Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00349 005629 15384561 na godz. na dobę w sumie
Organizacja zespołów wiedzy. Charakterystyka, funkcjonowanie, rozwój - ebook/pdf
Organizacja zespołów wiedzy. Charakterystyka, funkcjonowanie, rozwój - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 144
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8142-412-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zarządzanie projektami
Porównaj ceny (książka, ebook (-27%), audiobook).

Przedmiotem rozważań autorki jest problematyka dotycząca funkcjonowania i rozwoju organizacji zespołów wiedzy. Monografia ma na celu zdefiniowanie i opracowanie kluczowych kwestii wpływających na zarządzanie takimi podmiotami. Zagadnienia te do tej pory nie zostały omówione zbyt szeroko zarówno w literaturze polskiej, jak i międzynarodowej. Ze względu na istotność tematu i jak dotąd małą jego eksplorację publikacja  może stać się przyczynkiem do przeprowadzenia poszerzonych badań.

Zarządzający powinni uświadamiać sobie, że powodzenie organizacji nie jest zależne tylko od indywidualnych wysiłków, ale zaangażowania zespołów, w których dokonuje się proces kodyfikacji wiedzy. Intencją autorki jest zaproponowanie takiego podejścia do budowania organizacji i przewodzenia nimi, w którym angażuje się grupy osób o wysokich kwalifikacjach i kompetencjach. Potrzeba świadomego kierowania zespołami wiedzy przejawia się w różnych gałęziach gospodarki. Powyższe standardy kształtują potrzebę posiadania nowych umiejętności, zmiany mentalności oraz wprowadzania ulepszonych systemów zarządzania. Te ostatnie winny bazować między innymi na tworzeniu w organizacjach zespołów wiedzy, które ze względu na posiadane kompetencje najlepiej dopasują się do potrzeb i sygnałów płynących z rynków zewnętrznych i wewnętrznych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Justyna Trippner-Hrabi – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Instytut Gospodarki Przestrzennej, 90-255 Łódź, ul. POW 3/5 RECENZENT Halina Sobocka-Szczapa REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk OPRACOWANIE REDAKCYJNE Ewa Siwińska SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/denisismagilov © Copyright by Justyna Trippner-Hrabi, Łódź 2019 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2019 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.08734.18.0.M Ark. wyd. 8,0; ark. druk. 9,0 ISBN 978-83-8142-411-0 e-ISBN 978-83-8142-412-7 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Moim Rodzicom Spis treści Wstęp Rozdział 1 Wiedza i zarządzanie wiedzą – uwagi wstępne 1.1. Ujęcia definicyjne, cechy wiedzy 1.2. Klasyfikacja wiedzy 1.3. Wiedza elementem kapitału intelektualnego organizacji 1.4. Modele zarządzania wiedzą 1.5. Procesowe zarządzanie wiedzą 1.6. Pomiar i wycena zasobów 1.7. Korzyści wynikające z zarządzania wiedzą Rozdział 2 Charakterystyka zespołów pracowniczych 2.1. Miejsce grup w organizacji 2.2. Zespół pracowniczy – pełnione role i zachowania 2.3. Rodzaje zespołów 2.4. Etapy rozwoju zespołów pracowniczych 2.5. Zagrożenia w pracy zespołowej Rozdział 3 Determinanty funkcjonowania organizacji zespołów wiedzy 3.1. Organizacje zespołów wiedzy, pracownicy wiedzy – aspekty definicyjne 3.2. Lider w organizacjach zespołów wiedzy – zadania i wyzwania 3.3. Źródła powstawania konfliktów 3.4. Praca zdalna warunkiem działania zespołów wiedzy 3.5. Wirtualizacja pracy zespołów Rozdział 4 Czynniki rozwoju organizacji zespołów wiedzy 4.1. Koncepcja empowermentu źródłem wzmocnienia zespołów 4.2. Zespołowe uczenie się 4.3. Specyfika i znaczenie talentów w organizacji 4.4. Sztuka zarządzania talentami. Rozwój pracowników 9 13 13 18 21 26 30 35 38 43 43 46 51 54 58 63 63 69 73 77 81 85 85 91 96 100 8 Spis treści Rozdział 5 Nowoczesne formy organizacyjne wykorzystujące zespoły wiedzy 5.1. Organizacje turkusowe – zespoły samozarządzające się 5.2. Organizacje wirtualne 5.3. Organizacje uczące się 5.4. Organizacje sieciowe Podsumowanie Bibliografia Spis rysunków Spis tabel 107 107 111 116 121 129 131 141 143 Wstęp Przemiany w sposobach gospodarowania organizacjami przyczyniły się do ewolu- cji kompetencji zatrudnionych, co skutkowało wyłonieniem się pracowników wie- dzy. Podmioty, chcąc być postrzegane jako nowoczesne i konkurencyjne, muszą dostarczać niepospolitych rozwiązań produktowych i usługowych. W efekcie na- stępuje przeformowanie ich struktur organizacyjnych w kierunku tworzenia róż- nych konfiguracji projektowych, w tym zespołów pracowniczych. Poprzez to jed- nostki są w swojej działalności bardziej elastyczne, trafniej dopasowując się do wymagań płynących z rynku. Stają się one również kreatorami różnych zmian. Powstawanie i funkcjonowanie organizacji zespołów wiedzy jest możliwe dzięki wykorzystaniu nowoczesnej technologii, która niweluje bariery czasowo-prze- strzenne, umożliwiając korzystanie z kompetencji osób, zamieszkujących obszary nie tylko lokalne. Współcześnie organizacje nie mogą jedynie opierać prowadzonej działalności na pracy pojedynczych zatrudnionych, legitymujących się różnorodnymi umiejęt- nościami oraz zaawansowaną wiedzą ogólną i specjalistyczną. Podmioty te winny zatrudniać w swoich strukturach osoby potrafiące współpracować kolektywnie, tworzące zespoły wiedzy. Ważne jest odpowiednie budowanie i zarządzanie orga- nizacjami, w których istnieje balans pomiędzy doświadczeniem, wiedzą i umiejęt- nościami. Przyczynia się to do wzrostu zarówno kreatywności i potencjału indy- widualnego, jak i całej organizacji. Decydenci nowoczesnych podmiotów powinni zdawać sobie sprawę, że nie są w stanie zrealizować zamierzonych celów, odwołując się tylko do tradycyjnych rozwiązań systemu zarządzania. Dlatego też poszukują oni odmiennych i innowacyjnych działań wspierających efektywne oraz skuteczne funkcjonowanie i rozwój organizacji. Jednym ze sposobów jest skoncentrowanie uwagi na kompetencjach i adekwatne zarządzanie nimi. Są one pochodną wiedzy, która zgromadzona jest w umysłach poszczególnych pracowników. Istotne zna- czenie odgrywają w tych procesach pracownicy wiedzy, w szczególności ci, którzy operatywnie i skutecznie tworzą i modyfikują rozwiązania, osiągają ponadprze- ciętne efekty – czyli talenty. Podaż uzdolnionych osób nad popytem ze strony or- ganizacji jest mniejsza, dlatego mają oni silniejszą siłę przetargową i pozycję nego- cjacyjną. Podmioty winny zatem stwarzać warunki, które będą stanowiły zachętę dla obecnych i potencjalnych pracowników wiedzy. Wyrażone one mogą być za 10 pomocą systemu motywacyjnego promującego wdrażanie koncepcji empower- mentu i angaż w organizacjach, w skład których wchodzą specjalistyczne zespoły. Zarządzający winni uświadamiać sobie, że powodzenie organizacji nie jest za- leżne tylko od indywidualnych wysiłków, ale zaangażowania zespołów, w których dokonuje się proces kodyfikacji wiedzy. Intencją autora jest zaproponowanie po- dejścia dotyczącego budowania i przewodzenia organizacjami, w których angażuje się grupy osób o wysokich kwalifikacjach i kompetencjach. Potrzeba świadome- go kierowania zespołami wiedzy przejawia się w różnych gałęziach gospodarki. Konieczność tę można zauważyć w sektorach nowoczesnych technologii oraz usługach, gdzie koszyk dostarczonych dóbr winien być jak najbardziej elastycz- ny, specjalistyczny, dopasowany do indywidualnych potrzeb. Produkty oferowane przez te jednostki to przede wszystkim wiedza, więc jej ubytek oznacza brak przy- chodów lub niewypełnienie powierzonych zadań. Również w innych dziedzinach kierowanie zespołami wiedzy zaczyna nabierać znaczenia. W stosunku do organi- zacji należących do sektora publicznego występuje presja dotycząca oszczędnego gospodarowania zasobami, ulepszania jakości usług oraz produktów i zmianę po- dejścia w procesach obsługi klienta. Powyższe standardy kształtują potrzebę posia- dania nowych umiejętności, zmiany mentalności oraz wprowadzania ulepszonych systemów zarządzania. Te ostatnie winny bazować między innymi na tworzeniu w organizacjach zespołów wiedzy, które ze względu na posiadane kompetencje najwłaściwiej dopasują się do potrzeb i sygnałów płynących z rynków zewnętrz- nych i wewnętrznych. Książka składa się z pięciu merytorycznych rozdziałów, wstępu, zakończenia oraz bibliografii. W rozdziale I pt. Wiedza i zarządzanie wiedzą – uwagi wstępne zasta- nowiono się nad aspektami definicyjnymi, przedstawiono cechy wiedzy, omówiono jej istotność dla współczesnych organizacji oraz pokazano, na czym polega orien- tacja procesowa w jej gospodarowaniu. Na końcu rozpatrzono korzyści płynące dla podmiotów, związane z zarządzaniem wiedzą. Rozdział II zatytułowany Charak- terystyka zespołów pracowniczych poświęcono specyfice zespołów pracowniczych. Poruszono w nim zagadnienia dotyczące miejsca i znaczenia grup w organizacji. Zdefiniowano również rolę i zachowania osób należących do zespołu. Pokazano specyfikę faz rozwoju zespołu, gdzie duży nacisk położony został na przedstawienie pożądanych postaw zarówno ze strony lidera grupy, jak i pojedynczych zatrudnio- nych. Finalnie zidentyfikowano możliwe zagrożenia pracy zespołowej. Rozdział III pt. Determinanty funkcjonowania organizacji zespołów wiedzy stanowi opis kwe- stii dotyczących działalności organizacji zespołów wiedzy. Nakreślono w nim ele- menty, które, zdaniem autora, są niezbędne do budowania i kierowania takimi jednostkami. Poruszono wątki odnoszące się do elastycznych form zatrudnienia, wirtualizacji pracy czy roli lidera w procesach kierowania. W rozdziale IV (Czynni- ki rozwoju organizacji zespołów wiedzy) przedstawiono determinanty rozwoju orga- nizacji zespołów wiedzy. Główne miejsce w tym punkcie zajmują aspekty związane z empowermentem, który stanowi niezbędne narzędzie zarządcze przy kierowaniu Wstęp 11 pracami takich grup. Omówiono również znaczenie talentów dla współczesnych organizacji oraz zastanowiono się nad specyfiką ich kierowania. W ostatnim roz- dziale V zatytułowanym Nowoczesne formy organizacyjne wykorzystujące zespoły wiedzy dokonano przeglądu nowoczesnych form organizacyjnych, w których wy- korzystywane są zespoły wiedzy. Scharakteryzowano podmioty: turkusowe, wir- tualne, uczące się i sieciowe, których powodzenie jest w dużej mierze uzależnione od posiadania takich grup i właściwego kierowania nimi. Przedmiotem rozważań w publikacji jest problematyka dotycząca funkcjono- wania i rozwoju organizacji zespołów wiedzy. Monografia ma na celu zdefiniowa- nie i opracowanie kluczowych kwestii wpływających na tok zarządzania takimi podmiotami. Na podstawie literatury przedmiotu oraz obserwacji nakreślono teo- retyczny model badanego zjawiska i zgodnie z założeniami udzielono odpowiedzi na pytanie: „jak w tej mierze powinno być”. Zagadnienia te do tej pory nie zostały omówione zbyt szeroko zarówno w litera- turze polskiej, jak i międzynarodowej. Ze względu na istotność tematu i jak dotąd małą jego eksplorację praca może stać się przyczynkiem do przeprowadzenia po- szerzonych badań, które umożliwią wyjaśnienie podnoszonych kwestii. Treści tutaj zawarte mogą być przydatne dla wszystkich zainteresowanych usprawnieniami związanymi z działalnością organizacji, zatrudniających grupy specjalistów, ekspertów – pracowników wiedzy. Do korzystania z publikacji zachę- ca się również przedstawicieli nauki i dydaktyki oraz studentów szkół wyższych, w szczególności kierunków: zarządzanie, ekonomia, marketing, jak również prak- tyków, którzy codziennie mierzą się z wyzwaniami związanymi z funkcjonowa- niem i rozwojem swoich podmiotów. Wstęp Rozdział 1 Wiedza i zarządzanie wiedzą – uwagi wstępne 1.1. Ujęcia definicyjne, cechy wiedzy Od bardzo dawna wiedza (lub jej brak) stanowiła podwaliny sukcesów czy nie- powodzeń władców podejmujących decyzje dotyczące kształtów i przyszłości terytoriów, którymi rządzili. Jej posiadanie dawało możliwości lepszego decydo- wania, szybszego planowania, czyli przyczyniała się do trafności podejmowanych decyzji. Patrząc również z punktu widzenia zwykłego człowieka, jest niezbędna do realizacji prostych czynności, można więc zatem przypuszczać, iż pobudza ona osoby do konkretnych działań, czyli jest jednym z motywatorów kształtują- cych ludzkie zachowania. Posiadanie i zdobywanie wiedzy umożliwia poznanie samych siebie – swoich słabości oraz mocnych stron. Należy również zaznaczyć, iż wiedza, a właściwie możliwość jej dysponowania, daje człowiekowi poczucie bez- pieczeństwa i stabilizacji. Potwierdzającym powyższe rozważania jest stwierdzenie filozofa Kartezjusza: Cogito ergo sum – „Myślę więc jestem”1. Rozpoczynając rozważania na temat definicji wiedzy, należy przytoczyć za En- cyklopedią PWN, że jest ona określana jako „rezultat wszelkich możliwych aktów poznania; w węższym znaczeniu – ogół wiarygodnych informacji o rzeczywistości wraz z umiejętnością ich wykorzystywania”2. W tym ujęciu uwypuklono umiejęt- ność wykorzystania wiedzy, która jest niezbędna do poprawnej realizacji procesów w danej organizacji. Oznacza to, że samo posiadanie wiedzy nie jest gwarantem sukcesu jednostki, lecz właściwe jej aplikowanie w określonym czasie, miejscu przy wykorzystaniu zasobów ludzkich może zbliżyć podmiot do pożądanego celu. Brak posiadanej wiedzy zwiększa ryzyko podejmowania błędnych decyzji, a w konse- kwencji może prowadzić do porażki. W Słowniku języka polskiego zdefiniowano wiedzę, przypisując jej trzy znaczenia: 1 F. Copleston, Historia filozofii, t. I, PAX, Warszawa 2008, s. 39. 2 Encyklopedia PWN, http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3995573 [dostęp: 20.01.2016]. 14 1) zbiór przekonań adekwatnych do rzeczywistości, ogół umiejętności czło- wieka lub danego umysłu (erudycja, nauka); 2) zasób wiadomości związany z określoną dziedziną bądź gałęzią nauki (np. wiedza stomatologiczna, wiedza życiowa); 3) znajomość, akceptowanie czegoś (dokonać coś za czyjąś wiedzą). Termin „wiedza” charakteryzuje więc jakiś byt abstrakcyjny, powstający poprzez kumulowanie wiadomości (informacji) o rzeczywistości, rodzący się w świadomo- ści człowieka (ludzi)3. Analizując literaturę, można zauważyć, że pojęcie wiedzy jest obecne w niej od bardzo dawna. Arystoteles w dziele Metafizyka wspomina, że wszyscy naturalnie pragniemy wiedzy4. Jest to bardzo trafne stwierdzenie, jednakże należy zaznaczyć, że samo pragnienie posiadania jakiegoś zasobu nie wystarczy. Może to być jedy- nie przyczynkiem do rozpoczęcia starań prowadzących do uzyskania danego do- bra materialnego lub niematerialnego. Seneka kontynuuje, mówiąc: „Natura dała nam ziarna wiedzy, a nie wiedzę samą w sobie5”. Potencjał, pragnienie wiedzy, chęć i możliwość jej zdobycia stanowią zaledwie pierwszy krok. Nasuwa się więc reflek- sja, jak ją pozyskać? Jak ją interpretować? I w końcu, jak właściwie wykorzystać wie- dzę? Platon uznał natomiast, że wiedza to uzasadnione i prawdziwe przekonanie6. Tematykę dotyczącą wiedzy poruszają w swoich publikacjach zarówno polscy, jak i zagraniczni naukowcy. P. Drucker definiuje wiedzę jako: „Efektywne wyko- rzystanie informacji w działaniu i jako pierwszy docenia jej znaczenie i wartość w gospodarce i gospodarowaniu podmiotami”7. W ślad za słowami E. Skrzypek wiedzę kwalifikuje się jako jeden z trzech komponentów kreatywności obok mo- tywacji i umiejętności twórczego myślenia8. Marcin Kłak definiuje wiedzę jako niezbędny zasób organizacji, który stanowi podstawę opracowania elementów strategii, takich jak między innymi misja, wizja, cele i plany9. Wiedzę można rów- nież traktować jako zasób danego podmiotu, którego w odróżnieniu od innych zasobów przybywa w miarę wykorzystywania10. 3 https://sjp.pwn.pl/szukaj/wiedza.html [dostęp: 18.02.2017]. 4 Aristotle, Metaphysics, Harvard University Press, London 1933/1989. 5 I. Terence, Classical Philosophy: Hellenistic Philosophy, Garland Publishing Inc., New York 1995, s. 140. 6 http://janek.uek.krakow.pl/~kzzo/rozdz 201.pdf [dostęp: 23.05.2017]. 7 P. Drucker, Społeczeństwo prokapitalistyczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999, s. 43. 8 E. Skrzypek, Kreatywność jako narzędzie doskonalenia zarządzania przedsiębiorstwem, [w:] Współczesne problemy ekonomiczne jako wyzwanie dla zmieniającej się gospodarki, red. Z. Kwaśnik, W. Żukow, Radomska Szkoła Wyższa, Radom 2010, s. 90. 9 M. Kłak, Zarządzanie wiedzą we współczesnym przedsiębiorstwie, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Ekonomii i Prawa w Kielcach, Kielce 2010, s. 14. 10 S. Galata, Strategiczne zarządzanie organizacjami. Wiedza, intuicja, strategie, etyka, Difin, Warszawa 2004, s. 50. Wiedza i zarządzanie wiedzą – uwagi wstępne 15 Jak wynika z powyższego, wiedza jest elementem koniecznym podczas tworze- nia organizacji, a następnie jej prawidłowego funkcjonowania i rozwoju. Podkre- ślona jest w tym ujęciu również konieczność ciągłości stosowania i wykorzystywa- nia wiedzy jako zasobu jednostki. Podstawowym nośnikiem wiedzy są pracownicy, którzy nawet po opuszczeniu danej organizacji są w stanie przekazywać, rozwijać czy wdrażać posiadaną wiedzę. Powszechnie spotykane jest, że słowa: „informa- cja” czy „dane” są stosowane jako synonimy wiedzy. Thomas Davenport i Laurence Prusak ujmują wiedzę jako powiązaną z danymi i informacjami, jednak znacznie głębszą, bardziej szczegółową i bogatszą od nich11. Jest ona zbiorem elementów, takich jak między innymi wartości, kontekst, doświadczenia czy opinie eksperckie. Znaczący wpływ na jej kształt ma ustalona i propagowana kultura organizacyjna oraz przyjęte normy i procedury. Próby powiązania wyżej przytoczonych trzech terminów podejmują się C. O’Dell i C. Hubert, twierdząc, że „wiedza to informacja w działaniu”12. Interpretując to stwierdzenie, można przyjąć, że nieużyte informa- cje czy dane nie mogą stać się wiedzą. Inną definicję wiedzy w powiązaniu z informacjami i danymi bada J. Kelley, sugerując, że zamieszkuje ona w użytkowniku, a realizuje się wyłącznie, kiedy do- świadczenie i intuicja są zastosowane względem danych i informacji13. Relacje między wiedzą informacją a danymi omawia A. Liew (rysunek 1). Rysunek 1. Relacje między danymi, informacją a wiedzą Źródło: A. Liew, Understanding data, information, knowledge and their inter-relationships, „Journal of Knowledge Management Practice” 2007, vol. 8, no. 2, s. 120. 11 L. Prusak, T. Davenport, Working Knowledge: How Organizations Manage What They Know, Harvard Business Press, Boston 1998. 12 C. O’Dell, C. Hubert, The New Edge in Knowledge, John Wiley Sons, Inc., Hoboken 2011. 13 A. Liew, Understanding data, information, knowledge and their inter-relationships, „Journal of Knowledge Management Practice” 2007, vol. 8, no. 2. Ujęcia definicyjne, cechy wiedzy 16 Na rysunku 1 została ukazana dynamika zmian i przeobrażeń danych w in- formację, a informacji w wiedzę. Zauważyć można na nim proces zwrotny, kiedy wiedza wymaga aktualizacji poprzez włączenie nowych danych i informacji, jak również ukazana jest transmisja wiedzy na zewnątrz danego podmiotu oraz jej składowanie w postaci danych. Ciekawe porównanie informacji i wiedzy znaleźć można w opracowaniu M. Ahenkorah-Marfo (tabela 1), który zaproponował elementy je różniące oraz zauważalne podobieństwa. Tabela 1. Różnice i podobieństwa między wiedzą i informacjami Elementy różniące INFORMACJE WIEDZA Prawdziwa lub fałszywa Znajomość faktów Zdobyta przez komunikację lub dzielenie się informacją Czynnik ludzki nie jest niezbędny Neutralna Może istnieć wszędzie Łatwiejsza w zarządzaniu Wyczerpalna w danym kontekście Sama informacja nie może być zmaterializo- wana w postaci produktów czy usług Prawda lub fakt Przebieg dystrybuowania faktów Zdobyta przez naukę, doświadczenie, badanie lub w wyniku dzielenia się wiedzą Czynnik ludzki jest niezbędny Kontekstowa Istnieje w mózgu lub umyśle ludzkim Trudniejsza w zarządzaniu Niewyczerpalność Może być zmaterializowana w postaci produktów czy usług Podobieństwa Dane jako fundamentalny komponent informacji i wiedzy Mogą być zdiagnozowane przez obserwację Mogą być magazynowane, odzyskiwane i przetwarzane Informacja może być transformowana w wiedzę a wiedza ukazana jako informacje Źródło: opracowanie własne na podstawie M. Ahenkorah-Marfo, Clarifying concepts of knowledge and information – literature review, „Journal of Knowledge Management Practice” 2012, no. 2, s. 12. Podsumowując ten fragment rozważań, należy zaznaczyć, iż: „wiedzę definiu- je się jako płynną mieszaninę kontekstowych doświadczeń, wartości, informacji i umiejętności tworzącą ramy dla oceny, rozumienia i przyswajania nowych do- świadczeń i informacji”14. 14 A. Tiwana, Przewodnik po zarządzaniu wiedzą. E-biznes i zastosowania CRM, Agencja Wydaw- nicza Placet, Warszawa 2003, s. 60. Wiedza i zarządzanie wiedzą – uwagi wstępne 17 Analizując wiedzę jako zasób, można zastanowić się nad jej cechami, które od- różniają ją od innych aktywów materialnych i niematerialnych w organizacji. We- dług Alvina Tofflera do cech wiedzy należy zaliczyć15: ƒ dominację – posiada obecnie strategiczne znaczenie dla przedsiębiorstwa, stanowi priorytet; ƒ niewyczerpalność – wiedza w przeciwieństwie do innych zasobów nie zuży- wa się, a wręcz przeciwnie, im więcej i częściej jest używana, tym bardziej jej wartość rośnie; ƒ symultaniczność – może z niej korzystać wiele osób, w jednym czasie i w wie- lu miejscach; ƒ nieliniowość – brak jednoznacznej zależności pomiędzy posiadaniem du- żych zasobów wiedzy i korzyścią z tym związaną. Wyżej wymienione cechy można następująco uzupełnić: ƒ szybko ulega dezaktualizacji; ƒ niewykorzystana i nieuzupełniana z czasem ubożeje aż może całkowicie stać się niepotrzebna i zapomniana; ƒ wiedza może być tworzona różnymi metodami (samodzielne badania, ucze- nie się od innych, burza mózgów) i przy użyciu rozmaitych narzędzi (książki, Internet, kursy, rozmowy); ƒ jest wieloznaczna i względna, co oznacza, że może być różnie interpretowana przez osoby i w odmienny sposób stosowana w zależności do zaistniałych okoliczności; ƒ jej wysoki poziom przyczynia się do obniżenia poziomu niepewności w po- dejmowanych przedsięwzięciach; ƒ może być zmaterializowana w postaci nowych produktów i usług; ƒ poprzez jej kodyfikację można zapisywać ją i przechowywać; ƒ przybiera różną postać (wiedza jawna, ukryta, formalna, nieformalna, skody- fikowana, praktyczna, teoretyczna); ƒ wiedza nie ma wartości, dopóki nie zostaje zastosowana; ƒ wpływ jej na funkcjonowanie podmiotów trudno oszacować kategoriach ilo- ściowych; ƒ jest ona niematerialna – cecha ta oznacza, że wiedza jest nieuchwytna i nie można jej przedstawić w postaci tradycyjnych miar rachunkowych bądź też innych, wykorzystywanych przez organizacje. Nie można jej ująć w prosty sposób w określone ramy. 15 W. Grudzewski, I. Hejduk, Zarządzanie wiedzą w organizacjach, „E-mentor” 2005, nr 1(8), www http://www.e-mentor.edu.pl/artykul/index/numer/8/id/115 [dostęp: 23.05.2017]. Ujęcia definicyjne, cechy wiedzy 18 1.2. Klasyfikacja wiedzy Ważnym aspektem przede wszystkim dla decydentów organizacji, ale również dla osób związanych z działaniami operacyjnymi jest znajomość kategoryzacji wiedzy. Przyczynia się ona do zwiększenia świadomości zatrudnionych dotyczącej miejsca występowania tego zasobu, zachodzących relacji, analizowania jej luk czy braków. T. Boydell wyróżnia cztery podstawowe jej rodzaje, które obejmują obszary16: ƒ wiedzy o rzeczach – znajomość oferowanych przez organizację produktów ƒ wiedzy o tym, jak wykonywać czynność – czyli umiejętności praktyczne roz- czy usług; wiązywania zadań; ƒ wiedzy o tym, jak stać się sobą – świadomość indywidualnych potrzeb i spo- sobów realizacji przyjętych założeń; ƒ wiedzy o tym, jak osiągnąć cel przy współpracy z innymi – partycypacja w zespole prowadząca do rozwoju całej organizacji. Pierwsze dwa punkty są bardziej skonkretyzowane i wydają się łatwiejsze do zdefiniowania i lokowania w organizacji. Pozostałe są bardziej subiektywne i by je móc zrealizować, wymagane jest posiadanie zdolności interpersonalnych, kon- cepcyjnych czy diagnostycznych. W tym przypadku pierwsze dwa typy wiedzy są jasne i zrozumiałe, natomiast pozostałe dwa wydają się być dość dwuznaczne i abstrakcyjne. Inny podział prezentują T. Knight i T. Howes, którzy główny nacisk kładą na możliwość zastosowania wiedzy w praktyce. Autorzy sugerują, że można wyróż- nić wiedzę, która opisuje: produkty i usługi, procesy, projekty, relację z dostaw- cami i klientami oraz tę dotyczącą wykorzystywanych technik oraz wiedzę eks- percką17. Legitymowanie się wiedzą ze wszystkich wyżej wymienionych obszarów wydaje się niemożliwe z punktu widzenia jednego pracownika. Dlatego ważne jest prawidłowe zaprojektowanie struktury organizacyjnej, w której nacisk będzie położony na dopasowania zadań do określonych kompetencji zatrudnionych. Ważne również jest propagowanie w organizacji pracy zespołowej, dzięki której róż- ne rodzaje wiedzy można łączyć, uzupełniać, dzięki czemu finalny produkt czy usługa będą bardziej komplementarne oraz specjalistyczne. Śledząc rozważania Ch. Evansa, wiedzę można sklasyfikować według czterych kolejnych kategorii: ƒ dotyczącą faktów, ƒ odnoszącą się do działania, 16 C. Evans, Managing for Knowledge-HR’s Strategic Role, Butterworth-Heinemann, Burlington 17 T. Knight, T. Howes, Knowledge Management – A Blueprint for Delivery, Butterworth Heine- 2003, s. 13. mann, Oxford 2012, s. 22. Wiedza i zarządzanie wiedzą – uwagi wstępne Klasyfikacja wiedzy 19 ƒ obejmującą związki przyczynowo-skutkowe, ƒ umożliwiającą zidentyfikowanie właściciela wiedzy18. Klasyfikacja wiedzy w ten sposób umożliwia jej logiczne uporządkowanie. Od- powiada ona na podstawowe pytania, które padają w sytuacjach niepewności, czy- li: kto?, co?, w jaki sposób?, kiedy? Kolejnym podziałem jest klasyfikacja wiedzy na jawną i ukrytą determinowaną miejscem jej występowania oraz dostępnością. Ta pierwsza, czyli explicite know- ledge, to powszechne procedury, przepisy, zalecenia, które skodyfikowane w po- staci znaków mogą być zapisane na nośnikach urządzeń ICT. To rodzaj wiedzy wyraźnie sprecyzowany i usystematyzowany. Jest ona łatwiejsza do przekazywa- nia, dzielenia się oraz uzupełniania. Drugi rodzaj – tactic knowledge – występu- je przede wszystkim w umyśle człowieka, który ją podsiada, a tworzona jest ona przede wszystkich poprzez doświadczenie, zdolności i chęci uczenia się. Może być ona nie w pełni uświadomiona (wiem, że umiem to), a jej posiadanie i zrozumie- nie przejawia się we właściwym działaniu. Osoby legitymujące się tym rodzajem wiedzy mniej chętnie dzielą się nią (w obawie przed konkurencją), jak również trudniejsza jest w zrozumieniu i przyswojeniu19. Jej transmisja między zatrudnio- nymi dokonuje się głównie w postaci werbalnej, poprzez osobiste kontakty bądź podczas prac małych zespołów zadaniowych. Dobry poziom jej przekazu zauwa- żyć można na płaszczyźnie uczeń-mentor (mistrz). Akumulacja tego rodzaju wie- dzy następuje wraz ze wzrostem doświadczenia i intuicji. Jak wyżej wspominano, wiedza nie ma wartości, dopóki nie zostanie zastoso- wana, dlatego bardzo ważny wydaje się jej podział z punktu widzenia poziomów tworzenia. Wyróżnia się wiedzę20: ƒ zewnętrzną, która związana jest bezpośrednio z otoczeniem celowym i ogól- nym organizacji, pozwalająca na ocenę szans i zagrożeń płynących z ze- wnątrz; ƒ poziomu organizacyjnego danego podmiotu, umożliwiającą i propagującą wprowadzenie przez jednostkę pożądanych założeń i rozwiązań; ƒ zespołową, jest miejscem powstawania i modyfikacji pomysłów; ƒ jednostkową, stanowiącą podstawowy element wiedzy posiadanej przez or- ganizację, a jej połączenie tworzy efekt synergii, sprzyjający kreatywności całego podmiotu. Ch. Zins zaproponował podział wiedzy na: praktyczną, związaną z poznaniem i zdaniową21, co zostało zilustrowane na rysunku 2. 18 C. Evans, Managing…, s. 14. 19 M. Kłak, Zarządzanie..., s. 15. 20 Ibidem, s. 22. 21 Ch. Zins, Conceptual approaches for defining data, information and knowledge, „Journal of the American Society for Information Science and Technology” 2007, vol. 58, s. 482–483. 20 Rysunek 2. Klasyfikacja wiedzy według Ch. Zinsa Źródło: Ch. Zins, Conceptual approaches for defining data, information and knowledge, „Journal of the American Society for Information Science and Technology” 2007, vol. 58, s. 484. W swoich rozważaniach autor niejednokrotnie uwypuklił istotę i rolę jednostki w procesie pozyskiwania wiedzy, a następnie dzielenia się nią. Nie sposób podwa- żyć jej znaczenia dla pracy zespołowej i zarządzania zespołem. Osoby kierujące grupą otrzymują znaczną część informacji z rozmów bezpośrednich lub telefonicz- nych, tylko 1/3 pochodzi z dokumentacji22. Czyli kontakty bezpośrednie i relacje międzyludzkie odgrywają tu pierwszoplanową rolę. Plusem takiego podejścia jest oszczędność czasu potrzebnego do wyszukiwania pożądanej informacji. Nawet w dobie Internetu i ogólnego (lecz masowego) dostępu do wiedzy, złożone sieci Knowledge Base w organizacjach nie są w stanie lub nie są kompetentne do udzie- lenia odpowiedzi na pojawiające się różnorodne pytania czy wątpliwości. Ponad- to budzić niepokój może renoma, wiarygodność i precyzyjność autorów zamiesz- czających tam swoje uwagi i opinie. Inny sposób klasyfikacji wiedzy zaproponował w swojej publikacji W. Flakie- wicz, który przyjął jako główne kryterium jej podziału stopień szczegółowości po- siadanej wiedzy. Sytuację zobrazowano w tabeli 2. Zarządzający organizacjami, chcąc dostosować się do zmian rynkowych, nie- jednokrotnie dokonują w swoich podmiotach rewolucyjnych modernizacji. Prze- prowadzają oni drastyczne cięcia kosztów, poprzez wprowadzanie nowoczesnych koncepcji zarządzania, jak między innymi lean management, outsourcing, CRM. 22 T. Davenport za: S. McKinnon, W. Bruns, Saving IT’s Soul: Human-Centred Information Mana- gement, „Harvard Business Review” 1994, March–April. Wiedza i zarządzanie wiedzą – uwagi wstępne
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Organizacja zespołów wiedzy. Charakterystyka, funkcjonowanie, rozwój
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: