Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00405 005649 13095133 na godz. na dobę w sumie
Opodatkowanie dochodów transgranicznych - ebook/pdf
Opodatkowanie dochodów transgranicznych - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8092-423-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> podatkowe
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Marcin Jamroży doktor habilitowany nauk ekonomicznych, doktor nauk prawnych; adiunkt
w Instytucie Finansów Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, kierownik Podyplomowych
Studiów Międzynarodowych Strategii Podatkowych oraz Podyplomowych Studiów Cen Trans-
ferowych i Zarządzania Podatkami; doradca podatkowy, radca prawny, partner w R dl & Part-
ner, członek Państwowej Komisji Egzaminacyjnej do Spraw Doradztwa Podatkowego, członek
Rady Konsultacyjnej Prawa Podatkowego.

Książka stanowi zbiór tekstów dotyczących regulacji prawnych związanych z opodatkowaniem
międzynarodowym i ich aplikacji w praktyce gospodarczej. Osią pracy są uregulowania Konwen-
cji Modelowej OECD w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, podatkowe uregulowania
unijne i krajowe zasady opodatkowania dochodów zagranicznych oraz otrzymywanych przez nie-
rezydentów. Temat ten jest interesujący dla osób dokonujących rozliczania podatków w sytuacji
występowania zbiegu ograniczonego i nieograniczonego obowiązku podatkowego .
Prof. dr hab. Janusz Kudła

Opracowanie zawiera omówienie zagadnień związanych m.in. z opodatkowaniem:
dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej bezpośrednio na terytorium innego pań-
stwa w formie zakładu, w tym kwestie związane z opodatkowaniem dochodów z działalności
opartej na technologiach cyfrowych,
dochodów spółki zagranicznej oraz jej udziałowców, w tym europejskiej spółki akcyjnej,
odsetek oraz należności licencyjnych w stosunkach międzynarodowych,
dochodów z pracy najemnej na gruncie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Publikacja przeznaczona jest dla przedsiębiorców działających transgranicznie bądź korzystają-
cych z usług personelu zagranicznego. Zainteresuje pomioty świadczące usługi doradztwa po-
datkowego, pracowników administracji podatkowej, a także słuchaczy studiów podyplomowych
oraz studentów.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

opodatkowanie dochodów transgranicznych redakcja naukowa Marcin Jamroży ZAGADNIENIA PODATKOWE WARSZAWA 2016 Stan prawny na 1 kwietnia 2016 r. Recenzent Prof. dr hab. Janusz Kudła Wydawca Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący Małgorzata Jarecka Opracowanie redakcyjne JustLuk Łamanie Wolters Kluwer Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN: 978-83-8092-157-3 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl SPIS TREŚCI Wykaz skrótów ........................................................................................................................ 15 Przedmowa ............................................................................................................................... 21 Rozdział I Elementy międzynarodowego prawa podatkowego i kierunki zmian ........................ 25 1. Podstawowe determinanty obciążenia podatkowego w stosunkach międzynarodowych (Marcin Jamroży) ......................................................................... 25 1.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 25 1.2. Rezydencja podatkowa ......................................................................................... 28 1.2.1. Znaczenie kryterium rezydencji .............................................................. 28 1.2.2. Osoby fizyczne ........................................................................................... 28 1.2.3. Osoby prawne ............................................................................................ 32 1.2.4. Miejsce osiągania dochodów ................................................................... 33 1.3. Unikanie podwójnego opodatkowania .............................................................. 36 1.4. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 41 2. Kierunki zmian w zawieranych przez Polskę umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania (Małgorzata Witak) ...................................................... 41 2.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 41 2.2. Podstawowe zalecenia Rady OECD dotyczące Konwencji Modelowej ....... 42 2.2.1. Odliczenie podatków fikcyjnych – klauzula tax sparing ...................... 42 2.2.2. Rozszerzenie art. 13 KM-OECD o tzw. klauzulę nieruchomościową ..................................................................................... 43 2.2.3. Rozszerzenie art. 26 KM-OECD o pełną klauzulę wymiany informacji .................................................................................................... 44 2.3. Kierunki zmian w polskich umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania wynikające z zaleceń Rady OECD ......................................... 44 2.3.1. Wprowadzenie do umowy pełnej klauzuli wymiany informacji na przykładzie umowy ze Szwajcarią .................................................... 44 2.3.2. Eliminowanie klauzuli tax sparing ........................................................... 46 2.3.2.1. Uwagi ogólne .............................................................................. 46 2.3.2.2. Skutki usunięcia klauzuli tax sparing w umowie z Cyprem 46 2.3.2.3. Skutki usunięcia klauzuli tax sparing w umowie z Maltą .... 47 2.3.3. Wprowadzanie klauzuli nieruchomościowej ........................................ 48 5 Spis treści 2.3.4. Wprowadzanie specjalnych klauzul antyabuzywnych ...................... 49 2.3.4.1. Uwagi ogólne .............................................................................. 49 2.3.4.2. Klauzule ograniczające korzystanie z przywilejów umownych w sytuacjach zastosowania tzw. sztucznych struktur (artificial arrangement) ................................................. 49 2.3.4.3. Klauzule main purpose test przeciwdziałające niewłaściwemu opodatkowaniu u źródła ............................. 50 2.3.4.4. Klauzula LOB w umowie z USA ............................................. 51 2.4. Kierunki zmian w polskich umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania wynikające z uwarunkowań prawa krajowego ................... 52 2.4.1. Ujednolicenie metod unikania podwójnego opodatkowania ............ 52 2.4.2. Opodatkowanie wynagrodzeń dyrektorów w państwie rezydencji 54 2.4.3. Zmiana definicji należności licencyjnych .............................................. 54 2.4.3.1. Różnice w definicji należności licencyjnych ......................... 54 2.4.3.2. Uznawanie oprogramowania komputerowego ................... 55 2.5. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 56 3. Wymiana informacji podatkowych jako instrument w walce przeciwko szkodliwej konkurencji podatkowej (Edyta Tkaczuk) ........................... 57 3.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 57 3.2. Charakterystyka rajów podatkowych ................................................................. 59 3.3. Działania OECD w walce ze szkodliwą konkurencją podatkową ................. 61 3.3.1. Lista niewspółpracujących krajów oraz Światowe Forum Przejrzystości i Wymiany Informacji do Celów Podatkowych .......... 61 3.3.2. Modelowa konwencja o wymianie informacji podatkowych ............ 62 3.3.3. Zmiany Konwencji Modelowej OECD w sprawie majątku i dochodu ..................................................................................................... 66 3.4. Inicjatywy Unii Europejskiej w walce z nieuczciwą konkurencją podatkową ............................................................................................................... 68 3.4.1. Konwencja w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej ............ 68 3.4.2. Normy w zakresie przejrzystości i wymiany informacji ..................... 69 3.4.3. Dyrektywa Rady 2011/16/UE z dnia 15 lutego 2011 r. .......................... 71 3.5. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 75 4. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości w sprawach dotyczących podatków bezpośrednich – wybrane zagadnienia (Aleksander Werner) .................................. 76 4.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 76 4.2. Instytucja odpowiedzi TS na pytania prejudycjalne ........................................ 77 4.3. Wykładnia prounijna ............................................................................................. 79 4.4. Harmonizacja podatków bezpośrednich ............................................................ 82 4.5. Odpowiedzi TS na pytania prejudycjalne polskich sądów w sprawach dotyczących podatków bezpośrednich .............................................................. 84 4.6. Wybrane orzeczenia TS w sprawie wykładni dyrektyw dotyczących podatków bezpośrednich ...................................................................................... 85 4.6.1. Dyrektywa 2003/48 ..................................................................................... 85 4.6.2. Nadużycie prawa na przykładzie przepisów dyrektywy 2009/133 ... 85 4.6.3. Dyrektywa 2011/96 ..................................................................................... 89 6 4.6.4. Dyrektywa 2003/49 ..................................................................................... 91 4.7. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 91 Spis treści Rozdział II Opodatkowanie zakładu zagranicznego ............................................................................ 93 1. Rozgraniczenie jurysdykcji podatkowej w przypadku zysków przedsiębiorstw (Marcin Jamroży) .............................................................................................................. 93 1.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 93 1.2. Przesłanki powstania zakładu zagranicznego ................................................... 94 1.2.1. Placówka ...................................................................................................... 94 1.2.2. Stałość placówki ......................................................................................... 94 1.2.3. Prowadzenie działalności gospodarczej ................................................ 95 1.2.4. Czynności inne niż pomocnicze lub przygotowawcze ....................... 96 1.3. Podstawowe formy zakładu ................................................................................. 98 1.4. Oddział ..................................................................................................................... 99 1.5. Prace budowlane, montażowe lub instalacyjne ................................................ 99 1.5.1. Pojęcie .......................................................................................................... 99 1.5.2. Powstanie zakładu budowlanego ........................................................... 100 1.5.3. Wyznaczenie okresu prowadzenia robót .............................................. 101 1.6. Zależny przedstawiciel .......................................................................................... 104 1.7. Serwer ....................................................................................................................... 106 1.8. Transparentna spółka osobowa ........................................................................... 106 1.9. Rozdział jurysdykcji podatkowej ........................................................................ 107 1.9.1. Opodatkowanie w państwie źródła ....................................................... 107 1.9.2. Opodatkowanie w państwie rezydencji ................................................ 109 1.10. Przypisanie zysków zakładowi zagranicznemu ................................................ 110 1.11. Prosta symulacja obciążenia podatkowego ........................................................ 111 1.12. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 113 2. Międzynarodowe aspekty opodatkowania gospodarki cyfrowej (Jakub Warnieło) ............................................................................................................... 114 2.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 114 2.2. Aktualne zasady opodatkowania gospodarki cyfrowej ................................... 115 2.3. Propozycje zmian w opodatkowaniu gospodarki cyfrowej ............................ 119 2.3.1. Uwagi wstępne ........................................................................................... 119 2.3.2. Propozycje postulowane przez przedstawicieli doktryny prawa podatkowego .............................................................................................. 119 2.3.2.1. Podatek u źródła dla międzynarodowych transakcji gospodarki cyfrowej .................................................................. 119 2.3.2.2. Definicja stałego zakładu oparta na „obecności cyfrowej” . 121 2.3.2.3. Model Integracyjnej Adaptacji ................................................ 123 2.3.3. Propozycje postulowane przez OECD oraz krajowe administracje podatkowe .................................................................................................. 125 2.3.3.1. Definicja stałego zakładu oparta na „znaczącej cyfrowej obecności” ................................................................................... 125 2.3.3.2. Test „znaczącej obecności” ....................................................... 126 7 Spis treści 2.3.3.3. Podatek od wykorzystania pasma internetowego ............... 127 2.3.3.4. Mechanizmy zapobiegające unikaniu opodatkowania ....... 128 2.4. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 130 3. Metody ustalania dochodu zakładu (Andrzej Halat) ................................................. 131 3.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 131 3.2. Ustalanie zysku zakładu po aktualizacji art. 7 Konwencji Modelowej ......... 132 3.2.1. Podejście dwustopniowe .......................................................................... 132 3.2.2. Samodzielnie funkcjonujące przedsiębiorstwo .................................... 133 3.2.3. Pierwszy etap – hipotetyczne uznanie zakładu jako oddzielnego i niezależnego przedsiębiorstwa ............................................................. 134 3.2.4. Drugi etap – hipotetyczne określenie zysków na podstawie analizy porównawczej ............................................................................................ 138 3.2.5. Podsumowanie dwuetapowej analizy ................................................... 138 3.3. Różnice w treści art. 7 KM OECD w wersji sprzed i po 2010 r. ...................... 139 3.4. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 141 4. Podział kosztów jednostki macierzystej prowadzącej działalność w branży finansowej (Bartłomiej Gryn) ....................................................................... 142 4.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 142 4.2. Analiza funkcjonalna Spółki i Oddziału ............................................................. 143 4.3. Wynagrodzenie Spółki za wykonywane funkcje zarządcze i pomocnicze .. 149 4.4. Podział kosztów wspólnych ponoszonych w związku z pozyskaniem i utrzymaniem kluczowych klientów .................................................................. 153 4.5. Rozliczenie kosztów finansowania ...................................................................... 157 4.6. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 162 Rozdział III Opodatkowanie nietransparentnej spółki zależnej ......................................................... 163 1. Rozgraniczenie jurysdykcji podatkowej w zakresie dochodów spółki zależnej (Marcin Jamroży) .............................................................................................................. 163 1.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 163 1.2. Dochody spółki zależnej ....................................................................................... 164 1.2.1. Zakres obowiązku podatkowego ............................................................ 164 1.2.2. Pierwotna korekta dochodu ..................................................................... 166 1.2.3. Drugostronna korekta dochodu .............................................................. 167 1.2.4. Ograniczanie ryzyka podatkowego ........................................................ 168 1.3. Dywidendy otrzymywane przez rezydenta w Polsce ..................................... 170 1.3.1. Uwagi ogólne .............................................................................................. 170 1.3.2. Pojęcie dywidendy .................................................................................... 170 1.3.3. Opodatkowanie w państwie źródła ....................................................... 171 1.3.4. Opodatkowanie w państwie rezydencji ................................................ 172 1.3.5. Symulacja obciążenia podatkowego ....................................................... 174 1.4. Dywidendy wypłacane z Polski ........................................................................... 176 1.4.1. Uwagi ogólne .............................................................................................. 176 1.4.2. Zasady opodatkowania w państwie źródła .......................................... 177 1.4.3. Zwolnienie dywidendy od podatku u źródła ....................................... 177 8 Spis treści 1.4.4. Dywidendy związane z działalnością zakładu ..................................... 178 1.4.5. Algorytm określania wysokości podatku u źródła ............................... 180 1.5. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 181 2. Ustalanie beneficial ownera w praktyce (Bartłomiej Rodak) ........................................ 181 2.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 181 2.2. Beneficjent dochodów – znaczenie zwykłe ....................................................... 182 2.3. Beneficjent dochodów – znaczenie prawne ...................................................... 185 2.4. Beneficjent dochodów – znaczenie w prawie anglosaskim ............................ 185 2.5. Nieuprawnione korzystanie z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania a instytucja beneficial ownera ..................................................... 186 2.6. Test beneficial ownera – badanie istoty transakcji ................................................ 189 2.7. Test beneficial ownera – badanie działalności gospodarczej .............................. 191 2.8. Dominium ................................................................................................................. 196 2.9. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 201 3. Opodatkowanie zagranicznych spółek kontrolowanych (Aleksandra Trzópek) .. 201 3.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 201 3.2. Główne założenia regulacji CFC .......................................................................... 202 3.3. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania ............................................ 205 3.3.1. Uwagi ogólne .............................................................................................. 205 3.3.2. Kolizja pomiędzy regulacjami typu CFC a ustawodawstwem wewnętrznym ............................................................................................ 205 3.3.3. Kolizja regulacji CFC z Konwencją Modelową OECD ........................ 206 3.3.4. Regulacje CFC a swoboda przedsiębiorczości ...................................... 208 3.4. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 209 4. Planowanie podatkowe w ramach struktur holdingowych (Dominik J. Gajewski) ...................................................................................................... 210 4.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 210 4.2. Ogólne pojęcie holdingu ....................................................................................... 210 4.3. Teorie opodatkowania holdingów w państwach Unii Europejskiej ............. 213 4.4. Podatkowa grupa kapitałowa – teoria i praktyka ............................................. 215 4.5. Szczególne rozwiązania podatkowe dla holdingów w wybranych państwach Unii Europejskiej ................................................................................ 221 4.6. Koncepcja CCCTB i jej zakres podmiotowy ...................................................... 225 4.7. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 230 5. Europejska spółka akcyjna – teoretyczne korzyści i praktyczne problemy (Aleksandra Dziemaszkiewicz-Kwiecińska) ................................................................ 231 5.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 231 5.2. Trudności w określeniu ram prawnych funkcjonowania spółki europejskiej w krajach członkowskich ze szczególnym uwzględnieniem Polski ......................................................................................................................... 234 5.3. Ograniczony katalog sposobów powstania europejskiej spółki akcyjnej. Przeniesienie siedziby spółki europejskiej ......................................................... 238 5.4. Koszty prowadzenia działalności w postaci europejskiej spółki akcyjnej .... 241 5.5. Skomplikowane zasady zaangażowania pracowników w zarządzanie spółką europejską ................................................................................................... 243 9 Spis treści 5.6. Brak specyficznych preferencji podatkowych dla spółki europejskiej ......... 246 5.7. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 248 6. Przekształcenie spółki kapitałowej w spółkę niebędącą podatnikiem (Grzegorz Stachyra, Marcin Jamroży) ........................................................................... 250 6.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 250 6.2. Ogólna charakterystyka następstw przekształcenia ........................................ 250 6.2.1. Istota prawna przekształcenia ................................................................. 250 6.2.2. Podatkowe następstwa przekształcenia ................................................ 251 6.2.2.1. Uwagi ogólne .............................................................................. 251 6.2.2.2. Przekształcenie homogeniczne ............................................... 252 6.2.2.3. Przekształcenie heterogeniczne .............................................. 252 6.3. Opodatkowanie zatrzymanych zysków ............................................................. 253 6.3.1. Uwagi ogólne .............................................................................................. 253 6.3.2. Przedmiot opodatkowania ....................................................................... 253 6.3.3. Ratio legis opodatkowania zatrzymanych zysków ............................... 255 6.3.4. Stosowanie zwolnienia z podatku oraz preferencyjnych stawek ..... 257 6.3.5. Podatek od zatrzymanych zysków jako bariera dla przekształceń ... 259 6.4. Skutki podatkowe związane ze zmianą podatnika .......................................... 262 6.4.1. Zmiana zasad opodatkowania dochodu ................................................ 262 6.4.2. Ustanie rezydencji podatkowej ............................................................... 262 6.4.3. Ustanowienie zakładu zagranicznego .................................................... 263 6.4.4. Rozliczenie straty podatkowej ................................................................. 264 6.4.5. Wydatki związane z przekształceniem .................................................. 264 6.4.6. Kolizje kwalifikacyjne ............................................................................... 265 6.5. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 265 7. Architektura transfer pricingu w dobie optymalizacji podatkowej (Ewelina Kołodziejska) .................................................................................................... 266 7.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 266 7.2. Przesłanki skutkujące wyborem cen transferowych jako narzędzia optymalizacji podatkowej ..................................................................................... 267 7.3. Wykorzystanie transfer pricingu ............................................................................ 267 7.4. Ryzyko związane z transfer pricingiem ................................................................. 271 7.5. Instrumenty ograniczające ryzyko podatkowe ................................................. 274 7.6. Dokumentacja podatkowa na przykładzie usług wewnątrzgrupowych ..... 275 7.7. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 277 Rozdział IV Opodatkowanie odsetek oraz należności licencyjnych .................................................. 279 1. Rozgraniczenie jurysdykcji podatkowej w zakresie odsetek (Marcin Jamroży) ... 279 1.1. Definicja odsetek .................................................................................................... 279 1.2. Opodatkowanie w Polsce jako państwie źródła ............................................... 280 1.3. Przypisanie odsetek zagranicznemu zakładowi ............................................... 284 1.4. Algorytm określania wysokości podatku u źródła ........................................... 286 1.5. Opodatkowanie w państwie rezydencji ............................................................. 286 1.6. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 288 10 Spis treści 2. Opodatkowanie osób fizycznych z tytułu odsetek (Mariusz Pogoński) ................. 288 2.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 288 2.2. Opodatkowanie odsetek uzyskanych w Polsce przez nierezydentów podatkowych na gruncie polskich przepisów wewnętrznych ....................... 289 2.3. Opodatkowanie odsetek uzyskanych za granicą przez polskich rezydentów podatkowych na gruncie polskich przepisów wewnętrznych 291 2.4. Stosowanie postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania . 292 2.5. Rola dyrektywy 2003/48 ......................................................................................... 294 2.6. Relacja postanowień dyrektywy do umów o unikaniu podwójnego 2.7. opodatkowania ....................................................................................................... 297 Implementacja przepisów dyrektywy w polskich przepisach podatkowych ........................................................................................................... 298 2.8. Nowelizacja u.p.d.o.f. implementująca zmiany wprowadzone w dyrektywie ........................................................................................................... 301 2.9. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 302 3. Struktury cash poolingu – implikacje podatkowe dla rezydenta na przykładzie międzynarodowej grupy kapitałowej (Joanna Dąbrowska) ..................................... 303 3.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 303 3.2. Struktura cash poolingu w grupie kapitałowej EADS ........................................ 304 3.3. Opodatkowanie dochodu na gruncie ustawodawstwa krajowego ............... 307 3.3.1. Ujęcie transferów w przychodach i kosztach podatkowych .............. 307 3.3.1.1. Uwagi wprowadzające .............................................................. 307 3.3.1.2. Odsetki otrzymywane bądź płacone z tytułu sald na rachunkach skonsolidowanych ......................................... 308 3.3.1.3. Różnice kursowe ........................................................................ 309 3.3.2. Niedostateczna kapitalizacja .................................................................... 310 3.3.3. Dokumentacja podatkowa cen transferowych ..................................... 312 3.4. Opodatkowanie dochodu nierezydentów ......................................................... 313 3.5. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 315 4. Rozgraniczenie jurysdykcji podatkowej w zakresie należności licencyjnych (Marcin Jamroży) .............................................................................................................. 315 4.1. Definicja należności licencyjnych ........................................................................ 315 4.2. Opodatkowanie w Polsce jako państwie źródła ............................................... 316 4.3. Przypisanie należności licencyjnych zakładowi ................................................ 318 4.4. Algorytm określania wysokości podatku u źródła ........................................... 319 4.5. Opodatkowanie w państwie rezydencji ............................................................. 320 4.6. Wybrane zagadnienia problemowe .................................................................... 320 4.6.1. Uwagi wstępne ........................................................................................... 320 4.6.2. Oprogramowanie komputerowe ............................................................ 321 4.6.3. Użytkowanie urządzenia przemysłowego ............................................ 322 4.6.4. Korzystanie z know-how ............................................................................. 325 4.7. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 326 5. Zasady opodatkowania umów leasingu transgranicznego (Łukasz Andruszkiewicz) ................................................................................................ 326 5.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 326 11 Spis treści 5.2. Umowa leasingu w Konwencji Modelowej OECD .......................................... 327 5.3. Zasady opodatkowania transgranicznych umów leasingu operacyjnego ... 329 5.4. Zasady opodatkowania transgranicznych umów leasingu finansowego ..... 334 5.5. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 337 Rozdział V Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej oraz wybranych dochodów kapitałowych osób fizycznych ............................................................................................. 338 1. Rozgraniczenie jurysdykcji podatkowej w zakresie dochodów z pracy najemnej (Marcin Jamroży) ............................................................................................ 338 1.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 338 1.2. Rozdział roszczeń podatkowych między państwa ........................................... 339 1.3. Opodatkowanie w państwie źródła .................................................................... 341 1.4. Opodatkowanie w państwie rezydencji ............................................................. 342 1.4.1. Okres pobytu .............................................................................................. 343 1.4.2. Pracodawca w sensie ekonomicznym .................................................... 345 1.4.3. Ponoszenie wynagrodzenia przez zakład ............................................. 346 1.4.4. Międzynarodowy wynajem siły roboczej .............................................. 347 1.5. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 349 2. Opodatkowanie dochodów pracowników oddelegowanych (Magdalena Cieślak) ........................................................................................................ 349 2.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 349 2.2. Aspekty ubezpieczeniowe ..................................................................................... 350 2.2.1. Koordynacja systemów zabezpieczenia ................................................. 350 2.2.2. Zasada ogólna ............................................................................................. 351 2.2.3. Odstępstwa od zasady ogólnej ................................................................ 351 2.3. Zasady opodatkowania dochodu przy delegowaniu ....................................... 353 2.4. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 356 3. Koncepcja pracodawcy ekonomicznego (Magdalena Pożaroszczyk-Komór) ....... 356 3.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 356 3.2. Koncepcja pracodawcy ekonomicznego w świetle art. 15 ust. 2 Konwencji Modelowej OECD .................................................................................................. 357 3.2.1. Warunek wynikający z art. 15 ust. 2 lit. b .............................................. 357 3.2.2. Międzynarodowy wynajem siły roboczej jako przesłanka instytucji pracodawcy ekonomicznego ................................................................... 359 3.2.3. Ewolucja koncepcji pracodawcy ekonomicznego ................................ 361 3.2.4. Koncepcja pracodawcy ekonomicznego a Komentarz do Konwencji Modelowej OECD z 2010 r. ............................................ 362 3.3. Zastosowanie koncepcji pracodawcy ekonomicznego .................................... 365 Implikacje podatkowe ............................................................................... 365 3.3.1. 3.3.2. Podejście do koncepcji pracodawcy ekonomicznego na przykładach wybranych państw ....................................................... 367 3.4. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 371 4. Opodatkowanie dochodów marynarzy (Remigiusz Felcenloben) .......................... 372 4.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 372 12 Spis treści 4.2. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawarte przez Polskę oraz ich zastosowanie do opodatkowania marynarzy ..................................... 373 4.2.1. Konwencja Modelowa OECD ................................................................. 373 4.2.2. Przykładowe regulacje umów o unikaniu podwójnego opodatkowania ........................................................................................... 374 4.2.3. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawarte z Norwegią .................................................................................................. 375 4.2.4. Brak zawartej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania ...... 378 4.3. Faktyczny zarząd przedsiębiorstwa .................................................................... 378 4.4. Bandera statku ........................................................................................................ 379 4.5. Raje podatkowe a ich wpływ na opodatkowanie marynarzy ........................ 379 4.6. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 380 5. Opodatkowanie emerytur i rent zagranicznych (Mariusz Pogoński) ..................... 380 5.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 380 5.2. Pojęcie emerytury (renty) zagranicznej .............................................................. 381 5.3. Określenie miejsca rezydencji podatkowej beneficjenta świadczenia emerytalno-rentowego .......................................................................................... 383 5.4. Bezpośrednie rozgraniczenie miejsca opodatkowania (normy o zamkniętych skutkach prawnych) ................................................................... 385 5.5. Normy o otwartych skutkach prawnych ............................................................ 386 5.6. Sytuacje szczególne ................................................................................................ 387 5.7. Obowiązki ciążące na płatniku podatku z tytułu wypłaty emerytury bądź renty zagranicznej ........................................................................................ 388 5.8. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 390 6. Opodatkowanie dochodów z zagranicznych funduszy inwestycyjnych i ubezpieczeniowych, pracowniczych programów emerytalnych oraz indywidualnych kont emerytalnych (Jarosław Sekita) ..................................... 390 6.1. Uwagi wstępne ....................................................................................................... 390 6.2. Ogólne zasady powoływania się w przepisach na inne akty prawa ............. 391 6.3. Praktyka powoływania się w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych na inne akty prawa ............................................................. 392 6.4. Odwołanie się w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do regulacji dotyczących instytucji i usług finansowych ............ 393 6.5. Praktyczne skutki podatkowe wynikające z treści przepisów odwoławczych ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych .......... 394 6.6. Uwagi końcowe ...................................................................................................... 401 Bibliografia ............................................................................................................................... 403 Autorzy ..................................................................................................................................... 423 13 dyrektywa 90/434/EWG – dyrektywa 90/435/EWG dyrektywa 96/71/WE dyrektywa 2001/86/WE dyrektywa 2003/48 dyrektywa 2003/49 – – – – – WYKAZ SKRÓTÓW Akty prawne Państwami Członkowskimi dyrektywa Rady z dnia 23 lipca 1990 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypad- ku łączenia, podziałów, wydzieleń, wnoszenia aktywów i wy- miany udziałów dotyczących spółek różnych Państw Człon- kowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE pomiędzy (90/434/EWG) (Dz. Urz. WE L 225 z 20.08.1990, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wy- danie specjalne, rozdz. 9, t. 1, s. 142) dyrektywa Rady z dnia 23 lipca 1990 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkow- skich (90/435/EWG) (Dz. Urz. WE L 225 z 20.08.1990, s. 6; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, s. 147) dyrektywa 96/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1996 r. dotycząca delegowania pracowników w ra- mach świadczenia usług (Dz. Urz. UE L 18 z 21.01.1997, s. 1, z późn. zm.) dyrektywa Rady 2001/86/WE z dnia 8 października 2001 r. uzupełniająca statut spółki europejskiej w odniesieniu do uczestnictwa pracowników (Dz. Urz. WE L 294 z 10.11.2001, s. 22; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 4, s. 272) dyrektywa Rady 2003/48/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w spra- wie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wy- płacanych odsetek (Dz. Urz. UE L 157 z 26.06.2003, s. 38; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, s. 369) dyrektywa Rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w spra- wie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do od- setek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych Państw Członkowskich (Dz. Urz. UE L 157 z 26.06.2003, s. 49, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, s. 380) 15 Wykaz skrótów dyrektywa 2009/133 dyrektywa 2011/96 k.c. KM-OECD Konstytucja RP konwencja arbitrażowa konwencja wiedeńska k.r.o. k.s.h. o.p. pr. bud. rozporządzenie 2157/2001 TFUE TWE 16 – – – – – – – – – – – – – – dyrektywa Rady 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego za- stosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego pań- stwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego (wersja ujednolicona Dz. Urz. UE L 310 z 25.11.2009, s. 34, z późn. zm.) dyrektywa Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r. w spra- wie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastoso- wanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (Dz. Urz. UE L 345 z 29.12.2011, s. 8, z późn. zm.) ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 380 z późn. zm.) Konwencja Modelowa w sprawie podatku od dochodu i ma- jątku Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, http:// www. oecd. org/ ctp/ harmful/ 2082215. pdf Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) Konwencja z dnia 23 lipca 1990 r. w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania w przypadku korekty zysków przedsiębiorstw powiązanych (Dz. Urz. UE C 160 z 30.06.2005, s. 11, z późn. zm.) Konwencja wiedeńska o prawie traktatów, sporządzona w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 74, poz. 139) ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuń- czy (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2082 z późn. zm.) ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlo- wych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 z późn. zm.) ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 290) rozporządzenie Rady (WE) nr 2157/2001 z dnia 8 października 2001 r. w sprawie statutu spółki europejskiej (SE) (Dz. Urz. WE L 294 z 10.11.2001, s. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 4, s. 251) Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, podpisany w Lizbonie dnia 13 grudnia 2007 r. (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 326 z 26.10.2012, s. 47) Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skon- solidowana Dz. Urz. UE C 321E z 29.12.2006, s. 37) u.d.u.r. u.f.i. u.i.k.e. u.p.d.o.f. u.p.d.o.p. u.p.o. PL/SE u.p.o. PL/UK u.p.p.e. ustawa o SE wytyczne Biul. Skarb. M. Pod. ONSA WSA Wykaz skrótów ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpiecze- niowej i reasekuracyjnej (Dz. U. poz. 1844) ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 157 z późn. zm.) ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1147 z późn. zm.) ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.) ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 851 z późn. zm.) Konwencja między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rzą- dem Królestwa Szwecji w sprawie unikania podwójnego opo- datkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisana w Sztokholmie dnia 19 listopada 2004 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 26, poz. 193) Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchy- laniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od zysków majątkowych, podpisana w Londynie dnia 20 lip- ca 2006 r. (Dz. U. Nr 250, poz. 1840) ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych progra- mach emerytalnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 710 z późn. zm.) ustawa z dnia 4 marca 2005 r. o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych i spółce europejskiej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2142) wytyczne w sprawie cen transferowych dla przedsiębiorstw wielonarodowych oraz administracji podatkowych, uchwa- lone przez Komitet Spraw Podatkowych dnia 27 czerwca 1995 r. oraz zatwierdzone do publikacji przez Radę OECD 13 lipca 1995 r. z późn. zm. Czasopisma Biuletyn Skarbowy Ministerstwa Finansów Monitor Podatkowy Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i woje- wódzkich sądów administracyjnych – – – – – – – – – – – – – 17 Wykaz skrótów OSNAPiUS OSNP POP PPH Prok. i Pr. Prz. Pod. PUG RPEiS BEPS BFH BIZ CCA CCCTB CFC DPT EEC EOG EUJTPF EWG FI FU IBC IFA IKE IS Karta V Komentarz OECD 18 – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna, Pra- cy i Ubezpieczeń Społecznych Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Pracy Przegląd Orzecznictwa Podatkowego Przegląd Prawa Handlowego Prokuratura i Prawo Przegląd Podatkowy Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny Inne erozja podstawy opodatkowania oraz przenoszenie docho- dów (Base Erosion and Profit Shifting) Federalny Trybunał Finansowy w Republice Federalnej Nie- miec (Bundesfinanzhof) bezpośrednie inwestycje zagraniczne porozumienie o podziale kosztów (Cost Contribution Aran- gement) wspólna skonsolidowana podstawa opodatkowania (Com- mon Consolidated Corporate Tax Base) kontrolowane spółki zagraniczne (controlled foreign corpora- tion/company) podatek od odwróconych zysków (Google tax) European Economic Community Europejski Obszar Gospodarczy Wspólne Forum UE ds. Cen Transferowych (European Union Joint Transfer Pricing Forum) Europejska Wspólnota Gospodarcza fundusz inwestycyjny fundusz ubezpieczeniowy international business centre Międzynarodowe Stowarzyszenie Podatkowe (The Interna- tional Fiscal Association) indywidualne konto emerytalne izba skarbowa karta płatnicza typu charge (z odroczonym terminem płat- ności) oficjalny komentarz OECD do artykułów Konwencji Mode- lowej w sprawie podatku od dochodu i majątku, http:// www. keepeek. com/ Digital- Asset- Management/ oecd/ taxation/ model- tax- convention- on- income- and- on- capital- condensed- version- 2014_ mtc_ cond- 2014- en# page147; tłumaczenie Wykaz skrótów polskie: Modelowa konwencja w sprawie podatku od docho- du i majątku, przeł. Kazimierz Bany, Warszawa 2016 korporacja transnarodowa/międzynarodowa Ministerstwo Finansów mali i średni przedsiębiorcy Narodowy Bank Polski Naczelny Sąd Administracyjny oddział Spółki w Polsce, za pośrednictwem którego Spółka prowadzi działalność na rynku polskim Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju pracowniczy program emerytalny spółka akcyjna spółka europejska spółka komandytowo-akcyjna Sąd Najwyższy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością odliczenie podatków fikcyjnych Trybunał Konstytucyjny Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, do 1 grudnia 2009 r. ETS Unia Europejska umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania wojewódzki sąd administracyjny zagraniczny fundusz inwestycyjny zagraniczny fundusz ubezpieczeniowy zagraniczne indywidualne konto emerytalne zagraniczny pracowniczy program emerytalny Zakład Ubezpieczeń Społecznych – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – KTN MF MŚP NBP NSA Oddział OECD PPE SA SE SKA SN sp. z o.o. tax sparing TK TS UE u.p.o. WSA ZFI ZFU ZIKE ZPPE ZUS 19 PRZEDMOWA W dobie globalizacji, mobilności kapitału bądź pracowników, czy też rosnącej roli przedsiębiorstw powiązanych coraz ważniejsza staje się znajomość zasad opodatkowania w stosunkach międzynarodowych. Kompleksowe, często zawiłe regulacje prawnopo- datkowe wynikające z nakładania się porządków krajowych i zagranicznych, umów międzynarodowych, a także prawa unijnego stanowią spore wyzwanie dla przedsię- biorców działających transgranicznie. Z drugiej strony, możliwe jest wykorzystywanie różnic w poziomie obciążeń podatkowych, luk podatkowych, czy też czerpanie korzyści z niejednolitego brzmienia postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Wtedy wygranymi w globalnym współzawodnictwie okazują się przedsiębiorstwa mię- dzynarodowe, które minimalizując obciążenia podatkowe, uzyskują przewagę konku- rencyjną. Jednocześnie państwa podejmują różnego rodzaju wysiłki mające na celu usz- czelnienie systemów podatkowych, by w tym miejscu wspomnieć tylko o programie działań BEPS (Base Erosion Profit Shifting). Niniejsza publikacja z jednej strony systematyzuje zasady opodatkowania wybranych kategorii dochodów na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, wska- zując aktualne tendencje w międzynarodowym prawie podatkowym, z drugiej strony poszukuje odpowiedzi na niektóre dylematy z praktyki opodatkowania. Autorami po- szczególnych rozdziałów są głównie wykładowcy oraz absolwenci Podyplomowych Stu- diów Międzynarodowych Strategii Podatkowych organizowanych przez Instytut Finan- sów Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Treść książki została podzielona na pięć rozdziałów tematycznych: – rozdział I: Elementy międzynarodowego prawa podatkowego i kierunki zmian, – rozdział II: Opodatkowanie zakładu zagranicznego, – rozdział III: Opodatkowanie nietransparentnej spółki zależnej, – rozdział IV: Opodatkowanie odsetek oraz należności licencyjnych, – rozdział V: Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej oraz wybranych dochodów kapitałowych osób fizycznych. W rozdziale I scharakteryzowano podstawowe determinanty obciążenia podatkowe- go w stosunkach międzynarodowych. W pkt 1 (M. Jamroży, Podstawowe determinanty obciążenia podatkowego w stosunkach międzynarodowych) przedstawiono kluczowe aspekty międzynarodowego prawa podatkowego, tj. podleganie (nieograniczonemu albo ogra- niczonemu) obowiązkowi podatkowemu, stosowanie metod unikania podwójnego opo- datkowania, zarówno na mocy wewnętrznego (polskiego) prawa podatkowego, jak rów- nież umów o unikaniu podwójnego opodatkowania opartych na Konwencji Modelowej OECD. W pkt 2 (M. Witak, Kierunki zmian w zawieranych przez Polskę umowach o unikaniu 21 Przedmowa podwójnego opodatkowania) analizie poddano istotne zmiany w zakresie polskiej polityki unikania podwójnego opodatkowania, na przykładzie umów bilateralnych m.in. ze Sło- wacją, Cyprem, Luksemburgiem, Singapurem, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi. Z kolei w pkt 3 (E. Tkaczuk, Wymiana informacji podatkowych jako instrument w walce prze- ciwko szkodliwej konkurencji podatkowej) rozważania koncentrują się wokół instrumentów wymiany informacji, w tym treści modelowej umowy w sprawie wymiany informacji podatkowej (TIEA), która uzupełniła zapisy art. 26 Konwencji Modelowej OECD. Od- wołano się do pakietu wytycznych w zakresie przeciwdziałania nieuczciwemu unikaniu opodatkowania i przenoszeniu zysków do krajów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową (tzw. program BEPS, powstały z inicjatywy grupy G-20/OECD). Oddziały- wanie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE na stosowanie prawa podatkowego w zakresie podatków bezpośrednich jest przedmiotem pkt 4 (A. Werner, Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości w sprawach dotyczących podatków bezpośrednich). Rozdział II poświęcono opodatkowaniu dochodów z działalności gospodarczej („zy- ski przedsiębiorstw”) prowadzonej bezpośrednio na terytorium innego państwa. W pkt 1 (M. Jamroży, Rozgraniczenie jurysdykcji podatkowej w zakresie zysków przedsiębiorstw) omó- wiono istotę pojęcia zagranicznego zakładu oraz formy jego powstania. Szczegółowa analiza podatkowa działalności w branży cyfrowej stanowi przedmiot pkt 2 (J. Warnieło, Międzynarodowe aspekty opodatkowania gospodarki cyfrowej). Aktualne zasady międzynaro- dowego opodatkowania gospodarki cyfrowej nie są przystosowane do dynamicznie roz- wijającego się środowiska nowoczesnych technologii. Odpowiednie ukształtowanie re- guł międzynarodowego opodatkowania dochodów z działalności opartej na technolo- giach cyfrowych stanowi jedno z ważniejszych wyzwań przed współczesnym systemem podatkowym. W pkt 3 (A. Halat, Metody ustalania dochodu zakładu) oraz pkt 4 (B. Gryn, Podział kosztów jednostki macierzystej prowadzącej działalność w branży finansowej) dokonano analizy zasad alokacji przychodów i kosztów pomiędzy przedsiębiorstwem (jednostką macierzystą) i jego zagranicznym zakładem. Dominujące podejście w zakresie ustalania wyniku zakładu, w tym w odniesieniu do transakcji wewnętrznych, opiera się na wycenie rynkowej. Rozwiązania przyjęte w Konwencji Modelowej OECD w wersji z 2010 r. zmie- rzają do ujednolicenia zasad z tymi stosowanymi przy ocenie cen transferowych w trans- akcjach pomiędzy samodzielnymi pod względem prawnym podmiotami powiązanymi. Rozważania w rozdziale III koncentrują się wokół opodatkowania dochodów spółki zagranicznej będącej odrębnym podmiotem podatku dochodowego oraz jej udziałow- ców. Wychodząc od podstawowych zasad opodatkowania dochodów spółki zależnej oraz dywidend przedstawionych w pkt 1 (M. Jamroży, Rozgraniczenie jurysdykcji podatko- wej w przypadku dochodów spółki zależnej), poddano następnie szczegółowej analizie, istotną zwłaszcza z perspektywy obciążeń udziałowca, instytucję beneficial owner oraz sposoby jego ustalenia (pkt 2: B. Rodak, Ustalenie beneficial ownera w praktyce). W pkc 3 zwrócono uwagę na szczególny aspekt opodatkowania dochodów spółki zależnej w państwie re- zydencji udziałowca, wynikający z tzw. regulacji CFC (A. Trzópek, Opodatkowanie zagra- nicznych spółek kontrolowanych). Nie można było pominąć aktualnej w debacie publicznej problematyki holdingów międzynarodowych (pkt 4: D.J. Gajewski, Planowanie podatkowe w ramach struktur holdingowych) oraz interesującej normatywnie – spółki europejskiej (pkt 5: A. Dziemaszkiewicz-Kwiecińska, Europejska spółka akcyjna – teoretyczne korzyści i praktyczne problemy). Pozostając w obszarze związanym z opodatkowaniem spółki za- 22 Przedmowa leżnej, dokonano analizy skutków podatkowych wynikających z przykładowej reorga- nizacji transgranicznej na przykładzie przekształcenia spółki kapitałowej w spółkę oso- bową (pkt 6: G. Stachyra, M. Jamroży, Przekształcenie spółki kapitałowej w spółkę niebędącą podatnikiem). Ogólne spojrzenie na wybrane zagadnienia z obszaru cen transferowych zawarto w pkt 7 (E. Kołodziejska, Architektura transfer pricingu w dobie optymalizacji podat- kowej). Rozdział IV traktuje o zasadach opodatkowania odsetek oraz należności licencyjnych w stosunkach międzynarodowych. Podstawowe zagadnienia dotyczące opodatkowania odsetek na gruncie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania stanowią przedmiot rozważań w pkt 1 (M. Jamroży, Rozgraniczenie jurysdykcji podatkowej w zakresie odsetek). Problematyka opodatkowania odsetek od oszczędności osób fizycznych została przed- stawiona w pkt 2 (M. Pogoński, Opodatkowanie osób fizycznych z tytułu odsetek). Regulacje w tym zakresie dotyczą przede wszystkim obywateli UE lokujących środki pieniężne w innym państwie UE niebędącym jednocześnie państwem ich rezydencji. Z kolei w gru- pach kapitałowych ważnym narzędziem zarządzania płynnością finansową są struktury cash poolingowe i związane z nimi kontrowersje wokół m.in. opodatkowania odsetek (pkt 3: J. Dąbrowska, Struktury cash pooligu – implikacje podatkowe dla podmiotu polskiego na przykładzie międzynarodowej grupy kapitałowej). Następnie przedstawiono zasady opodat- kowania należności licencyjnych na gruncie umów o unikaniu podwójnego opodatko- wania, zwracając także uwagę na wybrane problemy praktyczne związane z opodatko- waniem praw autorskich, urządzeń przemysłowych czy know-how (pkt 4: M. Jamroży, Rozgraniczenie jurysdykcji podatkowej w zakresie należności licencyjnych). Przedmiotem pkt 5 (Ł. Andruszkiewicz, Zasady opodatkowania umów leasingu transgranicznego) jest opodatko- wanie leasingu transgranicznego. Zróżnicowane może być podejście państw do trakto- wania pod względem podatkowym płatności wynikających z różnych rodzajów umów leasingu. W ostatnim V rozdziale poruszono zagadnienia związane w szczególności z opodat- kowaniem dochodów z pracy najemnej, a w części – dochodów kapitałowych osób fi- zycznych. Punkt 1 (M. Jamroży, Rozgraniczenie jurysdykcji podatkowej w zakresie dochodów z pracy najemnej) zawiera analizę podstawowych zasad opodatkowania dochodów z pracy najemnej na gruncie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Odrębny rozdział poświęcono opodatkowaniu dochodów pracowników wysłanych do wykonywania za- dań za granicą (pkt 2: M. Cieślak, Opodatkowanie dochodów pracowników oddelegowanych). Wzrastająca mobilność pracowników oraz towarzysząca temu pokusa do niewłaściwego wykorzystywania umów o unikaniu podwójnego opodatkowania wywiera też wpływ na interpretację postanowień umów, czego wyrazem jest koncepcja ekonomicznego pra- codawcy, stanowiąca zasadniczą tematykę pkt 3 (M. Pożaroszczyk-Komór, Koncepcja pra- codawcy ekonomicznego). Szczególne problemy, ale i „szanse” podatkowe wiążą się z opo- datkowaniem marynarzy (pkt 4: R. Felcenloben, Opodatkowanie dochodów marynarzy). Na- stępny rozdział dotyczy opodatkowania emerytur i rent zagranicznych (pkt 5: M. Po- goński, Opodatkowanie emerytur i rent zagranicznych). Wreszcie w pkt 6 przedstawiono konsekwencje podatkowe wybranych inwestycji finansowych osób fizycznych (J. Sekita, Opodatkowanie dochodów z zagranicznych funduszy inwestycyjnych i ubezpieczeniowych, pra- cowniczych programów emerytalnych oraz indywidualnych kont emerytalnych). 23 Przedmowa Książka powinna zainteresować przede wszystkim przedsiębiorców działających transgranicznie bądź korzystających z usług personelu zagranicznego, powinna być ona przydatna dla podmiotów świadczących usługi doradztwa podatkowego, administracji podatkowej, a także dla studentów oraz słuchaczy studiów podyplomowych. Dziękuję pani Katarzynie Stefańczyk za wsparcie w pracach redakcyjnych. Redaktor 24 Rozdział I ELEMENTY MIĘDZYNARODOWEGO PRAWA PODATKOWEGO I KIERUNKI ZMIAN 1. Podstawowe determinanty obciążenia podatkowego w stosunkach międzynarodowych (Marcin Jamroży) 1.1. Uwagi wstępne Na międzynarodowe prawo podatkowe składa się ogół norm prawnych, których przedmiotem są międzynarodowe podatkowe stany faktyczne. Prawo to obejmuje w szczególności normy rozgraniczające zawarte w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz inne normy regulujące międzynarodowe podatkowe stany faktycz- ne, takie jak np. regulacje dotyczące zagranicznych spółek kontrolowanych, czy też ko- rekty zysku pomiędzy podmiotami powiązanymi1. Zasadniczym celem umów międzynarodowych o unikaniu podwójnego opodatko- wania jest wyznaczenie zakresu jurysdykcji podatkowej państw – stron danej umowy bilateralnej poprzez rozgraniczenie roszczeń podatkowych obu umawiających się państw. Postanowienia tych umów nie powodują powstania obowiązków podatkowych, które są określane wyłącznie przepisami ustaw podatkowych. Innymi słowy, postano- wienia umów przyznają państwu – stronie umowy prawo do opodatkowania danego rodzaju dochodu (majątku), jeżeli ustawodawstwo wewnętrzne nakłada podatek na taki rodzaj dochodu (majątku)2. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania mają pierwszeństwo przed przepi- sami wewnętrznego prawa podatkowego. Ratyfikowane umowy międzynarodowe sta- nowią po ich ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw RP część krajowego porządku prawnego. Wzorzec dla zawieranych przez Polskę umów w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu3 stanowi Konwencja Modelowa Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Konwencja Modelowa OECD została opracowana w 1963 r., a zre- 1 Zob. np. H. Hamaekers, K. Holmes, J. Głuchowski, T. Kardach, W. Nykiel, Wprowadzenie do międzynarodowego 2008, s. 565 i n. mofnet. gov. pl. prawa podatkowego, Warszawa 2006, s. 13 i n. 2 Zob. z dalszymi odesłaniami do literatury np. A. Gomułowicz, J. Małecki, Podatki i prawo podatkowe, Warszawa 3 Listę zawartych ok. 90 umów można znaleźć np. na stronie internetowej Ministerstwa Finansów, zob. www. 25 Rozdział I. Elementy międzynarodowego prawa podatkowego... widowana w 1977 r. i 1992 r., od tej pory jest sukcesywnie aktualizowana, ostatnio w 2014 r.4 Konwencja Modelowa z jej Komentarzem nie stanowi źródła prawa powszech- nie obowiązującego, ma charakter jedynie rekomendacyjny, wywierając wpływ na ne- gocjowanie, stosowanie i interpretację umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Zgodnie ze stanowiskiem Komitetu Spraw Podatkowych OECD „istniejące umowy po- winny być interpretowane, o ile jest to możliwe, w duchu zmienionego Komentarza”5. Zalecenia organizacji międzynarodowych nie są w Polsce źródłem prawa, jednak w praktyce wyznaczają kierunek działań administracji skarbowej w polityce podatkowej. W ostatnim czasie OECD oraz G20 uznały, że („agresywne”) planowanie podatkowe stanowi poważne zagrożenie dla dochodów podatkowych, niezależności podatkowej i wiary w integralność systemów podatkowych wszystkich krajów, co może mieć nega- tywny wpływ na inwestycje i konkurencyjność, a w konsekwencji na wzrost i poziom zatrudnienia na świecie (program Base Erosion and Profit Shifting6). Istniejące regulacje dotyczące opodatkowania w kontekście międzynarodowym stworzono na długo przed tym, zanim doszło do globalizacji oraz do rozwoju gospodarki cyfrowej. Decydenci w za- kresie podatków międzynarodowych dostrzegają teraz szerszą perspektywę podatko- wych implikacji dotyczących przedsiębiorstw wielonarodowych i zauważają również, że utrzymanie status quo nie jest możliwe7. Pakiet wytycznych BEPS odnosi się do takich strategii podatkowych realizowanych w stosunkach międzynarodowych, które wyko- rzystują luki i rozbieżności w przepisach podatkowych w celu sztucznego przenoszenia zysków do państw o niskich stopach podatkowych. BEPS ma zasadnicze znaczenie w szczególności dla krajów rozwijających się z powodu ich relatywnie wysokiej zależ- ności od wpływów z podatku dochodowego od osób prawnych, szczególnie pozyski- wanego od przedsiębiorstw wielonarodowych8. W celu wyposażenia rządów krajowych w odpowiednie narzędzia do zapobiegania nieuczciwym praktykom stosowanym przez niektórych podatników wydzielono 15 działań9, dotyczących takich obszarów, jak: gos- podarka elektroniczna, instrumenty hybrydowe, zagraniczne spółki kontrolowane, po- trącalność odsetek, szkodliwe praktyki podatkowe, nadużywanie ochrony traktatowej, unikanie powstania zakładu zagranicznego, tworzenie wartości, dokumentowanie cen transferowych, metody pozyskiwania, gromadzenia i analizy danych, rozwiązywanie sporów, instrumenty wielostronne. 4 Zob. OECD Committee on Fiscal Affairs, Model Tax Convention on Income and on Capital, Condensed Version, 2014; dalej: KM-OECD. Na temat znaczenia KM-OECD oraz Komentarza zob. też Prawo podatkowe przedsiębiorców, red. H. Litwińczuk, Warszawa 2013, s. 333 i n. 5 Zob. Komentarz OECD, wstęp, nb 33–36. Zob. także w niniejszej publikacji rozdział I pkt 3: E. Tkaczuk, Wymiana informacji podatkowych jako instrument w walce przeciwko szkodliwej konkurencji podatkowej. 6 Base Erosion and Profit Shifting (BEPS) – Erozja podstawy opodatkowania oraz przenoszenie d
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: