą jakość wybierzemy, tym kompresja będzie większa, a plik będzie mniejszy. Wybór stopnia kompresji zależy w dużej mierze od sposobu publi- kacji naszego dokumentu. Jeżeli ma on być rozpowszechniany poprzez internet, to powinien mieć jak najmniejszą wielkość. Ustawiamy wtedy dużą kompresję (gorszą jakość). Jeżeli nasz dokument ma być publi- kowany tradycyjnie, w postaci drukowanej na papierze, to najlepiej za- stosować kompresję bezstratną. Spadek jakości grafiki jest o wiele bar- dziej zauważalny na papierze niż na ekranie monitora. Ostatnią pozycją w sekcji Obrazy jest opcja Zmniejsz rozdzielczość obrazów nakazująca edytorowi zmniejszanie rozdzielczości umieszczo- nych w dokumencie obrazów do wielkości zadanej przez użytkownika, co powoduje zmniejszenie wielkości pliku wynikowego. W większości zastosowań zalecaną rozdzielczością grafiki jest 300 dpi (300 punktów na cal – miara rozdzielczości wydruku powszechnie stosowana w po- ligrafii). 52 Wysyłanie dokumentu jako e-mail 3.6.3 Wysyłanie dokumentu jako e-mail Aby wysłać bieżący dokument jako załącznik do poczty elektronicznej, wystarczy wybrać funkcję Plik Wyślij Doku- ment jako e-mail... Writer automatycznie zapisze dokument, uruchomi nasz domyślny program pocztowy i osadzi plik jako załącznik do wiadomości. Nam pozostaje wpisanie adresu internetowego adresata, tematu wiadomości i ewentualnie jej tekstu (np. kilku słów komentarza do dołączonego pliku). W ten sposób wyślemy plik w formacie Writera (rozszerzenie *.odt). Jeśli adresat nie posiada pakietu OpenOffice, to będzie miał problem z jego otworzeniem. Wtedy najlepiej skorzystać z opcji Plik Wyślij Dokument jako załącznik PDF..., która najpierw przeprowadzi konwersję naszego dokumentu na format PDF, a następ- nie uruchomi program pocztowy i dołączy do wiadomości plik wynikowy. Dodatkowe parametry zapisu pliku PDF ustalamy tak samo, jak w przypadku eksportu dokumentu do tego formatu (rysunek 3.29). Tworzenie dokumentu HTML 3.6.4 Jeżeli chcemy umieścić nasz dokument w internecie, tak by jego treść mogła zostać odczytana za pomocą dowolnej przeglądarki WWW, musi on zostać zapisany w formacie HTML (HyperText Mar- kup Language). Również tę zdolność posiada OpenOffice. Wybierając opcję Plik Wyślij Utwórz dokument HTML w oknie dialogowym poproszeni zostaniemy o wpisanie nazwy pliku oraz miejsca gdzie ma on zostać zapisany. Kliknij przycisk Zapisz, a w wybranym przez Ciebie miejscu zapi- sany zostanie plik HTML gotowy do publikacji w internecie. 53 Writer • edytor tekstów 3.7 Zaawansowane formatowanie dokumentu Do tej pory zapoznaliśmy się z podstawowymi sposobami edycji pozwalającymi tworzyć proste dokumenty o nieskomplikowanej struk- turze. W tym rozdziale opisane zostaną zaawansowane opcje for- matowania znaku, akapitu oraz strony, pozwalające w znacznym stop- niu zmienić wygląd każdego dokumentu. 3.7.1 Zaawansowane formatowanie znaków Podstawowe opcje formatowania znaków można zmieniać przy użyciu paska formatowania. Jeżeli jednak chcemy zmienić bardziej zaawansowane ustawienia, zaznaczamy fragment tekstu, który chcemy przeformatować, i wybieramy polecenie Format Znak... Na ekranie pojawi się okno dialogowe Znak z pięcioma zakładkami. Rysunek 3.30 Na pierwszej z nich, zatytułowanej Czcionka (rysunek 3.30), wy- bieramy krój pisma (nazwa czcionki), odmianę kroju (normalny, pogru- biony, pochyły, pogrubiony i pochyły), rozmiar wyrażony w punktach typograficznych (1 punkt w systemie Pica to 0,3528 mm) oraz przy- porządkowujemy język. Rozmiar znaku (tzw. stopień pisma) jest pojęciem dość umownym i w większości przypadków ustala go ar- bitralnie projektant. W typografii stopień pisma często określa się jako odległość pomiędzy najwyższym a najniższym elementem znaków pisma w danym jego kroju (rysunek 3.31). 54 Zaawansowane formatowanie znaków Rysunek 3.31 Wszelkie zmiany atrybutów tekstu możemy obserwować w oknie podglądu znajdującym się w dolnej części zakładki. Zatwierdzenie zmian następuje po wciśnięciu przycisku OK. Jeżeli chcemy przy- wrócić ustawienia domyślne, przyciskamy przycisk Resetuj. Druga zakładka (rysunek 3.32) zawiera opcje pozwalające na pod- kreślenie zaznaczonych znaków wybranym kolorem, przekreślenie tek- stu w różny sposób (linią ciągłą, krzyżykami, ukośnikami itd.), zmianę koloru liter, dodanie im cienia oraz obwiedni. Dodatkowo możemy uwypuklić litery, zastosować efekt grawerowania, ukrycia (czcionka z tym atrybutem będzie niewidoczna na ekranie i w druku) oraz migota- nia (efekt widoczny tylko na monitorze komputera). Rysunek 3.32 Wybierając kolejne pola z listy Efekty, zmieniamy wielkość wszystkich zaznaczonych wcześniej liter na wielkie litery, małe litery, jak w tytule (wielką literą pisane są tylko pierwsze znaki w kolejnych wyrazach) i kapitaliki (wielkie i małe litery drukowane). W zakładce Pozycja (rysunek 3.33) możemy określić umiejsco- wienie zaznaczonych znaków w stosunku do reszty tekstu oraz odległo- ści między poszczególnymi znakami. W grupie Pozycja znajdują się trzy opcje: Normalna, Indeks górny oraz Indeks dolny. Wybierając dowolny indeks (górny lub dolny), możemy ustawić obniżenie lub podniesienie znaku wyrażone w procen- tach jego wielkości oraz procentowe zmniejszenie znaku w stosunku do 55 Writer • edytor tekstów rozmiaru znaku w pozycji normalnej. Rysunek 3.33 Grupa Obrót/skalowanie pozwala sterować kierunkiem wpisywania znaków oraz skalować ich szerokość. Oto przykłady: ° 0 9 o y n o c ó r b o t s k e T Tekst poszerzony do 150 T e k s t o b r ó c o n y o 2 7 0 ° Tekst zwężony do 50 t s k e T i i n i l i c ś o k o s y w o d y n a w o s a p o d Dopasowanie obróconego tekstu do wysokości linii poprzez jego rozszerzenie lub zwężenie przeprowadzone zostanie automatycznie, je- żeli w grupie Obrót/skalowanie zaznaczymy pole Dopasuj do wiersza. Ostatnią w tej zakładce jest grupa Odstęp, w której ustala się od- ległość pomiędzy poszczególnymi znakami w wyrazie, dodając lub odejmując od przerwy standardowej wielkość wyrażoną w punktach typograficznych (system Pica). Dodatkowo możemy włączyć kerning. Jest to pojęcie określające modyfikację odstępu (światła) pomiędzy dwoma konkretnymi literami, tzw. parami kerningowymi. Pary kernin- gowe tworzy się po to, aby wyregulować odległość między dwoma lite- rami wtedy, gdy standardowe światło jest niewłaściwe. Najczęściej ker- ning powoduje zmniejszenie światła między literami. Klasycznym przykładem jest odstęp między wielkimi literami „A” i „W”. W przy- kładzie poniżej przedstawiono napis bez zastosowania kerningu, a pod 56 Zaawansowane formatowanie znaków nim tekst z kerningiem. NAWA NAWA Następną w oknie Znak jest zakładka Hiperłącze (rysunek 3.34). Rysunek 3.34 Aby wybrany tekst uczynić hiperłączem: – zaznaczamy tekst, który ma stać się hiperłączem; – wybieramy Format Znak Hiperłącze i w polu Adres URL wskazujemy element docelowy, wpisując adres internetowy lub ścieżkę dostępu wraz z nazwą pliku; – w polu Nazwa wpisujemy nazwę hiperłącza; – w grupie Style znaków w polu Odwiedzone łącza wybieramy styl, który zostanie nadany tekstowi stanowiącemu hiperłącze, jeżeli chociaż raz z niego skorzystamy; w polu Nieodwiedzone łącza wy- bieramy styl dla hiperłącza nieaktywowanego. 57 Writer • edytor tekstów Poza adresem URL istnieje możliwość przypisania do hiperłącza makropolecenia. Przyciskamy przycisk Wydarzenia..., a następnie w oknie Przypisz makro (rysunek 3.35) wybieramy zdarzenie oraz makrodefinicję, która do tego zdarzenia ma zostać przypisana. Wybór zatwierdzamy przyciskiem Przypisz. Jeżeli chcemy usunąć wcześniej- sze ustawienia, przyciskamy przycisk Usuń. Rysunek 3.35 Ostatnia zakładka Tło zawiera paletę kolorów, które mogą stanowić tło zaznaczonego tekstu (rysunek 3.36). Rysunek 3.36 58 3.7.2 Formatowanie akapitu Formatowanie akapitu Akapit to wyodrębniona część tekstu rozpoczynająca się wierszem akapitowym i kończąca się wierszem końcowym. Sposób wyodręb- nienia akapitu jest umowny. Powtarzając za Robertem Chwałowskim, wyróżnić można dwa podejścia: 1. Ortodoksyjne (lansowane przez J. Tschicholda w The Form of the Book: Essays On the Morality of Good Design), które w zasadzie w żadnych okolicznościach nie dopuszcza składu bez wcięć akapitowych. Tschichold zakłada, że wcięcia akapitowe to jedyny uzasadniony historycznie i estetycznie sposób oznaczania akapitów. Twierdzi, iż w składzie bez wcięć akapitowych, z dodatkową inter- linią pomiędzy akapitami (rozważana alternatywa) przerwy są zbyt mocne, za bardzo zakłócają tok czytania. Zaleca natomiast usu- nięcie wcięć akapitowych tam, gdzie początek paragrafu jest oczy- wisty, czyli na przykład na początku rozdziałów (podrozdziałów) w książkach czy po każdym śródtytule. 2. Liberalne (R. Bringhurst – The Elements of Typographic Style) przyjmuje, iż każdy sposób oznaczania akapitów może znaleźć swoje zastosowanie. I tak na przykład skład bez wcięć akapitowych, z dodatkową interlinią pomiędzy akapitami (nieakceptowalny dla Tschicholda) sugeruje precyzję i świeżość, dlatego może mieć za- stosowanie w korespondencji handlowej. Zgadza się jednak, iż dłu- ższy tekst złożony w ten sposób jest bezduszny i nieprzyjazny. Writer daje nam wiele możliwości formatowania akapitu. Wszystkie zostaną przedstawione w niniejszym rozdziale. Rozpocznijmy od usta- wienia wcięć i odstępów między akapitami. Rysunek 3.37 59 Writer • edytor tekstów Wybieramy polecenie Format Akapit Wcięcia i odstępy. W grupie Wcięcie (rysunek 3.37) ustawiamy wielkość wcięcia od prawego marginesu, lewego marginesu i wcięcia pierwszego wiersza. W grupie Odstęp określamy przerwę (w centymetrach) przed i po akapicie. W grupie Interlinia możemy ustalić wielkość odstępu pomiędzy li- niami w akapicie. Do wyboru mamy siedem opcji: • • • • pojedynczy – standardowy odstęp pomiędzy liniami; 1,5-wierszowy – półtora odstępu standardowego; podwójny – podwójny odstęp standardowy; proporcjonalny – pozwala wprowadzić odstęp wyrażony w procen- tach odległości standardowej (np. 200 to interlinia podwójna); • minimalny – ustala minimalną wartość interlinii; • wiodący – jeżeli w liniach stosujemy kilka rozmiarów znaku, to edytor wybierze interlinię odpowiednią dla największego znaku w linii. Wybierając wiodącą wielkość interlinii, ustalamy stały od- stęp pionowy pomiędzy liniami; stały – wybór stałej wielkości interlinii wyrażonej w centymetrach. Wielkość znaku nie będzie uwzględniana. • Zakładka Wyrównywanie (rysunek 3.38) pozwala określić sposób wyrównywania tekstu w akapicie: od lewej (domyślny), do prawej, do środka oraz do lewej i prawej (justowanie). Jeżeli wybierzemy ju- stowanie, edytor dodatkowo pozwala ustalić nam sposób wyrównywa- nia wyrazów w ostatniej linii akapitu. Rysunek 3.38 60 W grupie Wyrównywanie tekstu w pionie wybieramy sposób wy- Formatowanie akapitu równywania pionowego znaków w linii: do linii bazowej, do góry, pośrodku i do dołu. W zakładce Przepływ tekstu (rysunek 3.39) możemy włączyć au- tomatyczne dzielenie wyrazów oraz ustalić minimalną liczbę liter dzielonego wyrazu, które pozostaną w linii, w której wyraz się zaczyna oraz minimalną liczbę liter, które mogą zostać przeniesione do linii na- stępnej. Rysunek 3.39 Zaznaczając pole Podziały, nakazujemy edytorowi wstawienie po- działu strony lub kolumny (wybór w polu Typ) przed lub po akapicie (pole Pozycja). Dodatkowo do wyboru mamy następujące
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

OpenOffice 2.0 PL. Oficjalny podręcznik
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: