Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00208 005944 13603988 na godz. na dobę w sumie
Opodatkowanie rolnictwa w Polsce. Weryfikacja założeń. Perspektywa zmian - ebook/pdf
Opodatkowanie rolnictwa w Polsce. Weryfikacja założeń. Perspektywa zmian - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 508
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-812-8707-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

We współczesnych systemach prawnych problematyka opodatkowania działalności rolniczej zaliczana jest do grupy wyjątkowo skomplikowanych zagadnień merytorycznych. Wynika to przede wszystkim z samej istoty tego rodzaju działalności. Dodatkowo niezależnie od wyjątkowo szerokiej palety możliwych form działalności rolniczej, w sferze tej w sposób szczególnie intensywny przenikają się nie tylko aspekty prawne, ale także ekonomiczne, gospodarcze, społeczne i polityczne. Przygotowana monografia wpisuje się w jeden z głównych nurtów badawczych realizowanych w lubelskim środowisku naukowym. Stanowi zatem kontynuację dotychczasowych badań, ale i próbę szerszego spojrzenia na problematykę opodatkowania działalności rolniczej w ramach nowych warunków, jakie zaistniały w Polsce w związku z dokonaną transformacją i akcesją do Unii Europejskiej.

Obszerny zakres merytoryczny podjętego projektu wymusił konkretyzację ram poszczególnych obszarów badawczych. Przełożyło się to na przyjęcie kilku wymiarów struktury monografii. Warstwa podatkowoprawna została poprzedzona wybranymi aspektami ekonomicznymi i socjologicznymi działalności rolniczej w Polsce. Sama analiza podatkowoprawna obejmuje: teoretyczne modele opodatkowania rolnictwa, regulacje stosowane w innych krajach oraz rozwiązania części ogólnej i szczegółowej polskiego prawa podatkowego, które w sposób pośredni lub bezpośredni wpływają na pozycję podatkowoprawną podmiotów prowadzących działalność rolniczą.

Takie ujęcie pozwala przede wszystkim na praktyczną weryfikację stosowanych regulacji. Wielowarstwowe ujęcie, wzbogacone przykładami rozwiązań znanych w innych krajach (takich jak: Austria, Czechy, Hiszpania, Irlandia, Francja, Niemcy, Portugalia, Rumunia, Włochy) stanowi doskonałą podstawę dla sformułowania szeregu konkretnych wniosków dotyczących nie tylko oceny aktualnych rozwiązań podatkowych, ale także do podjęcia próby wytyczenia kierunków reformy oraz zarysowania docelowego modelu opodatkowania rolnictwa w Polsce.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Rolnicy w obliczu wyzwań systemu podatkowego w Polsce – perspektywa społeczna Tomasz Peciakowski, Dorota Gizicka § 1. Uwagi ogólne Perspektywa zmian w obszarze podatków dotyczących produkcji rolnej to stały element debaty wokół polskiego rolnictwa. Głosy mówiące o potrze- bie dokonania przekształceń w systemie rozliczania się z działalności rolni- czej obecne są w mediach, deklaracjach politycznych, a także w głosach eks- perckich. Radykalna zmiana w systemie opodatkowania rolników rodzi jednak konsekwencje dla całego polskiego systemu podatkowego i ubezpieczenio- wego, a przede wszystkim oznacza zmianę warunków funkcjonowania gospo- darstw rolnych. Jeśli reforma okaże się trafiona będzie sprzyjać nie tylko roz- wojowi i efektywnemu gospodarowaniu, ale przede wszystkim będzie stanowić impuls do przemian strukturalnych tego sektora. W centrum tych rozważań o zmianach w systemie podatkowym jest przede wszystkim polski rolnik, jego potencjał gospodarczy, plany inwestycyjne, do- tychczasowe doświadczenia w produkcji rolnej i przekonanie o tym, czy i jak rozwijać gospodarstwo rolne. Ciekawy kontekst – w obliczu zmian w syste- mie podatkowym – stanowi także jego wiedza na temat systemu podatkowego, obowiązujących ulg oraz znajomości najkorzystniejszych dla niego rozwiązań podatkowych. Dlatego pytania o świadomość podatkową rolników mogą oka- zać się równie ważne, jak przyjrzenie się cechom strukturalnym polskiego rol- nictwa i kierunkom przekształceń gospodarstw rolnych. Celem artykułu bę- dzie zarysowanie obu wymiarów perspektywy społecznej – o ile perspektywa makro, w oparciu o dostępne dane statystyczne, zostanie potraktowana dość ogólnie z uwzględnieniem kluczowych dla systemu podatkowego zmian spo- 1 Rozdział I. Rolnicy w obliczu wyzwań systemu podatkowego... łecznych, o tyle kwestie świadomości rolników, dzięki zrealizowanym w 2016 r. badaniom na próbie 250 reprezentantów polskich gospodarstw rolnych, pod- jęte zostaną w sposób bardziej pogłębiony. § 2. Dynamika społeczno-gospodarcza polskiej wsi – zarys ogólny Polska wieś upodabnia się do miasta1. To na pozór kontrowersyjne stwier- dzenie ma umocowanie w danych statystycznych – pod względem struktury społecznej zauważalny jest proces ciągłego zmniejszania się dystansu rozwojo- wego, jakie dzieli polskie miasta i wsie. Dotyczy to zarówno wskaźników roz- woju społecznego czy sytuacji demograficznej, jak i poglądów politycznych, aspiracji edukacyjnych czy wzorów konsumpcyjnych. Z jednej strony to efekt integracji europejskiej i ogromnych środków, które wpłynęły na sytuację ma- terialną polskich rolników, ale także poprawiły infrastrukturę na wsi, ułatwiły komunikację z większymi ośrodkami, wzmocniły społeczną mobilność, z dru- giej zaś, to konsekwencja zmian ludnościowych i atrakcyjności obszarów wiej- skich jako miejsca zamieszkania. Zauważalna jest więc tendencja wzrostowa liczby ludności wiejskiej – jej udział w ogólnej liczbie ludności kraju delikatnie, aczkolwiek systematycznie wzrasta (od 39,2 w 2000 r. do 39,8 w 2016 r.)2. Oczywiście wzrost ten nie jest równomierny – mniej widoczny jest w woje- wództwach we wschodniej części kraju, gdzie silniej obecna jest migracja za- graniczna. Jednakże ogólną tendencję potwierdzają także prognozy – Główny Urząd Statystyczny przewiduje, że do 2050 r. ludność wiejska zwiększy się do poziomu 45,5 3. Jednocześnie jednak wieś staje się coraz mniej rolnicza – świadczy o tym proces dezagraryzacji struktury zatrudnienia. Liczba osób pracujących w rol- nictwie zmniejsza się systematycznie – od przeszło 3 mln w 1995 r., przez 2 mln w 2010 r., po 1,7 mln w 2016 r.4, co oznacza także, że coraz mniej osób miesz- kających na wsi zatrudnionych jest w rolnictwie. Począwszy od 2014 r. odse- 1 Taka konstatacja wyłania się z raportu: J. Wilkin, I. Nurzyńska (red.), Polska wieś 2016. ludności]. 2 Raport o stanie wsi, Warszawa 2016. 2 Na podstawie danych zawartych w „Roczniku Demograficznym 2017” [Dział III. Migracje 3 M. Waligórska (red.), Prognoza ludności na lata 2014–2050, GUS, Warszawa 2014, s. 111. 4 Dane GUS, Rynek pracy, www.stat.gov.pl (dostęp: 28.10.2017 r.). § 2. Dynamika społeczno-gospodarcza polskiej wsi... tek pracujących w rolnictwie stanowi raptem 1/4 wszystkich mieszkańców wsi. Należy też zaznaczyć, że zdecydowana większość (ok. 90 ) z nich to osoby pracujące „na własnych rachunek” (rolnicy indywidualni i prowadzący dzia- łalność gospodarczą), udział pracowników najemnych jest niewielki. Do przemian dochodzi także w strukturze obszarowej gospodarstw – nastę- puje coraz wyraźniejszy wzrost liczby gospodarstw o obszarze powyżej 15 ha, przy spadku liczebności w pozostałych grupach obszarowych, przede wszyst- kim wśród małych gospodarstw 1–2 ha. W 2015 r. liczba gospodarstw rolnych posiadających użytki rolne wyniosła ponad 1,4 mln, z czego 73 to gospodar- stwa z grupy obszarowej 1–10 ha, 10 dla grupy 10–15 ha i niespełna 15 dla rolników posiadających powyżej 15 ha5. Wyniki badania struktury gospodar- stw rolnych przeprowadzonego przez GUS w 2015 r. (publikacja w 2016 r.), w porównaniu z wynikami podobnego badania z 2013 r., wskazują – jak pi- szą autorzy raportu – „na kontynuację procesu likwidacji nierentownych go- spodarstw małych i jednocześnie intensyfikację oraz koncentrację działalności w gospodarstwach o wysokiej skali produkcji”6. Mimo to jednak proces two- rzenia grup producentów rolnych po okresie istotnego przyspieszenia w latach 2007–2013 (od 251 w 2007 r. do 1301 zarejestrowanych grup producenckich w 2013 r.) wyraźnie się zatrzymał na poziomie ok. 1300 podmiotów (w marcu 2016 r. – 1308). Gospodarstwa grupowe i osób prawnych stanowią w Polsce 0,3 wszystkich gospodarstw. Trzon polskiego rolnictwa to wciąż gospodar- stwa rodzinne. W Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 1997 r. mowa jest w art. 23 o go- spodarstwie rodzinnym jako podstawie ustroju rolnego w Polsce. Wydaje się, że zapis ten jest wciąż aktualny. Ministerstwo Rolnictwa w 2015 r. w jednym z dokumentów podsumowujących, podając dane o zwiększaniu się średniej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwach indywidualnych, deklaro- wało: „Dominującą grupą gospodarstw w Polsce są gospodarstwa rodzinne, które systematycznie zwiększają swój potencjał produkcyjny”7. Gospodarstwo rodzinne definiować należy – zgodnie z wytycznymi Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa – jako gospodarstwa rolne, które prowadzone i zarządzane są przez gospodarstwa domowe, gdzie w procesach produkcyjnych wykorzystywane są przede wszystkim zasoby pracy członków rodziny, głównie głowy gospodarstwa domowego. Oznacza to, że rodzina i go- 5 M. Waligórska (red.), Prognoza ludności, s. 107. 6 E. Ziółkowska (red.), Rolnictwo w 2016 r., GUS, Warszawa 2017, s. 30. 7 Rolnictwo i obszary wiejskie w latach 2007–2015, MRiRW, Warszawa 2015. 3 Rozdział I. Rolnicy w obliczu wyzwań systemu podatkowego... spodarstwo rolne są ze sobą połączone, wspólnie się rozwijają i łączą funkcje ekonomiczne, środowiskowe, społeczne i kulturalne8. Z wyliczeń Walentego Poczty z 2011 r., po odjęciu użytków rolnych pozostających w użytkowaniu go- spodarstw osób prawnych i grupowych oraz gospodarstw marginalnych eko- nomicznie, wynikało, że użytki rolne w posiadaniu gospodarstw rodzinnych (rozumianych wedle powyższej definicji) stanowią w Polsce około 64 wszyst- kich użytków (ze średnią wielkością gospodarstwa ok. 20 ha), przy średniej europejskiej ok. 51 9. Wśród gospodarstw indywidualnych coraz wyraźniej zauważyć można po- dział na cztery grupy podmiotów: 1) gospodarstwa o obszarze powyżej 15 ha, powiązane z rynkiem krajowym i zagranicznym [15 ]; 2) gospodarstwa tradycyjne o niskiej produktywności, nastawione na ry- nek lokalny (o obszarze od 1 ha do 15 ha) [83 ]; 3) gospodarstwa nieprowadzące produkcji rolniczej, chociaż posiadające ziemię rolniczą [1 ]; 4) gospodarstwa socjalne – o marginalnej działalności rolniczej, zoriento- wanej na własne potrzeby wyżywieniowe [1 ]10. Od kilku lat sytuację w rolnictwie w Polsce należy uznać za względnie sta- bilną – wiele wskaźników produkcji po długich okresach wzrostu ustabilizo- wało się w okolicy 2013 r. i do 2015 r. z lekkimi wahaniami utrzymuje osią- gnięty poziom11. § 3. Koncepcja świadomości podatkowej rolników Przez badanie świadomości określonej kategorii społecznej należy rozu- mieć wydobycie utartych wzorców i schematów myślowych z całego zbioru szeroko rozpowszechnionych i akceptowanych w tej zbiorowości sądów, idei czy przekonań12. Nie jest to jedynie suma tego, co myślą i odczuwają poszcze- gólne jednostki, ale raczej coś, co spaja, wytwarza wspólny kontekst odniesie- 8 W. Poczta, Strukturalna i ekonomiczna różnorodność a możliwości rozwoju gospodarstw rodzinnych w UE, WiR 2016, Nr 1, s. 61. 9 Tamże, s. 68–69. 10 Zob. Rolnictwo w 2016 r., s. 101; F. Kapusta, Drogi i bezdroża gospodarstw rodzinnych w Polsce, Problemy Drobnych Gospodarstw Rolnych 2013, Nr 2, s. 48. 11 Por. Rolnictwo w 2016 r. 12 Zob. P. Sztompka, Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków 2012, s. 356–388. 4 § 3. Koncepcja świadomości podatkowej rolników nia, buduje cechę charakterystyczną czy dominującą w postawach przedstawi- cieli badanej kategorii społecznej. Jak wiadomo, człowiek nie może żyć pośród rzeczy, nie wytwarzając na ich temat idei, według których kieruje swym postę- powaniem. Świadomość będzie więc nie tylko rezultatem posiadanej lub nie wiedzy (jakie coś jest) o danym zjawisku, ale także jego wyobrażeniem (jak się komuś zdaje, że jest), często wartościującym i emocjonalnym. Badając świa- domość podatkową należy uwzględnić więc zarówno ogólną wiedzę badanych dotyczącą podatków i prawa podatkowego, ale przede wszystkim stopień afir- macji systemu prawnego i konieczności ponoszenia ciężarów podatkowych, w tym ewentualnie próby podejmowania działań nielegalnych13. W przypadku świadomości podatkowej rolników wiedza o systemie po- datkowym, któremu podlegają, dotyczy także znajomości różnych możliwości rozliczania się i tego, jakie korzyści dla poszczególnych typów gospodarstw przynoszą określone rozwiązania. Ponadto, należy też uwzględnić wiedzę doty- czącą wachlarza ulg podatkowych, z których rolnik, jeśli spełnia odpowiednie kryteria, może skorzystać. Podstawowymi problemami badawczymi będą więc pytania: Jaki jest stopień znajomości wśród rolników takich rozwiązań podat- kowych, które przyniosłyby im największą korzyść?; Czy rolnicy uważają, że są kompetentni, by samodzielnie podejmować decyzję w sprawach podatkowych i są w stanie samodzielnie przygotowywać odpowiednie dokumenty?; Jakim zainteresowaniem cieszą się te rozwiązania podatkowe, które mogą sprzyjać inwestycjom i zwiększaniu potencjału gospodarstwa rolnego (np. rozliczanie na zasadach ogólnych, podatek od dochodu, ulga inwestycyjna)? Zastanawia- jące jest zwłaszcza to, czy wysoka świadomość podatkowa wiążę się z sytu- acją ekonomiczną gospodarstwa, innymi słowy, czy wybór sposobu rozlicza- nia, znajomość ulg podatkowych, stosunek do systemu podatkowego jest po- wiązany z sytuacją materialną rolników. Celem niniejszego opracowania będzie więc próba rekonstrukcji świado- mości podatkowej rolników w Polsce na podstawie przeprowadzonych badań kwestionariuszowych. 13 Zob. W. Modzelewski (red.), Wstęp do nauki polskiego prawa podatkowego, Warszawa 2010, s. 28–30. 5 Rozdział I. Rolnicy w obliczu wyzwań systemu podatkowego... § 4. Charakterystyka próby badawczej Badania przeprowadzono z reprezentantami 250 gospodarstw rolnych, których większość stanowiły gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych do 15 ha (63,2 ). W przedziale od 15,01 do 25 ha ulokowało się 20,8 gospo- darstw, powyżej 25 ha – 16 . Dobór próby miał charakter celowy, a zwięk- szona liczba – w porównaniu do struktury obszarowej w kraju – gospodarstw rolnych powyżej 15 ha jest motywowana chęcią dotarcia przede wszystkim do stabilnych, rozwijających się gospodarstw. W badanej próbie przeważa typ gospodarstwa nastawiony na uprawy po- lowe (39,9 ), w dalszej kolejności znalazł się typ mieszany (26,2 ), następnie ukierunkowany na krowy mleczne (12,1 ), uprawy trwałe (8,1 ) i uprawy ogrodnicze (6,9 ). Wśród wymienianych specjalizacji najczęściej wskazywana była uprawa zbóż (26 ), hodowla bydła (21,5 ) i warzywnictwo (13 ), w dal- szej kolejności uprawa owoców – sadownictwo (jabłka, gruszki, śliwki, wi- śnie – 9,3 ) i uprawy owocowe przyziemne (przede wszystkim truskawki, ale także m.in. maliny i porzeczki – 6,9 ) – oraz hodowla trzody chlewnej (5,3 ) i uprawa ziemniaków (3,3 ). Prawie 15 respondentów nie było w stanie sprecyzować, w jakim konkretnym rodzaju działalności rolniczej specjalizuje się ich gospodarstwo. Natomiast zdecydowana większość badanych (77 ) za- deklarowała, że w następnych latach zamierza kontynuować zadeklarowaną specjalizację produkcji, przeciwnego zdania było raptem 4,0 respondentów, a 18,6 nie było w stanie wskazać jednoznacznej odpowiedzi. Sytuację w polskim rolnictwie, zwłaszcza na podstawie deklaracji osób z go- spodarstw wielkopowierzchniowych, można określić jako stabilną – tak wska- zuje blisko 80 respondentów (60 z nich uznało swoje gospodarstwo rolne za ustabilizowane, 18 oceniło je jako rozwojowe). Wśród 22 badanych, któ- rzy uznali swoje gospodarstwo za nierozwojowe zdecydowana większość to właściciele posiadłości o powierzchni rolnej do 15 ha. Co drugi respondent nie wie, czy któreś z dzieci zamierza przejąć gospodarstwo rolne i kontynuować produkcję rolniczą, prawie 34 jest natomiast przekonanych, że gospodarstwo przekazane zostanie kolejnemu pokoleniu (18 uważa, że dzieci nie przejmą ich gospodarstwa). Większość badanych rolników, oceniając skalę uzyskiwanych rocznych do- chodów, określa ją w stosunku do swojego gospodarstwa jako niską (57,2 ). Na ocenę średnią zdecydowało się 39,6 , na wysoką jedynie –2,8 . Podob- nie badani ocenili swoją kondycję ekonomiczno-finansową – 65 oceniło ją 6 § 4. Charakterystyka próby badawczej jako słabą lub umiarkowanie słabą (25,7 i 40,2 ), jako umiarkowanie mocną – 32,1 , mocną – 2 . Co ciekawe, prawie połowa (43,7 ) uważa, że ich sy- tuacja poprawiła się znacząco po wejściu Polski do Unii Europejskiej, 29,2 twierdzi, że nie zmieniła się, a 26,7 wskazuje, że nie poprawiła się znacząco. We wszystkich powyżej przedstawionych pytaniach można zauważyć silną za- leżność oceny kondycji od wielkości posiadanych użytków rolnych – w grupie gospodarstw do 15 ha prawie 80 respondentów określa kondycję finansową jako słabą albo bardzo słabą, gdzie w przypadku rolników posiadających po- wyżej 15 ha odsetek ten wynosi 45 , co oznacza, że większość respondentów w tej grupie (55 ) uznała, że kondycja ich gospodarstw jest mocna lub umiar- kowanie mocna. Od 1.5.2004 r. niemal połowa badanych gospodarstw rolnych uległa po- większeniu (44 ), drugie tyle pozostało na tym samym poziomie (48,8 ), zmniejszyło się zaś raptem 7,2 . Największymi barierami w powiększeniu gospodarstwa rolnego po wejściu Polski do Unii Europejskiej była – w oce- nie badanych rolników, których gospodarstwa nie powiększyły się od 2004 r. – trudna sytuacja na rynku rolnym: niska opłacalność produkcji rolnej, brak rąk do pracy, a jednocześnie zbyt duże ceny gruntów rolnych. Warto też do- dać, że sytuację zmniejszenia się gospodarstwa odnotowano przede wszystkim w niedużych gospodarstwach, do 15 ha. Co zrozumiałe, wszystkie gospodar- stwa, które zostały określone jako rozwojowe powiększyły od 2004 r. posia- dane grunty rolne. Wbrew powyższym ocenom, czy też pomimo ich występowania wśród rol- ników, znacznie więcej niż połowa badanych (63,6 ) zdecydowała się jednak na modernizację gospodarstwa rolnego po 1.5.2004 r. Najczęściej (52 wska- zań) inwestowano w zakup nowych maszyn rolniczych (głównie ciągników, ale także kombajnów, agregatów uprawowych, kombajnów, kosiarek, naczep czy prasy do słomy), ale także modernizowano infrastrukturę poprzez remont (38,3 ), budowę (12,3 ) lub rozbudowę (22,8 ) budynków inwentarskich. Odpowiadając na pytanie o plany na kilka następnych lat ponad połowa (56,8 ) twierdzi, że pozostawi gospodarstwo bez zmian, 23,6 powiększy działalność, a 12,8 planuje przekazać je następcy. Zlikwidować lub sprzedać gospodarstwo chce 4,8 badanych, zmniejszyć działalność – 2 . Tłumacząc swoje plany – w przypadku pozostawienia bez zmian lub zmniejszenia dzia- łalności – rolnicy wskazują najczęściej na brak czasu, brak chęci, brak ludzi do pomocy oraz niskie ceny i brak środków na inwestycje. Osoby planujące zwiększenie działalności gospodarstwa mówią zaś o chęci rozwoju, zysku, po- trzebie stabilizacji, chęci kontynuacji przez dzieci. 7 Rozdział I. Rolnicy w obliczu wyzwań systemu podatkowego... Inwestycje planuje 36,3 badanych rolników. Co drugi z nich myśli przede wszystkim o zakupie sprzętu i maszyn rolniczych, co czwarty wskazuje na re- mont i rozbudowę budynków gospodarczych, co piąty wyraża chęć zakupu ziemi. Co trzeci badany rolnik uważa, że obecne dochody pozwolą mu rozwinąć swoje gospodarstwo w przyszłości, co drugi uważa natomiast, że dochody z go- spodarstwa rolnego pozwalają się utrzymać bez potrzeby korzystania ze źró- deł zewnętrznych jak kredyt, pożyczka czy pomoc finansowa państwa. Połowa badanych (49,2 ) uważa, że dochody z gospodarstwa rolnego pozwalają jego członkom na pokrycie ich potrzeb konsumpcyjnych na poziomie dostatecz- nym, 30 wskazuje na poziom dość dobry, 18,4 – dobry, a tylko 2,4 – bar- dzo dobry. Aż 69,1 respondentów uważa, że dochody z gospodarstwa rolnego nie pozwalają na pokrycie jego członkom przyjętego przez nich poziomu kon- sumpcji oraz na akumulację kapitału, czyli gromadzenie oszczędności (30,9 uznaje dochód w tym zakresie za wystarczający). Podsumowując blok oceniający sytuację finansowo-materialną, należy zwrócić uwagę na charakterystyczną zależność dla wszystkich pytań dotyka- jących sfery ekonomicznej, inwestycyjnej czy modernizacyjnej – rolnicy re- prezentujący większe gospodarstwa (powyżej 15 ha), w większości wahającej się od 50 do 70 , dobrze oceniają stan obecny i w bardziej pozytywnych bar- wach malują wizję przyszłości ich gospodarstw, częściej deklarując nastawienie na inwestycje i rozwój gospodarstwa niż rolnicy z gospodarstw poniżej 15 ha, którzy w większości od 50 do 80 źle oceniają stan obecny, nie widząc też większych szans na rozwój ich gospodarstw. § 5. Świadomość podatkowa rolników – wybór rodzaju opodatkowania Jednym z zasadniczych podziałów w ramach badanej próby jest rodzaj opo- datkowania działalności rolniczej. Respondenci dzielą się tu na trzy dość zróż- nicowane grupy o różnych wielkościach. Najliczniejszą grupą (59,2 ) są rol- nicy ryczałtowi, dalej, rolnicy rozliczający VAT na zasadach ogólnych (37,3 ) i trzecia, najmniej liczna grupa (3,4 ) rolników, korzystających ze zwolnienia dla tzw. drobnych przedsiębiorców. Ryczałtowa forma opodatkowania najpopularniejsza jest wśród mniejszych gospodarstw (zarówno pod względem powierzchni, jak i wartości towarowej 8 § 5. Świadomość podatkowa rolników – wybór rodzaju... produkcji rolniczej). Co oznacza, że wraz ze wzrostem wielkości gospodarstwa można zaobserwować wzrost odsetka rolników deklarujących opodatkowanie na zasadach ogólnych i wyraźny spadek odsetka rolników ryczałtowych. Zwol- nienia z VAT dla tzw. drobnych przedsiębiorców charakterystyczne są zaś dla gospodarstw o małej i średniej wielkości, jeśli chodzi o wartość towarową pro- dukcji rolniczej. Rys. 1. Rodzaj opodatkowania gospodarstw rolnych ze względu na war- tość towarową produkcji rolnej (opracowanie własne) Dlatego też rolników ryczałtowych procentowo więcej jest wśród gospo- darstw nierozwojowych i stabilnych, ale już nie wśród rozwojowych, gdzie przeważają rolnicy rozliczający się na zasadach ogólnych. Podobny trend daje się zauważyć wśród gospodarstw, które powiększyły swoją powierzchnię po 2004 r. (przewaga opodatkowania ogólnego) w stosunku do tych, których po- wierzchnia zmniejszyła się lub pozostała bez zmian (przewaga rolników ry- czałtowych). O wiele częściej na rozliczanie ryczałtowe decydują się gospodar- stwa mieszane (ze względu na typ produkcji), m.in. dlatego, że typ mieszany przeważa właśnie wśród mniejszych gospodarstw rolnych. 9 Rozdział I. Rolnicy w obliczu wyzwań systemu podatkowego... Rys. 2. Rodzaj opodatkowania gospodarstw rolnych ze względu na po- wierzchnię użytków rolnych (opracowanie własne) Rys. 3. Rolnicy rozliczający VAT na zasadach ogólnych – uzasadnienie wy- boru (opracowanie własne) Z jakiego powodu nie jest Pan(i) rolnikiem ryczałtowym? Nie może więc dziwić, że badani rolnicy uzasadniając wybór rozliczania VAT na zasadach ogólnych zaznaczali przede wszystkim, że jest to dla nich korzystna forma opodatkowania (zob. Rys. 3). Prawie połowa wskazywała też, że jest zobowiązana innymi przepisami do prowadzenia ksiąg rachun- kowych. Warto też dodać, że w badanej grupie (n=92) rolników rozliczają- cych VAT na zasadach ogólnych 23,9 (n=22) gospodarstw funkcjonuje także jako nabywca produktów rolnych lub dostarczanych przez rolników ryczałto- wych. Większość z nich (77,3 , tj. n=17) uznało obowiązki formalne związane 10
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Opodatkowanie rolnictwa w Polsce. Weryfikacja założeń. Perspektywa zmian
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: