Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00117 009833 7515937 na godz. na dobę w sumie
Pasjonaci, kreatorzy, twórcy. Ludzie niepełnosprawni jako artyści, sportowcy, animatorzy mediów - ebook/pdf
Pasjonaci, kreatorzy, twórcy. Ludzie niepełnosprawni jako artyści, sportowcy, animatorzy mediów - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 278
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8088-077-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> socjologia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Celem publikacji jest odczarowanie wizerunku osób niepełnosprawnych jako ludzi wycofanych, nie tylko wyłączonych z głównego nurtu życia społecznego, ale także pozbawionych życiowych planów, aspiracji i dążeń. Jest to książka, która ma pokazać osoby niepełnosprawne w innym świetle – jako ludzi pełnych pasji, realizujących z powodzeniem swoje zainteresowania, aktywnie działających w przestrzeni mass mediów i kreujących rzeczywistość społeczną zgodnie ze swoimi potrzebami. Publikacja prezentuje osoby niepełnosprawne jako wychodzące naprzeciw własnym marzeniom, umiejętnie realizujące swoje plany, a przede wszystkim swoim przykładem przełamujące utarty, stereotypowy wizerunek ludzi „z problemami”. 
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Pasjonaci kreatorzy twórcy Pasjonaci kreatorzy twórcy Ludzie niepełnosprawni jako artyści, sportowcy, animatorzy mediów pod redakcją Elżbiety Zakrzewskiej-Manterys i Jakuba Niedbalskiego Łódź 2016 Elżbieta Zakrzewska-Manterys – Uniwersytet Warszawski Katedra Socjologii Moralności i Aksjologii Ogólnej 00-927 Warszawa, ul. Nowy Świat 69 Jakub Niedbalski – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Katedra Socjologii Organizacji i Zarządzania 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41/43 RECENZENT Antonina Ostrowska KOORDYNATOR SERII Jakub Niedbalski REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Bogusława Kwiatkowska SKŁAD I ŁAMANIE Munda – Maciej Torz PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/chelsdo © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2016 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07312.16.0.K Ark. wyd. 12,0; ark. druk. 17,25 ISBN 978-83-8088-076-4 e-ISBN 978-83-8088-077-1 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Spis treści Elżbieta Zakrzewska-Manterys, Jakub Niedbalski Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Jakub Niedbalski Niepełnosprawny jako sportowiec . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Leszek Ploch Artysta z niepełnosprawnością – perspektywa możliwości Tomasz Sahaj Niepełnosprawni jako kreatorzy, odbiorcy i użytkownicy mediów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dorota Żuchowska-Skiba, Maria Stojkow Niepełnosprawny jako aktywny użytkownik sieci . . . . . . . 7 13 57 109 159 Przemysław Nosal, Marta Zaręba Niepełnosprawny (intelektualnie) jako osoba doświad- czająca emocji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 Laura Jurga Pasja (nie)utajona – niepełnosprawny jako „ciekawy czło- wiek” – podróżnik, pasjonat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 6 SPIS TREŚCI Streszczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 Noty o Autorach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 Honorowi Patroni publikacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267 Elżbieta Zakrzewska-Manterys Uniwersytet Warszawski Jakub Niedbalski Uniwersytet Łódzki Wprowadzenie W Polsce przez wiele lat jedną z najbardziej wycofanych – z różnych wymiarów życiowej egzystencji – grup społecz- nych stanowiły osoby niepełnosprawne. Natrafiały one na utrudnienia, przeszkody i bariery o charakterze architekto- nicznym, kulturowym czy integracyjnym (Kryńska 2013). Wprawdzie obraz ten ulga stopniowej zmianie, jednak nadal wiele z tych osób może osobiście przekonać się o różnych formach społecznego wykluczenia, borykając się zarówno z barierami fizycznymi, jak i społeczną ignorancją. Często też spotykają się z niezrozumieniem ze strony innych człon- ków społeczeństwa, a przy tym są mało widoczne „na ulicy”, przez co w naszym społeczeństwie wizerunek osoby niepeł- nosprawnej jest raczej budowany na stereotypowych pod- stawach i braku wiedzy o niepełnosprawności oraz osób nią dotkniętych (Balcerzak-Paradowska 2002). Jednocześnie zarysowujące się przemiany stereotypu osób niepełnosprawnych i  postępująca normalizacja ich wizerunku – jak pisze Antonina Ostrowska (2015: 230) – wskazują na istniejący w nich potencjał równy innym lu- dziom, co skłania do zastanowienia się, jak dalece do zmian takiego postrzegania przyczyniają się obserwowane sukcesy tychże osób (zob. Firkowska-Mankiewicz 1999). Jakkolwiek osoby niepełnosprawne są coraz bardziej obecne w różnych obszarach życia społecznego, w  których z  powodzeniem 8 realizują swoje plany, pasje i zamiłowania, to jednak rzadko przypisuje się im miano ludzi sukcesu, dostrzegając w ich działaniach życiowe osiągnięcia. Dlatego celem naszej publikacji jest odczarowanie wize- runku osób niepełnosprawnych jako ludzi wycofanych, nie tylko wyłączonych z głównego nurtu życia społecznego, ale także pozbawionych życiowych planów, aspiracji i dążeń. Jest to książka, która ma pokazać osoby niepełnosprawne w nie- co innym świetle – jako ludzi pełnych pasji, realizujących z  powodzeniem swoje zainteresowania, aktywnie działają- cych w przestrzeni mass mediów i kreujących rzeczywistość społeczną zgodnie ze swoimi potrzebami. Osoby niepełno- sprawne, wychodząc naprzeciw własnym marzeniom, umie- jętnie realizując swoje plany, swoim przykładem przełamują utarty, stereotypowy wizerunek ludzi „z problemami”. Proces ten dotyczy różnych wymiarów egzystencji osób niepełnosprawnych i  odbywa się poprzez podejmowanie szeregu działań umożliwiających włączanie tej kategorii osób w szerszy nurt życia społecznego. Dlatego odchodzi się od nie tak dawno dominującej perspektywy życia biernego, pozbawionego możliwości rozwoju osobistego i realizowa- nia w jak najmniej skrępowany sposób własnych życiowych planów, w kierunku rozmaitych form aktywności osób nie- pełnosprawnych (Barnes, Mercer 2008: 27). W  związku z tym proponowana Czytelnikom książka ma ukazywać róż- norodność obszarów aktywności osób niepełnosprawnych oraz płaszczyzn ich działania, których efektem ma być spo- łeczna integracja. Publikacja została tak opracowana, aby przedstawić te zagadnienia w sposób jak najbardziej holi- styczny, a zarazem spójny i pogłębiony. Z tego względu obej- muje ona zróżnicowane obszary tematyczne, traktujące pro- blematykę aktywności osób niepełnosprawnych w  sposób wielowątkowy. Poszczególne rozdziały opracowane zostały natomiast w taki sposób, aby Czytelnik miał wgląd w sytu- ację badanych osób, która przedstawiona jest z ich własnej perspektywy, przez co analiza zyskuje charakter pogłębiony. E. ZAKRZEWSKA-MANTERYS, J. NIEDBALSKI 9 Ponadto podejmowane wątki ukazane zostały w szerszym kontekście uwarunkowań makrospołecznych, co ma umoż- liwić spojrzenie na podejmowaną problematykę w sposób bardziej całościowy. Przy opracowywaniu książki istotne było dla nas, aby zostały w niej wyraźnie zaakcentowane zagadnienia doty- czące dobrych praktyk, a  także rekomendacji związanych z aktywizacją osób niepełnosprawnych we wszystkich pre- zentowanych obszarach tematycznych. W  związku z  tym w proponowanej publikacji, będącej kontynuacją zagadnień zwartych w książce zatytułowanej Samodzielni, zaradni, nie- zależni – ludzie niepełnosprawni w systemie pracy, edukacji i polityki, chcieliśmy wskazać na wieloaspektowość i zróżni- cowanie sfer aktywności osób niepełnosprawnych, a także pokazać, że takie rodzaje aktywności osób niepełnospraw- nych, które dotyczą rozwoju szeroko rozumianych pasji, odnoszących się do działalności artystycznej, uprawiania sportu czy medialnej animacji, zawierają w sobie potencjał, możliwy do wykorzystania w zakresie przeciwdziałania ich wykluczeniu i społecznej marginalizacji. Zawartość książki, uwzględniająca powyższe aspekty ak- tywizacji osób niepełnosprawnych, podzielona została na następujące obszary tematyczne, przygotowane przez po- szczególnych autorów, będących specjalistami z danego za- kresu. W związku z tym, kolejne zagadnienia, które znalazły się w publikacji to: • Niepełnosprawny jako człowiek aktywny fizycznie – spor- towiec, napisany przez Jakuba Niedbalskiego; • Artysta z  niepełnosprawnością – perspektywa możliwości, opracowania podjął się Leszek Ploch, jeden z najlepszych znawców tematyki w  Polsce, wieloletni prezes Fundacji Krzewienia Kultury Artystycznej Osób Niepełnosprawnych; • Niepełnosprawni jako użytkownicy, obiorcy i  kreatorzy mediów, przygotowany przez wprawnego obserwatora życia osób niepełnosprawnych i  znawcę problematyki Tomasza Sahaja; Wprowadzenie 10 • Niepełnosprawny jako aktywny użytkownik sieci, autor- stwa Doroty Żuchowskiej-Skiby oraz Marii Stojkow, ba- daczek zajmujących się zagadnieniem nowych mediów i rzeczywistości wirtualnej; • Niepełnosprawny (intelektualnie) jako osoba doświadcza- jąca emocji, opracowany przez Martę Zarębę, wielolet- niego praktyka, uczestniczącego w realizacji badań pro- wadzonych w  ramach Wielkopolskiego Regionalnego Obserwatorium Terytorialnego w Poznaniu, oraz Prze- mysława Nosala, badacza, którego jednym z  obszarów zainteresowań jest niepełnosprawność; • Pasja (nie)utajona – niepełnosprawny jako „ciekawy czło- wiek” – podróżnik, pasjonat, to tekst zamykający publi- kację, który stanowi osobistą refleksję nad sytuacją czło- wieka niepełnosprawnego, opracowany przez badaczkę, aktywistkę i poetkę, Laurę Jurgę. Proponowana książka, podobnie jak jej poprzednicz- ka, skierowana jest zarówno do przedstawicieli środowisk akademickich, przede wszystkim socjologów i pedagogów zainteresowanych problematyką niepełnosprawności, jak również praktyków zaangażowanych w  udzielanie pomo- cy i  wsparcie tej grupy klientów pomocy społecznej oraz wszystkich tych, którzy w  życiu codziennym stykają się z ludźmi niepełnosprawnymi, a w szczególności do bliskich, członków rodziny czy znajomych tych osób. * * * Na zakończenie chcielibyśmy podziękować poszczegól- nym Autorom za to, że zechcieli wziąć udział w  naszym przedsięwzięciu, a także Pani Profesor Antoninie Ostrow- skiej za cenne uwagi oraz wskazówki dotyczące recenzowa- nych tekstów oraz wszystkim tym, którzy przyczynili się do tego, że publikacja ujrzała światło dzienne i przyjęła osta- tecznie obecny kształt. Jeszcze raz serdecznie dziękujemy, a naszym Czytelnikom życzymy miłej lektury! E. ZAKRZEWSKA-MANTERYS, J. NIEDBALSKI BIBLIOGRAFIA 11 Balcerzak-Paradowska Bożena (red.) (2002), Sytuacja osób niepeł- nosprawnych w Polsce, Raport Instytutu Pracy i Spraw Socjal- nych, Warszawa. Barnes Colin, Mercer Geof (2008), Niepełnosprawność, tłum. Piotr Morawski, Wydawnictwo Sic!, Warszawa. Firkowska-Mankiewicz Anna (1999), Zdolnym być… Kariery i sukces życiowy warszawskich trzydziestolatków, Wydawnic- two IFiS PAN, Warszawa. Kryńska Elżbieta (red.) (2013), Analiza sytuacji osób niepełno- sprawnych w Polsce i Unii Europejskiej, Raport przygotowa- ny w ramach projektu: Zatrudnienie osób niepełnosprawnych – perspektywy wzrostu, Wydawnictwo IPiSS, Warszawa. Ostrowska Antonina (2015), Niepełnosprawni w  społeczeństwie 1993–2013, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa. Wprowadzenie Jakub Niedbalski Uniwersytet Łódzki Niepełnosprawny jako sportowiec1 STRESZCZENIE Rozdział dotyczy zagadnienia sportu osób niepełnosprawnych, kładąc główne akcenty na rolę ich aktywności fizycznej w procesie aktywi- zacji, integracji i społecznej inkluzji. Przede wszystkim staram się po- kazać specyfikę sportu osób niepełnosprawnych oraz zarysować ge- nezę i kierunki rozwoju sportu osób niepełnosprawnych w Polsce i na świecie. W dalszej części rozdziału koncentruję się na zaprezentowa- niu uwarunkowań instytucjonalno-strukturalnych dotyczących upra- wiania sportu przez osoby niepełnosprawne, a także odnoszę się do bezpośrednich doświadczeń tej kategorii osób stanowiących ilustrację podejmowanych przeze mnie zagadnień. Zamykającą częścią niniejsze- go opracowania są konkluzje odnoszące się do diagnozy obecnej sytu- acji osób niepełnosprawnych uprawiających sport oraz rekomendacje zmian w zakresie prowadzonej wobec nich polityki państwa. Słowa kluczowe: sport, aktywność fizyczna, niepełnosprawność. Ruch jako lek nie ma substancji, ani opakowania. Substancją tego leku jest pomysł zrodzony z  nauki i  doświadczenia. Jego podanie wymaga prawdziwego mistrzostwa. Przekazanie go choremu wraz z osobowością i sercem czyni ten lek niezastąpio- nym (W. Dega) 1 Rozdział zawiera informacje i fragmenty pochodzące z wcześniej- szych artykułów mojego autorstwa. 14 WSTĘP Jednym z  przejawów czynnego stosunku człowieka do otaczającego go świata jest aktywność ruchowa. Ruch jest tym czynnikiem, który rozwija i  kształtuje nasze narządy, co staje się szczególnie istotne, gdy wykorzystywany jest w  procesie przywracania utraconych sprawności organi- zmu (Milanowska 1999: 23). Podobnie twierdzi Stanisław Kowalik (2012: 26), którego zdaniem za usprawnianie osób niepełnosprawnych odpowiedzialny jest właśnie ruch, który w przypadku ludzi niepełnosprawnych zazwyczaj ma okre- ślone walory rehabilitacyjne. Z kolei jedną z form atrakcyj- nej i odpowiadającej nowoczesnym standardom rehabilita- cji osób niepełnosprawnych jest sport. Zgodnie z definicją przyjętą w Europejskiej Karcie Spor- tu „sport” oznacza wszelkie formy aktywności fizycznej, które poprzez uczestnictwo doraźne lub zorganizowane, stawiają sobie za cel wypracowanie lub poprawienie kondy- cji fizycznej i  psychicznej, rozwój stosunków społecznych lub osiągnięcie wyników sportowych na wszelkich pozio- mach, W definicji tej akcentuje się wartość rozwojową spor- tu, przejawiającą się we wszechstronnym wpływie aktywno- ści sportowej nie tylko na organizm, ale na całego człowieka. Sport, oddziałując wszechstronnie na osobę niepełno- sprawną, stanowi źródło pozytywnych doświadczeń, po- magając jej: po pierwsze, w  rozpoznaniu rzeczywistych możliwości uszkodzonego organizmu, po drugie, kompen- sowaniu zaistniałych dysfunkcji, po trzecie, odzyskaniu niezależności samoobsługowej, po czwarte, podniesieniu samooceny, kształtowaniu wytrwałości w przezwyciężaniu własnych słabości i po piąte pokonywaniu trudności. Poza tym aktywność sportowa stwarza warunki do nawiązywania różnego rodzaju interpersonalnych relacji, co sprzyja inte- gracji społecznej. Włączanie aktywności fizycznej i sportu do usług reha- bilitacyjnych można uznać za sukces Sir Ludwiga Guttman- J. NIEDBALSKI 15 na (1976), specjalisty w  zakresie rehabilitacji medycznej. Współcześnie aktywność fizyczna i sport dla osób zarówno z ograniczeniami funkcjonalnymi, jak i fizycznymi niedo- statkami coraz częściej odnosi się do adaptowanej aktywno- ści fizycznej – APA, igrzysk paraolimpijskich, olimpiad spe- cjalnych, a także promocji zdrowia i rehabilitacji medycznej (Kwapiszewski, Kosmol 2011: 5). Istotą sportu, oprócz współzawodnictwa i  dążenia do uzyskiwania jak najlepszych wyników, jest dążenie do roz- wijania sprawności fizycznej i kształtowania higienicznego trybu życia oraz wychowanie i kształcenie w powiązaniu ze sztuką, rozrywką i zabawą. Poza tym sport dostarcza wiedzy o  człowieku jako zintegrowanej jedności psychofizycznej, stwarzając sytuacje dogodne do sprawdzania możliwości ciała ludzkiego. Sport oddziałuje na człowieka poprzez war- tości, które ze sobą niesie (Koper, Tasiemski 2013: 125). Z kolei profesjonalizacja sportu osób niepełnosprawnych sprawia, że staje się on coraz bardziej widowiskowy, a roz- wój współpracy między organizacjami odpowiedzialnymi za sport osób pełno- i niepełnosprawnych przyczynia się do integracji obu środowisk sportowych. Dzięki temu możliwa jest popularyzacja sportu paraolimpijskiego w  społeczeń- stwie, a także promocja pozytywnego wizerunku sportowca niepełnosprawnego (ibidem: 125–126). W tym kontekście warto przywołać słowa Zofii Żukow- skiej (2006: 126), według której człowiek niepełnospraw- ny może nie tylko żyć normalnie, ale też czerpać z  życia radość. Jak dalej pisze przywołana autorka, jedną z takich dróg jest sport, który można postrzegać jako szansę zarów- no dla indywidualnego rozwoju jednostki, jak również jej i społecznej integracji. Zaspokojona może być na tej drodze potrzeba samorealizacji jednostki, jak i jej społecznej akcep- tacji (ibidem). Można zatem uznać, że podejmowanie ak- tywności sportowej przez osobę niepełnosprawną, niczym niewymuszona kontynuacja i zaangażowanie eksponuje jej podmiotowość (Koper, Tasiemski 2013: 125). W  związku Niepełnosprawny jako sportowiec 16 z tym w niniejszym tekście chciałbym przybliżyć zarówno samą charakterystykę sportu osób niepełnosprawnych, jak i pokazać najważniejsze czynniki wspomagające oraz utrud- niające jego rozwój, a także zarysować sytuację przedstawi- cieli opisywanego środowiska z uwzględnieniem ich opinii dotyczącej obecnego stanu rozwiązań systemowych odno- szących się do sportu. SPORT OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH – HISTORIA ROZWOJU W ZARYSIE Historia powstania światowego ruchu sportowego osób niepełnosprawnych wiąże się z  postacią lekarza neurolo- ga sir Ludwiga Guttmanna pracującego w szpitalu w Stoke Mandeville. Przy okazji igrzysk olimpijskich w  Londynie w  1948 r., zaaranżował krajowe zawody sportowe dla in- walidów wojennych poruszających się na wózkach, nato- miast cztery lata później przyczynił się do organizacji Mię- dzynarodowych Igrzysk Stoke Mandeville. Również dzięki jego staraniom w 1960 r., po igrzyskach w Rzymie odbyły się na tych samych obiektach sportowych, a także przy za- chowaniu ceremoniału olimpijskiego zawody osób niepeł- nosprawnych (Sobiecka 2009). Do tradycji należy już or- ganizowanie paraolimpiad w tym samym mieście i na tych samych obiektach oraz w zbliżonym terminie jak dla igrzysk olimpijskich. Warto zaznaczyć, że pierwsze zimowe igrzyska paraolimpijskie zorganizowano w 1976 r. i miało to miejsce w Szwecji (Jarzynowski 2006: 48). Równolegle z  tymi wydarzeniami następowały istot- ne zmiany dotyczące rozwiązań instytucjonalnych, które legitymizowały sport osób niepełnosprawnych na arenie międzynarodowej. Ważnym momentem było podpisanie porozumienia o ścisłej współpracy między Międzynarodo- wym Komitetem Koordynacyjnym Światowych Organizacji Sportowych Niepełnosprawnych (ISS) i Międzynarodowym J. NIEDBALSKI 17 Komitetem Olimpijskim (IOC), do czego doszło w 1953 r. w  Lozannie (Sobiecka 2013). Na jego podstawie zorgani- zowane zostały igrzyska paraolimpijskie w Seulu w 1988 r. przy finansowym wsparciu IOC. Jak pisze Joanna Sobiecka „fakty te oraz zaangażowanie środowiska sportowego oka- zały się na tyle inspirujące i interesujące, że już w Salt Lake City w  2002 roku zapoczątkowano współpracę pomiędzy IOC i ICC, a przy organizacji igrzysk w Atenach z 2004 roku oficjalnie utworzono po raz pierwszy w historii wspólny ko- mitet organizacyjny” (ibidem: 9). Idee olimpijskie przenikały do sportu osób niepełno- sprawnych nie tylko w postaci rozwijającego się ruchu pa- raolimpijskiego, ale również poprzez ruch Olimpiad Spe- cjalnych. Początki działalności OS mają swoje „korzenie” w Kanadzie i USA i wiążą się z osobą Eunice Kennedy, która w roku 1963 zorganizowała pierwsze sportowe półkolonie dla dzieci niepełnosprawnych intelektualnie (Wieczorek, Kuriata 2013: 53). Od tamtej pory systematycznie organi- zowane są zawody rangi światowej. Pierwsze Międzynaro- dowe Igrzyska Olimpiad Specjalnych odbyły się w 1975 r. w USA. W 1988 r., podobnie jak w przypadku ruchu para- olimpijskiego, zostało podpisane porozumienie o współpra- cy między Międzynarodowym Stowarzyszeniem Olimpiad Specjalnych i Międzynarodowym Komitetem Olimpijskim. W ten sposób do ruchu olimpijskiego zostały włączone nie tylko osoby z dysfunkcjami organizmu, ale również osoby z niepełnosprawnością umysłową. Od tego momentu moż- na mówić o powstaniu realnego i wspólnego pola społecz- nego do uprawnia sportu wyczynowego przez zawodników pełno- i  niepełnosprawnych (Kowalik, Miotk-Mrozowska 2013: 16). Przy czym igrzyska zainicjowane przez Międzynarodo- we Stowarzyszenie Olimpiad Specjalnych miały nieco inny charakter niż w przypadku paraolimpiad. Jak pisze Wiesła- wa Dłużewska-Martyniec (2009: 440–441) „podstawę dzia- łania ruchu Olimpiad Specjalnych stanowi przekonanie, że Niepełnosprawny jako sportowiec 18 po pierwsze, uprawianie sportu jest taką formą aktywności, w której niemal każda osoba z niepełnosprawnością intelek- tualną, przy odpowiedniej instrukcji i środkach motywują- cych, może odnosić sukcesy; po drugie, dzięki uprawianiu sportu osoby z niepełnosprawnością umysłową w każdym wieku mogą wszechstronnie się rozwijać; po trzecie, osią- gnięcia sportowe osób z  upośledzeniem i  ich zachowanie w różnych sytuacjach sportowych mogą wpływać na wzrost akceptacji społecznej dla tych osób”. Z tego wynika, że ruch Olimpiad Specjalnych opiera się na innym sposobie podejścia do sportu niż ruch paraolim- pijski (Gill 2007). Wprawdzie również tutaj promowany jest szacunek dla człowieka, jednak osiąga się go w większym stopniu poprzez dostarczanie osobom niepełnosprawnym, radości z  samego uczestnictwa w  zawodach sportowych, a w mniejszym stopniu wynika on z satysfakcji z uzyska- nych wyników sportowych na mistrzowskim poziomie (Kowalik, Miotk-Mrozowska 2013: 23). Innymi słowy, na co wskazują Stanisław Kowalik i  Magdalena Miotk-Mro- zowska (2013: 23), sport paraolimpijski odnosi się przede wszystkim do zadań sportowych, a sport uprawiany w ra- mach Olimpiad Specjalnych w większym stopniu koncen- truje się na wszechstronnym rozwoju osób niepełnospraw- nych umysłowo (por. Gutierrez, Caus, Riuz 2011). Obecnie Olimpiady Specjalne są międzynarodową orga- nizacją sportową, której celem jest zapewnienie swoim pod- opiecznych systematycznych treningów oraz udziału w za- wodach w  wybranych dyscyplinach sportu. Zawodnikami OS mogą być osoby z  niepełnosprawnością intelektualną, które ukończyły ósmy rok życia (Wieczorek, Kuriara 2013: 53). Jest to największa amatorska organizacja sportowa na świecie, która zrzesza prawie trzy miliony zawodników, a  łącznie z  członkami rodzin obejmuje swym odziaływa- niem dziewięć milionów osób. Doliczając do tej liczby tre- nerów (230 tys.) i wolontariuszy (750 tys.), jest to dziewię- ciomilionowa potęga (Smith, Cohn, Ford 2010). J. NIEDBALSKI 19 Podstawą działalności ruchu Olimpiad Specjalnych jest przekonanie, że niemal każda osoba z  niepełnosprawno- ścią intelektualną przy odpowiedniej instrukcji i motywa- cji może odnosić sukcesy. Filozofia Olimpiad Specjalnych polega na przeświadczeniu, iż sport jest drogą do podnie- sienia poziomu własnej sprawności fizycznej, stymulowania procesu rozwoju oraz budowania wiary we własne możli- wości osób z niepełnosprawnością intelektualną. Korzystny wpływ sportu na ich rozwój psychofizyczny przyczynia się do podnoszenia poziomu jakości życia oraz wzmocnienia więzi rodzinnych i społecznych. Wiodącymi hasłami Olim- piad Specjalnych są: sprawność, odwaga, walka i  radość. Jednakże fundamentalnym celem działalności stowarzysze- nia pozostaje, oprócz organizowania sportu dla tej grupy osób, udzielania im wsparcia w zdobywaniu statusu pełno- sprawnego członka społeczeństwa „[…] poprzez stworzenie im pełnej sposobności rozwijania i  demonstrowania swo- ich umiejętności i zdolności podczas treningów i zawodów sportowych oraz poprzez szerszą prezentację społeczeństwu ich możliwości i  potrzeb” (Oficjalne Przepisy Sportowe Olimpiad Specjalnych 2005, za: http://www.olimpiadyspec- kalne.pl). Jak piszą Maciej Wilski i Anna Nadolska (2013: 146) w Olimpiadach specjalnych powyższy cel realizowany jest w trakcie bezpośredniej pracy z zawodnikiem z niepeł- nosprawnością intelektualną przez stwarzanie możliwości uprawiania wybranej dyscypliny sportu i  startu w  zawo- dach, jak również przez zachęcanie zawodnika do włączania się w działalność pozasportowych form aktywności Olim- piad Specjalnych, dzięki czemu stwarza mu się możliwość doskonalenia kompetencji społecznych, budowania wiary we własne siły oraz kształtowania pozytywnego wizerunku samego siebie. Podsumowując dotychczasowe rozważania, należy stwierdzić, iż na rozwój sportu osób niepełnosprawnych szczególny wpływ miały nowo powstające organizacje, któ- rych celem było kierowanie i zarządzanie różnymi formami Niepełnosprawny jako sportowiec 20 aktywizowania ludzi z  dysfunkcjami psychofizycznymi. Na przestrzeni lat zmianom ulegały zarówno warunki, jak i możliwości uprawiania sportu przez osoby niepełnospraw- ne, a kolejne towarzyszące temu procesowi wydarzenia wy- znaczały stopniowe przechodzenie od rehabilitacji poprzez rekreację do sportu wyczynowego (Molik, Morgulec-Ada- mowicz i Kosmol 2006: 63). Taki przebieg rozwoju sportu niepełnosprawnych posiada swoją kontynuację w jego dzi- siejszym rozumieniu. SPORT OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH – OD AKTYWNOŚCI PROZDROWOTNEJ DO DZIAŁALNOŚCI PROFESJONALNEJ Sport osób niepełnosprawnych może przybierać za- tem różne postaci, począwszy od sportu rehabilitacyjnego, poprzez rekreacyjno-amatorski, do sportu wyczynowe- go włącznie. Sport wyczynowy stanowi obecnie najpełniej ukształtowaną pod względem formalnym (związki sporto- we, kalendarz zawodów, przepisy gry itp.) formę aktywności fizycznej, podejmowaną przez osoby niepełnosprawne (Ta- siemski, Koper 2013: 111). Taki przebieg rozwoju sportu niepełnosprawnych po- siada swoją kontynuację w  jego dzisiejszym rozumieniu. Współczesny sport osób niepełnosprawnych można bo- wiem rozpatrywać zarówno z punktu widzenia teorii kul- tury fizycznej, jak i teorii rehabilitacji. Z jednej strony lo- kuje się go w  procesie szeroko rozumianej rehabilitacji, z drugiej zaś, jest on integralną dziedziną kultury fizycznej. Sport osób niepełnosprawnych może przybierać zatem róż- ne postaci, począwszy od sportu rehabilitacyjnego, poprzez rekreacyjno-amatorski, do sportu wyczynowego włącznie (Niedbalski 2015). Wprawdzie każdy rodzaj aktywności fizycznej osoby niepełnosprawnej posiada aspekt wzmacniający ciało i po- J. NIEDBALSKI
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Pasjonaci, kreatorzy, twórcy. Ludzie niepełnosprawni jako artyści, sportowcy, animatorzy mediów
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: