Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00313 009667 7506813 na godz. na dobę w sumie
Opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej - ebook/pdf
Opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej - ebook/pdf
Autor: , , , , , , , , Liczba stron: 278
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8092-622-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Problematyka umieszczania pensjonariuszy w domach pomocy społecznej (DPS) oraz ponoszenia odpłatności za ich pobyt jest trudna i złożona. Niniejsza publikacja ma na celu przybliżenie postępowania w przedmiocie nakładania obowiązku ponoszenia odpłatności na mieszkańca DPS oraz inne podmioty zobowiązane. Jednocześnie poruszono kwestię ściągalności należności od członków rodziny pensjonariusza.

Książka zawiera ponadto wzory niezbędnych decyzji:
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Michał Bochenek Żanetta Gawarkiewicz Magdalena Januszewska Dominik Kucharski Iwona Kusio-Szalak Barbara Matysik Bartłomiej Mazurkiewicz Iwona Sierpowska Bożena Tyra Żanetta Gawarkiewicz Magdalena Januszewska Barbara Matysik Bożena Tyra BIBLIOTEKA POMOCY SPOŁECZNEJ Opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej Warszawa 2016 13 Tekst pochodzi z serwisu LEX Pomoc Społeczna Stan prawny na 15 czerwca 2016 r. Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Ewa Fonkowicz Opracowanie redakcyjne Izabela Baranowska Łamanie Sławomir Sobczyk Projekt okładki i stron tytułowych Studio Kozak Ilustracje na okładce © iStockphoto.com/mstay Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl P(cid:3464)(cid:3461)(cid:3468)(cid:3460)(cid:3450) I(cid:3475)(cid:3451)(cid:3450) K(cid:3468)(cid:3458)(cid:3511)(cid:3574)(cid:3460)(cid:3458) © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN: 978-83-264-8713-2 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl SPIS TREŚCI Wykaz skrótów ........................................................................................ 9 Część I Komentarze praktyczne Rozdział I Odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ........................... 13 1. Przepisy obowiązujące ................................................................... 13 2. Skierowanie do domu pomocy społecznej .................................. 14 3. Umieszczenie i przyjęcie do domu pomocy społecznej ............ 17 4. Średni miesięczny koszt utrzymania w domu pomocy społecznej .......................................................... 18 5. Odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej .................... 19 6. Nieponoszenie odpłatności ........................................................... 29 7. Zwolnienie z odpłatności ............................................................... 29 8. Podsumowanie ................................................................................ 30 Rozdział II Odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej – ewidencja księgowa oraz ewidencjonowanie odsetek .................. 31 1. Wstęp ................................................................................................ 31 2. Wysokość opłat za pobyt w DPS .................................................. 32 3. Sposób uiszczania opłat za pobyt, ewidencja księgowa ............ 35 4. Ewidencjonowanie odsetek za pobyt mieszkańca w DPS ........ 38 6 Spis treści 5. Umorzenie opłaty w razie śmierci pensjonariusza .................... 40 6. Odsetki od depozytów mieszkańców DPS ................................. 41 Część II Pytania i odpowiedzi 1. Umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej ................... 45 2. Odpłatność mieszkańca za pobyt w domu pomocy społecznej ....................................................................... 75 3. Decyzja o odpłatności .................................................................. 84 4. Zmiana sytuacji dochodowej mieszkańca ................................ 88 5. Odpłatność innych osób za pobyt mieszkańca w DPS ........... 108 6. Umowa w sprawie ponoszenia opłaty ....................................... 127 7. Odpłatność gminy ........................................................................ 138 8. Zwolnienie z odpłatności ............................................................. 145 9. Odzyskanie opłat za DPS wnoszonych zastępczo przez gminę ................................................................................... 150 10. Uchylenie decyzji .......................................................................... 152 Część III Wzory dokumentów Wzór decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej .............. 159 Wzór decyzji o ustaleniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej ....................................................................... 161 Wzór decyzji zmieniającej odpłatność za pobyt w DPS ................... 163 Wzór decyzji ustalającej wnoszenie zastępczo przez gminę opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej ............................ 166 Wzór decyzji o zwolnieniu z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej ........................................................ 169 Wzór decyzji o zmianie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej ....................................................................... 172 Wzór decyzji o uchyleniu decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej ....................................................................... 174 Spis treści 7 Część IV Akty prawne Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ..................... 179 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej ....................................................................... 270 WYKAZ SKRÓTÓW Akty prawne – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz.  U. z 2016 r. poz. 380 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania admini- stracyjnego (tekst jedn.: Dz.  U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) – ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.  U. z 2015 r. poz. 2082 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.  U. poz. 964) – rozporządzenie Rady Ministrów z dnia z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pie- niężnych z pomocy społecznej (Dz.  U. z 2015 r. poz. 1058) – ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicz- nego i o wolontariacie (tekst jedn.: Dz.  U. z 2014 r. poz. 1118) – ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn.: Dz.  U. z 2016 r. poz. 722 z późn. zm.) – ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.  U. z 2015 r. poz. 163) k.c. k.p.a. k.r.o. r.d.p.s. r.z.k.d. u.d.p.p. u.e.l. u.p.s. Inne Biul. SN DPS OPS OSNC OSNCP – Biuletyn Sądu Najwyżsego – dom pomocy społecznej – ośrodek pomocy społecznej – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej, Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych Część I KOMENTARZE PRAKTYCZNE Bartłomiej Mazurkiewicz Rozdział I ODPŁATNOŚĆ ZA POBYT W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ Problematyka ponoszenia odpłatności za pobyt pensjonariuszy w  domach pomocy społecznej jest tematyką trudną i  złożoną. Niniejsze opracowanie ma na celu przybliżenie tematyki związanej z ustalaniem i zasadami ponoszenia odpłatności za pobyt w do- mach pomocy społecznej. Wskazane zostaną drogi postępowania przy nakładaniu obowiązku ponoszenia odpłatności na miesz- kańca oraz inne podmioty zobowiązane. Jednocześnie poruszony zostanie temat ściągalności należności od członków rodziny. 1. Przepisy obowiązujące Kwestie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej regulu- je ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.  U. z 2015 r. poz. 163) – dalej u.p.s. Dodatkowo z punktu widzenia tematu istotne jest rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.  U. poz. 964) – dalej r.d.p.s. Poza powyższymi aktami normatywnymi właściwymi do rozpatrywa- nia spraw z zakresu domów pomocy społecznej będą również przepisy ogólne. Zgodnie z art. 25 u.p.s. w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego – dalej k.p.a. Ponadto w  wielu 14 Część I. Komentarze praktyczne przypadkach stosowania przepisów u.p.s. i prowadzenia postępowa- nia będziemy mieli do czynienia z odesłaniami do systemu całego pra- wa i regulacji, takich jak m.in. kodeks cywilny. 2. Skierowanie do domu pomocy społecznej Zgodnie z art. 17 pkt 16 u.p.s. kierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu na- leży do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. Prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wy- magającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepeł- nosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Osobę taką gmina kieruje do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamiesz- kania osoby kierowanej, chyba że okoliczności sprawy wskazują ina- czej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Wyjątkiem od powyż- szej reguły jest sytuacja, w której przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 mie- siące. W takiej sytuacji osobę kieruje się na jej wniosek do domu po- mocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miej- sca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące. Jednocześnie ustawodawca przewidział, iż w przypadku gdy osoba bez- względnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właś- ciwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna – prokuratora. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustala- jącą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy Rozdział I. Odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej 15 właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy spo- łecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.). Jednocześnie z punktu widzenia tematu niniejszego opracowania istotne wydaje się stwierdzenie, iż przepis art. 54 ust. 1 u.p.s. nie uzależnia prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej od po- siadania rodziny i sytuacji finansowej tej rodziny, lecz od faktu, czy można osobie wymagającej całodobowej opieki zapewnić niezbędną pomoc w codziennej egzystencji w inny sposób niż poprzez pobyt w domu pomocy społecznej. Jest zatem oczywiste, iż nie można od- mówić tej formy wsparcia osobie spełniającej opisane w art. 54 ust. 1 u.p.s. warunki, mimo iż nie jest ona całkowicie samotna. Zbadanie sytuacji rodzinnej osoby, która miałaby skorzystać z prawa skiero- wania i umieszczenia jej w domu pomocy społecznej, powinno prze- to polegać na ustaleniu obiektywnych możliwości osób jej bliskich, co do ich dyspozycyjności w zakresie świadczenia niezbędnej opieki. Do domu kieruje się na podstawie: 1) pisemnego wniosku osoby ubiegającej się o skierowanie do domu, zwanej dalej „osobą ubiegającą się”, złożonego do ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na jej miejsce zamieszkania lub pobytu w dniu jej kierowania; za zgodą osoby ubiegającej się lub jej przedstawiciela ustawowego wniosek może zgłosić inna osoba fizyczna lub prawna, a także powiatowe centrum pomocy rodzi- nie lub ośrodek pomocy społecznej; 2) rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się w dniu jej kierowania, zawierającego w szczególności pisemne stwierdzenie braku możliwości zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę. Do wniosku, o którym mowa wyżej, dołącza się: 1) decyzję o przyznaniu osobie ubiegającej się zasiłku stałego oraz pisemną zgodę na ponoszenie opłaty za pobyt w domu, a także pisemną zgodę na jej potrącanie wyrażoną przez osobę ubiegającą się lub przedstawiciela ustawowego, a także zgodę na potrącanie 16 Część I. Komentarze praktyczne opłaty przez ośrodek pomocy społecznej z zasiłku stałego w przy- padku skierowania do domu ponadgminnego; 2) decyzję organu emerytalno-rentowego ustalającego wysokość emerytury lub renty oraz pisemną zgodę na ponoszenie opłaty i na jej potrącanie przez właściwy organ emerytalno-rentowy ze świadczenia emerytalnego lub rentowego, zgodnie z odrębnymi przepisami; 3) oświadczenia o wysokości dochodu osoby ubiegającej się, mał- żonka, zstępnych przed wstępnymi zobowiązanych do ponosze- nia opłaty, dochodu osoby małoletniej, w przypadku gdy opłatę będzie ponosić przedstawiciel ustawowy; 4) zaświadczenie, o którym mowa w art. 22 ustawy z dnia 24 stycz- nia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W przypadku gdy do domu kieruje się osobę na podstawie orzeczenia sądu, wydanie decyzji o skierowaniu do domu nie wymaga przedło- żenia dokumentów, o których mowa wyżej. Dokumenty te powinny zostać skompletowane w terminie nieprzekraczającym 3 miesięcy od dnia wydania decyzji o skierowaniu do domu. Dokumenty, o których mowa wyżej, kompletuje ośrodek pomocy społecznej, oraz wydaje de- cyzję o skierowaniu do domu, a w przypadku gdy osobę ubiegającą się kieruje się do domu o zasięgu ponadgminnym, dokumenty te ośrodek przekazuje do właściwego ze względu na siedzibę domu powiatowego centrum pomocy rodzinie. W nagłych wypadkach, wynikających ze zdarzeń losowych, skierowanie i umieszczenie w domu może nastąpić poza kolejnością oraz bez przedłożenia dokumentów, o których mowa wyżej. Dokumenty te powinny zostać skompletowane przez ośrodek pomocy społecznej w terminie 3 miesięcy od dnia przyjęcia tej oso- by do domu. Osoba ubiegająca się jest kierowana do domu na czas nieokreślony, chyba że wystąpi ona lub jej przedstawiciel ustawowy z wnioskiem o skierowanie do domu na czas określony. Rozdział I. Odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej 17 3. Umieszczenie i przyjęcie do domu pomocy społecznej Zgodnie z art. 19 pkt 10 u.p.s. prowadzenie i rozwój infrastruktury domów pomocy społecznej o zasięgu ponadgminnym oraz umiesz- czanie w nich skierowanych osób należy do zadań własnych powiatu. Po wydaniu ostatecznej decyzji w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej, następnym etapem jest wydanie decyzji w przed- miocie umieszczenia. Decyzję o umieszczeniu w domu pomocy spo- łecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej. W przy- padku regionalnych domów pomocy społecznej decyzję wydaje co do zasady marszałek województwa. W razie niemożności umieszczenia w domu pomocy społecznej z powodu braku wolnych miejsc powiada- mia się osobę o wpisaniu na listę oczekujących oraz o przewidywanym terminie oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Ponadto należy wskazać, iż osobę wymagającą wzmożonej opieki me- dycznej starosta zobowiązany jest skierować do zakładu opiekuńczo- -leczniczego lub placówki pielęgnacyjno-opiekuńczej (art. 54 ust. 3 u.p.s.). Zgodnie z przepisami r.d.p.s. przed przyjęciem osoby do domu pra- cownik socjalny tego domu ustala jej aktualną sytuację w miejscu za- mieszkania lub pobytu, która stanowi podstawę indywidualnego pla- nu wsparcia po przyjęciu tej osoby do domu. Dyrektor domu zawiada- mia pisemnie osobę ubiegającą się lub jej przedstawiciela ustawowego o terminie przyjęcia do domu. Osobę, która przybyła do domu, przyj- muje dyrektor lub osoba przez niego wyznaczona. Dyrektor lub osoba przyjmująca przeprowadza rozmowę z osobą przyjmowaną oraz z jej przedstawicielem ustawowym, podczas której ustala jej aktualną sy- tuację, odnotowuje zmiany zaistniałe w jej sytuacji od momentu zło- żenia wniosku oraz ustala wstępne warunki pobytu, a także informu- je o zakresie świadczonych usług. O przyjęciu do domu osoby skiero- wanej dyrektor domu zawiadamia niezwłocznie organ lub podmiot prowadzący dom. 18 Część I. Komentarze praktyczne 4. Średni miesięczny koszt utrzymania w domu pomocy społecznej Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średnie- go miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, jednakże ogłoszony średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy spo- łecznej może być niższy niż obliczony zgodnie z art. 6 ust. 15 u.p.s., jednak pod warunkiem zapewnienia realizacji zadań na poziomie obo- wiązującego standardu. Pod pojęciem średniego miesięcznego kosztu utrzymania w domu pomocy społecznej rozumie się kwotę rocznych kosztów działalno- ści domu wynikającą z utrzymania mieszkańców, z roku poprzednie- go, bez kosztów inwestycyjnych i wydatków na remonty, powiększoną o prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług kon- sumpcyjnych ogółem, przyjęty w ustawie budżetowej na dany rok ka- lendarzowy, podzieloną przez liczbę miejsc, ustaloną jako sumę rze- czywistej liczby mieszkańców DPS w poszczególnych miesiącach roku poprzedniego. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca: 1) w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym – ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzien- niku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku; 2) w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym – ustala staro- sta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku; 3) w regionalnym domu pomocy społecznej – ustala marszałek woje- wództwa i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Ogłoszenie to stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Do tego czasu odpłat- ność za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się na podstawie ogło- szenia z roku poprzedniego. W domu pomocy społecznej, który roz- począł działalność, średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca Rozdział I. Odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej 19 ustala się w wysokości średniej wojewódzkiej kwoty średniego kosztu utrzymania w domach pomocy społecznej danego typu, a jeżeli ta- kiego typu nie ma na terenie województwa, średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca ustala się w wysokości średniej wojewódzkiej kwoty średniego kosztu utrzymania w domach pomocy społecznej. W celu ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania w domu pomocy społecznej, który nie był prowadzony przez cały rok kalen- darzowy, kwotę kosztów działalności domu wynikającą z utrzymania mieszkańców z roku poprzedniego dzieli się przez średnią miesięczną liczbę mieszkańców przebywających w domu pomocy społecznej oraz liczbę miesięcy w roku przypadających po miesiącu wydania zezwole- nia na prowadzenie domu. 5. Odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej Jak wskazano wyżej, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłat- ny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Ustawa przewiduje odmienne zasady postępowania w sprawie ustalenia od- płatności dla mieszkańca domu – inne dla pozostałych osób zobo- wiązanych. 5.1. Odpłatność mieszkańca domu pomocy społecznej Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za po- byt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich – przedsta- wiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy spo- łecznej – przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiąz- ku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłat- ność. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mieszkaniec domu 20 Część I. Komentarze praktyczne wnosi do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, jednakże nie więcej niż 70 swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 tego dochodu. 5.1.1. Decyzja o odpłatności – dochód mieszkańca Zgodnie z obowiązującymi przepisami decyzję w sprawie odpłatności wydaje organ właściwy gminy, która skierowała mieszkańca do domu pomocy społecznej. Skoro odpłatność wynosić może nie więcej niż 70 dochodu, należy wskazać, iż wobec braku w ustawie definicji do- chodu dla ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, należy posłużyć się przepisem art. 8 ust. 3 u.p.s., mimo iż przepis ten określa prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a pobyt i usługi w domu pomocy społecznej są zaliczone do świadczeń niepie- niężnych (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 września 2006 r., I SA/Wa 929/06). Zatem przy ustaleniu dochodu stanowiącego pod- stawę ustalenia odpłatności należy kierować się zasadą, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w któ- rym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyska- nia, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycz- nych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z powyższymi zasadami nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywa- cyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; Rozdział I. Odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej 21 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przelicze- niowego. W sytuacji gdy podatnik łączy przychody z działalności gospodar- czej z innymi przychodami lub rozlicza się wspólnie z małżonkiem, przez podatek należny rozumie się podatek wyliczony w takiej propor- cji, w jakiej pozostaje dochód podatnika z pozarolniczej działalności gospodarczej wynikający z deklaracji podatkowych do sumy wszyst- kich wykazanych w nich dochodów. Ponadto przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej i z ha przeliczenio- wych oraz z innych źródeł sumuje się. W przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przy- padku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie – kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolej- nych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wy- płacony. W przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie oso- by lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. W przy- padku uzyskiwania dochodu w walucie obcej wysokość tego dochodu ustala się według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego z dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie świadczenia z po- mocy społecznej. 5.1.2. Postępowanie dowodowe Jednocześnie należy wskazać, iż przed wydaniem decyzji organ po- winien przeprowadzić należycie postępowanie wyjaśniające i ustalić wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. 22 Część I. Komentarze praktyczne W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy admini- stracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie natomiast do przepisów art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpują- cy zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zebranie całego mate- riału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich fak- tów mających znaczenie prawne dla sprawy. Określenia faktów mają- cych znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej na podstawie przepisu prawa materialnego, będącego podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycz- nego sprawy. Pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla spra- wy stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zaniechanie przez organ admi- nistracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Zaniedbanie organu administracji państwowej, polegające na niedopeł- nieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego jest wadą postępowania, uzasadniającą uchylenie decyzji administracyjnej wydanej w wyniku takiego zaniedbania. Ocena dowodów powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego. Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności procedu- ralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. 5.1.3. Wysokość opłaty Nadto należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi mieszkaniec tego domu (a w przypadku osób małoletnich – przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka), nie więcej jednak niż 70 swojego dochodu. Rozdział I. Odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej 23 Oznacza to, że mieszkaniec domu pomocy społecznej nie ma obowiąz- ku pokrywania pełnego kosztu swojego pobytu w tym domu, chyba że osiągany przez niego dochód mu to umożliwia. W przeciwnej sytuacji obowiązek pokrycia brakującej części kosztów przechodzi w kolejno- ści na małżonka mieszkańca domu, jego zstępnych przed wstępnymi lub na gminę, z której osoba ta została skierowana do domu pomo- cy społecznej, przy czym małżonek, zstępni lub wstępni oraz gmina nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność (art. 61 ust. 1 u.p.s.). Zatem nawet ewentualna zgoda mieszkańca na pokrywanie kosztów w większej wysokości nie znajduje oparcia w przepisach prawa (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 marca 2010 r., III SA/Kr 942/09). 5.1.4. Zmiana sytuacji dochodowej mieszkańca Nie bez znaczenia dla sprawy odpłatności pozostaje art. 106 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepi- sów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 u.p.s. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż zmiana dochodu osoby sa- motnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium docho- dowego na osobę w rodzinie (art. 106 ust. 3b u.p.s.). Dodatkowo or- gany administracji często jako przyczynę zmiany decyzji o odpłatno- ści powołują nową wysokość pełnego kosztu utrzymania w domu po- mocy społecznej ogłoszoną w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Przyjdzie w tym miejscu dostrzec, że wskazane obwieszczenie nie jest aktem prawa miejscowego, a tym samym nie jest przepisem prawa po- wszechnie obowiązującego. Dla niniejszej sprawy ustalenie to posiada takie znaczenie, że zmiana miesięcznego kosztu utrzymania w domu pomocy społecznej nie jest podstawą prawną do zmiany lub uchyle- nia decyzji określającej wysokość odpłatności za pobyt w takim domu. 24 Część I. Komentarze praktyczne W konsekwencji przyjdzie stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki uzasadniające weryfikację decyzji o odpłatno- ści z powodu zmiany stanu normatywnego w zakresie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 marca 2010 r., IV SA/Gl 894/09). 5.2. Odpłatność innych osób zobowiązanych Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za po- byt w domu pomocy społecznej są w kolejności po mieszkańcu domu – małżonek, zstępni przed wstępnymi. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej małżonek, zstępni przed wstępnymi wnoszą zgodnie z umową, jeżeli: – w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300 kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesie- niu opłaty nie może być niższa niż 300 tego kryterium, – w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300 kryterium dochodowego na osobę w rodzi- nie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. 5.2.1. Umowa Jednocześnie, jak wynika z powyższego, kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej. Dla ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin pracownik socjalny przeprowadza stosowny wywiad. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż w przypadku negatywnej posta- wy rodziny w przedmiocie zawarcia stosownej umowy do niedawna Rozdział I. Odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej 25 funkcjonował pogląd prawny wskazujący na konieczność wystąpie- nia przez ośrodek pomocy społecznej do sądu powszechnego w trybie art. 64 k.c. z żądaniem zawarcia umowy. Jednakże ostatnie orzeczni- ctwo pogląd ten uczyniło nieaktualnym. Uprawnienie gminy do do- chodzenia zwrotu wydatków poniesionych za pobyt w domu pomocy społecznej nie zostało ograniczone warunkiem zawarcia – z osobami zobowiązanymi – umowy ustalającej wysokość wnoszonej przez nich opłaty. Przyjęcie takiego rozwiązania jest oczywiste; osoby zobowią- zane do ponoszenia opłat mogą odmówić zawarcia umowy. Przepisy u.p.s. nie przyznają gminie w takiej sytuacji uprawnienia do żądania zobowiązania tych osób do złożenia oświadczenia woli w drodze po- wództwa wytoczonego na podstawie art. 64 k.c. W rozważanym przy- padku przyznane gminie z mocy wyraźnego przepisu u.p.s. prawo re- gresu miałoby charakter iluzoryczny. W rezultacie wykonanie ustawo- wego obowiązku partycypowania małżonka, zstępnych i wstępnych mieszkańca domu pomocy społecznej w kosztach pobytu w tej pla- cówce zależałoby wyłącznie od woli tych osób. Ustawodawca przewi- dział jednak mechanizm efektywnej realizacji tego obowiązku, stosow- nie bowiem do art. 104 ust. 3 u.p.s. wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin zwrotu tej należności ustala się w drodze decy- zji administracyjnej, poprzedzonej oceną sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zobowiązanego. Według u.p.s. należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej z tytułu opłat określonych przepisami niniejszej ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o po- stępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń spo- łecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (art. 1 k.p.c.). Sprawy wymie- nione w przytoczonym przepisie są sprawami cywilnymi, podlegają- cymi rozpoznaniu przez sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy, chy- ba że przepis szczególny kieruje je do właściwości innych sądów lub innych organów (art. 2 § 1 i 3 k.p.c.). Jak wielokrotnie podkreślał SN, ocena sprawy w płaszczyźnie art. 1 k.p.c. zależy przede wszystkim 26 Część I. Komentarze praktyczne od przedmiotu procesu (przedstawionego pod osąd roszczenia) oraz wskazanego przez powoda stanu faktycznego, te bowiem dwa ele- menty, konkretyzując stosunek prawny zachodzący między strona- mi, kształtują charakter sprawy i tym samym nadają jej – lub odej- mują – przymiot sprawy cywilnej (por. m.in. uzasadnienia uchwał: z dnia 8 stycznia 1992 r., III CZP 138/91, OSNCP 1992, nr 7–8 poz. 128, z dnia 3 września 1993 r., III CZP 108/93, OSNC 1994, nr 5 poz. 96, i z dnia 22 listopada 2000, III CZP 36/00, OSNC 2001, nr 6 poz. 80; oraz postanowienia: z dnia 3 czerwca 1998 r., I CKN 1078/97, OSNC 1999, nr 2 poz. 28, z dnia 10 marca 1999 r., II CKN 340/98, OSNC 1999, nr 9 poz. 161, z dnia 6 kwietnia 2000 r., II CKN 285/00, OSNC 2000, nr 10, poz. 188, i z dnia 22 sierpnia 2000 r., IV CKN 1150/00, OSNC 2001, nr 1 poz. 18). Droga sądowa jest zatem dopuszczalna, jeżeli po- wód opiera swoje roszczenia na zdarzeniach prawnych, które mogą sta- nowić źródło stosunków cywilnoprawnych. W takim ujęciu droga są- dowa dopuszczalna jest również w sprawach dotyczących zobowiązań pieniężnych, których źródłem jest decyzja administracyjna, jeżeli spra- wy te nie należą do właściwości sądów szczególnych (por. wyrok TK z dnia 10 lipca 2000 r., SK 12/99, OTK 2000, nr 5, poz. 143). W doktrynie przeważa pogląd o przynależności pomocy społecznej do prawa administracyjnego. Mimo że istotą administracji i prawa administracyjnego jest władztwo, zwraca się uwagę na służebną rolę administracji wobec społeczeństwa. Przez zadania z zakresu pomocy społecznej organy administracji wykonują również nałożone na nie obowiązki konstytucyjne i ustawowe oraz umacniają więzi społeczne. Pomocą społeczną objęte są świadczenia administracji publicznej na rzecz obywatela i regulowane prawem administracyjnym. Za zalicze- niem norm dotyczących pomocy społecznej do prawa administracyj- nego przemawiają również ich związki z postępowaniem administra- cyjnym. Przyznawanie większości świadczeń odbywa się w ramach ogólnego postępowania administracyjnego, prowadzonego na pod- stawie ustawy o pomocy społecznej i kodeksu postępowania admini- stracyjnego. Wydawane w tym przedmiocie decyzje podlegają kontro- li w postępowaniu odwoławczym i przed sądami administracyjnymi. W prawach pomocy społecznej mają zastosowanie przepisy o postępo- waniu egzekucyjnym w administracji (por. uchwała SN – Izba Cywilna Rozdział I. Odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej 27 z dnia 29 października 2009 r., III CZP 77/09, opublik. OSNC 2010, nr 5, poz. 66, Biul. SN 2009, nr 10, poz. 11). 5.2.2. Prawidłowe postępowanie w przypadku braku podpisania umowy Jak wskazano wyżej, SN przesądził o niedopuszczalności drogi sądo- wej w przedmiocie zawarcia umowy. Trzeba jednak zauważyć, że właś- ciwość drogi postępowania administracyjnego do dochodzenia przez gminę zwrotu wniesionej zastępczo opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej nie jest kwestionowana również w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 9 li- stopada 2005 r., I SA/Wa 1841/04, niepubl., z dnia 18 stycznia 2007 r., I SA/Wa 1815/06, niepubl., i z dnia 27 września 2007 r., I SA/Wa 983/07, niepubl., oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2006 r., IV SA/Wr 599/04, niepubl.). Praktyka ta znajduje pełne oparcie za- równo w powołanych przepisach u.p.s., jak również w art. 5 usta- wy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazującego wyczerpująco sprawy, w których sądy administracyjne nie są właściwe. Sprawa będąca przedmiotem rozpoznania nie została więc wyłączona spod kognicji sądu admini- stracyjnego. Zawarcie umowy, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., służy jedynie określeniu wysokości opłaty wnoszonej za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, natomiast sam obowiązek uiszczania opłat wy- nika z mocy ustawy, a nie z umowy. Skoro więc obowiązek członków rodziny osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, polegający na wnoszeniu związanych z tym opłat, wynika wprost z ustawy o po- mocy społecznej (art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s.), to w sytuacji uchylania się od tego obowiązku przez osoby zobowiązane gmina, która zastęp- czo poniosła wydatki, może egzekwować ich zwrot na drodze ad- ministracyjnej. Właściwą drogą wyegzekwowania takich należności przez gminę, jest wydanie decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.s. (por. np. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2010 r., I OSK 1171/09). 28 Część I. Komentarze praktyczne 5.3. Inne podmioty mogące ponosić odpłatność Istotną zmianę w przedmiocie osób dodatkowo mogących ponosić od- płatność za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej wprowadzi- ła obowiązująca od dnia 1 kwietnia 2007 r. nowelizacja ustawy o po- mocy społecznej – ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz.  U. z 2007 r. Nr .48, poz. 320). Od tej daty opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą wnosić osoby nie- wymienione w ustawie. W takim przypadku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zawarcia stosownej umowy z takimi osobami. 5.4. Odpłatność gminy Jak wskazano wyżej, ostatnim podmiotem zobowiązanym w kolejno- ści do ponoszenia odpłatności jest gmina, z której osoba została skie- rowana do domu pomocy społecznej – przy czym gmina nie ma obo- wiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną od- płatność. Gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej wnosi opłatę w wysokości różnicy między średnim kosz- tem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby zobowiązane. W przypadku niewywiązywania się osób obowiązanych do wnoszenia odpłatności, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przy- sługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Należy jednoznacznie zaznaczyć, iż obowiązek wnoszenia odpłatności przez gminę jest obowiązkiem wynikającym bezpośrednio z przepi- sów prawa i nie wymaga konkretyzacji poprzez wydanie jakiejkolwiek decyzji administracyjnej. 5.5. Wnoszenie odpłatności Mieszkaniec domu wnosi opłatę do kasy domu lub na jego rachunek bankowy. Za jego zgodą opłata może być potrącana:
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: