Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00089 008481 11000794 na godz. na dobę w sumie
PC hardware. Almanach. Wydanie III - książka
PC hardware. Almanach. Wydanie III - książka
Autor: , Liczba stron: 1040
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 83-7361-342-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> hardware >> elementy komputera
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

'PC hardware. Almanach' to wyczerpujący przewodnik dla wszystkich, którzy składają, modernizują i naprawiają komputery PC zgodne z platformą Intela. Oprócz podstawowych informacji i wskazówek autorzy zamieścili w nim szczegółowe omówienie płyt głównych, procesorów, pamięci, stacji dyskietek, twardych dysków, napędów optycznych, streamerów, kart graficznych, urządzeń wejściowych, podzespołów audio, portów komunikacyjnych, zasilaczy i wielu innych elementów.

Ci, którzy chcą nabyć peceta, dowiedzą się na co należy zwrócić uwagę i czego trzeba unikać. Osoby chcące składać komputery poznają po kolei wszystkie kluczowe komponenty i dowiedzą się, które urządzenia warto kupić i jak złożyć z nich działający komputer PC. Posiadacze starszego sprzętu dowiedzą się, jak można go zmodernizować i czy ma to w ogóle sens. Właściciele 'szwankujących' komputerów nauczą się lokalizować przyczyny problemów i prawidłowo dobierać i instalować 'części zamienne'.

Książka została zaktualizowana tak, by opisywać najnowsze dostępne na rynku komponenty komputerów PC.

Podsumowaniem książki jest rozdział pokazujący w najdrobniejszych szczegółach, jak z zakupionych podzespołów złożyć działającego peceta. Jeśli jesteś maniakiem sprzętu komputerowego, 'PC Hardware. Almanach' powinien znaleźć się na honorowym miejscu w Twojej biblioteczce -- jeśli maniakiem nie jesteś, zostaniesz nim dzięki tej książce.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

IDZ DO IDZ DO PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ SPIS TREĎCI SPIS TREĎCI KATALOG KSI¥¯EK KATALOG KSI¥¯EK KATALOG ONLINE KATALOG ONLINE ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG TWÓJ KOSZYK TWÓJ KOSZYK DODAJ DO KOSZYKA DODAJ DO KOSZYKA CENNIK I INFORMACJE CENNIK I INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE O NOWOĎCIACH O NOWOĎCIACH ZAMÓW CENNIK ZAMÓW CENNIK CZYTELNIA CZYTELNIA FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE Wydawnictwo Helion ul. Chopina 6 44-100 Gliwice tel. (32)230-98-63 e-mail: helion@helion.pl PC hardware. Almanach. Wydanie III Autorzy: Robert Bruce Thompson, Barbara Fritchman Thompson T³umaczenie: Micha³ Dadan (rozdz. 0 – 3, 14 – 16, 28), Zygmunt Wereszczyñski (rozdz. 4 – 12), Rados³aw Meryk (rozdz. 13, 17 – 27) ISBN: 83-7361-342-0 Tytu³ orygina³u: PC Hardware in a Nutshell, 3rd Edition Format: B5, stron: 1038 „PC hardware. Almanach” to wyczerpuj¹cy przewodnik dla wszystkich, którzy sk³adaj¹, modernizuj¹ i naprawiaj¹ komputery PC zgodne z platform¹ Intela. Oprócz podstawowych informacji i wskazówek autorzy zamieġcili w nim szczegó³owe omówienie p³yt g³ównych, procesorów, pamiêci, stacji dyskietek, twardych dysków, napêdów optycznych, streamerów, kart graficznych, urz¹dzeñ wejġciowych, podzespo³ów audio, portów komunikacyjnych, zasilaczy i wielu innych elementów. Ci, którzy chc¹ nabyæ peceta, dowiedz¹ siê na co nale¿y zwróciæ uwagê i czego trzeba unikaæ. Osoby chc¹ce sk³adaæ komputery poznaj¹ po kolei wszystkie kluczowe komponenty i dowiedz¹ siê, które urz¹dzenia warto kupiæ i jak z³o¿yæ z nich dzia³aj¹cy komputer PC. Posiadacze starszego sprzêtu dowiedz¹ siê, jak mo¿na go zmodernizowaæ i czy ma to w ogóle sens. W³aġciciele „szwankuj¹cych” komputerów naucz¹ siê lokalizowaæ przyczyny problemów i prawid³owo dobieraæ i instalowaæ „czêġci zamienne”. Ksi¹¿ka zosta³a zaktualizowana tak, by opisywaæ najnowsze dostêpne na rynku komponenty komputerów PC. • Szczegó³owe informacje na temat nowych p³yt g³ównych i chipsetów produkowanych przez firmy: Intel, nVIDIA, SiS i VIA. • Dok³adne omówienie procesorów Intel Pentium 4 i Pentium 5 oraz AMD Athlon, Opteron i Athlon 64 • Ca³oġciowy przegl¹d dostêpnych modu³ów pamiêci, w tym DDR i DDR-II • Wszystko o najnowszych i przysz³ych standardach twardych dysków, w tym o specyfikacjach SCSI, ATA/133, Serial ATA i 48-bitowym logicznym adresowaniu bloków • Szczegó³owe omówienie napêdów DVD, DVD-RAM, DVD-R/RW oraz DVD+R/RW • Wyczerpuj¹ce informacje na temat monitorów LCD, porady dla kupuj¹cych i omówienie wad i zalet tych urz¹dzeñ • Mnóstwo informacji na temat radzenia sobie z problemami • Praktyczne rady dotycz¹ce konfigurowania i optymalizowania sprzêtu w systemach Linux i Windows Podsumowaniem ksi¹¿ki jest rozdzia³ pokazuj¹cy w najdrobniejszych szczegó³ach, jak z zakupionych podzespo³ów z³o¿yæ dzia³aj¹cego peceta. Jeġli jesteġ maniakiem sprzêtu komputerowego, „PC Hardware. Almanach” powinien znaleĥæ siê na honorowym miejscu w Twojej biblioteczce — jeġli maniakiem nie jesteġ, zostaniesz nim dziêki tej ksi¹¿ce. 5RKUVTGħEK Przedmowa ......................................................................................................................11 Wstęp ................................................................................................................................13 Rozdział 1. Podstawy ....................................................................................................21 Standardy ...................................................1...................................................1................ ..........................21 Komponenty i technologie stosowane w komputerach PC...................................................1.........24 Zasoby systemowe ...................................................1...................................................1......... .................37 Składanie lub kupowanie peceta...................................................1......................................................53 Modernizacja peceta...................................................1...................................................1...... ..................57 Jak mądrze kupować podzespoły ...................................................1....................................................61 Co można robić ze starymi komputerami ...................................................1......................................67 Rozdział 2. Praca ze sprzętem .....................................................................................71 Reguły rządzące modernizowaniem pecetów ...................................................1...............................72 Narzędzia ...................................................1...................................................1................ ..........................77 Ogólne procedury...................................................1...................................................1......... ...................88 Rozdział 3. Płyty główne ............................................................................................109 Charakterystyka płyt głównych ...................................................1.....................................................109 Wybór właściwej płyty głównej ...................................................1.....................................................168 Instalowanie płyty głównej ...................................................1.............................................................174 Uaktualnianie BIOS-u ...................................................1...................................................1..... ..............180 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................184 6 Spis treści Rozdział 4. Procesory ..................................................................................................187 Budowa procesora ...................................................1...................................................1......... ................187 Procesory firmy Intel...................................................1...................................................1.... .................190 Procesory firmy AMD...................................................1...................................................1...... .............221 Zasady wyboru procesora...................................................1...................................................1.. ..........237 Procesory przygotowywane przez firmy AMD i Intel...................................................1...............244 Instalacja procesora ...................................................1...................................................1.......................252 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................266 Rozdział 5. Pamięć komputera...................................................................................269 Zrozumieć pamięć ...................................................1...................................................1.........................269 Metody dostępu do pamięci ...................................................1...................................................1........271 Opóźnienie sygnału CAS ...................................................1...................................................1... ..........279 Obudowy pamięci ...................................................1...................................................1.........................281 Jaka pojemność pamięci jest wystarczająca? ...................................................1................................289 Wskazówki dotyczące wyboru pamięci...................................................1........................................292 Instalacja pamięci...................................................1...................................................1...........................299 Wykrywanie usterek związanych z instalacją i działaniem pamięci ..........................................304 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................307 Rozdział 6. Napędy dyskietek ....................................................................................309 Rodzaje i formaty dyskietek ...................................................1...........................................................310 Rodzaje napędów ...................................................1...................................................1.......... ................313 Interfejs i okablowanie napędu dyskietek ...................................................1....................................315 Instalacja napędu dyskietek ...................................................1............................................................317 Praca z napędami dyskietek ...................................................1...........................................................321 Praca ze starymi formatami dyskietek ...................................................1..........................................322 Odzyskiwanie danych z dyskietek ...................................................1................................................324 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................325 Rozdział 7. Napędy dyskietek o dużej pojemności ...............................................327 Rodzaje napędów dyskietek o wysokiej pojemności ...................................................1..................329 Wybór napędów dyskietek o dużej pojemności...................................................1..........................334 Użycie napędu Zip lub SuperDisk z interfejsem ATAPI jako urządzenia rozruchowego ......341 Kłopoty z przypisaniem literowego oznaczenia do napędu ...................................................1.....342 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................342 Rozdział 8. Wymienne dyski twarde ........................................................................345 Zastosowanie przenośnych i zewnętrznych napędów dysków twardych.................................346 Wymienne dyski kasetowe ...................................................1...................................................1.. ........349 Spis treści 7 Wymienne dyski twarde o konstrukcji kieszeniowej ...................................................1.................351 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................351 Rozdział 9. Napędy taśmowe .....................................................................................353 Metody zapisu danych na taśmie ...................................................1..................................................353 Wybór napędu taśmowego ...................................................1...................................................1... .......360 Instalacja i konfiguracja napędu taśmowego ...................................................1...............................364 Konserwacja napędu taśmowego...................................................1...................................................373 Rozwiązywanie problemów z napędem taśmowym...................................................1..................375 Mała tajemnica długich nazw plików ...................................................1...........................................376 Strategia tworzenia kopii zapasowych................1...................................................1........................ ..378 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................385 Rozdział 10. Napędy CD-ROM..................................................................................389 Podstawowe informacje na temat płyt CD...................................................1...................................390 Wydajność napędu płyt CD-ROM ...................................................1.................................................393 Wybór napędu CD-ROM...................................................1...................................................1...... ........400 Instalacja i konfiguracja napędu CD-ROM...................................................1...................................403 Czyszczenie napędu CD-ROM ...................................................1...................................................1....418 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................419 Rozdział 11. Nagrywarki płyt CD.............................................................................421 Nagrywarki płyt CD i nośniki ...................................................1........................................................421 Formaty płyt CD do zapisu...................................................1...................................................1..........432 Metody nagrywania płyt CD ...................................................1...................................................1.......442 Zabezpieczenie przed niedopełnieniem bufora...................................................1...........................448 Wybór nagrywarki płyt CD ...................................................1...................................................1. ........450 Oprogramowanie nagrywarki płyt CD...................................................1.........................................452 Instalacja i konfiguracja nagrywarki płyt CD ...................................................1..............................454 Aktualizacja wewnętrznego oprogramowania nagrywarki płyt CD ..........................................456 Problemy z nośnikami ...................................................1...................................................1..... .............462 Wypalanie płyt CD...................................................1...................................................1........ ................470 Specyficzne problemy i zastosowania...................................................1...........................................477 Rozwiązywanie problemów z zapisywalnymi płytami CD ...................................................1......482 Dodatkowe źródła informacji o płytach CD-R(W)...................................................1......................489 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................489 Rozdział 12. Napędy płyt DVD..................................................................................493 Napędy DVD-ROM ...................................................1...................................................1.......................493 Płyty DVD do zapisu jedno- i wielokrotnego ...................................................1..............................496 Instalacja i konfiguracja napędu płyt DVD ...................................................1..................................507 8 Spis treści Rozwiązywanie problemów z napędami DVD ...................................................1...........................516 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................516 Rozdział 13. Interfejsy dysku twardego ...................................................................519 IDE ...................................................1...................................................1...................... .............................521 Szeregowy ATA ...................................................1...................................................1............ .................548 SCSI ...................................................1...................................................1..................... .............................554 ATA a SCSI ...................................................1...................................................1............... ......................571 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................575 Rozdział 14. Dyski twarde..........................................................................................577 Jak działa dysk twardy ...................................................1...................................................1.................577 Jak wybrać twardy dysk...................................................1...................................................1... ............580 Instalowanie dysku PATA (standardowego napędu ATA) ...................................................1......589 Instalowanie dysku SATA...................................................1...................................................1.. ..........602 Instalowanie dysku SCSI ...................................................1...................................................1.. ............605 Przygotowanie twardego dysku do pracy ...................................................1...................................607 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................622 Rozdział 15. Karty graficzne ......................................................................................623 Charakterystyka kart graficznych...................................................1..................................................623 Wybór karty graficznej ...................................................1...................................................1... ..............640 Instalowanie karty graficznej...................................................1..........................................................643 Konfiguracja karty graficznej w systemach Windows 98/Me/2000/XP ...................................643 Konfiguracja karty graficznej pod Linuksem...................................................1...............................651 Rozwiązywanie problemów z kartami graficznymi ...................................................1...................652 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................656 Rozdział 16. Monitory .................................................................................................659 Monitory CRT...................................................1...................................................1............. ....................659 Monitory ciekłokrystaliczne...................................................1............................................................672 Instalacja i konfiguracja monitora...................................................1..................................................684 Rozwiązywanie problemów z monitorami ...................................................1..................................687 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................694 Rozdział 17. Karty dźwiękowe ..................................................................................697 Rodzaje dźwięku PC ...................................................1...................................................1.....................698 Metody syntezy MIDI ...................................................1...................................................1...... .............704 Dźwięki ładowalne...................................................1...................................................1........................705 Komponenty karty dźwiękowej ...................................................1.....................................................705 Charakterystyki kart dźwiękowych ...................................................1..............................................710 Spis treści 9 Wybór karty dźwiękowej ...................................................1...................................................1... ..........714 Instalacja kart dźwiękowych...................................................1...........................................................717 Konfiguracja karty dźwiękowej w systemie Windows 95/98/2000/XP....................................718 Konfiguracja karty dźwiękowej w systemie Linux ...................................................1.....................719 Rozwiązywanie problemów związanych z kartą dźwiękową ...................................................1..721 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................725 Rozdział 18. Głośniki i słuchawki ............................................................................727 Właściwości głośników i słuchawek...................................................1..............................................727 Wybór głośników i słuchawek ...................................................1.......................................................729 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................731 Rozdział 19. Klawiatury .............................................................................................733 Typy przełączników klawiatury ...................................................1....................................................735 Style klawiatur ...................................................1...................................................1.......... .....................736 Interfejsy klawiatury ...................................................1...................................................1.... .................736 Wybór klawiatury...................................................1...................................................1......... .................739 Konfiguracja klawiatury ...................................................1...................................................1.. .............741 Czyszczenie klawiatury ...................................................1...................................................1... .............743 Rozwiązywanie problemów z klawiaturami i ich naprawa...................................................1......746 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................746 Rozdział 20. Myszy i urządzenia trackball .............................................................749 Myszy a trackballe...................................................1...................................................1....... ..................749 Właściwości myszy...................................................1...................................................1........................750 Wybór myszy ...................................................1...................................................1.............. ...................754 Konfiguracja myszy lub trackballa ...................................................1................................................755 Czyszczenie myszy...................................................1...................................................1........................758 Rozwiązywanie problemów z myszą...................................................1............................................759 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................760 Rozdział 21. Kontrolery gier.......................................................................................763 Właściwości kontrolerów gier ...................................................1........................................................764 Interfejs portu gier ...................................................1...................................................1..... ....................766 Wybór kontrolera gier...................................................1...................................................1.... ...............769 Instalacja kontrolerów gier...................................................1..............................................................770 Rozwiązywanie problemów z kontrolerami gier ...................................................1........................770 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................776 Rozdział 22. Transmisja szeregowa ..........................................................................777 Przegląd wiadomości o transmisji szeregowej ...................................................1............................777 Porty szeregowe...................................................1...................................................1.......... ...................784 10 Spis treści Kable szeregowe ...................................................1...................................................1.......... ..................799 Instalacja i konfiguracja sprzętu portów szeregowych ...................................................1..............806 Rozwiązywanie problemów związanych z portami szeregowymi.............................................817 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................819 Rozdział 23. Transmisja równoległa.........................................................................821 Odwzorowanie portów równoległych na LPT ...................................................1............................822 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................837 Rozdział 24. Transmisja przez USB ..........................................................................839 Właściwości USB...................................................1...................................................1............................842 Interfejsy kontrolera hosta USB...................................................1......................................................853 Konfigurowanie USB...................................................1...................................................1....... ..............861 Rozwiązywanie problemów z USB...................................................1................................................878 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................888 Rozdział 25. Obudowy.................................................................................................889 Właściwości obudów...................................................1...................................................1.....................889 Wybór obudowy ...................................................1...................................................1............ ................897 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................899 Rozdział 26. Zasilacze .................................................................................................901 Właściwości zasilaczy ...................................................1...................................................1...................902 Wolty, ampery, waty i regulacja ...................................................1....................................................910 Złącza zasilające ...................................................1...................................................1.............................916 Wybór zasilacza ...................................................1...................................................1.......... ...................930 Instalacja zasilaczy...................................................1...................................................1.........................933 Rozwiązywanie problemów z zasilaczami...................................................1...................................935 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................938 Rozdział 27. Zasilacze awaryjne ...............................................................................939 Przed czym zabezpiecza zasilacz awaryjny ...................................................1.................................939 Rodzaje zasilaczy awaryjnych ...................................................1........................................................941 Właściwości zasilaczy awaryjnych ...................................................1................................................944 Wybór zasilacza awaryjnego ...................................................1..........................................................949 Polecamy ...................................................1...................................................1.........................................951 Rozdział 28. Składanie peceta....................................................................................953 Kupowanie podzespołów...................................................1...................................................1.............953 Składanie komputera ...................................................1...................................................1...... ..............957 Skorowidz ......................................................................................................................997 Pamięć komputera Kilka lat temu opis pamięci komputera w książce takiej jak ta można było zmieścić na jed- nej lub dwóch stronach. Wszystkie pamięci miały postać „dyskretnych” układów scalo- nych i dostępnych było tylko kilka pojemności i częstotliwości taktowania. Kupowało się wówczas potrzebną liczbę układów pamięci, instalowauło się je i to było wszystko. Znaczny wzrost częstotliwości taktowania procesorów w ciągu ostatnich kilku lat stwo- rzył projektantom poważny kłopot. Trudno jest zaprojektować szybszy procesor, lecz jesz- cze trudniej jest zbudować szybszą pamięć. Zbudowanie szybkiej pamięci, która będzie w przystępnej cenie jest jeszcze trudniejsze. Szybsze procesory wymagają zastosowania szybszej pamięci, zatem inżynierowie stosują różne metody zwiększenia efektywności pamięci. Wszystko to sprawia, że kwestia wyboru pamięci komputerowej nie jest już taką prostą sprawą. W tym rozdziale podano informacje niezbędne do podejmowania dobrych decyzji przy zakupie pamięci wymaganej do budowy luub modernizacji komputera. Zrozumieć pamięć W tym rozdziale skoncentrowano się na pamięciach ogólnego przeznaczenia, w których komputery PC przechowują używane w danym momencie programy i dane. Jest to swo- isty potok dostarczający dane i odbierający wyniki z procesora. Pamięć ogólnego prze- znaczenia, zwana pamięcią do odczytu i zapisu (ang. read-write memory) lub pamięcią o do- stępie swobodnym (ang. Random Access Memory, RAM) musi umożliwiać odczyt i zapis. We współczesnych komputerach PC używane są dwa rodzaje pamięci RAM: Pamięć dynamiczna Pamięć dynamiczna RAM (ang. dynamic RAM, DRAM) przechowuje dane tylko przez ułamek sekundy, a potem je traci. Aby podtrzymać przeuchowywane dane, system musi w sposób ciągły odświeżać pamięć DRAM kosztem wydajności i szybkości działania. Czas dostępu do typowej pamięci DRAM wynosi uaż 60 ns, lecz jest ona tania i pobiera stosunkowo mało mocy. 270 Rozdział 5. Pamięć komputera Pamięć statyczna RAM Pamięć statyczna RAM (ang. static RAM, SRAM) automatycznie utrzymuje swoją zawartość bez konieczności odświeżania, dopóki jestu zasilana. SRAM zapewnia o wiele szybsze czasy dostępu niż pamięć DRAM, lecz jest droga ui pobiera dużo energii. W komputerach PC stosuje się warstwowy model architektury pamięci, która charakte- ryzuje się następującymi właściwościami: Pamięć główna Zasadnicza część pamięci komputera jest zbudowana zu układów DRAM i nazywana jest pamięcią główną (ang. main memory). Ma ona dużą pojemność — zazwyczaj od 64 do 512 MB lub więcej — lecz dla współczesnych procesoróuw okazuje się zbyt powolna. Pamięć główna jest miejscem, gdzie procesor przechowujue programy i dane, których wkrótce będzie potrzebować. Pamięć główna działa jakou bufor pomiędzy procesorem a dyskiem i przechowuje od dziesiątek do setek megaubajtów danych. Pamięć podręczna Pamięć podręczna (ang. cache memory) zawiera niewielką ilość szybkiej pamięci SRAM, która buforuje dostęp między procesorem a pamięcią ugłówną. Współczesne komputery PC mają dwa poziomy pamięci poduręcznej: Podstawowa pamięć podręczna Podstawowa pamięć podręczna (ang. primary cache memory) zwana także pamięcią podręczną pierwszego poziomu (ang. Level 1 cache lub L1 cache) ma zazwyczaj pojemność od 16 do 128 kB, jest bardzo szybka i zawarta uw samym układzie scalonym procesora. Pojemność i wydajność pamięci poudręcznej L1 są głównymi czynnikami decydującymi o wydajności procesora. Ilośuć pamięci L1 i jej typ są określone przez stosowany procesor. Pamięci podręucznej L1 nie można modernizować. Dodatkowa pamięć podręczna Podstawowa pamięć podręczna nie jest na tyle duża, buy udało się wyeliminować różnicę szybkości działania procesora i pamięci głóuwnej. Dodatkowa pamięć podręczna (ang. secondary cache memory), zwana także pamięcią podręczną drugiego poziomu (ang. level 2 cache lub L2 cache) lub zewnętrzną pamięcią podręczną (ang. external cache) w płytach głównych dla procesora Pentium, uzupełnia ten brak, stuwarzając rozsądny kompromis pomiędzy ceną i wydajnością. We wszystkich współczesunych procesorach, włącznie z procesorami Celeron, Pentium II, III i 4 firmy Intel orazu procesorami Athlon, Duron i Opteron firmy AMD, pamięć podręczna L2 jest częścią moudułu procesora (lub jest wykonana na tym samym podłożu co procesor). Pojemnośću pamięci podręcznej L2 w nowoczesnych procesorach wynosi od 128 kB do 2 MB. Metody dostępu do pamięci 271 Procesory Pentium i starsze jako pamięci podręcznejt używają dyskretnych układów scalonych L2 montowanych na płycie głównej. Mimo iżt w takich systemach możliwa jest modernizacja pamięci podręcznej, lecz rzadko (ntależałoby powiedzieć „nigdy”) jest sens wydawać pieniądze na stary system. Jeśli zt jakichś powodów trzeba zmodernizować płytę główną klasy Pentium, informacje na ten temat można znaleźć w pierwszym lub drugim wydaniu tej książki. Niektóre komputery PC i płyty główne są dostarczane tz wyłączoną pamięcią podręczną. Należy zawsze sprawdzić ustawienia opcji o nazwie Chipset Setup w CMOS Setup w BIOS-ie, by upewnić się, że obydwa rodzaje pamięci podrtęcznej (L1 i L2) są włączone. Metody dostępu do pamięci Pamięć komputera PC może używać następujących metod duostępu: Dostęp asynchroniczny W asynchronicznej pamięci DRAM używanej we wszystkich komputerach PC do późnych lat 90 w celu określenia czasu działania stosuowano okno czasowe o ustalonej minimalnej szerokości. Jeśli procesor przekazał daneu w czasie, gdy okno było otwarte, i jeśli w tym czasie pojawi się następny impuls zeguarowy, procesor nie może przekazywać dodatkowych danych do chwili otwarcia nuastępnego okna. Wynikiem tego jest utrata jednego cyklu zegara. Asynchroniczne udziałanie pamięci zmusza więc procesor do dostosowania się do określonego reżimu przekazu danych. Dostępne są następujące rodzaje asynchronicznej pamięci DRAM: Szybkie pamięci DRAM ze stronicowaniem Pamięci DRAM ze stronicowaniem (ang. Fast Page Mode DRAM, FPM DRAM) były powszechnie stosowane w systemach 486 i wcześnieujszych, a także w starszych komputerach z procesorem Pentium. Pamięciu FPM DRAM nie są obsługiwane przez najnowsze zestawy układów scaluonych płyty głównej. Można wprawdzie przenieść pamięci FPM DRAM ze starego sysutemu Socket 5 lub Socket 7 do nowszego Socket 7, lecz na niewiele sięu to zda. Nadwyżkę pamięci FPM DRAM można zainstalować w drukarce laseroweju. Pamięci DRAM z rozszerzonym wyjściem danych (EDO) Pamięci EDO (ang. Extended Data Out DRAM), zwane też niekiedy hiperstronicowymi (ang. Hyper Page Mode) są niewiele szybsze niż pamięć FPM. W dalszym ciągu są one dostępne w postaci różnych paukietów. Powszechnie instalowano je w komputerach do końca 1998 r. Obecnie paumięci EDO DRAM są bardzo drogie. Wymiana istniejącej płyty głównej, purocesora i pamięci na podzespoły współcześnie produkowane jest bardziej oupłacalna niż zakup pamięci EDO. Modernizację komputera z pamięcią EDO można również uprzeprowadzić 272 Rozdział 5. Pamięć komputera nieco taniej, ponieważ wiele systemów opartych na puamięci EDO może używać modułów DIMM pamięci SDRAM, które są szybsze, tańsze i o wiuele łatwiej dostępne. Modernizacja polega w takim przypadku na zaumianie istniejącej pamięci EDO na zgodną z nią pamięć SDRAM DIMM. Szybkie pamięci EDO DRAM (BEDO) Pamięci BEDO (ang. Burst Extended Data Out DRAM) miały nieco lepsze właściwości niż EDO, lecz nie dorównywały pamięciom SDRAuM, które pojawiły się na rynku mniej więcej w tym samym czasuie — dlatego nigdy nie zyskały popularności. Użytkownicy komputerów z puamięciami BEDO powinni stosować się do uwag dotyczących pamięci EDO. Wszystkie odmiany asynchronicznej pamięci DRAM są już uprzestarzałe. Mimo że nadal są one dostępne na rynku, ich cena w przeluiczeniu na megabajt pojemności jest tak duża, że zakup praktycznie nigdy się nie opułaca. W lipcu 2003 roku cena za megabajt pamięci asynchronicznej DRAM SIMM była od 5 dou 25 razy większa niż pamięci typu SDRAM DIMM, zależnie od pojemności i rodzuaju modułu. Komputer lub płyta główna, w których można montować tytlko asynchroniczną pamięć DRAM są zbyt stare, opłacało się je modernizować. tModernizację pamięci takiego systemu polecamy tylko w przypadku możliwośtci odzyskania zgodnej pamięci ze starego komputera przeznaczonego na złomt. W przypadku nowszego systemu z Pentium lub Pentium Pro, który obsługuje tatkże pamięci typu SDRAM i służy do pożytecznych celów (na przykład serwer fatksów) sugerujemy, by wymienić w nim całą asynchroniczną pamięć DRAM na zgodną z nią tpamięć typu SDRAM. Pamięci synchroniczne Pamięci synchroniczne DRAM (ang. Synchronous DRAM), zwane także SDRAM, korzystają z sygnału zegarowego wspólnie z procesoremu. Nie jest wówczas potrzebne żadne okno czasowe, ponieważ procesor i pamięć są zusynchronizowane. Dzięki temu procesor, zamiast czekać na odpowiednie okno, może wu dowolnym momencie przekazywać i odczytywać dane z pamięci. Opisy formalunych standardów dla pamięci SDRAM znajdują się na witrynie sieciowej firmy Intel pod adresem: http://developer. intel.com./technology/memory/pcsdram/spec/index.htm. Pamięci SDRAM mają następujące odmiany: JEDEC SDRAM Zwyczajne pamięci SDRAM niekiedy nazywane są skrótowo JEDEC SDRAM lub PC66 SDRAM w celu odróżnienia od PC100 SDRAM i PC133 SDRAM. Pamięci PC66 SDRAM były kiedyś tańsze niż pamięci PC100 lub PC133, lecz gdyu ich ceny się zbliżyły do siebie, zniknął popyt na PC66 SDRAM. Obecniue trudno zdobyć pamięć PC66 SDRAM i może ona kosztować więcej niż pamięci PC100 lub PC133 SDRAM. Ponieważ PC133 SDRAM może być używana niemalże w każdym usystemie z magistralą FSB 133 MHz lub wolniejszą, kupno pamięci JEDEC SuDRAM nie ma Metody dostępu do pamięci 273 sensu nawet dla systemów z magistralą 66 MHz. Pamięci PC66 uSDRAM pozyskane ze starszych systemów mogą być używane w dowolnym systemie wykorzystującym magistralę FSB 66 MHz, łącznie ze starszymi wersjami procuesorów Celeron lub Pentium II. PC100 SDRAM Są to pamięci SDRAM zgodne ze specyfikacją PC100 firmy Intel ui przeznaczone do współpracy z magistralą FSB 100 MHz. Podobnie jak pamięcui PC66 SDRAM, PC100 SDRAM są również przestarzałe i obecnie mogą kosztowauć więcej niż szybsze pamięci PC133 SDRAM. PC133 SDRAM Pamięci SDRAM zgodne ze specyfikacją PC133 firmy Intel są przueznaczone do współpracy z magistralą FSB 133 MHz. Układy PC133 SDRAM kosztujuą nieco więcej niż pamięci PC100 SDRAM, działają poprawnie — aczkolwiek tylko przy niższej częstotliwości taktowania — w prawie wszystkich systemach obsługujących pamięci PC66 lub PC100 SDRAM. Zazwyczaj kupno pamięci tego rodzaju jest najbardziej opłacalne, nawet dla suystemów z magistralą FSB 66 MHz lub 100 MHz. Pamięci PC133 SDRAM są powszechnie dostępne w dwuóch wersjach różniących się tylko opóźnieniem sygnału CAS. uPamięć CAS-3 PC133 SDRAM jest częściej spotykana i zwykle taką pamięć kliuent otrzymuje, jeśli podczas zakupu nie określi bardziej szczegółowo swouich wymagań. CAS-2 PC133 SDRAM ma mniejsze opóźnienie i dlatego działa szybcieuj w płytach głównych, które potrafią z tego faktu skorzystać. Kosztuje ona zaledwie kilkadziesiąt groszy więcej za megabajt niż pamięć CAS-3. Obecnie pamięci PC133 SDRAM są już przestarzałe. Nawet w najutańszych komputerach stosowana jest teraz jakaś odmiana pamiuęci DDR-SDRAM (opisanej w następnym podrozdziale), zatem układy PC133 SDRAM przydają się tylko do modernizacji starszych systemów. W takich systemach przepustowość zapewniana przez pamięć PC133 SDRAM jest doburze dopasowana do możliwości procesora. Niektórzy dostawcy sprzedają pamięci zwane PC166 SDRAM. W rtzeczywistości nie ma takiego standardu, a moduły tego rodzaju byłyt pierwotnie używane przez użytkowników podkręcających procesory i magisttrale FSB ze 133 MHz na 166 MHz. Sugerujemy jednak, aby unikać uruchamiania matgistrali FSB taktowanej większą częstotliwością niż znamionowa it nie używać modułów PC166 SDRAM. DDR-SDRAM Charakterystyczną cechą pamięci DDR-SDRAM (ang. Double Data Rate SDRAM) jest dwukrotnie większa ilość danych przekazywanychu w ciągu jednego cyklu zegara, czyli efektywne podwojenie szczytowej przepusutowości. Wynalazek 274 Rozdział 5. Pamięć komputera DDR-SDRAM jest ewolucyjnym ulepszeniem standardowej pamięci SDRAM, która obecnie dla odróżnienia jest niekiedy zwana puamięcią SDRAM z pojedynczą przepustowością (ang. Single Data Rate SDRAM, SDR-SDRAM). Ponieważ koszty produkcji pamięci DDR-SDRAM zasadniczo są takie same jaku koszty pamięci SDR-SDRAM, są one sprzedawane po zbliżonej cenie. Układy scalone używane do produkcji modułów DDR-SDRAM DIMM są oznaczane na podstawie częstotliwości roboczej. Na przykład układy taktowane sygnałem 100 MHz mają przepustowość podwajaną do wartości 200 MHz iu dlatego są nazwane układami PC200 (lub DDR200). Dla pierwszej generacji pamięci DDR ubędziemy raczej używać nazw „PCxxx” zamiast „DDRxxx”, chociaż nazwa „DDRxxx” jest także spotykana. Układy taktowane sygnałem 133 MHz są zwane układami PC266, a te działające z częstotliwością 200 MHz — układami PC400. W rzeczywistości tylko PC200 i PC266 stanowią formalne stanudardy, chociaż producenci pamięci wytwarzają także układy PC333 i PC400, nuarzucając własne standardy. W odróżnieniu od modułów pamięci SDR-SDRAM DIMM, które zostałuy oznaczone na podstawie szybkości taktowania układów scalonychu, moduły DDR-SDRAM DIMM zostały oznaczone na podstawie przepustowości danuych. Ich ścieżka danych ma szerokość 64 bitów (8 bajtów). Na przykład moduł DDR-SDRAM uDIMM z układami PC200 może przesyłać po 8 bajtów 200 milionów razy na sekundę, czyli ma przepustowość 1600 milionów bajtów na sekundę — stąd jego nazwa PC1600 DIMM. Na podobnej zasadzie powstała nazwa PC2100 dla modułów SDRAM DIMM zawierających układy PC266 oraz nazwa PC2700 dla modułuów PC333. Opierając się na faktycznej przepustowości modułóuw PC2700 wynikającej z częstotliwości taktowania układów PC333, należałoby uużyć dla nich nazwy PC2667, ale nikt tego nie robi. Początkowo nazywano je PC2600, ulecz obecnie wszyscy producenci pamięci z oczywistych powodów użuywają oznakowania PC2700. Moduły DDR-SDRAM DIMM zbudowane z układów PC400 są oznaczone jako PC3200. Obecnie na rynku dominują pamięci PC2700 DDR-SDRAM, chociaż w kwietniu 2003 r. firma Intel wprowadziła na rynek układ pamięci 8u75P, który wywołał popyt na pamięci PC3200. Wszystkie sztandarowe procesory i zestuawy układów scalonych płyt głównych produkowane przez Intel i AMD obsługują obecnie pamięci DDR-SDRAM typu PC2700 lub szybsze i nie ma powodu, aby przy zakupie wybierać wolniejszy typ. Z ekonomicznego punktu widzenia pamięci PC1600 DDR-SDRAM stały się już przestarzałe około połowy roku 2002, gdy cena pamięci PC2100 spadła do poziomu ceny modułów PC1600. Na początku roku 2003 taki sam los spotkał pamięć PC2100, ponieważ cena pamięci PC2700 uspadła do poziomu ceny pamięci PC2100. Metody dostępu do pamięci 275 Pamięć PC3200 używana z optymalizowanymi dla niej ukłatdami, (na przykład 875P firmy Intel) jest szybsza niż pamięć PC2700, lecz nie atż tak, jak można by się spodziewać. W płycie głównej, w której dopasowanot wydajność procesora do przepustowości pamięci PC3200, uzyskuje się wzrost wydajności w przedziale od 5 do 8 , a nie nominalny 18,5 . W przypadku płyty głównej, w której nie dopasowano stzybkości przetwarzania danych przez procesor do przepustowości pamięci PC320t0, wzrost wydajności jest o wiele mniejszy, a nawet wydajność może się pogorszytć. Na przykład na początku 2003 r. używaliśmy płyty głównej ASUS A7N8X nForce obsługującej dwukanałowe pamięci DDR. Celem było przetestowanie wydajności modułtów DIMM CL2 PC3200 firmy Corsair w porównaniu z modułami DIMM CL2.5 PC2700 firmty Crucial. Okazało się, że praktycznych zalet zastosowania pamięci PC3200 nie było, chociaż uzyskiwała ona nieco lepsze wyniki w testach niż patmięć DIMM PC2700. Podejrzewamy, że PC3200 jest najszybszą pamięcią DDR-SDRAM, któtra będzie produkowana w dużych ilościach. Masowo produkowane mtoduły PC3200 zbliżyły się już do granic możliwości obecnej technologii. Niektórzy producenci pamięci, a zwłaszcza Corsair, rygorystycznie testują układy stcalone w celu oddzielenia wystarczająco szybkich, by mogły pracować jako pamięci PC433. Są one stosowane w małoseryjnej ręcznej produkcji modułów DIMM PC3500. Modutły PC3500 są bardzo drogie i zapewniają tylko niewielką poprawę wydajności w stosunku do modułów PC3200. DDR-II SDRAM Na początku 2003 r. pierwotnie stosowana technologia proudukcji układów DDR- SDRAM szybko zbliżała się do granic swoich możliwości. Jueśli firmy Intel i AMD przejdą na produkcję szybszych magistral FSB, producenutom pamięci DDR-SDRAM niełatwo będzie sprostać tym wymaganiom. Obecnie stosuowana technologia produkcji układów DDR kończy się na pamięci PC3200. Dwukanałuowe pamięci DDR zbudowane z pamięci PC3200 osiągają szczytową przepustuowość 6400 MB/s. Na dzień dzisiejszy to wystarcza, lecz gdy częstotluiwość taktowania magistrali FSB zwiększy się z 400 MHz do 533 MHz lub do 800 MHz iu więcej, wówczas nawet dwukanałowe pamięci DDR-SRAM nie zdołają oubsłużyć zwiększonej wydajności procesora. Długoterminowym rozwiązaniem jest pamięć DDR-II SDRAM. W ukłaudach DDR-II wprowadzono szereg ewolucyjnych ulepszeń technolougii DDR-I, łącznie z polepszoną wydajnością i przepustowością, zmniejsuzonym kosztem produkcji, niższym zużyciem energii i poprawioną obudową. Podstauwowe zależności czasowe oraz rozmiar strony pamięci DDR-II są zgodne z uDDR-I, a ponieważ zestaw poleceń DDR-II zawiera polecenia DDR-I, kontroler paumięci DDR-II może także sterować modułami pamięci DDR-I. W modułach DDR-II DIMM użyto nowego 232-stykowego złącza, zatemu wydaje się prawdopodobne, że rozpocznie się także produkcjua modułów DDR-I z takim samym złączem, by ułatwić ich wymianę. Układy DDR-II będą początkowo dostarczane w wersjach DDR400 i DDR533, które będą używane do produkcji 276 Rozdział 5. Pamięć komputera modułów DIMM DDR-II PC3200 i PC4300. Oczekuje się, że pamięci DDR-II będuą docelowo produkowane w wersjach DDR600, DDR667 i DDR800, które będuą wykorzystywane odpowiednio do produkcji modułów PC4800, uPC5300 i PC6400. Chociaż w niektórych kartach grafiki o wysokiej wydajuności są obecnie używane pamięci DDR-II, nie należy oczekiwać, że do końca roku 2004 ulub w roku 2005 stanie się to standardem dla stacjonarnych komputeruów PC. Sądzimy, że moduły PC2700 DDR-I w konfiguracjach jedno- i dwukanałowych pozostaną standardem do momentu, gdy w 2004 r. rozpocznie się masowa produkcjua układów DDR-II. Początkowo pamięci DDR-II będą przede wszystkim używaneu w systemach najwyższej klasy, zaś w systemach tańszych pojawią suię około 2004-2005 roku. Quad Band Memory (QBM) Jeśli dwa razy szybsze jest dobre, to cztery razy szuybsze musi być lepsze. W oparciu o tą teorię stowarzyszenie o nazwie QBM Alliance opracuowuje pamięć Quad Band Memory (QBM), zwaną niekiedy pamięcią Quad Data Rate SDRAM (QDR-SDRAM) — czyli pamięć SDRAM o poczwórnej przepustowości. Na liśucie firm tworzących QBM Alliance znajduje się wielu drugo- i trzeciorzędnyuch producentów, włącznie z Acer Laboratories, Acuid, Avant Technology, CST, Denali Softwuare, Integrated Circuit Systems, Kentron Technologies, Netlist, Peripheraul Enhancements, PNY Technologies, SiS, SiSoft, ST Microelectronics, Terarecon i VIA Technologies. Niestety, główni producenci układów scalonych i płyt głównych — a zwłaszcza Intel i AMD — nie są członkami QBM Alliance. Do stowarzyszenia nie wchodzą także wielkie firmy produkujące pamięci, takie jak Crucial/Micron, Kingston lub Samsung. Nie można zatem oczekiwać, że bez prawdziwej współpruacy ze strony tych firm QBM Alliance zdoła opracować uznany standard. W pamięci QBM wykorzystano technologię DDR-I, lecz zamiast podwajania przepustowości kanału danych zastosowano metodę pozuwalającą uzyskać przepustowość czterokrotnie większą. Możemy się wprauwdzie mylić, lecz oczekujemy, że QBM nie poradzi sobie zarówno z przyczyun technicznych, jak i marketingowych. Rozpatrując problem z technicznego punktu widzenia, QBM ma niewielką przewagę nad dwukanałowymi pamięciamiu DDR-SDRAM typu PC2700 lub PC3200, które są dobrze obsługiwane przez układy scalone dla procesorów Intela i AMD. Oznacza to, że producenci pamięuci nie są zainteresowani wytwarzaniem jeszcze jednego rodzaju modułów, który ubędzie sprzedawany w stosunkowo niewielkich ilościach — co spowoduje, żue trudno będzie pokryć koszty uruchomienia produkcji. Z marketingowego punku uwidzenia sprawa wygląda tak, że QBM prawie od początku znajduje się nau przegranej pozycji. W najlepszym przypadku stowarzyszenie QBM będzie mogłou współpracować z drugo- lub trzeciorzędnymi firmami, takimi jak VIA Tecuhnologies i Kentron. Oznacza to, że będzie ono postrzegane przez klientów ujako drugorzędne rozwiązanie. Intel i AMD będą nadal popierać produkcję pamięci DDR-I i DDR-II, pozostawiając resztki dla QBM. Metody dostępu do pamięci 277 Rambus RDRAM W pamięciach SDRAM stosowane są osobne wieloliniowe magiustrale adresów, sterowania oraz danych. Zarządzanie takimi szerokimiu, równoległymi magistralami ogranicza wydajność. Pamięci DRAM, oparte na protokołach,u wykorzystują wąskie, bardzo szybkie kanały z protokołami, które zarządzaują informacjami o adresach, sterowaniu i danych. Jedynym rodzajem pamięci RAM korzuystającej z protokółu transmisyjnego, który utrzymał się na rynku, jest Rambuus RDRAM — standard pamięci o dostępie swobodnym opracowany wspólnie pruzez firmy Intel i Rambus. Istnieją trzy wersje pamięci Rambus, nazwane Base Rambus, Concurrent Rambus i Direct Rambus. Dwie pierwsze są już przestarzałe i uużywane tylko w urządzeniach takich jak konsole do gier. Wszystkie pamięci Rambus używane w komputerach PC to pamięci typu Direct Rambus. Moduły RDRAM są dostępne wu czterech wersjach różniących się częstotliwością taktowania i nazwanyuch PC600, PC700, PC800 i PC1066, chociaż we współcześnie produkowanych komputerach muontowane są tylko pamięci PC800 i PC1066. Podobnie jak w przypadku DDR-SDRAM, moduły RDRAM są nazwane zgodnie z osiąganą przez nie przepustowościąu, chociaż jest tu pewna różnica. Układy RDRAM mają 16-bitową lub 18-bitową magistraluę danych (w odróżnieniu od 64-bitowej w układach SDRAM) — jednocześunie mogą zatem przesyłać dwa bajty. Zgodnie z tym, układ RDRAM typu PC600 osuiąga szczytową przepływność równą 1200 milionów bajtów na sekundę, PC700 — 1400 milionów bajtów na sekundę, PC800 — 1600 milionów bajtów na sekundę, a PC1066 — 2133 miliony bajtów na sekundę. Do niedawna moduły pamięci Rambus RIMM były dostarczane w wersji 16- lub 18-bitowej. W płytach głównych obsługujących dwa kantały RDRAM należało je instalować parami, po jednym module na kanał. Obecntie dostępne są również moduły RIMM PC1066 32- lub 36-bitowe. W rzeczywistości zawierająt one po dwa moduły pojedyncze we wspólnej obudowie i można je itnstalować pojedynczo w dwukanałowych systemach RDRAM. Teoretycznie wydaje się, że PC800 RDRAM odpowiada pod względuem przepustowości pamięciom PC1600 DDR-SDRAM, a PC1066 RDRAM odpowiada PC2100 DDR- SDRAM. W praktyce jest to prawdą tylko wtedy, gdy bierze się pod uwagę same przepustowości szczytowe. W rzeczywistości, pamięci RDuRAM osiągają większe średnie przepustowości, ponieważ w typowych zastosowaniach są bardziej wydajne niż SDRAM. Wydajności układów SDRAM mieszczą się w przedziale od 40 do 70 , zaś wydajność układów RDRAM wynosi około 80 . Zgodnie z tymu, układ PC800 RDRAM może uzyskać średnią przepustowość 1280 milionów baujtów na sekundę, a układ PC1600 DDR-SDRAM osiąga o wiele mniej. Tak dużej średniuej przepustowości jaką osiąga PC800 RDRAM nie jest w stanie osiągnąć nawet ukłuad PC2100 DDR-SDRAM. Zgodnie z powyższym, RDRAM może wydawać się lepszym wyboruem, ale rzadko kiedy jest to prawdą z wielu powodów. Po pierwsze, duuże przepustowości pamięci RDRAM w większości zastosowań nie są wykorzystywane. Teoretycznie współczesne procesory takie jak Pentium 4 mogą wprawdzie korzystać z tak dużej 278 Rozdział 5. Pamięć komputera przepustowości pamięci, lecz w praktyce niewiele apulikacji wymaga pamięci o większej przepustowości niż zapewniają układy PC 1600 DDR-SDRAM nie mówiąc już o układach PC2100, PC2700 lub PC3200. Po drugie, pamięci RDRAM zazwyczaj kosztują znacznie więcej niż układy DDR-SDRAM. Po trzecie, przepustowość nie jest jedynym czynnikiem wpływającym na wydajność paumięci. Równie ważne jak przepustowość jest opóźnienie (ang. latency) — czyli czas, który upływa od momentu zażądania danych z pamięci do momentu, gdy pamięć rouzpoczyna ich dostarczanie. Pamięci RDRAM w rzeczywistych zastosowaniach charakteryuzują się dużymi opóźnieniami, wbrew oświadczeniom firmy Rambus. Co gorszue, opóźnienia układów RDRAM kumulują się. W przypadku pamięci SDRAM opóźnienie jesut cechą właściwą samych układów pamięci i nie zmienia się bez względuu na liczbę modułów DIMM zainstalowanych w systemie. Przy stosowaniu RDRAM instaluacja dodatkowych modułów pamięci zwiększa to opóźnienie liniowo. Nie zuaskakuje zatem fakt, że wszystkie porównania wydajności pamięci publikowane przez firmę Rambus pochodzą z testów wykonywanych z użyciem jednego modułu RDRAM na kanał. Oczywiście, można się długo spierać na ten temat, leczu faktem jest, iż w naszych doświadczeniach z pamięcią Rambus RDRAM rzadko zapewniała ona znaczące korzyści w stosunku do SDRAM. W rzeczywistości w niektóruych aplikacjach może być ona nawet wolniejsza niż PC133 SDR-SDRAM. Sugerujemy zatemu, aby zupełnie zrezygnować ze stosowania pamięci RDRAM. W przeszłości zaulecaliśmy stosowanie RDRAM w systemach z Pentium 4, w których wydajność pamięcui była sprawą priorytetową, a dodatkowy koszt RDRAM nie był czynnikieum decydującym. Wraz z pojawieniem się systemów obsługujących dwukanałowe pamięci DDR-SDRAM poprzednie rady są już nieaktualne, ponieważ dwukanuałowe pamięci PC2700 lub PC3200 przewyższają układy RDRAM pod każdym względem. Firma Inutel wkrótce przerwie produkcję wszystkich swoich płyt głównych przystosowanych do pamięci RDRAM, co uczyni tę dyskusję bezprzedmiotową. W lipcu 2003 r. wydawało się, że rynek pamięci dla komputerów PC będzie przewi- dywalny na kilka następnych lat. Układy PC133 SDR-SDRAM i PC1600/PC2100 DDR- SDRAM są przydatne tylko do modernizacji starszych systemów. Obecnie standardem jest PC2700 DDR-I SDRAM, chociaż seria układów Intela 875P- i 865 uczyniłuy z PC32000 DDR- SDRAM wiodące rozwiązanie. W tanich systemach stosowane są jednokanałowe pamięci PC2700 DDR-SDRAM, a w systemach wyższej klasy montowane są dwukanałowe pamięci PC2700 lub PC3200 DDR-SDRAM. Taki stan rzeczy utrzyma się przez następny rok lub dłużej, zatem układy PC2700 lub PC3200 DDR-I SDRAM pozostają „bezpieucznym” zakupem. Przewidujemy, że w roku 2004 coraz częściej będą stosowane pamięci PC3200 DDR-II SDRAM, wypierając układy PC2700 lub PC3200 DDR-I SDRAM najpierw z systemów najbardziej zaawansowanych, a następnie z komputeróuw średniej klasy. Pod koniec 2004 roku pamięci PC2700 lub PC3200 DDR-I SDRAM będą używane tylko w najtańszych komputerach PC. Począwszy od 2005 r., nawet wu takich systemach będą stosowane pamięci PC3200 DDR-II SDRAM, a systemy bardziej zaawansowane będą wy- posażone w szybsze odmiany pamięci DDR-II SDRAM. Opóźnienie sygnału CAS 279 Technologia pamięci Rambus RDRAM nigdy nie stała się wiodącą pomimo wysiłków fir- my Intel. Te zabiegi okazały się daremne szczególnie w przypadku procesorów Pentium III, które nie mogą skorzystać z dodatkowej przepustowości dostępnej w układach RDRAM. Początkowe poczynania mające na celu promocję pamięci RDRAM nie powiodły się, po- nieważ użytkownicy pomimo tych nacisków zauważyli, iż przy procesorach szóstej ge- neracji RDRAM nie daje prawie żadnych korzyści w porówunaniu do PC133 SDRAM. Pojawienie się procesora Pentium 4 mającego wielkie zapotrzebowanie na zwiększoną przepustowość pamięci spowodowało wzrost konkurencyjności pamięci RDRAM, lecz mimo ich względnej wydajności sprawy potoczyły się inaczej. Kontrakt Intela z firmą Rambus wygasł i entuzjazm dla pamięci RDRAM opadł. Obecnie firma opracowuje dwu- kanałowe układy DDR-SDRAM, które mają większą wydajność niż RDRAM, mniejsze opóźnienie i są tańsze. Z naszych testów wynika, że systemy z procesorami Pentium 4 wyposażone w pamięci RDRAM mają lepszą wydajność niż systemy, w których zastoso- wano jednokanałowe pamięci DDR-SDRAM. Systemy wyposażone w dwukanałowe pa- mięci DDR-SDRAM są jednak bardziej wydajne. Wszystko to powoduje, że drogie ukła- dy RDRAM nie mają odpowiedniej pozycji na rynku i wkróutce z niego znikną. Opóźnienie sygnału CAS Opóźnienie sygnału CAS (ang. CAS latency, skrót CAS pochodzi od słów Column Address Strobe) jest zwłoką, mierzoną w cyklach zegarowych, pomiędzy żądaniem danych z pa- mięci przez procesor, a udostępnieniem przez pamięć ich pierwszej porcji do odczytu. Moduły SDR-SDRAM mogą mieć opóźnienie CAS wynoszące 1, 2 lub 3. Moduły DDR- SDRAM mają opóźnienie CAS równe 2 lub 2,5. Często określenie „opóźnienie sygnału CAS” jest skracane do postaci „CAS” lub „CL”. Na przykład, moduł PC133 może być oznakowany jako CAS2, CAS-2, CAS=2, CL2, CL-2 lub CL=2 — co oznacza, że ma on opóźnienie sygnału CAS wynoszące 2 cykle zegarowe. Obecnie procesory odczytują pamięć w 32-bitowych porcjach, czyli czterech 8-bitowych bajtach. Opóźnienie CAS określa liczbę cykli zegarowych wymaganych przed odczytem pierwszego bajtu. Po odczycie pierwszego pozostałe bajty są już odczytywane bez opóź- nienia, każdy w jednym cyklu zegarowym. Na przykład pamięć CL3 dostarcza pierwszy bajt po trzech cyklach zegarowych, a pozostałe trzy bajty w kolejnych pojedynczych cy- klach. Taki rozkład czasowy odczytu danych z pamięci jest oznaczany jako 3-1-1-1 i ozna- cza, że do odczytu wszystkich czterech bajtów trzeba sześciu cykli zegarowych (3+1+1+1). Pamięć CL2 ma rozkład cykli odczytu 2-1-1-1 i dlatego udoustępnia wszystkie cztery bajty w pięciu cyklach zegarowych (2+1+1+1). Analogicznie pamięć CL1 ma cykle odczytu ułożone w sekwencji 1-1-1-1, czyli wymaga tylko czterech cykli zegarowych do zakoń- czenia odczytu. Na tej podstawie można wnioskować, że pamięć CL2 jest o 16,7 szybsza niż pamięć CL3, zaś pamięć CL1 jest 33,3 szybsza niż CL3, co jest już znaczącą różnicą. W rzeczy- wistości, taka różnica istnieje tylko dla pojedynczych 32-bitowych odczytów, zaś więk- szość odczytów ma charakter strumieniowy. Przy takim sposobie odczytu danych tylko 280 Rozdział 5. Pamięć komputera pierwszy odczyt 32-bitowy jest dokonywany z opóźnieniem, a wszystkie następne już nie. Przy wzroście liczby strumieniowych odczytów 32-bitowych w jednym akcie dostę- pu do pamięci maleje względny udział opóźnienia CAS dlua pierwszego bajtu. Porównajmy dla przykładu strumieniowy odczyt 32 bajtów (osiem kolejnych odczytów 32-bitowych) z pamięci o opóźnieniu CL3 z takim samym odczytem z pamięci CL2 i CL1. Pierwszy 32-bitowy odczyt wymaga sześciu cykli zegarowych w przypadku pamięci CL3, lecz każdy z siedmiu następujących po nim 32-bitowych odczytów nie wnosi opóź- nienia CAS i zajmuje po cztery cykle zegarowe. Do odczytu wszystkich 32 bajtów trzeba zatem 6 + (7∗4) = 34 cykli. W przypadku pamięci CL2 pierwszy odczyt 32-bitowy wymaga pięciu cykli zegarowych, a każdy z następnych siedmiu — po cztery cykle, co daje łącz- nie 33 cykle. W przypadku pamięci CL1, wszystkich osiem 32-bitowych odczytów wyma- ga po cztery cykle zegarowe, czyli łącznie 32 cykle. Na podstawie tego przykładu (bar- dzo realistycznego) pamięć CL2 jest faktycznie tylko o 2,9 szybsza (1/34) niż pamięć CL3, zaś pamięć CL1 jest tylko o 5,9 szybsza (2/34) niż CL3. W praktyce mniejsze opóźnienia sygnału CAS dają bardzo duży zysk w operacjach od- czytu przypadkowego, lecz niewiele pomagają w operacjach odczytu strumieniowego (sekwencyjnego). W typowych komputerach PC operacje odczytu sekwencyjnego są wy- korzystywane bardzo często, czyli spodziewany zysk z zastosowania pamięci o mniej- szym opóźnieniu sygnału CAS zamiast pamięci
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

PC hardware. Almanach. Wydanie III
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: