Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00235 005009 12752222 na godz. na dobę w sumie
Państwa Grupy Wyszehradzkiej: pomiędzy przeszłością a teraźniejszością. Wybrane aspekty polityki wewnętrznej i zagranicznej - ebook/pdf
Państwa Grupy Wyszehradzkiej: pomiędzy przeszłością a teraźniejszością. Wybrane aspekty polityki wewnętrznej i zagranicznej - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 250
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2315-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> politologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-16%), audiobook).

Prezentowana książka jest owocem pracy autorów, którzy już wcześniej razem opracowali publikacje: Doświadczenia węgierskiej transformacji ustrojowej od Janosa Kadara do Viktora Orbana (2011), Czechy i Słowacja. Politologiczne studium wspólnej i oddzielnej państwowości (2012).

Praca dotyczy istotnych aspektów funkcjonowania polityki wewnętrznej i zagranicznej państw Grupy Wyszehradzkiej. Została podzielona na cztery rozdziały, w których omówiono problemy związane z procesem transformacji, organami władzy w systemach rządów czterech państw Europy Środkowej, partiami politycznymi w państwach Grupy Wyszehradzkiej oraz rozwojem współpracy w jej ramach.

Publikacja adresowana jest do studentów, wykładowców kierunku politologia, ale także do szerszego grona odbiorców zainteresowanych poruszaną tematyką.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Anna Czyż Sebastian Kubas Państwa Grupy Wyszehradzkiej: pomiędzy przeszłością a teraźniejszością Wybrane aspekty polityki wewnętrznej i zagranicznej A n n a C z y ż S e b a s t i a n K u b a s P a ń s t w a G r u p y W y s z e h r a d z k e i j . . . 26 8012-315-1 Państwa Grupy Wyszehradzkiej: pomiędzy przeszłością a teraźniejszością Wybrane aspekty polityki wewnętrznej i zagranicznej NR 3231 ANNA CZYŻ, SEBASTIAN KUBAS Państwa Grupy Wyszehradzkiej: pomiędzy przeszłością a teraźniejszością Wybrane aspekty polityki wewnętrznej i zagranicznej Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego  Katowice 2014 Redaktor serii: Nauki Polityczne MARIUSZ KOLCZYŃSKI Recenzent JACEK WOJNICKI SPIS TREŚCI Wstęp ................................................................................................................... 9 Rozdział 1. Historyczne i metodologiczno-teoretyczne uwarunkowania procesu przemian ustrojowych w państwach Grupy Wyszehradzkiej ............................. 13 1.1. Państwa Europy Środkowej w perspektywie historycznej ....................... 13 1.2. Teoretyczne i metodologiczne założenia przemian polityczno-ustrojowych ............................................................................ 27 1.3. Przebieg zmian w Czechosłowacji, Polsce i na Węgrzech na przełomie lat 80. i 90. XX wieku .............................................................................. 37 1.3.1. Czechosłowacja .............................................................................. 38 1.3.2. Węgry ............................................................................................. 42 1.3.3. Polska ............................................................................................. 48 Rozdział 2. Organy władzy w systemach konstytucyjnych państw Grupy Wyszehradzkiej ... 55 2.1. Organy władzy państwowej w państwach Grupy Wyszehradzkiej .......... 55 2.2. Władza ustawodawcza i wykonawcza w socjalistycznych ustrojach Polski, Czechosłowacji i Węgier .............................................................. 58 2.2.1. Parlamenty ..................................................................................... 58 2.2.2. Władza wykonawcza ..................................................................... 62 2.3. Władza ustawodawcza i wykonawcza w demokratycznym ustroju Polski, Republiki Czeskiej, Słowacji i Węgier ......................................... 65 2.3.1. Parlamenty ..................................................................................... 65 2.3.2. Ewolucja prawa wyborczego i systemów wyborczych w okresie transformacji ustrojowej (lata 1989–2014) .................................... 70 2.3.3. Władza wykonawcza ..................................................................... 76 2.3.4. Władza sądownicza ........................................................................ 89 2.3.5. Organy kontroli państwowej i ochrony prawa ............................... 91 Państwa Grupy Wyszehradzkiej: pomiędzy przeszłością a teraźniejszością… 6   Rozdział 3. Partie polityczne w państwach Grupy Wyszehradzkiej ................................... 93 3.1. Partie i quasi-systemy partyjne w okresie poprzedzającym zmianę systemu ................................................................................................... 93 3.1.1. Próba określenia roli partii w reżimie autorytarnego socjalizmu przez trzy zmienne: strukturę, funkcje i wybory .......................... 93 3.1.2. Partia komunistyczna i jej otoczenie w socjalistycznej Europie Środkowej .................................................................................... 98 3.2. Czas przełomu. Pojawienie się partii politycznych przed pierwszymi wolnymi wyborami ................................................... 108 3.2.1. Masowe ruchy opozycyjne i partie z nich wyłonione .................. 112 3.2.2. Partie postkomunistyczne i dawne ugrupowania satelickie ......... 115 3.2.3. Nowe byty polityczne i reaktywowane partie historyczne .......... 117 3.3. Partie polityczne w perspektywie ćwierćwiecza transformacji .............. 120 3.3.1. Kształtowanie oblicza partii politycznych w okresie tranzycji: pomiędzy pierwszymi i drugimi wyborami parlamentarnymi ..... 120 3.3.2. Partie polityczne: od drugich wyborów do 2004 roku. Próba określenia partii w odniesieniu do rodzin partyjnych .................. 126 3.3.3. Partie polityczne i ich rodziny w dekadzie lat 2004–2014 .......... 147 Rozdział 4. Polityka zagraniczna państw Grupy Wyszehradzkiej ...................................... 165 4.1. Powstanie Grupy Wyszehradzkiej ......................................................... 165 4.1.1. Cele i zadania współpracy ........................................................... 167 4.1.2. Motywy i formy współpracy wyszehradzkiej .............................. 169 4.1.3. Stanowisko poszczególnych państw wyszehradzkich wobec idei wielostronnej współpracy ............................................................ 172 4.1.4. Etapy współpracy ......................................................................... 175 4.2. Zabiegi państw Grupy Wyszehradzkiej o przyjęcie do Sojuszu Północnoatlantyckiego ........................................................................... 179 4.2.1. Nowa sytuacja międzynarodowa ................................................. 179 4.2.2. Północnoatlantycka Rada Współpracy ......................................... 183 4.2.3. „Partnerstwo dla Pokoju” ............................................................. 186 4.2.4. Studium o rozszerzeniu NATO .................................................... 188 4.2.5. W stronę członkostwa – negocjacje i przyjęcie Czech, Polski i Węgier ........................................................................................ 190 4.2.6. Odrębna droga Słowacji ............................................................... 195 4.3. Starania państw Grupy Wyszehradzkiej o wejście do Unii Europejskiej ............................................................................................ 199 4.3.1. Stosunki EWG – RWPG przed 1989 rokiem ............................... 199 Spis treści 7 4.3.2. Układy Europejskie – okres stowarzyszenia ze Wspólnotami Europejskimi ................................................................................ 201 4.3.3. Wnioski o członkostwo w Unii Europejskiej ............................... 206 4.3.4. Negocjacje akcesyjne i wejście do Unii Europejskiej .................. 213 4.4. Współpraca w ramach Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu oraz Inicjatywy Środkowoeuropejskiej jako krok zbliżający do struktur zachodnioeuropejskich ......................................................... 218 4.4.1. Powstanie CEFTA ....................................................................... 218 4.4.2. Główne założenia umowy i jej modyfikacje ................................ 221 4.4.3. Funkcjonowanie strefy wolnego handlu ...................................... 224 4.4.4. Od Quadragonale do Inicjatywy Środkowoeuropejskiej – geneza i członkostwo ............................................................................... 227 4.4.5. Działalność i struktura Inicjatywy Środkowoeuropejskiej .......... 229 Zakończenie ...................................................................................................... 233 Bibliografia ....................................................................................................... 237 Summary .......................................................................................................... 247 Zusammenfassung ............................................................................................ 249 WSTĘP Rok 1989 przyniósł zasadniczy przełom w stosunkach europejskich. Polityka jawności i przebudowy w Związku Radzieckim za rządów Michaiła Gorbaczowa umożliwiła przemiany ustrojowe w państwach Europy Środkowej i Wschodniej. Weszły one na drogę transformacji ustroju politycznego i gospodarczego. Jesień Ludów, jak określa się ten zryw wolnościowy, doprowadziła do przejęcia władzy w poszczególnych państwach bloku wschodniego przez siły niekomunistyczne. W Polsce powstał zdominowany przez polityków Solidarności rząd Tadeusza Mazowieckiego, w Pradze po aksamitnej rewolucji do władzy doszli dawni dysyden- ci, a na Węgrzech wprowadzono pluralizm polityczny. Następstwem załamania się systemu realnego socjalizmu w państwach Europy Środkowej i Wschodniej stała się reorientacja ich polityki zagranicznej – z dotychczasowego proradzieckiego kursu na prozachodni. Z jednej strony oznaczało to dążenie do likwidacji struktur Układu Warszawskiego i Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG), co udało się zrealizować w 1991 roku, z drugiej – podjęcie starań o uzyskanie człon- kostwa w Europejskiej Wspólnocie Gospodarczej (EWG) oraz w Organizacji Paktu Północnoatlantyckiego (North Atlantic Treaty Organisation Północnoatlan- tyckim – NATO) zwanego również Sojuszem Północnoatlantyckim1. Równocześnie z tymi procesami zrodziło się zjawisko określane mianem „no- wego regionalizmu”. Był on postrzegany jako próba przezwyciężenia istniejących w Europie podziałów. Motywem tworzenia ugrupowań regionalnych stała się potrzeba wykorzystania podobieństw historycznych, kulturowych, politycznych gospodarczych i społecznych oraz naturalnej bliskości geograficznej we wzajem- nej współpracy. Miała ona być sposobem na ustabilizowanie sytuacji w tej części Europy po zakończeniu zimnej wojny, a jej podstawowymi celami były bezpie- czeństwo i rozwój. Znaczną aktywnością i inicjatywą we wspomnianym ruchu regionalnym wykazały się trzy państwa środkowoeuropejskie – Czechosłowacja, Polska i Węgry. „Nowy regionalizm” wyraził się w pierwszej kolejności nawią- zaniem współpracy państw adriatycko-dunajskich i powołaniem w 1989 roku grupy pod nazwą Quadragonale. W jej skład weszły Austria, Włochy, Węgry i Jugosławia. Po przyjęciu w 1990 roku Czechosłowacji powstało Pentagonale, a w 1991 roku, po wstąpieniu Polski, Heksagonale. Kiedy w 1992 roku ugrupowa- nie powiększyło się o Chorwację, Słowenię oraz Bośnię i Hercegowinę, zaczęto stosować nazwę Inicjatywa Środkowoeuropejska (ISE od Central European Initiative – CEI). Drugim przejawem aktywności regionalnej było utworzenie w 1991 roku     1 P. DESZCZYŃSKI, M. SZCZEPANIAK: Grupa Wyszehradzka. Toruń 1995, s. 5. Przedmiotem badań zawartych w niniejszej publikacji jest obszar czterech państw leżących w Europie Środkowej. Ich wzajemne relacje należą do stosunkowo bli- skich. Wpływ na nie mają nie tylko obecne sprawy, lecz także spuścizna histo- rycznych doświadczeń. Losy państw należących do Grupy Wyszehradzkiej od wielu wieków splatały się ze sobą przyczyniając się do upodabniania pewnych cech. Celem autorów jest ukazanie zarówno współczesnej, jak i przeszłej charak- terystyki Czech, Polski, Słowacji i Węgier w obszarze należącym do politologicz- nego zainteresowania. Ze względu na wielość problemów, które mogłyby poten- cjalnie stanowić ów obszar, postanowiono zawęzić go do wybranych aspektów. Dlatego też autorzy zdecydowali się na uwzględnienie historycznych doświad- czeń w zakresie kształtowania polityki omawianych państw, ze szczególnym uwypukleniem okresu przemian ustrojowych na przełomie lat 80. i 90. XX wieku, analizę konstytucyjnych organów władzy i partii politycznych, jako istotnych insty- tucji demokratycznych oraz określenie cech polityki zagranicznej tych państw. Przed rozpoczęciem procesu badawczego postawiono tezę, zgodnie z którą – ze względu na współczesne oraz historyczne uwarunkowania o charakterze politycz- nym –państwa Grupy Wyszehradzkiej stanowią obszar cechujący się pewnymi podobieństwami i wspólnotą interesów. Wśród postawionych pytań badawczych znalazły się następujące: 1) jaki jest charakter historycznych doświadczeń państw Grupy Wyszehradzkiej? 2) czy systemy konstytucyjne i polityczne omawianych państw noszą wspólne cechy? 3) jak kształtuje się postawa elektoratów podczas głosownia do krajowych parlamentów po 1989 roku i jak wygląda scena politycz- na? 4) jaką rolę odgrywa współpraca dla poszczególnych państw w ramach regio- nalnych i europejskich organizacji? Państwa Grupy Wyszehradzkiej: pomiędzy przeszłością a teraźniejszością… 10   Trójkąta Wyszehradzkiego obejmującego Czechosłowację, Polskę i Węgry. Po rozpadzie Czechosłowacji w 1993 roku w użycie weszła nazwa Grupa Wy- szehradzka. Trzecim obszarem współpracy stał się region Bałtyku, w którym już od 1973 roku podejmowano wspólne przedsięwzięcia w dziedzinie polityki eko- logicznej. W wyniku przyjęcia deklaracji Morza Bałtyckiego swoją działalność rozpoczęła Rada Państw Morza Bałtyckiego skupiająca państwa nadbałtyckie2. Pierwszy rozdział będzie odnosić się do historycznych uwarunkowań współ- czesnego charakteru życia politycznego w Czechach, Polsce, na Słowacji i Wę- grzech. Położenie państw w Europie Środkowej jest istotnym czynnikiem wyzna- czającym ramy obecnych systemów politycznych. Wielowiekowa historia stanowi potężny oręż w walce o społeczne poparcie dla strategicznych projektów kreowa- nych i realizowanych przez organy państwowe oraz o głosy dla rywalizujących ze sobą partii politycznych. Dlatego ważnym wydaje się określenie podstawowych kierunków dawnego rozwoju ziem czeskich, polskich, słowackich i węgierskich, a także powstawania charakterystycznych cech narodowych. Rozdział poświęco- ny jest kształtowaniu się państwowości na owych ziemiach, przedstawieniu naj-     nr 12, s. 30. 2 G. BERNATOWICZ: Od Pentagonalne do Heksagonalne. „Sprawy Międzynarodowe” 1991, Wstęp 11 ważniejszych wydarzeń, przeobrażeniom politycznym i społecznym, do których dochodziło po utracie ciągłości państwowej. Poddane analizie zostaną także czasy po I wojnie światowej wiążące się z odzyskaniem niepodległości i stosunkiem do reżimu demokratycznego i autorytarnego. Następnie określone zostaną cechy funkcjonowania ustroju socjalistycznego w Czechosłowacji, Polsce i na Wę- grzech. Ponieważ współczesny wymiar życia politycznego opiera się na demokra- cji w sensie aksjologicznym i ustrojowym, dlatego też autorzy zdecydowali się na teoretyczne i metodologiczne omówienie założeń procesu demokratyzacji, przez który przechodzą omawiane państwa. Rozdział kończy się odniesieniem do okre- su przemian mających miejsce pod koniec lat 80. XX wieku. Rozdział drugi omawia zagadnienia prawnoustrojowe związane z praktyką po- lityczną i składające się na pojęcie systemu konstytucyjnego demokratycznego państwa. Taki reżim państwa Grupy Wyszehradzkie postanowiły bowiem przyjąć, rozpoczynając proces transformacji ustrojowej. Analizie poddano najważniejsze elementy systemów konstytucyjnych państw Grupy Wyszehradzkiej obejmujące organy władzy państwowej w tych państwach, a w szczególności władzę ustawo- dawczą i wykonawczą w ujęciu historycznym tzn. działające w czasach funkcjono- wania socjalizmu oraz później w warunkach demokracji parlamentarnej, władzę sądowniczą oraz organy kontroli państwowej i ochrony prawa3. W rozdziale trzecim ukazano proces kształtowania się partii politycznych w omawianych państwach Europy Środkowej w odniesieniu do tych ugrupowań, które od 1989 roku uzyskiwały status relewantnych partii parlamentarnych. Upa- dek ustroju socjalistycznego wywołał chaos, co wpłynęło na charakter powstawa- nia scen politycznych. Jednakże wraz z upływem czasu możemy obserwować stabilizację podmiotów politycznych, jakimi są partie, a nawet, jak twierdzą nie- którzy, ich upodabnianie się do partii zachodnioeuropejskich. Początek rozdziału stanowią rozważania teoretyczne, a także odniesienie się do problematyki partii politycznej w czasach funkcjonowania socjalizmu, następnie poddano analizie proces tworzenia się pierwszych ugrupowań partyjnych, ich rozwój, ale i rozpad, oraz powstawania nowych partii. Autorzy starają się przedstawić proces rozwoju sceny politycznej pomiędzy 1989 i 2014 rokiem w odniesieniu do typologii zwią- zanej z rodzinami partii politycznych i w ten sposób określić znaczenie poszcze- gólnych wartości dla krajowych elektoratów. Rozdział czwarty stanowi próbę analizy zagadnienia nowego kierunku polityki zagranicznej państw Grupy Wyszehradzkiej po upadku komunizmu w Europie Środkowej i Wschodniej z perspektywy Bratysławy, Pragi, Budapesztu i War- szawy. Ukazano w nim początki współpracy wyszehradzkiej, etapy owej współ-     3 Rozdział prezentuje wyniki badań prowadzonych przez autorów i częściowo zamieszczonych w publikacji Władza wykonawcza w teorii i praktyce politycznej okresu transformacji. Doświadcze- nia państw Grupy Wyszehradzkiej. Red. M. BARAŃSKI, A. CZYŻ, R. RAJCZYK. Katowice 2014, a także Parlament w państwach Grupy Wyszehradzkiej. Problemy metodologiczno-praktyczne. Red. M. BARAŃSKI, R. GLAJCAR, S. KUBAS. Katowice 2012. Państwa Grupy Wyszehradzkiej: pomiędzy przeszłością a teraźniejszością… 12   pracy, która ulegała zasadniczym zmianom i przewartościowaniom, tak jak zmie- niały się cele, które wyznaczały poszczególne ekipy rządzące w państwach trójki, a potem czwórki wyszehradzkiej. Omówiono także proces integracji europejskiej, w którym państwa Grupy Wyszehradzkiej brały udział, a który zakończył się przyjęciem tych państw do Unii Europejskiej w 2004 roku, oraz opisano drogę tych krajów do członkostwa w Sojuszu Północnoatlantyckim. Przedstawiane pań- stwa oprócz współpracy politycznej podjęły także współpracę gospodarczą, czego wyrazem stało się powołanie do życia Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu (Central European Free Trade Agreement – CEFTA). Działalność tej struktury, jak również Inicjatywy Środkowoeuropejskiej – kolejnej formy regio- nalnej współpracy, w którą zaangażowały się państwa Grupy Wyszehradzkiej od przełomu lat 80. i 90. XX wieku, scharakteryzowana została w dalszej części rozdziału.   Anna Czyż, Sebastian Kubas Visegrad Group States: Between The Past And The Present Selected Issues of Internal and Foreign Policy Summary The book is an attempt to systematize the understanding of processes, which have been occurring in the past decades in four Central European states – Czech Republic, Poland, Slovakia, and Hungary. The monograph has been divided into four chapters, encompassing selected issues related to the functioning of political systems of Visegrad Group states from the onset of political, economical and social transformations, which transpired after 1989. Chapter one examines theoretical, historical, and methodological problems related to circum- stances of transformation processes in the selected Central European states and their further evolu- tion. It also indicates at common and distinctive characteristics of Central European states, taking into account political-scientific and historical perspectives. The second chapter is devoted to the issue of the functioning of government entities within governmental systems of selected states. The political analysis has been divided into periods of functioning as socialist and democratic states. The next chapter indicates the changes that occurred on political scenes of the designated states in the period from before the democratic transformation until the present day. The analysis is conducted through the prism of maturing of political parties and their influence on public affairs. The fourth chapter analyzes the issues of foreign policy of Central European states, describing the creation of the Visegrad Triangle (and later – the Visegrad Group) as a forum of political and economical coop- eration of three (and later – four) states in the context of integration with NATO and European Communities (and later – European Union). This publication exhibits Central Europe in terms of political science, regime, and history. The comparative property of the book, resulting from such perspective, can constitute a source for a general European analysis, as well as a more detailed case study of each of the four states described herein. Anna Czyż, Sebastian Kubas Die Staaten der Visegrád-Gruppe (V4) zwischen Vergangenheit und Gegenwart Ausgewählte Aspekte der Innen-und Außenpolitik Zusammenfassung Das Buch ist ein Versuch, die Kenntnisse über die in den letzten Dekaden in vier mitteleuropäischen Staaten: Tschechien, Polen, Slowakei und Ungarn verlaufenden Prozesse zu ordnen. Die Monogra- fie besteht aus vier Kapiteln, die ausgewählte, das Wesen der politischen Systeme der Visegrad- -Gruppe seit politischen, wirtschaftlichen und sozialen Umwandlungen bis zum Jahr 1989 betref- fende Probleme umfassen. Im ersten Kapitel werden die mit Bedingtheiten der Transformationsprozesse in V4 verbundenen theoretischen, historischen und methodologischen Fragen erörtert. Hier weisen die Verfasser auf gemeinsame und eigene Merkmale der in der Gruppe organisierten Staaten aus politologisch- -historischer Perspektive hin. Das zweite Kapitel ist der Tätigkeit von Machtorganen gewidmet. Die politologische Analyse der Regierungssysteme unterscheidet dabei zwischen der in den Staaten geltenden sozialistischen und dann der demokratischen Ordnung. Das nächste Kapitel veranschau- licht Änderungen, die auf politischer Bühne in Tschechien, Polen Ungarn und in der Slowakei ange- fangen von der Periode vor dem demokratischen Umbruch bis jetzt stattfanden. Die Analyse berück- sichtigte das Ausreifen der politischen Parteien und deren Einfluss auf öffentliches Leben. Das vierte Kapitel bespricht die mit der Außenpolitik verbundenen Fragen – die Entstehung des Vise- grád-Dreiecks (dann Visegrád-Gruppe), das ein Forum für politische und wirtschaftliche Zusam- menarbeit der zu behandelnden mitteleuropäischen Staaten angesichts deren Bemühungen, NATO und Europäischer Gemeinschaft (dann EU) beizutreten, war. Die vorliegende Monografie stellt die mitteleuropäische Region aus politologischer, struktureller und historischer Sicht dar. Dank ihrem komparatistischen Charakter kann sie zum Ausgangspunkt für gesamteuropäische und die jeden einzelnen V4-Staat betreffenden Analysen werden. Redaktor MAGDALENA BIAŁEK Projektant okładki ALEKSANDRA GAŹDZICKA Layout i łamanie MAREK FRANCIK Copyright © 2014 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208-6336 ISBN 987-83-8012-314-4 (wersja drukowana) ISBN 987-83-8012-315-1 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl www.wydawnictwo.us.edu.pl e-mail: wydawus@us.edu.pl e-mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie Ark. druk. 15,5. Ark. wyd. 21,0. Papier offset. kl. III, 90 g Wydanie I. Ark. druk. 15,5 Ark. wyd. 21,0 Papier offset. kl. III, 90 g Cena 26 zł (+ VAT) Cena 26 zł (+VAT) Druk i oprawa: „TOTEM.COM.PL Sp. z o.o.” Sp.K. Druk i oprawa: „TOTEM.COM.PL Sp. z o.o.” Sp.K. ul. Jacewska 89, 88-100 Inowrocław ul. Jacewska 89, 88-100 Inowrocław Anna Czyż Sebastian Kubas Państwa Grupy Wyszehradzkiej: pomiędzy przeszłością a teraźniejszością Wybrane aspekty polityki wewnętrznej i zagranicznej A n n a C z y ż S e b a s t i a n K u b a s P a ń s t w a G r u p y W y s z e h r a d z k e i j . . . 26 8012-315-1
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Państwa Grupy Wyszehradzkiej: pomiędzy przeszłością a teraźniejszością. Wybrane aspekty polityki wewnętrznej i zagranicznej
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: