Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00312 014089 13631579 na godz. na dobę w sumie
Panowanie nad ryzykiem w ramach publicznego zarządzania - ebook/pdf
Panowanie nad ryzykiem w ramach publicznego zarządzania - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 196
Wydawca: BEL Studio Język publikacji: polski
ISBN: 9788377983584 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> ogólne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Publikacja pt. Panowanie nad ryzykiem w ramach publicznego zarządzania kryzysowego odnosi się do problematyki zarządzania ryzykiem w organizacji, w tym w administracji publicznej i u operatorów infrastruktury krytycznej. Szeroko przedstawia definicje oraz aspekty prawne i teoretyczne bezpieczeństwa oraz zarządzania kryzysowego. W sposób nowatorski wskazuje na zagadnienie ryzyka operacyjnego, związanego z zakłóceniami w dostępie do zasobów, informacji i ludzi. Nieuwzględnianie ryzyka operacyjnego powoduje, że poprawnie zdefiniowane systemy reagowania zawodzą w konfrontacji z rzeczywistymi zdarzeniami. Dodatkowo książka omawia zagadnienie wykorzystania podejścia procesowego w zapewnieniu bezpieczeństwa lokalnego, regionalnego i narodowego. To podejście opiera się na spostrzeżeniu, że rzeczywiste procesy, w tym decyzyjne, przebiegają niezależnie od formalnej struktury organizacyjnej.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział VI Zarządzanie ryzykiem wystąpienia sytuacji kryzysowej Jak już zostało wykazane, ryzyko operacyjne ma wpływ na zarządzanie sytu- acją kryzysową związaną z możliwością zmaterializowania się ryzyka warunko- wego . W tym przypadku nie mamy możliwości oddziaływania na źródło (przy- czynę) ryzyka . Pozostaje jednak możliwość oddziaływania na podatność oraz wielkość potencjalnych skutków . W kolejnym rozdziale oba te kierunki oddzia- ływania zostały szczegółowo przeanalizowane . Badania z tym związane odnosiły się do tezy nr 6 (w zakresie konieczności jednoczesnego zarządzania ryzykiem warunkowym oraz powiązanym z nim ryzykiem operacyjnym) . Były one oparte o podejście procesowe . Zasadniczą metodą było analiza przypadków (case study) . 6.1. Zarządzanie podatnością Jak już wcześniej zostało przedstawione, w  myśl UZK zarządzanie sytuacją kryzysową obejmuje następujące etapy: – zapobieganie sytuacjom kryzysowym, – przygotowanie do przejmowania nad nimi kontroli w drodze zaplanowa- nych działań, – reagowanie w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych, – usuwanie ich skutków oraz odtwarzanie zasobów i infrastruktury krytycznej . Jednocześnie biorąc pod uwagę, że zarządzanie sytuacją kryzysową związane jest ze wcześniejszym zmaterializowaniem się ryzyka bezwarunkowego, w tej fazie działania systemu ZK nie ma możliwości zapobiegania czynnikom mogącym wy- wołać sytuację kryzysową . Dlatego realizacja ww . cyklu polega na wykonywaniu następujących działań: – zmniejszenie podatności poprzez zbudowanie barier systemowych i suple- utrzymywaniu ciągłości działania; – odtwarzanie zużytych zasobów . mentowych; zasobów; – zaplanowanie, zgromadzenie i  utrzymywanie w  gotowości niezbędnych – uruchamianie procedur zarządzania kryzysowego przy jednoczesnym 148 Ustawa opisuje etap przygotowania do działań (realizacja cyklu planowania cywilnego) i etap reagowania (uruchamianie procedur będące zadaniem poszcze- gólnych CZK) . Ponadto zakłada, że odtwarzaniem zasobów zajmuje się każdy z uczestników systemu ZK w ramach realizacji swoich zadań własnych . W ustawie pominięto natomiast istnienie ryzyka operacyjnego, którego zmaterializowanie się może zakłócić planową reakcję na wystąpienie ryzyka warunkowego . Ustawa pomija też możliwość zarządzania ryzykiem wystąpienia sytuacji kryzysowej po- przez zmniejszanie podatności . Zmniejszanie podatności jest dla systemu ZK nowym zagadnieniem, dlatego problematyka ta wymaga szczegółowego omówienia . Na wstępie należy zauwa- żyć, że proces przechodzenia od niekorzystnego zdarzenia do ujawnienia jego społecznych następstw nie jest procesem jednolitym . Często pierwotne zagrożenie wywołuje efekty domina lub efekty kaskadowe . W rezultacie skutki wtórne mogą być o  wiele poważniejsze niż te bezpośrednio związane z  czynnikiem, który je spowodował – vide katastrofa w Fukushimie („Risktec Newsletter”, Spring 2012) . Nie zawsze również właściciel ryzyka bezpośrednio związanego z  zagrożeniem jest właścicielem ryzyka oddziałującego na społeczność lokalną . Istnieje również możliwość, że ryzykiem nie można zarządzać . Wielkością, która ma obrazować cechy środowiska sprzyjające lub zabezpie- czające przed spełnieniem się ryzyka, jest podatność (vulnerability) . Określenie to nie jest jednoznaczne . Można spotkać autorów, którzy podatność traktują jako odwrotność odporności (Geis 2000) lub jako element wrażliwości, który w korelacji ze skutkami i prawdopodobieństwem decyduje o wielkości ryzyka (Guide to Risk and vulnerability analyses, 2012) . Podejmowane są również próby włączenia podatności jako kolejnego elementu decydującego o wielkości ryzy- ka (Roberts 2011) . W takim ujęciu wzór na ryzyko sumaryczne przedstawia się następująco: R = P [H, V(A), M, E] R – ryzyko związane z oddziaływaniem wielu czynników (gospodarczych, społecz- P – prawdopodobieństwo wystąpienia (w odniesieniu do miejsca i czasu) . Istnieją również opracowania wskazujące, że podatność jest znaczenie szer- szym pojęciem, wręcz decydującym o tym, czy proces spełniania się ryzyka zosta- nie ograniczony, czy wręcz przeciwnie – wysoka podatność sprawi, że zagrożenie zmieni się w katastrofę (McEntire 2005) . nych, kulturowych, politycznych, ekologicznych, naukowo-technicznych) . H – zagrożenie; A – zagrożony obiekt lub dobro; V – podatność/odporność obiektu lub dobra; M – środki i sposoby reagowania; E – środowisko (znane i nieznane czynniki zwiększające lub obniżające po- ziom ryzyka); Rozdział VI 149 Schemat 16. Powiązanie ryzyka, cech środowiskowych i podatności Źródło: McEntire 2005, p. 266; tłumaczenie własne. Użyte na schemacie określenie „elastyczność” pochodzi z tłumaczenia pojęcia „resilience”, które norma PKN ISO Guide 73 określa jako: „zdolność adaptacyjną organizacji w zmiennym środowisku”. W rzeczywistości chodzi jednak o zdolność odzyskania stanu pierwotnego20 Przedstawione na schemacie zależności należy interpretować następująco . Ryzy- ko związane z zagrożeniem może dodatkowo się rozprzestrzeniać (lub być ograni- czane) ze względu na cechy środowiska, w którym doszło do zdarzenia . Prześledź- my to na przykładzie . Ze względu na stosowaną technologię w zakładzie może dojść do zapłonu . W pewnych warunkach (istnienie atmosfery wybuchowej) zapłon może 20 Trudności w zrozumieniu przedstawionego schematu wiążą się z użyciem przez autora dwóch różnych pojęć, tj . resistance oraz resilience . Oba są tłumaczone jako odporność, choć w rzeczywistości ich znaczenie jest różne . Resistance („a force that acts to stop the progress of something or make it slower” – słownik inter- netowy Cambridge Dictionary) wiąże się z brakiem reakcji na czynnik zakłócający (poprzez wytrzymałość lub opór wobec działającej siły) . Resilience („the quality of being able to return quickly to a previous good condition after problems” – słownik internetowy Cambridge Dictionary) wiąże się ze zdolnością do szybkie- go odtworzenia stanu wyjściowego (np . poprzez elastyczność lub sprężystość) . Zgodnie z definicją przyjętą w tej pracy odporność to „zdolność systemu, społeczności narażonej na zagrożenia do odparcia, wchłonięcia, przystosowania i odbudowy związanej ze skutkami zagrożenia dokonanej w odpowiednim czasie i w sku- teczny sposób, włączając w to utrzymanie i odtworzenie ich podstawowych struktur i funkcji [Risk Assess- ment and Mapping Guidelines for Disaster Management 2010] . Ta definicja jest szersza niż stosowana przez autora schematu, gdyż obejmuje dodatkowo adaptację, czyli przygotowanie się i akceptację przyszłej zmiany . Zarządzanie ryzykiem wystąpienia sytuacji kryzysowej Ryzyko Skłonność Środowisko Podatność Fizyczne (naturalne, techniczne i technologiczne) Społeczne (kulturowe, polityczne, ekonomiczne) Wrażliwość Potencjał Cechy środowiska Wytrzymałość (brak reakcji na czynnik) Elastyczność (zdolność odzyskania stanu pierwotnego) 150 wywołać wybuch, co oznacza, że istnieje ryzyko powstania zniszczeń spowodowa- nych tym wybuchem . Jednak czy to ryzyko przekształci się w katastrofę, nie musi być uzależnione wyłącznie od parametrów zdarzenia inicjującego . Elementem de- cydującym może być podatność środowiska, w którym ryzyko będzie się spełniać . Rozprzestrzeniający się wybuch może napotkać na bariery (np . ściany zbiornika) na tyle odporne, że żadne efekty wtórne nie wystąpią . Jest też możliwym, że w instalacji zastosowano elementy elastyczne (a raczej sprężyste) . Takimi elementami mogą być zawory bezpieczeństwa czy uchylne klapy . Wprawdzie nie są one odporne na wzrost ciśnienia, ale po chwilowym odchyleniu mają zdolność powrotu do pozycji prawi- dłowej . W oby przypadkach środowisko cechuje się małą podatnością, co oznacza, że nie przenosi ryzyka . Istnieje też możliwość, że środowisko jest podatne na dane ryzyko . W tym przypadku rozrywane elementy instalacji mogą doprowadzić do ko- lejnych awarii i zniszczeń . W efekcie skutki wtórne spowodują, że ryzyko wybuchu w instalacji oznacza ryzyko katastrofy (i związanego z nim kryzysu) dla całego za- kładu . To podejście wykazuje zbieżność z koncepcją całościowego rozpatrywania ryzyka w aspekcie ryzyka bezwarunkowego i warunkowego . W najbardziej skrajnym podejściu podatność jest rozpatrywana niezależnie od ryzyka (ryzyka bezwarunkowego) z uwzględnieniem sprzężeń zwrotnych . Sprzę- żenia te przedstawiono na schemacie nr 17 . Schemat 17. Powiązanie ryzyka, cech środowiskowych i podatności wraz ze sprzężeniami zwrotnymi Źródło: McEntire, Crocker 2010, p. 58 Rozdział VI Ryzyko Skłonność Podatność Środowisko fizyczne (naturalne, techniczne i technologiczne)Środowisko społeczne (kulturowe, polityczne, ekonomiczne) Wrażliwość Potencjał Odporność (brak reakcji na czynnik) Elastyczność (zdolność odzyskania stanu pierwotnego) Zagrożenie wewnętrzne Katastrofa Zagrożenie zewnętrzne 151 Przedstawione sprzężenia można zinterpretować następująco . Każde przeby- te zdarzenie kryzysowe uodparnia mieszkańców na kolejne, podobne sytuacje . Znane są wzorce zachowań, zarówno władze, jak i mieszkańcy dbają o niezbędne środki techniczne, wiadomo gdzie i w jakim trybie można uzyskać dodatkową po- moc . Co ważne, nie występuje element zaskoczenia . Przy tych samych warunkach początkowych (podobne charakter i waga zdarzenia, ci sami mieszkańcy, warunki terenowe itp .) zamiast sytuacji kryzysowej możemy mieć zagrożenie wymagające jedynie rutynowych działań . Z  drugiej strony wysoka podatność może mieć istotny wpływ, a  wręcz być rzeczywistą przyczyną katastrofy . Jako przykład można wskazać pożar wieżowca Grenfell Tower w Londynie w dniu 14 czerwca 2017 r . (Wyrozębski 2017) . Pożar lodówki w mieszkaniu na 3 piętrze z całą pewnością nie był podstawową przyczy- ną śmierci ponad 70 osób i zniszczenia konstrukcji 24-kondygnacyjnego wieżow- ca . Przyczyną tragedii była podatność budynku w postaci palnej izolacji termicz- nej ścian zewnętrznych . Każde źródło ognia, przy tej podatności, doprowadziłoby do tych samych skutków . W tej sytuacji zarządzanie ryzykiem bez uwzględnienia podatności nie może przynieść oczekiwanych efektów . Źródło nadmiernej podat- ności nie musi być związane z czynnikami technicznymi i posiadanymi zasoba- mi . Według niektórych badaczy (McEntire, Gilmore 2010) katastrofę będącą na- stępstwem huraganu Katrina, poza niewłaściwym planowaniem przestrzennym, brakiem dochodów z podatków i idącym za tym złym przygotowaniem technicz- nym, spowodowały błędne decyzje Departamentu Bezpieczeństwa Narodowego (The Department of Homeland Security) . Dla tego podejścia reprezentatywną jest następująca definicja: „katastrofy są w pewnym sensie przejawem podatności sys- temu społecznego” (Lewis 1999) . Tylko pozornie przedstawione podejścia do podatności są ze sobą sprzeczne, a przynajmniej rozbieżne . Analizując argumenty przedstawiane przez poszczegól- nych badaczy, można zauważyć, że znaczenie określenia „podatność” jest mocno powiązane z perspektywą osoby, która próbuje podatność ocenić . Jeżeli oceniający jest właścicielem ryzyka (ryzyka bezwarunkowego), podatność środowiska zwią- zana z tym ryzykiem jest jedynie jednym z elementów kontekstu, w jakim ryzyko opisujemy . W tym przypadku podatność możemy uwzględnić przy analizie poten- cjalnych strat lub w ramach współczynnika wrażliwości obrazującego społeczną reakcję na ryzyko . Dla osoby zarządzającej ryzykiem warunkowym, która nie zarządza ryzykiem bezwarunkowym (a w szczególnym przypadku może nawet nie wiedzieć o jego istnieniu), zmniejszenie podatności jest jedyną możliwością zminimalizowania przyszłych strat . Zmniejszanie podatności jako element działalności technicznej i  organizacyjnej ma oparcie w  przepisach (np . omówione wcześniej formy od- działywania państwa na podmioty gospodarcze), normach i dobrych praktykach . O wiele trudniej zarządzać podatnością w odniesieniu do mieszkańców terenów narażonych na skutki zdarzenia, którego się nie spodziewano . W takim przypadku Zarządzanie ryzykiem wystąpienia sytuacji kryzysowej 152 zamiast zmniejszania podatności wobec znanego zagrożenia, można zastosować zmniejszanie podatności ze względu na cele, jakie chcemy osiągnąć, lub dobra, jakie zamierzamy chronić . W zarządzaniu kryzysowym pomocną w określa- niu tych celów jest omówiona już metoda „6 ways to die” . 6.2. Budowanie barier systemowych i suplementowych Metodą na zmniejszenie podatności, a jednocześnie organizacyjne i technicz- ne przygotowanie się na wystąpienie sytuacji kryzysowej jest zbudowanie służb reagowania przy jednoczesnym przygotowaniu zarówno społeczności lokalnej, infrastruktury, jak i  terenu do wystąpienia takiej sytuacji . Działalność ta jest ściśle powiązana z  oceną ryzyka . Przykładowo dobór wyposażenia jednostek Państwowej Straży Pożarnej jest oparty o ocenę zagrożeń na obszarze powiatu (DzU z 2014 r . poz . 1793, § 2 ust . 2) . Planuje się, że dalszy rozwój Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego będzie oparty głównie na ocenie ryzyka (Wró- blewski 2016) . Jednak nawet przy najlepiej przygotowanym systemie reagowania mogą wystąpić zdarzenia o takiej skali, że dojdzie do jego niewydolności . Do oceny ryzyka wystąpienia takiej sytuacji stosuje się matrycę ryzyka sytuacji kry- zysowej opartą na barierach systemowych i suplementowych (Skomra 2015) . Ba- riery systemowe to bariery ograniczające skutki zagrożeń dynamicznych, two- rzące system ochrony społeczności przed zagrożeniami (należą do nich między innymi służby, inspekcje i straże) . Bariery suplementowe to bariery ogranicza- jące lub zwiększające skutki zagrożeń dynamicznych, wynikające z wrażliwości i odporności danej społeczności, a mające wpływ na podatność społeczeństwa eksponowanego na zagrożenie . Podatność można zdefiniować jako ekspozycję (wrażliwość) na zagrożenie społeczności w powiązaniu z odpornością . Podat- ność zawiera dwa elementy: odporność i wrażliwość . Odporność związana jest z  panowaniem nad ryzykiem oraz zdolnością redukcji szkód lub poradzenia sobie z nimi . Wrażliwość związana jest z ekspozycją na ryzyko (…) . Kombina- cja wrażliwości i odporności kreuje podatność na określone zagrożenie (EMA 1999 r ., Lewis 2014) . Wrażliwość określa zdolność danej społeczności do poradzenia sobie ze skutkami zdarzenia niekorzystnego, np . zdobyte wcześniej doświadczenie wpływające na zachowanie ludzi w czasie zagrożenia (np . osoby starsze i dzieci są bardziej wrażliwe na dane zagrożenie niż pozostałe osoby itp .) . Wrażliwość oceniana jest dla dwóch skutków: „ludzie i „mienie” . Ocena polega na oszaco- waniu tego, jak mocno wskazana bariera może osłabić działanie barier systemo- wych w skali od 0 do ‒10 . Gdzie 0 oznacza brak wpływu, zaś ‒10 – maksymalne osłabienie . Wrażliwość dla skutków „ludzie” oceniana jest na podstawie barier: 1 . Średnia gęstość zaludnienia osób przebywających na stałe w strefie poten- cjalnego zagrożenia . Rozdział VI
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Panowanie nad ryzykiem w ramach publicznego zarządzania
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: