Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00095 008635 11204033 na godz. na dobę w sumie
Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne w oznakowaniu, prezentacji i reklamie żywności. Komentarz - ebook/pdf
Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne w oznakowaniu, prezentacji i reklamie żywności. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-8581-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> cywilne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Publikacja jest pierwszym na polskim rynku wydawniczym opracowaniem na temat zasad stosowania oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych odnoszących się do żywności, tj. wszelkich komunikatów informujących konsumentów o właściwościach odżywczych lub zdrowotnych środków spożywczych. Biorąc pod uwagę, że regulacja w tym obszarze, ustanowiona w rozporządzeniu (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, stanowi jedno z najbardziej kontrowersyjnych i skomplikowanych unormowań z zakresu prawa żywnościowego przyjętych kiedykolwiek w Unii Europejskiej, autorzy zdecydowali się na jej omówienie w formie komentarza do ww. rozporządzenia. Taka forma ma zapewnić kompleksowość opracowania, gwarantując jednocześnie systemowe ujęcie omawianej materii.

Autorzy to praktycy na co dzień zajmujący się doradztwem prawnym dla podmiotów działających na rynku spożywczym. Dzięki temu książka w dużym stopniu ma charakter poradnika. Zawiera objaśnienia i interpretacje przepisów prawnych zilustrowane praktycznymi przykładami, orzecznictwem sądów krajowych i europejskich, zwłaszcza Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dodatkowo opatrzone opiniami polskiej i zagranicznej doktryny.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

OŚWIADCZENIA ŻYWIENIOWE I ZDROWOTNE W OZNAKOWANIU, PREZENTACJI I REKLAMIE ŻYWNOŚCI KOMENTARZ redakcja naukowa Agnieszka Szymecka-Wesołowska Andrzej Balicki Daniel Szostek Agnieszka Szymecka-Wesołowska Warszawa 2015 Stan prawny na 1 stycznia 2015 r. Wydawca Magdalena-Stojek Siwińska Redaktor prowadzący Ewa Wysocka Opracowanie redakcyjne JustLuk Łamanie JustLuk Łukasz Drzewiecki, Justyna Szumieł, Krzysztof Drzewiecki Komentarze do poszczególnych artykułów napisali: Andrzej Balicki – art. 2 ust. 2 pkt 5 i 6, art. 10–14, 28 ust. 1 i 3–6 Daniel Szostek – art. 8, 15–21 Daniel Szostek, Agnieszka Szymecka-Wesołowska – art. 9 Agnieszka Szymecka-Wesołowska – art. 1, 2 ust. 1 i 2 pkt 1–4 i 7, art. 3–7, 22–27, 28 ust. 2, art. 29 Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2015 ISBN: 978-83-264-3494-5 Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl To eat is a necessity, but to eat intelligently is an art François de La Rochefoucauld Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wstęp   Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego  i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń  żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności   Rozdział I. Przedmiot, zakres stosowania i definicje   Artykuł 1. Przedmiot i zakres stosowania Artykuł 2. Definicje Rozdział II. Zasady ogólne   Artykuł 3. Zasady ogólne dotyczące wszystkich oświadczeń Artykuł 4. Warunki stosowania oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych Artykuł 5. Ogólne warunki Artykuł 6. Naukowe potwierdzanie oświadczeń Artykuł 7. Informacje o wartościach odżywczych Rozdział III. Oświadczenia żywieniowe   Artykuł 8. Warunki szczególne Artykuł 9. Oświadczenia porównawcze Rozdział IV. Oświadczenia zdrowotne   Artykuł 10. Warunki szczególne 9 15 21 32 32 92 117 117 134 154 167 185 202 202 212 224 224 7 Załącznik. Artykuł 11. Krajowe stowarzyszenia zrzeszające lekarzy, specjalistów ds. żywienia i dietetyków oraz organizacje charytatywne związane ze zdrowiem Artykuł 12. Ograniczenia stosowania niektórych oświadczeń zdrowotnych Artykuł 13. Oświadczenia zdrowotne inne niż dotyczące zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci Artykuł 14. Oświadczenia o zmniejszaniu ryzyka choroby oraz oświadczenia odnoszące się do rozwoju i zdrowia dzieci Artykuł 15. Wniosek o udzielenie zezwolenia Artykuł 16. Opinia Urzędu Artykuł 17. Zezwolenie wspólnotowe Artykuł 18. Oświadczenia, o których mowa w art. 13 ust. 5 Artykuł 19. Zmiana, zawieszanie i cofanie zezwoleń Rozdział V. Przepisy ogólne i końcowe   Artykuł 20. Rejestr wspólnotowy Artykuł 21. Ochrona danych Artykuł 22. Przepisy krajowe Artykuł 23. Procedura powiadamiania Artykuł 24. Środki bezpieczeństwa Artykuł 25. Procedura komitetu Artykuł 26. Monitorowanie Artykuł 27. Ocena Artykuł 28. Środki przejściowe Artykuł 29. Wejście w życie Załącznik. Oświadczenia żywieniowe i warunki ich stosowania   Bibliografia   O autorach   8 232 235 240 251 259 273 281 289 295 300 300 303 313 316 319 323 327 329 330 341 342 351 357 Wykaz skrótów WYKAZ SKRÓTÓW Akty prawa europejskiego – decyzja Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiająca warunki wykonywania uprawnień wy- konawczych przyznanych Komisji (Dz. Urz. WE L 184 z 17.07.1999, s. 23; Dz. Urz. UE Polskie wydanie spe- cjalne, rozdz. 1, t. 3, s. 124, z późn. zm.) – dyrektywa Rady 80/777/EWG z dnia 15 lipca 1980 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkow- skich w zakresie wydobywania i wprowadzania do obrotu naturalnych wód mineralnych (Dz. Urz. WE L 229 z 30.08.1980, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjal- ne, rozdz. 13, t. 6, s. 50, z późn. zm.) – dyrektywa Rady 84/450/EWG z dnia 10 września 1984 r. dotycząca reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz. Urz. WE L 250 z 19.09.1984, s. 17; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 1, s. 227, z późn. zm.) – dyrektywa Rady 89/398/EWG z dnia 3 maja 1989 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkow- skich odnoszących się do środków spożywczych specjal- nego przeznaczenia żywieniowego (Dz. Urz. WE L 186 z 30.06.1989, s. 27, z późn. zm.) – dyrektywa Rady 90/496/EWG z dnia 24 września 1990 r. w sprawie oznaczenia wartości odżywczej środków spożywczych (Dz. Urz. WE L 276 z 24.09.1990, s. 40; 9 decyzja 1999/468/WE dyrektywa 80/777/EWG dyrektywa 84/450/EWG dyrektywa 89/398/EWG dyrektywa 90/496/EWG Wykaz skrótów dyrektywa 96/8/WE dyrektywa 98/34/WE dyrektywa 98/83/WE dyrektywa 2000/13/WE dyrektywa 2000/31/WE dyrektywa 2001/83/WE 10 – dyrektywa Komisji 96/8/WE z dnia 26 lutego 1996 r. w sprawie żywności przeznaczonej do użycia w die- tach o obniżonej energetyczności (Dz. Urz. WE L 55 z 6.03.1996, s. 22; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjal- ne, rozdz. 13, t. 15, s. 454, z późn. zm.) – dyrektywa 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeń- stwa informacyjnego (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, s. 37, z późn. zm.) – dyrektywa Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. WE L 330 z 5.12.1998, s. 32; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 4, s. 90) Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 10, s. 191, z późn. zm.) – dyrektywa 2000/13/WE Parlamentu Europejskie- go i Rady z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich w zakresie ety- kietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych (Dz. Urz. WE L 109 z 6.05.2000, s. 29; Dz. Urz. UE Pol- skie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, s. 75, z późn. zm.) – dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjne- go, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicz- nym) (Dz. Urz. UE L 178 z 17.07.2000, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 25, s. 399) – dyrektywa 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowe- go kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Dz. Urz. WE L 311 z 6.11.2001, s. 67; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 27, s. 69, z późn. zm.) Wykaz skrótów – dyrektywa 2002/46/WE to dyrektywa Parlamentu Eu- ropejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odno- szących się do suplementów żywnościowych (Dz. Urz. WE L 183 z 12.07.2002, s. 51; Dz. Urz. UE Polskie wy- danie specjalne, rozdz. 13, t. 29, s. 490, z późn. zm.) – dyrektywa 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotycząca reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (wer- sja ujednolicona) (Dz. Urz. UE L 376 z 27.12.2006, s. 21) – dyrektywa 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotycząca usług na ryn- ku wewnętrznym (Dz. Urz. UE L 376 z 27.12.2006, s. 36) – dyrektywa Komisji 2006/141/WE z dnia 22 grudnia 2006 r. w sprawie preparatów do początkowego żywienia niemowląt i preparatów do dalszego żywienia niemowląt oraz zmieniająca dyrektywę 1999/21/WE (Dz. Urz. UE L 401 z 30.12.2006, s. 1, z późn. zm.) – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/39/ WE z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie środków spo- żywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego (Dz. Urz. UE L 124 z 20.05.2009, s. 21) – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/54/ WE z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie wydobywania i wprowadzania do obrotu naturalnych wód mineralnych (Dz. Urz. UE L 164 z 26.06.2009, s. 45) dyrektywa 2002/46/WE dyrektywa 2006/114/WE dyrektywa 2006/123/WE dyrektywa 2006/141/WE dyrektywa 2009/39/WE dyrektywa 2009/54/WE rozporządzenie – rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europej- nr 178/2002 skiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiająco ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, po- wołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywno- ści oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeń- stwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 1.02.2002, s. 1; Dz. U. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, s. 463, z późn. zm.) rozporządzenie – rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Eu- nr 1924/2006 ropejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w spra- 11 Wykaz skrótów wie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczą- cych żywności (Dz. Urz. UE L 404 z 30.12.2006, s. 9, z późn. zm.) rozporządzenie – rozporządzenie (WE) nr 1925/2006 Parlamentu Euro- nr 1925/2006 pejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie do- dawania do żywności witamin i składników mineralnych oraz niektórych innych substancji (Dz. Urz. UE L 404 z 30.12.2006, s. 26, z późn. zm.) rozporządzenie – rozporządzenie Komisji (WE) nr 353/2008 z dnia nr 353/2008 18 kwietnia 2008 r. ustanawiające przepisy wykonaw- cze w odniesieniu do wniosków o wydanie zezwolenia na stosowanie oświadczeń zdrowotnych zgodnie z art. 15 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Euro- pejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 109 z 19.04.2008, s. 11, z późn. zm.) rozporządzenie – rozporządzenie Komisji (WE) nr 41/2009 z dnia 20 stycz- nr 41/2009 nia 2009 r. dotyczące składu i etykietowania środków spożywczych odpowiednich dla osób nietolerujących glu- tenu (Dz. Urz. UE L 16 z 21.01.2009, s. 3) rozporządzenie – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2009 nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiające prze- pisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez pań- stwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonaw- czych przez Komisję (Dz. Urz. UE L 55 z 28.02.2011, s. 13) rozporządzenie nr 207/2009 – rozporządzenie Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lute- go 2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz. Urz. UE L 78 z 24.03.2009, s. 1, z późn. zm.) rozporządzenie – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żyw- ności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dy- rektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, 12 Wykaz skrótów dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz roz- porządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. UE L 304 z 22.11.2011, s. 18, z późn. zm.) rozporządzenie – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 nr 609/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie żywno- ści przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego i środ- ków spożywczych zastępujących całodzienną dietę, do kontroli masy ciała oraz uchylające dyrektywę Rady 92/52/EWG, dyrektywy Komisji 96/8/WE, 1999/21/WE, 2006/125/WE i 2006/141/WE, dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/39/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 41/2009 i (WE) nr 953/2009 (Dz. Urz. UE L 181 z 29.06.2013, s. 35) rozporządzenie – rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja nr 432/2012 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświad- czenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choro- by oraz rozwoju i zdrowia dzieci (Dz. Urz. UE L 136 z 25.05.2012, s. 1, z późn. zm.) rozporządzenie – rozporządzenie Komisji (UE) nr 907/2013 z dnia nr 907/2013 20 września 2013 r. ustanawiające zasady odnoszące się do wniosków dotyczących określeń o charakterze rodza- jowym (Dz. Urz. UE L 251 z 21.09.2013, s. 7) TFUE TWE k.c. p.w.p. – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skon- solidowana: Dz. Urz. UE C 326 z 26.10.2012, s. 47) – Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz. Urz. UE C 321E z 29.12.2006, s. 37) Akty prawa polskiego – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121) – ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności prze- mysłowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1410) 13 – ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żyw- ności i żywienia (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 z późn. zm.) Inne – European Food and Feed Law Review – European Food Safety Authority (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności), również jako Urząd – Food and Drug Administration (Agencja Żywności i Le- ków) on Food – Główny Inspektor Sanitarny – International Life Sciences Institute – Process for Assessment of Scietific Support for Claims – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (do 1 grudnia 2009 r. jako Europejski Trybunał Sprawiedliwości) – wojewódzki sąd administracyjny Wykaz skrótów u.b.ż.ż. EFFL EFSA FDA GIS ILSI PASSCLAIM TS WSA 14 Wstęp WSTĘP Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. Urz. UE L 404 z 30.12.2006, s. 9, z późn. zm.), będące przedmiotem niniejszego komentarza, można uznać za jedno z najbardziej kontrowersyjnych i skomplikowanych regulacji z zakresu prawa żywnościowego przyjętych kiedykolwiek w Unii Europej- skiej. Ustanawia ono jednolite w całej Unii zasady stosowania oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych, a więc używania w oznakowaniu, reklamie i prezentacji żywności wszelkich komunikatów informujących konsumen- tów o właściwościach odżywczych lub zdrowotnych środków spożywczych. Rozporządzenie nr 1924/2006 statuuje nie tyle prosty zbiór określonych reguł prawnych, ale rozbudowany i scentralizowany na poziomie unijnym system dostarczania informacji ponad 500 mln europejskim konsumentów; system, który musi godzić nie tylko interesy konsumentów oraz różnych grup przedsiębiorców (małych, średnich i wielkich), ale także uwzględniać tradycje i uwarunkowania „kulturalno-żywieniowe” panujące we wszyst- kich 28 państwach członkowskich Unii Europejskiej. Unifikacja systemowa w tak ważnym – politycznie, społecznie i go- spodarczo – obszarze rodziła i rodzi do dziś wiele trudności. Dość wspo- mnieć, że rozporządzenie nr 1924/2006 weszło w życie już w 2007 r., jed- nakże wiele z jego przepisów zostało wykonanych dopiero niedawno. Mowa tu zwłaszcza o liście generycznych oświadczeń zdrowotnych z art. 13 ko- mentowanego rozporządzenia, która – z około 2-letnim opóźnieniem – zo- stała przyjęta na mocy rozporządzenia Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiającego wykaz dopuszczonych oświadczeń zdro- 15 Wstęp wotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (Dz. Urz. UE L 136 z 25.05.2012, s. 1, z późn. zm.). Rozporządzenie to zostało nazwa- ne przez komisarza Dalli „największym kamieniem milowym w regula- cji oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności i kulminacją wielu lat pracy”1. Pomimo wysiłku legislacyjnego „Lista z art. 13” nie objęła jednak – wbrew założeniom rozporządzenia nr 1924/2006 – ważnej i licznej grupy oświadczeń zdrowotnych dotyczących składników roślinnych. Prace nad zatwierdzeniem tych oświadczeń wciąż trwają, a w międzyczasie zosta- ły one włączone na tzw. listę oświadczeń oczekujących (pending list) i ich stosowanie odbywa się na zasadach przewidzianych w przepisach przej- ściowych rozporządzenia nr 1924/2006. Podobnie też do dziś nie została przyjęta inna – bardzo ważna z punktu widzenia zarówno konsumentów, jak i przedsiębiorców – regulacja precyzująca zasady profili składników odżywczych żywności, warunkujących używanie oświadczeń. Brak prze- pisów wykonawczych w tych obszarach rodzi wiele problemów ze stosowa- niem przepisów rozporządzenia nr 1924/2006. Komentowane rozporządzenie spotyka się ze znaczną krytyką tak- że z innych powodów. Jego głównym celem jest zapewnienie przejrzysto- ści i rzetelności przekazywanych konsumentom informacji. Nie chodzi przy tym tyle o ochronę interesów ekonomicznych, ile przede wszyst- kim o ochronę zdrowia, a mówiąc dokładniej – umożliwienie europej- skim konsumentom podejmowania świadomych wyborów żywieniowych i kreowania własnej diety w oparciu o informacje o właściwościach od- żywczych i zdrowotnych żywności lub jej składników. Żeby sprostać tym wymaganiom, ustanowiony w komentowanym rozporządzeniu system można oceniać jako bardzo restrykcyjny i niepozostawiający zbyt duże- go marginesu swobody przedsiębiorcom. Podstawowym warunkiem stosowania oświadczeń jest to, by były one prawdziwe, co w rozumieniu komentowanego rozporządzenia ozna- cza, że muszą być naukowo potwierdzone. Wyłączną kompetencję w tym zakresie ma Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności. W konse- 1 Ogłoszenie prasowe Komisji Europejskiej „Food: Commission adopts landmark list of per- mitted health claims”, Bruksela, 16 maja 2012 r., dostępne na stronie: http://europa.eu/rapid/press- -release_IP-12-479_en.htm (dostęp: 10.12.2014). 16 Wstęp kwencji używanie oświadczeń nie może opierać się na nieocenianych przez EFSA wynikach badań i opiniach innych – krajowych czy zagra- nicznych – jednostek i organizacji naukowych, bez względu na ich auto- rytet i rangę w środowisku naukowym. Na tym etapie rygoryzm systemu przejawia się także w tym, że deklarowane w oświadczeniach korzyści i efekty zdrowotne muszą być poparte wynikami badań na ludziach. To z kolei wymaga od podmiotu wnioskującego o zezwolenie na stosowa- nie nowego oświadczenia sporych nakładów finansowych (i to także dla wykazania powszechnie znanych właściwości zdrowotnych żywności), które tylko w niektórych przypadkach chroni i rekompensuje – ogra- niczona zresztą w czasie – możliwość zastrzeżenia wyłączności używa- nia oświadczenia. Co do zasady bowiem, po wydaniu pozytywnej opinii EFSA i zatwierdzeniu oświadczenia przez Komisję oświadczenia mogą być używane przez każdy inny zainteresowany podmiot działający na ryn- ku spożywczym (producentów, przetwórców, dystrybutorów itd.). Możliwe jest używanie wyłącznie oświadczeń żywieniowych wymie- nionych w załączniku do rozporządzenia nr 1924/2006 oraz oświadczeń zdrowotnych, które – po zatwierdzeniu przez EFSA i Komisję – zostały umieszczone w wykazie dozwolonych oświadczeń zdrowotnych. Oznacza to, że katalog dozwolonych oświadczeń jest zamknięty. Nawet jednak za- twierdzone oświadczenia nie mogą być stosowane swobodnie. Głównym (choć – jak wspomniano wyżej – jeszcze nieuregulowanym) ogranicze- niem jest, by żywność, co do której używa się oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych, miała odpowiedni profil składników odżywczych. Jeśli zawiera zbyt wiele niepożądanych składników odżywczych, zasadniczo nie mogą być wobec niej stosowane oświadczenia. Co więcej, po zatwier- dzeniu, użytkownikom oświadczeń (tj. producentom, dystrybutorom i in- nym zainteresowanym podmiotom) pozostawiony jest niewielki margines swobody w zakresie formułowania brzmienia samego oświadczenia. Jest to znacznym utrudnieniem w promowaniu i wyróżnianiu poszczególnych produktów, zważywszy, że dzisiejszy rynek żywności oferuje niezwykle bogatą i różnorodną gamę produktów, tymczasem przedsiębiorca może posłużyć się zasadniczo jedynie schematycznym komunikatem zatwier- dzonym przez Komisję (nierzadko niełatwym do zrozumienia przez prze- ciętnego konsumenta). 17 Wstęp W tym kontekście krytycy systemu wprowadzonego w rozporządze- niu nr 1924/2006 stawiają pytanie, na ile zgodny jest on z podstawowymi zasadami prawa europejskiego, w tym zwłaszcza zasadą proporcjonalno- ści2. System ten bowiem – ustanawiając ogólny zakaz stosowania wszelkich niezatwierdzonych przekazów na temat właściwości odżywczych i zdrowot- nych żywności, bez względu na to, czy są one wprowadzające w błąd czy nie – może jawić się jako ograniczający wolność wyrażania opinii, gwaran- towaną w art. 10 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawo- wych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.). Przepis ten wyraźnie stanowi, że: „Każdy ma prawo do wol- ności wyrażania opinii. Prawo to obejmuje wolność posiadania poglądów oraz otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe”. Wprawdzie art. 10 ust. 2 konwencji jednocześnie precyzuje, że wolność ta może zostać ograniczona w ustawie, jeśli jest to uzasadnione m.in. koniecznością ochrony zdrowia, jednakże zastanawiać się należy, na ile wymogi ustanowione w rozporzą- dzeniu nr 1924/2006, w danym konkretnym przypadku, są konieczne i od- powiednie – a więc proporcjonalne – dla zagwarantowania tej ochrony. Pytanie takie może powstać zwłaszcza w odniesieniu do wielu stosowanych w ramach znakowania i reklamy obiektywnych informacji o właściwościach środków spożywczych (np. informacji, że produkt zawiera lub nie zawiera jakiejś substancji lub składnika), gdzie kryterium oceny naukowej nie wy- daje się być adekwatne. Jak się wskazuje, to w gestii każdego konsumen- ta powinna leżeć ocena tego, jaki produkt uważa za odpowiedni dla swo- jej diety i upodobań żywieniowych. Tymczasem, ogólny zakaz używania niezatwierdzonych jako oświadczenia informacji obiektywnych lub zakaz stosowania oświadczeń w odniesieniu do żywności niezgodnej z profilami składników odżywczych może być widziany jako naruszający prawo kon- sumenta do bycia poinformowanym i odpowiednio – naruszający prawo przedsiębiorcy do informowania. Z tego względu w doktrynie proponu- 2 Zob. B. Haber, A. Meisterernst, Proposals for Revision of Regulation (EC) 1924/2006, EFFL 2011, nr 1, s. 28; V. Rubino, Gli „health claims” e l’etichettatura degli alimenti, Rivista di diritto alimentare 2014, nr 1; C. Hauer, The Regulation on Nutrition and Health Claims, EFFL 2006, nr 6, s. 360; por. też B. van der Meulen, E. van der Zee, „Through the Wine Gate”. First Step towards Human Rights Awarness in EU Food (Labelling) Law, EFFL 2013, nr 1. 18 Wstęp je się zawężającą interpretację przepisów rozporządzenia nr 1924/2006, w tym zwłaszcza tego, co należy rozumieć przez oświadczenia i co pod- lega restrykcyjnym warunkom ich stosowania. W innym kierunku zdaje się jednak iść dotychczasowe orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w którym Trybunał przyjmuje interpretację rozszerza- jącą. W wyroku z dnia 6 września 2012 r. w sprawie C-544/10 Deutsches Weintor eG v. Land Rheinland-Pfalz, LEX nr 1215236, Trybunał uznał, że „«oświadczenie zdrowotne» w rozumieniu tego rozporządzenia definio- wane jest na podstawie związku, jaki ma istnieć pomiędzy danym produk- tem żywnościowym lub jednym z jego składników, a zdrowiem. Wobec tego należy zauważyć, że ta definicja nie dostarcza żadnych wyjaśnień ani w przedmiocie tego, czy ten związek musi być bezpośredni, czy też wy- starczy związek pośredni, ani też w przedmiocie stopnia jego intensyw- ności czy trwania w czasie. W tych okolicznościach należy rozumieć poję- cie «związek» szeroko”. Cytowana sprawa dotyczyła szczególnego rodzaju środków spożywczych, tj. napojów alkoholowych. Przyszłość zaś pokaże, czy Trybunał utrzyma podobne podejście także w odniesieniu do innych rodzajów środków spożywczych. Zasygnalizowane wyżej kwestie, a także szereg innych problemów praktycznych związanych ze stosowaniem rozporządzenia nr 1924/2006, zrodziły potrzebę przygotowania niniejszego komentarza. Jest to pierw- sze tego rodzaju opracowanie na polskim rynku wydawniczym. Autorzy komentarza to prawnicy na co dzień zajmujący się doradztwem w zakre- sie prawa żywnościowego, w tym także stosowania oświadczeń żywienio- wych i zdrowotnych. Komentarz stanowi więc wypadkową praktycznych doświadczeń i problemów pojawiających się na krajowym i europejskim rynku spożywczym, a także myśli doktrynalnej (zwłaszcza zagranicz- nej) i orzecznictwa. Wierzymy, że komentarz ułatwi stosowanie rozpo- rządzenia nr 1924/2006 nie tylko przedsiębiorcom, ale także organom publicznym i konsumentom. Redaktor naukowa Agnieszka Szymecka-Wesołowska 19 Preambuła Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. Urz. UE L 404 z 30.12.2006, s. 9; sprost.: Dz. Urz. UE L 12 z 18.01.2007, s. 3; Dz. Urz. UE L 160 z 12.06.2013, s. 23; zm.: Dz. Urz. UE L 39 z 13.02.2008, s. 8 i s. 14; Dz. Urz. UE L 37 z 10.02.2010, s. 16; Dz. Urz. UE L 304 z 22.11.2011, s. 18; Dz. Urz. UE L 310 z 9.11.2012, s. 36) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając  Traktat  ustanawiający  Wspólnotę  Europejską,  w szczególności jego art. 95, uwzględniając wniosek Komisji, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Spo- łecznego3, 3 Dz. Urz. UE C 110 z 30.4.2004, s. 18. 21 Preambuła stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu4, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Coraz więcej środków spożywczych jest etykietowanych i rekla- mowanych we Wspólnocie przy wykorzystaniu oświadczeń żywieniowych  i zdrowotnych. Dla zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumen- tów i ułatwienia im wyboru, wprowadzane na rynek produkty, w tym  produkty importowane, powinny być bezpieczne i odpowiednio etykie- towane. Zróżnicowany i zrównoważony sposób odżywiania się jest nie- zbędny dla zdrowia, a znaczenie pojedynczych produktów w kontekście  ogólnej diety jest względne. (2) Różnice między przepisami krajowymi dotyczącymi takich  oświadczeń mogą utrudniać swobodny przepływ żywności i stwarzać  nierówne warunki konkurencji. Wywierają one zatem bezpośredni wpływ  na funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Konieczne jest więc przyjęcie  przepisów wspólnotowych w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdro- wotnych dotyczących żywności. (3) Przepisy ogólne dotyczące etykietowania są zawarte w dyrek- tywie 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 mar- ca 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich  w zakresie etykietowania prezentacji i reklamy środków spożywczych5.  Dyrektywa 2000/13/WE co do zasady zakazuje posługiwania się infor- macjami, które wprowadzałyby nabywcę w błąd lub przypisywałyby żyw- ności właściwości lecznicze. Niniejsze rozporządzenie powinno uzupeł- niać przepisy ogólne dyrektywy 2000/13/WE i ustanawiać szczegółowe  przepisy dotyczące stosowania skierowanych do konsumentów oświad- czeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności. (4) Niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie do wszel- kich oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych przedstawianych w prze- kazach o charakterze komercyjnym, w tym między innymi w reklamie  4 Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia 26 maja 2005 r. (Dz. Urz. UE C 117E z 18.5.2006, s. 187), wspólne stanowisko Rady z dnia 8 grudnia 2005 r. (Dz. Urz. UE C 80E z 4.4.2006, s. 43) oraz stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 16 maja 2006 r. oraz decyzja Rady z dnia 12 paź- dziernika 2006 r. 5 Dz. Urz. WE L 109 z 6.5.2000, s. 29. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2003/89/WE (Dz. Urz. UE L 308 z 25.11.2003, s. 15). 22 Preambuła rodzajowej danych kategorii żywności i w kampaniach promocyjnych  takich jak np. kampanie wspierane w całości lub w części przez orga- ny władzy publicznej. Nie powinno ono mieć zastosowania do oświad- czeń przedstawianych w przekazach o charakterze niekomercyjnym, jak  np. w wytycznych lub poradach żywieniowych, wydawanych przez orga- ny i jednostki władzy publicznej odpowiedzialne za zdrowie lub w nie- komercyjnych przekazach i informacjach w prasie oraz w publikacjach  naukowych. Niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie rów- nież do znaków towarowych i marek, które mogą być odbierane jako in- formacje żywieniowe lub zdrowotne. (5) Z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia powinny zo- stać wyłączone oznaczenia o charakterze rodzajowym wykorzystywa- ne zwyczajowo do określania właściwości danej kategorii żywności lub  napojów, które mogłyby mieć wpływ na zdrowie ludzi, jak na przykład  „ułatwiające trawienie” lub cukierki „na kaszel”. (6) Oświadczenia żywieniowe dotyczące właściwości innych niż  korzystne nie są objęte zakresem stosowania niniejszego rozporzą- dzenia. Państwa Członkowskie zamierzające wprowadzić rozwiązania  krajowe w zakresie oświadczeń żywieniowych dotyczących właściwo- ści innych niż korzystne powinny powiadomić Komisję i inne Państwa  Członkowskie o takich rozwiązaniach zgodnie z dyrektywą 98/34/WE  Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustana- wiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepi- sów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa infor- macyjnego6. (7) Na poziomie międzynarodowym w kodeksie żywnościowym  (Codex Alimentarius) w 1991 r. przyjęto ogólne wytyczne w sprawie  oświadczeń, a w roku 1997 – wytyczne w sprawie stosowania oświad- czeń żywieniowych. Komisja Kodeksu Żywnościowego przyjęła po- prawkę do tych drugich w roku 2004. Poprawka ta dotyczy włączenia  oświadczeń zdrowotnych do wytycznych z roku 1997. W sposób nale- żyty uwzględniono definicje i warunki zawarte w wytycznych kodeksu  żywnościowego. 6 Dz. Urz. WE L 204 z 21.7.1998, s. 37. Dyrektywa ostatnio zmieniona Aktem Przystąpienia z 2003 r. 23 Preambuła (8) Przewidziana w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2991/94 z dnia  5 grudnia 1994 r. określającym normy dla tłuszczów do smarowania7 możliwość stosowania oświadczenia „niskotłuszczowy” w odniesieniu do  tłuszczów do smarowania powinna możliwie jak najszybciej zostać dosto- sowana do przepisów niniejszego rozporządzenia. Do tego czasu rozpo- rządzenie (WE) nr 2991/94 ma zastosowanie do produktów nim objętych. (9) Istnieje szeroki zakres składników odżywczych i innych sub- stancji, obejmujący w szczególności, witaminy, składniki mineralne wraz  z pierwiastkami śladowymi, aminokwasy, niezbędne nienasycone kwasy  tłuszczowe, błonnik pokarmowy, różne wyciągi roślinne i ziołowe, które  wywierają określone skutki żywieniowe lub fizjologiczne i mogą znajdo- wać się w żywności oraz być przedmiotem oświadczenia. Należy zatem  ustalić ogólne zasady odnoszące się do wszystkich oświadczeń dotyczą- cych żywności w celu zapewnienia konsumentom wysokiego poziomu  ochrony, dostarczenia konsumentom wiedzy niezbędnej do dokonania  wyboru z pełną znajomością faktów, jak również stworzenia dla branży  spożywczej równych warunków konkurencji. (10) Żywność, która jest promowana przy użyciu odpowiednich  oświadczeń, może być postrzegana przez konsumentów jako produkt  o korzystniejszych właściwościach odżywczych, fizjologicznych lub zdro- wotnych niż podobne lub inne produkty, do których takie składniki od- żywcze i inne substancje nie zostały dodane. Może to skłonić konsumen- tów do podejmowania decyzji, które wpłyną bezpośrednio na całkowitą  ilość spożywanych przez nich poszczególnych składników odżywczych  lub innych substancji w sposób, który byłby niezgodny z zaleceniami na- ukowymi. Aby zapobiec takiemu niekorzystnemu efektowi właściwe jest  wprowadzenie pewnych ograniczeń dotyczących produktów opatrzonych  takimi oświadczeniami. W związku z tym czynniki takie, jak obecność  pewnych substancji lub profil składników odżywczych produktu, stano- wią odpowiednie kryteria oceny, czy produkt ten może zostać opatrzony  oświadczeniami. Stosowanie takich kryteriów na poziomie krajowym jest  wprawdzie uzasadnione, ponieważ umożliwia konsumentom dokonywa- nie świadomych wyborów w zakresie odżywiania, może jednak spowodo- 7 Dz. Urz. WE L 316 z 9.12.1994, s. 2. 24 Preambuła wać powstanie barier dla handlu wewnątrz Wspólnoty i z tego powodu  powinno być ujednolicone na poziomie wspólnotowym. Zakresem sto- sowania niniejszego rozporządzenia nie powinny być objęte informacje  i oświadczenia zdrowotne, które wspierają informacje organów krajo- wych lub Wspólnoty o szkodliwości nadużywania alkoholu. (11) Stosowanie kryterium profili składników odżywczych miało- by na celu uniknięcie sytuacji, w których oświadczenia żywieniowe lub  zdrowotne maskują ogólny status żywieniowy produktu żywnościowego,  co mogłoby wprowadzać w błąd konsumentów próbujących uwzględniać  aspekty zdrowotne przy dokonywaniu wyborów w kontekście zbilansowa- nego sposobu żywienia. Profile składników odżywczych zawarte w roz- porządzeniu powinny służyć wyłącznie określaniu sytuacji, w których  można przedstawiać odpowiednie oświadczenia. Powinny one być oparte  na ogólnie przyjętych danych naukowych dotyczących zależności między  sposobem odżywiania a zdrowiem. Profile powinny umożliwiać również  wprowadzanie innowacyjnych produktów i powinny uwzględniać zmien- ność zwyczajów i tradycji żywieniowych oraz fakt, że poszczególne pro- dukty mogą odgrywać znaczącą rolę w kontekście ogólnej diety. (12) Przy ustalaniu profili składników odżywczych powinna zo- stać uwzględniona zawartość poszczególnych składników odżywczych  i substancji o działaniu odżywczym lub fizjologicznym, szczególnie ta- kich jak: tłuszcz, tłuszcze nasycone, izomery trans kwasów tłuszczo- wych, sól/sód i cukry, których nadmierne spożycie w ramach ogólnej  diety nie jest wskazane, jak również wielo- i jednonienasycone kwasy  tłuszczowe, przyswajalne węglowodany inne niż cukry, witaminy, skład- niki mineralne, białka i błonnik pokarmowy. Przy określaniu profili  składników odżywczych powinny być brane pod uwagę różne kategorie  żywności, jak również jej miejsce i rolę w ogólnej diecie, z należytym  uwzględnieniem różnych zwyczajów żywieniowych i modeli konsumpcji  istniejących w Państwach Członkowskich. Niezbędne mogą być wyjąt- ki w celu uwzględnienia uznanych już profili składników odżywczych  w odniesieniu do określonej żywności lub niektórych kategorii żyw- ności, w zależności od ich roli i znaczenia w sposobie żywienia popu- lacji. Wymagałoby to złożonych działań o charakterze technicznym,  a przyjęcie odpowiednich środków powinno zostać powierzone Komi- 25 Preambuła sji, z uwzględnieniem stanowiska Europejskiego Urzędu ds. Bezpie- czeństwa Żywności. (13) Suplementy żywnościowe, zdefiniowane w dyrektywie 2002/46/ WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. w spra- wie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do  suplementów żywnościowych8, występujące w postaci płynnej i zawiera- jące więcej niż 1,2  objętości alkoholu nie są uznawane za napoje w ro- zumieniu niniejszego rozporządzenia. (14) Wiele oświadczeń umieszczanych obecnie na etykietach i wy- korzystywanych w reklamach żywności w niektórych Państwach Człon- kowskich dotyczy substancji, których korzystne działanie nie zostało  wykazane lub co do których nie istnieje jeszcze jednoznaczne stanowi- sko naukowe. Należy zagwarantować, że w odniesieniu do substancji,  których dotyczy oświadczenie, uzyskano potwierdzenie ich korzystnego  działania odżywczego lub fizjologicznego. (15) Aby zapewnić, że zamieszczane oświadczenia są zgodne z praw- dą, konieczne jest, by substancja będąca przedmiotem oświadczenia była  obecna w produkcie końcowym w wystarczających ilościach lub by dana  substancja była nieobecna lub obecna w ilościach odpowiednio zmniej- szonych, tak by powodować zgodne z oświadczeniem działanie odżyw- cze lub fizjologiczne. Substancja ta powinna być ponadto przyswajalna  przez organizm. Dodatkowo, w odpowiednich przypadkach, znacząca  ilość substancji, która według oświadczenia ma działanie odżywcze lub  fizjologiczne, powinna być dostarczana w takiej ilości żywności, jakiej  spożycia można racjonalnie oczekiwać. (16) Ważne jest, by oświadczenia dotyczące żywności były zrozumia- łe dla konsumenta oraz właściwe jest zapewnienie wszystkim konsumen- tom ochrony przed oświadczeniami wprowadzającymi w błąd. Jednak- że po przyjęciu dyrektywy Rady 84/450/EWG z dnia 10 września 1984 r.  w sprawie reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej9 Try- bunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w orzecznictwie w spra- 8 Dz. Urz. WE L 183 z 12.7.2002, s. 51. Dyrektywa zmieniona dyrektywą Komisji 2006/37/WE (Dz. Urz. UE L 94 z 1.4.2006, s. 32). 9 Dz. Urz. WE L 250 z 19.9.1984, s. 17. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 149 z 11.6.2005, s. 22). 26 Preambuła wach dotyczących reklamy uznaje konieczność badania jej wpływu na  hipotetycznego, typowego konsumenta. Zgodnie z zasadą proporcjonal- ności oraz w celu umożliwienia skutecznego stosowania zawartych w ni- niejszym rozporządzeniu środków ochronnych, niniejsze rozporządze- nie przyjmuje za punkt odniesienia przeciętnego konsumenta, który jest  odpowiednio poinformowany oraz spostrzegawczy i ostrożny, z uwzględ- nieniem czynników społecznych, kulturowych i językowych zgodnie z wy- kładnią Trybunału Sprawiedliwości, jednak umożliwia również ochro- nę konsumentów, których cechy czynią ich szczególnie podatnymi na  oświadczenia wprowadzające w błąd. Jeżeli oświadczenie skierowane jest  do konkretnej grupy konsumentów, takiej jak dzieci, siłę oddziaływania  takiego oświadczenia należy ocenić z perspektywy przeciętnego członka  tej grupy. Pojęcie przeciętnego konsumenta nie jest oparte na danych  statystycznych. Przy ustalaniu typowej reakcji przeciętnego konsumenta  w danym przypadku sądy i organy krajowe będą musiały się opierać na  własnej ocenie sytuacji, przy uwzględnieniu orzecznictwa Europejskie- go Trybunału Sprawiedliwości. (17)  Głównym  aspektem  branym  pod  uwagę  przy  stosowaniu  oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych powinno być potwierdzenie  naukowe, a podmioty działające na rynku spożywczym stosując takie  oświadczenia powinny je uzasadniać. Oświadczenie powinno być po- twierdzone naukowo poprzez uwzględnienie ogółu dostępnych danych  naukowych i poprzez ocenę mocy naukowej dowodów. (18) Oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne nie powinno być za- mieszczane, jeżeli nie jest zgodne z ogólnie przyjętymi zasadami żywie- niowymi i zdrowotnymi lub, jeżeli stanowi zachętę lub przyzwolenie dla  nadmiernego spożycia jakiejkolwiek żywności lub, jeżeli dyskredytuje  dobre praktyki żywieniowe. (19) Z uwagi na pozytywny wizerunek żywności opatrzonej oświad- czeniami żywieniowymi i zdrowotnymi oraz potencjalny wpływ, jaki ta  żywność może mieć na zwyczaje żywieniowe i całkowite spożycie składni- ków odżywczych, konsument powinien mieć możliwość oceny ich ogólnej  jakości żywieniowej. Dlatego określanie wartości odżywczej na wszyst- kich środkach spożywczych opatrzonych oświadczeniami zdrowotnymi  powinno być obowiązkowe i wyczerpujące. 27 Preambuła (20) Przepisy ogólne dotyczące oznaczania wartości odżywczej za- warte są w dyrektywie Rady 90/496/EWG z dnia 24 września 1990 r.  w sprawie oznaczania wartości odżywczej środków spożywczych10. Zgod- nie z tą dyrektywą, jeżeli na etykiecie, w prezentacji lub w reklamie, z wy- jątkiem reklamy ogólnej, zawarta jest informacja żywieniowa, określanie  wartości odżywczej powinno być obowiązkowe. Jeżeli oświadczenie ży- wieniowe dotyczy cukrów, tłuszczów nasyconych, błonnika pokarmowego  lub sodu, informacje, których podawanie jest wymagane, powinny obej- mować informacje z grupy 2 zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ust. 1  dyrektywy 90/496/EWG. Aby osiągnąć wysoki poziom ochrony konsu- mentów, obowiązek podawania informacji z grupy 2 powinien mieć od- powiednie zastosowanie tam, gdzie stosowane jest jakiekolwiek oświad- czenie zdrowotne, z wyjątkiem reklamy ogólnej. (21) Należy ponadto sporządzić wykaz dopuszczalnych oświadczeń  żywieniowych i konkretnych warunków ich stosowania w oparciu o wa- runki stosowania takich oświadczeń przyjęte na szczeblu krajowym lub  międzynarodowym oraz określone w przepisach wspólnotowych. Jakie- kolwiek oświadczenie uznane za mające takie samo znaczenie dla kon- sumentów jak oświadczenie żywieniowe zawarte w wyżej wymienionym  wykazie powinno podlegać takim samym, określonym w nim warun- kom stosowania. Na przykład oświadczenia dotyczące dodatku witamin  i składników mineralnych, takie jak „z ...”, „z odtworzoną zawartoś- cią ...”, „z dodatkiem ...” lub „wzbogacone ...” powinny podlegać warun- kom dla oświadczenia „źródło ...”. Wykaz ten powinien być regularnie  aktualizowany w celu uwzględnienia nowych osiągnięć nauki i techniki.  Ponadto w przypadku oświadczeń porównawczych konieczne jest wska- zanie porównywanych produktów w sposób pozwalający na ich rozpo- znanie przez konsumenta końcowego. (22) Warunki dla oświadczeń takich jak „nie zawiera laktozy” lub  „produkt bezglutenowy”, kierowane do grupy konsumentów ze określo- nymi zaburzeniami zdrowotnymi, powinny być przedmiotem dyrektywy  Rady 89/398/EWG z dnia 3 maja 1989 r. w sprawie zbliżenia ustawo- dawstw Państw Członkowskich odnoszących się do środków spożywczych  10 Dz. Urz. WE L 276 z 6.10.1990, s. 40. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą Komisji 2003/120/WE (Dz. Urz. UE L 333 z 20.12.2003, s. 51). 28 Preambuła specjalnego przeznaczenia żywieniowego11. Ponadto dyrektywa ta stwa- rza możliwość wskazywania na środkach spożywczych przeznaczonych  do normalnego spożycia, że mogą one być stosowane przez wspomnia- ne wyżej grupy konsumentów, jeżeli spełniają one warunki pozwalające  na takie stwierdzenie. Do czasu ustalenia warunków stosowania takich  stwierdzeń na poziomie Wspólnoty Państwa Członkowskie mogą utrzy- mać w mocy lub przyjąć właściwe środki krajowe. (23) Na stosowanie oświadczeń zdrowotnych we Wspólnocie powin- no się zezwalać jedynie po dokonaniu oceny naukowej spełniającej naj- wyższe możliwe standardy. Aby zapewnić ujednoliconą ocenę naukową  takich oświadczeń, powinna być ona przeprowadzana przez Europej- ski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności. Wnioskodawca powinien mieć  możliwość uzyskania na żądanie dostępu do akt swojej sprawy, w celu  sprawdzenia stanu zaawansowania postępowania. (24) Obok czynników żywieniowych istnieje wiele innych czynni- ków, które mogą mieć wpływ na stan psychiczny i zachowanie. Informo- wanie o tych funkcjach jest więc bardzo złożone i trudno jest w krótkim  oświadczeniu na etykiecie lub w reklamie żywności zawrzeć obszerne,  zgodne z prawdą i istotne informacje. Dlatego właściwe jest, przy stoso- waniu oświadczeń o efektach psychologicznych i wpływie na zachowanie,  wymaganie uzasadnienia naukowego. (25) W świetle dyrektywy Komisji 96/8/WE z dnia 26 lutego 1996 r.  w sprawie żywności przeznaczonej do stosowania w dietach o obniżonej  wartości energetycznej12, która zabrania umieszczania na etykietach,  przy prezentacji i w reklamie produktów będących przedmiotem tej dy- rektywy jakichkolwiek informacji na temat szybkości lub wielkości obni- żenia masy ciała w następstwie stosowania tych produktów, uważa się za  stosowne rozszerzenie tego ograniczenia na wszelkiego rodzaju żywność. (26) Oświadczenia zdrowotne inne niż odnoszące się do zmniejsze- nia ryzyka choroby oraz do rozwoju i zdrowia dzieci, oparte na ogólnie  zaakceptowanych danych naukowych, powinny być poddawane odręb- nemu procesowi oceny i uzyskiwania zezwolenia. Konieczne jest zatem  11 Dz. Urz. WE L 186 z 30.6.1989, s. 27. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 284 z 31.10.2003, s. 1). 12 Dz. Urz. WE L 55 z 6.3.1996, s. 22. 29 Preambuła przyjęcie wspólnotowego wykazu takich dozwolonych oświadczeń po za- sięgnięciu opinii Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności.  Ponadto, w celu pobudzania innowacyjności, oświadczenia zdrowotne  oparte na nowo opracowanych danych naukowych powinny podlegać  przyspieszonej procedurze udzielania zezwoleń. (27) Aby nadążać za postępem naukowym i technologicznym, po- wyższy wykaz należy niezwłocznie aktualizować, kiedy tylko zajdzie taka  konieczność. Aktualizacje takie stanowią środki wykonawcze o charakte- rze technicznym, a ich przyjęcie powinno być powierzone Komisji w celu  uproszczenia i przyspieszenia procedury. (28) Sposób odżywiania się jest jednym z wielu czynników wpływa- jących na występowanie u ludzi niektórych chorób. Na zapadanie ludzi  na niektóre choroby mogą mieć wpływ również inne czynniki, takie jak  wiek, uwarunkowania genetyczne, poziom aktywności fizycznej, stosowa- nie tytoniu i innych używek, warunki środowiskowe i stres. W związku  z tym do informacji dotyczących zmniejszania ryzyka choroby powin- ny mieć zastosowanie szczegółowe wymagania dotyczące etykietowania. (29) Aby zagwarantować, że oświadczenia zdrowotne są zgodne  z prawdą, zrozumiałe, rzetelne i przydatne dla konsumenta przy wy- borze zdrowego sposobu żywienia, opinie wydawane przez Europejski  Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz przeprowadzane następnie  procedury powinny uwzględniać sposób formułowania i przedstawia- nia oświadczeń zdrowotnych. (30) W niektórych przypadkach naukowa ocena ryzyka nie może  dostarczyć wszystkich informacji, na których powinna opierać się de- cyzja dotycząca zarządzania ryzykiem. Należy zatem wziąć pod uwagę  inne zasadne czynniki, istotne dla rozważanej sprawy. (31) W celu zapewnienia przejrzystości oraz aby uniknąć wielokrot- nego składania wniosków dotyczących oświadczeń już poddanych ocenie,  Komisja powinna stworzyć i aktualizować publiczny rejestr zawierający  wykazy takich oświadczeń. (32) W celu rozwoju badań naukowych prowadzonych przez prze- mysł rolno-spożywczy powinna być zapewniona właściwa ochrona in- westycji producentów innowacyjnych dokonanych podczas gromadzenia  informacji i danych na poparcie wniosku składanego zgodnie z niniej- 30 Preambuła szym rozporządzeniem. Ochrona ta musi być jednak ograniczona cza- sowo, aby uniknąć niepotrzebnych powtórzeń badań i analiz oraz aby  ułatwić możliwość korzystania z tych oświadczeń przez małe i średnie  przedsiębiorstwa (MŚP), które rzadko dysponują zasobami finansowy- mi pozwalającymi na prowadzenie działalności badawczej. (33) MŚP stanowią istotną wartość dodaną dla europejskiego prze- mysłu żywieniowego pod względem jakości oraz kultywowania różnych  zwyczajów żywieniowych. Aby ułatwić wdrażanie niniejszego rozporzą- dzenia, Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności powinien udo- stępnić we właściwym czasie odpowiednie wskazówki techniczne oraz  narzędzia, w szczególności dla MŚP. (34) Biorąc pod uwagę szczególny charakter środków spożywczych  opatrzonych oświadczeniami, organom kontrolnym należy udostępnić,  oprócz środków, które zwykle są do ich dyspozycji, dodatkowe środki  ułatwiające skuteczną kontrolę takich produktów. (35) Niezbędne są odpowiednie środki przejściowe, aby podmioty  działające na rynku spożywczym mogły dostosować się do przepisów ni- niejszego rozporządzenia. (36) Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, mianowicie zapew- nienie skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego w odniesieniu  do oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych przy jednoczesnym zapew- nieniu wysokiego poziomu ochrony konsumentów, nie może zostać osiąg- nięty w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie i można go  w związku z tym lepiej osiągnąć na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może  podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości, określoną w art. 5  Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym arty- kule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne  do osiągnięcia tego celu. (37) Środki niezbędne do wprowadzenia w życie niniejszego rozpo- rządzenia powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE  z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania upraw- nień wykonawczych przyznanych Komisji13, PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: 13 Dz. Urz. WE L 184 z 17.7.1999, s. 23. 31 Artykuł 1 Rozdział I. Przedmiot, zakres stosowania i definicje Rozdział I PRZEDMIOT, ZAKRES STOSOWANIA I DEFINICJE Artykuł 1 Przedmiot i zakres stosowania 1. Niniejsze rozporządzenie harmonizuje przepisy ustawowe, wy- konawcze i działania administracyjne Państw Członkowskich odnoszą- ce się do oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych w celu zapewnienia  skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego przy jednoczesnym  zapewnianiu wysokiego poziomu ochrony konsumentów. 2. Niniejsze rozporządzenie znajduje zastosowanie do oświadczeń  żywieniowych i zdrowotnych zawartych w przekazach komercyjnych, za- równo w etykietowaniu, przy prezentacji, jak i w reklamach żywności,  przeznaczonej dla konsumentów końcowych. Artykuł 7 oraz art. 10 ust. 2 lit. a) i b) nie mają zastosowania  do produktów żywnościowych niepaczkowanych (łącznie ze świeżymi  produktami, takimi jak owoce, warzywa lub chleb) przeznaczonych  na sprzedaż konsumentowi finalnemu lub przeznaczonych dla za- kładów żywienia zbiorowego, a także do produktów żywnościowych  pakowanych w miejscu sprzedaży na życzenie kupującego lub pacz- kowanych w celu niezwłocznej sprzedaży. Do czasu ostatecznego przy- jęcia środków wspólnotowych, mających na celu zmianę elementów  innych niż istotne niniejszego rozporządzenia również poprzez jego  uzupełnienie, zgodnie z procedurą regulacyjną połączona z kontro- 32 Przedmiot i zakres stosowania Artykuł 1 lą, o której mowa w art. 25 ust. 3, obowiązywać mogą w tym wzglę- dzie przepisy krajowe. Niniejsze rozporządzenie znajduje również zastosowanie do żywno- ści przeznaczonej dla restauracji, szpitali, szkół, stołówek i podobnych  instytucji żywienia zbiorowego. 3. Znak towarowy, marka lub nazwa marketingowa pojawiające się  na etykiecie, przy prezentacji lub w reklamie żywności, która może być  odbierana jako oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne, mogą być stoso- wane bez poddania ich procedurze uzyskania zezwolenia przewidzianej  w niniejszym rozporządzeniu pod warunkiem, że towarzyszy im oświad- czenie żywieniowe lub zdrowotne na tej samej etykiecie, przy prezenta- cji lub w reklamie, które spełnia wymogi niniejszego rozporządzenia. 4. W przypadku określeń o charakterze rodzajowym tradycyjnie  stosowanych w celu podkreślenia szczególnych cech danego rodzaju żyw- ności lub napojów mogących mieć wpływ na zdrowie ludzkie możliwe jest  przyjęcie odstępstwa od ust. 3, mającego na celu zmianę elementów in- nych niż istotne niniejszego rozporządzenia poprzez jego uzupełnienie,  zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa  w art. 25 ust. 3, na wniosek zainteresowanych podmiotów działających  na rynku spożywczym. Wniosek jest przesyłany właściwemu organowi  krajowemu państwa członkowskiego, który niezwłocznie przekazuje go  Komisji. Komisja przyjmuje i podaje do wiadomości publicznej przepisy  dotyczące podmiotów działających na rynku spożywczym, zgodnie z któ- rymi należy sporządzać tego rodzaju wnioski, w celu zagwarantowania  rozpatrzenia ich w przejrzysty sposób i w rozsądnym terminie. 5. Niniejsze rozporządzenie jest stosowane bez uszczerbku dla na- stępujących przepisów wspólnotowych:   a)  dyrektywy Rady 89/398/EWG i przyjętych dyrektyw odnoszących  się do środków spożywczych przeznaczonych do szczególnych celów;   b)  dyrektywy Rady 80/777/EWG z dnia 15 lipca 1980 r. w sprawie  zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich w zakresie wy- dobywania i wprowadzania do obrotu naturalnych wód mine- ralnych14; 14 Dz. Urz. WE L 229 z 30.8.1980, s. 1. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003. 33 Artykuł 1 Rozdział I. Przedmiot, zakres stosowania i definicje   c)  dyrektywy Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie ja- kości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi15;   d)  dyrektywy 2002/46/WE. Spis treści 1. Uwaga wstępna �������������������������������������������������������������������������������� 23 1. Uwaga wstępna �������������������������������������������������������������������������������� 35 2. Cele rozporządzenia nr 1924/2006 (art. 1 ust. 1) ����������������������������� 23 2. Cele rozporządzenia nr 1924/2006 (art. 1 ust. 1) ����������������������������� 35 3. Zakres zastosowania rozporządzenia nr 1924/2006 (art. 1 ust. 2) ��� 25 3. Zakres zastosowania rozporządzenia nr 1924/2006 (art. 1 ust. 2) ��� 38 3.1. Pojęcie przekazu komercyjnego ������������������������������������������������ 26 3.1. Pojęcie przekazu komercyjnego ������������������������������������������������ 38 3.2. Pojęcie oznakowania, prezentacji i reklamy żywności ��������������� 32 3.2. Pojęcie oznakowania, prezentacji i reklamy żywności ��������������� 44 3.3. Adresaci oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych ������������������� 35 3.3. Adresaci oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych ������������������� 47 3.4. Towary niepaczkowane �������������������������������������������������������������� 42 3.4. Towary niepaczkowane �������������������������������������������������������������� 53 4. Znaki towarowe, marki i nazwy marketingowe (art. 1 ust. 3) ������������ 43 4. Znaki towarowe, marki i nazwy marketingowe (art. 1 ust. 3) ������������ 55 4.1. Uwagi ogólne ����������������������������������������������������������������������������� 43 4.1. Uwagi ogólne ����������������������������������������������������������������������������� 55 4.2. Pojęcie znaku towarowego, marki i nazwy marketingowej �������� 44 4.2. Pojęcie znaku towarowego, marki i nazwy marketingowej �������� 56 4.3. Kryterium oceny odbioru znaku, marki lub nazwy ��������������������� 47 4.3. Kryterium oceny odbioru znaku, marki lub nazwy ��������������������� 59 4.4. Zakres zwolnienia ���������������������������������������������������������������������� 48 4.4. Zakres zwolnienia ���������������������������������������������������������������������� 59 4.5. Relacja znaku towarowego, marki lub nazwy marketingowej 4.5. Relacja znaku towarowego, marki lub nazwy marketingowej do oświadczenia towarzyszącego ��������������������������������������������� 50 do oświadczenia towarzyszącego ��������������������������������������������� 62 4.6. Miejsce umieszczenia oświadczenia towarzyszącego 4.6. Miejsce umieszczenia oświadczenia towarzyszącego w oznakowaniu �����
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne w oznakowaniu, prezentacji i reklamie żywności. Komentarz
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: