Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00056 005308 14475213 na godz. na dobę w sumie
Petersburg. Miasto białych nocy. Wydanie 5 - książka
Petersburg. Miasto białych nocy. Wydanie 5 - książka
Autor: , Liczba stron: 192
Wydawca: Wydawnictwo Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-4181-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki >> świat
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Petersburg to Wenecja Północy, miasto kanałów, mroźnych zim, białych nocy i zacisznych zaułków, w których czuć jeszcze klimat czasów powieści Tołstoja i Dostojewskiego. Dziś w historycznym centrum Sankt Petersburga, uznanym przez UNESCO za 'doskonałe wcielenie idei regularnego miasta', znajduje się ponad trzy tysiące zabytków i około dziewięćset placówek kulturalnych. Czas przekonać się, ze dawna stolica rosyjskiego imperium może z powodzeniem konkurować z Paryżem czy Amsterdamem.

Przewodniki Bezdroży przybliżają historie i kulturę opisywanych miast oraz oprowadzają po ich najbardziej fascynujących zakątkach. Treść uporządkowano dla wygody w układzie trasowym. Opisom zabytków i innych atrakcji turystycznych towarzysza przejrzyste mapy oraz ramki z ciekawostkami, czyniące z przewodnika pasjonującą lekturę nie tylko w czasie podróży. Informacje praktyczne pomagają zaplanować wyjazd i odnaleźć się w odwiedzanym miejscu. Całość zamyka praktyczny mini-słowniczek.

O przewodniku - Turysta znajdzie w naszym przewodniku wszystko, co najistotniejsze w planowaniu podroży i odkrywaniu Petersburga - porady, jak dotrzeć do miasta, jak odnaleźć się zaraz po przybyciu na miejsce, gdzie szukać schronienia na noc, gdzie zjeść, jak korzystać z komunikacji miejskiej oraz możliwości oferowanych w miejscach użyteczności publicznej. Zaproponowane w przewodniku trasy poprowadzą turystę zarówno przez petersburskie ulice, jak i przez historię miasta. Zajrzymy do wszystkich najistotniejszych zabytków i miejsc. By jak najbardziej ułatwić poznawanie miasta, wydawnictwo przygotowało wiele mapek i schematów, dzięki którym spacery i zwiedzanie staną się bajecznie proste. Mapa znajdująca się na przedniej okładce przewodnika informuje o najważniejszych i najcenniejszych zabytkach Petersburga. Pełni także funkcję skoroszytu czterech rozkładanych map znajdujących się na końcu. Zaznaczono na nich zarówno trasy, zabytki, jak i najistotniejsze informacje praktyczne. Na wewnętrznej stronie tylnej okładki znajduje się mapka okolic miasta oraz schemat metra. Dla ułatwienia poruszania się z przewodnikiem po mieście przy opisach obiektów podano nazwę mapy, na której obiekt został zaznaczony oraz kwadrat siatki, w którym się znajduje.


Eliza Małek - profesor zwyczajny, dyrektor Instytutu Rusycystyki Uniwersytetu Łódzkiego, historyk literatury i kultury rosyjskiej, a ponadto - to już poza protokołem - (samozwańcza) honorowa obywatelka Leningrado-Petersburga.

Elżbieta Stefanowicz-Maciaszek - pracownik administracyjny Instytutu Rusycystyki Uniwersytetu Łódzkiego, wcześniej absolwentka tegoż uniwersytetu.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Autorki przewodnika: Eliza Małek (rozdziały II, IV, V), Elżbieta Stefanowicz-Maciaszek (rozdzia- ły I, III; Minisłownik polsko-rosyjski) Aktualizacja i uzupełnienia: Miłosz Huber Redaktor prowadzący: Maciej Żemojtel Redakcja i korekta: Agata Leja-Werschner Zdjęcia na okładkach: Projekt okładki: Paweł Polański, Paweł Panczakiewicz Skład: Jan Szczurek Okł. I – © Andrey Ivanov | Dreamstime.com Okł. IV – © Aleksander Potapov | Dreamstime.com Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniej- szej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficz- ną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz wydawnic- two Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wyko- rzystania informacji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion S.A. ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel.: 32 2309863 e-mail: bezdroza@bezdroza.pl, http://bezdroza.pl Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: http://bezdroza.pl/user/opinie/?bepet5 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydanie V ISBN: 978-83-246-4181-9 Copyright © Helion, 2012 www.bezdroza.pl Spis treści    O autorkach ........................................................................................................................................... O przewodniku ..................................................................................................................................... Rozdział I. Przygotowania i przejazd ............................................................................ Przygotowania do podróży ...................................................................................................... Przewodniki, mapy, słowniki i rozmówki ...................................................................................... Formalności wizowo-paszportowe ................................................................................................ Przepisy celne ....................................................................................................................................... Zameldowanie ..................................................................................................................................... Bilety ulgowe ........................................................................................................................................ Zabezpieczenia medyczne ............................................................................................................... Materiały fotograficzne ..................................................................................................................... Niepełnosprawni ................................................................................................................................. Wybór czasu podróży ......................................................................................................................... Przejazd .......................................................................................................................................... Podróż koleją ........................................................................................................................................ Podróż samolotem .............................................................................................................................. Podróż samochodem ......................................................................................................................... Rozdział II. Informacje historyczno-krajoznawcze .................................................. Charakterystyka geograficzna ................................................................................................ Klimat ...................................................................................................................................................... Czas .......................................................................................................................................................... Białe noce ............................................................................................................................................... Historia i rozwój urbanistyczny miasta ................................................................................ Etymologia nazwy ............................................................................................................................... Trudne początki ................................................................................................................................... Nieszczęście pomogło... .................................................................................................................... Petersburg się bawi ............................................................................................................................. Epoka Katarzyny II ............................................................................................................................... Wiek XIX ................................................................................................................................................. Empirowy Petersburg ......................................................................................................................... „W Moskwie wszędzie panny na wydaniu, w Petersburgu – kawalerowie” ....................... Wiek XX ................................................................................................................................................... Pod rządami bolszewików ................................................................................................................ Komunałki .............................................................................................................................................. Miasto Lenina ....................................................................................................................................... Blokada Leningradu ............................................................................................................................ Petersburg mostowy .......................................................................................................................... Czasy powojenne ................................................................................................................................ Barwy miasta ........................................................................................................................................ Pożegnanie z Leningradem. Niech żyje Sankt Petersburg! ..................................................... Mieszkańcy Petersburga ........................................................................................................... Społeczeństwo, czyli Leningrad w Petersburgu ......................................................................... Cudzoziemcy w Petersburgu ................................................................................................... Polacy ...................................................................................................................................................... Rozdział III. Informacje praktyczne ............................................................................... Dworce ............................................................................................................................................ Dworce kolejowe ................................................................................................................................. Pociągiem po Rosji ............................................................................................................................... 7 7 9 9 9 9 10 11 12 12 13 13 13 14 14 16 16 17 17 18 19 19 20 21 22 26 28 30 33 34 36 39 40 41 43 44 45 46 48 49 51 52 54 55 57 57 57 58 3 www.e-przewodniki.pl Dworce autobusowe ........................................................................................................................... Lotniska .................................................................................................................................................. Porty rzeczne i morskie ..................................................................................................................... Komunikacja miejska ................................................................................................................. Metro ....................................................................................................................................................... Taksówki i wynajem samochodów ................................................................................................. Propozycje wycieczek zorganizowanych ............................................................................. Wycieczki autokarowe ....................................................................................................................... Wycieczki trolejbusowe i tramwajowe .......................................................................................... Po rzekach i kanałach ......................................................................................................................... Informacja turystyczna i pomoc konsularna ...................................................................... Wymiana waluty ........................................................................................................................... Noclegi ............................................................................................................................................ Jak bezpiecznie wynająć pokój? ..................................................................................................... Hotele pięciogwiazdkowe ................................................................................................................ Hotele średniej klasy ........................................................................................................................... Hotele ekonomiczne (tanie) ............................................................................................................. Hostele, schroniska, domy studenckie, motele .......................................................................... Wyżywienie ................................................................................................................................... Kuchnia wegetariańska ...................................................................................................................... Dania rybne ........................................................................................................................................... Kuchnia europejska ............................................................................................................................. Kawiarnie artystyczne ........................................................................................................................ Kuchnie egzotyczne ............................................................................................................................ Kuchnia żydowska ............................................................................................................................... Kаwiarnie i cukiernie .......................................................................................................................... Bistra ....................................................................................................................................................... Muzea .............................................................................................................................................. Muzea sztuki ......................................................................................................................................... Muzea teatralne i muzyczne ............................................................................................................. Muzea historii i kultury Petersburga .............................................................................................. Muzea wojskowo-historyczne ......................................................................................................... Muzea przyrodnicze ........................................................................................................................... Muzea literatury ................................................................................................................................... Muzea nauki i techniki ....................................................................................................................... Różne ...................................................................................................................................................... Kalendarium wydarzeń i festiwali .......................................................................................... Poczta, telekomunikacja ............................................................................................................. Zakupy ............................................................................................................................................ Kuchnia ............................................................................................................................................ Rozdział IV. Trasy spacerów po mieście ........................................................................ Trasa 1. Śladami Piotra I .................................................................................................................... Trasa 2. Wyspa Wasilewska ............................................................................................................. Trasa 3. „Słoneczna strona” Prospektu Newskiego ............................................................... Trasa 4. Prospekt Newski – w cieniu zabytków ....................................................................... Trasa 5. Reprezentacyjne place Petersburga ........................................................................... Trasa 6. Mosty, place i ogrody ....................................................................................................... Trasa 7. Od placu Siennego do placu Teatralnego .................................................................. Trasa 8. Świątynie i cmentarze Ławry Aleksandra Newskiego ......................................... 59 59 60 60 61 61 62 62 63 63 64 65 66 66 67 67 69 69 71 72 72 73 73 74 74 75 75 76 76 79 80 82 83 84 85 86 87 94 94 95 99 99 106 111 116 128 137 144 153 ................................................................................................ 157 157 158 163 Rozdział V. Okolice miasta Carskie rezydencje podmiejskie ............................................................................................. Peterhof (Pietrodworiec) .................................................................................................................... Strelna .....................................................................................................................................................   4 www.bezdroza.pl Carskie Sioło .......................................................................................................................................... Pawłowsk ............................................................................................................................................... Gatczyna ................................................................................................................................................ Łomonosow (Oranienbaum) ............................................................................................................ Kronsztad ............................................................................................................................................... Wyspa Wałaam ..................................................................................................................................... Na północ… .................................................................................................................................. Minisłownik polsko-rosyjski .................................................................................................... Ważniejsza wykorzystana literatura ..................................................................................... Indeks ważniejszych obiektów ............................................................................................... 165 170 175 177 178 179 181 183 187 188 Spis planów i map Petersburg – skoroszyt map ................................................................................................ przednia okładka Petersburg. Informacje praktyczne ........................................................................................................ 96–97 Peterhof (Pietrodworiec) ................................................................................................................................. 159 Carskie Sioło (Puszkin) .......................................................................................................................................166 Pawłowsk .............................................................................................................................................................. 171 Gatczyna ................................................................................................................................................................ 176 Mapa 1. .................................................................................................................................... wkładka kolorowa Mapa 2. .................................................................................................................................... wkładka kolorowa Mapa 3. .................................................................................................................................... wkładka kolorowa Mapa 4. .................................................................................................................................... wkładka kolorowa Schemat metra ..................................................................................................................... wkładka kolorowa Okolice Petersburga ...................................................................................................................... tylna okładka Objaśnienie symboli używanych na mapach Informacja turystyczna Dworzec kolejowy Dworzec autobusowy, trolejbusowy Parking Lotnisko Przystań morska, rzeczna Hotel, pensjonat Hostel, internet Kemping Agencja nieruchomości Targ Restauracja Kawiarnia Poczta Telefon Filharmonia Teatr Biblioteka Uniwersytet, szkoła Szpital Park, ogród botaniczny Ogród zoologiczny Kościół katolicki Cerkiew prawosławna Meczet Obiekt zabytkowy Muzeum Pałac Zamek Wieża Pomnik Cmentarz 5 www.e-przewodniki.pl Spis ramek Ramki szare Białe noce................................................................................................................................................ 20 Imię zobowiązuje ................................................................................................................................. 22 Petersburg 1720 r. oczami Polaka ..................................................................................................... 24 Błotnista podstawa .............................................................................................................................. 25 Do J.D. ...................................................................................................................................................... 35 Z listu Onufrego Pietraszkiewicza do przyjaciela (grudzień 1824/styczeń 1825 r.) ............. 37 Komunałka ............................................................................................................................................. 42 Ogłoszenia z czasów blokady ........................................................................................................... 45 Nieprzyzwoite kolory .......................................................................................................................... 49 10 lat „nowego” Petersburga. Uwagi historyka .......................................................................... 52–53 60 W petersburskim trolejbusie ............................................................................................................. 64 Warto pamiętać..................................................................................................................................... 110 Z ukazu Piotra I o „assamblejach” (1718) ......................................................................................... Restauracja Talona ............................................................................................................................... 113 124 Grób Stanisława Poniatowskiego .................................................................................................... 126 Adam Mickiewicz .................................................................................................................................. 129 Pałac Zimowy ........................................................................................................................................ 131 Plac Pałacowy ........................................................................................................................................ 134 Plac Senacki w 1905 r. ........................................................................................................................... Jeździec Miedziany .............................................................................................................................. 135 136 Carskie poczucie humoru................................................................................................................... 140 Koszary .................................................................................................................................................... 141 Wstydliwe piękno ................................................................................................................................. 142 Wejście do Ogrodu Letniego ............................................................................................................. Pałac Letni Piotra I ................................................................................................................................ 143 144 Ogród Letni.............................................................................................................................................. 148 Oniegin w Teatrze Wielkim (Kamiennym) ..................................................................................... 150 Śmierć Rasputina .................................................................................................................................. 155 Sobór Troicki .......................................................................................................................................... 157 Carskie rezydencje w Dziadach ........................................................................................................ Fontanny Peterhofu ............................................................................................................................. 162 168 Pomnik Puszkina ................................................................................................................................... 169 Spotkanie w Carskim Siole ................................................................................................................. Pawłowsk końca XIX w. ....................................................................................................................... 174 Ramki białe Formalności wizowe ............................................................................................................................ Karta migracyjna Federacji Rosyjskiej ............................................................................................ Przed podróżą koleją ........................................................................................................................... Sankt Petersburg .................................................................................................................................. Ludność Petersburga w XVIII w. ....................................................................................................... Ludność Petersburga w 2. poł. XIX w. ............................................................................................. Ludność Petersburga w latach 1939–2005 ..................................................................................... Ważne numery ...................................................................................................................................... 10 11 15 17 33 39 48 95 6 www.bezdroza.pl 4 Rozdział IV Trasy spacerów po mieście e i c ś e i m o p w ó r e c a p s y s a r T Trasa 1 Śladami Piotra I Wyspa Zajęcza – Twierdza Pietropawłowska – sobór św.św. Piotra i Pawła – pomnik Piotra I – Domek Łodzi – muzeum Artylerii – willa Matyldy Krzesińskiej – meczet – Nachimowska Szkoła Morska – krążownik „Aurora” – domek Piotra I – Nabrzeże Piotrowskie – plac Św. Trójcy (Troicki) – most św. Trójcy, Ogród Botaniczny (opcjonalnie). Skierujemy się potem na Nabrzeże Piotrowskie, gdzie wciąż stoi drewniany domek cara, a dalej dom dla więźniów politycznych na placu Troic- kim. Zakończymy spacer obejrzeniem jednego z najładniejszych mostów – Troickiego. Trasę proponujemy rozpocząć, ze względu na wygodny dojazd, przy przystanku metra „Gor’kowskaja” (Горьковская). Z tego punktu rozpoczniemy też wycieczkę opcjonalną. I a r t o i P i m a d a l Ś . 1 a s a r T Pierwsza trasa zapoznaje z najstarszymi, zacho- wanymi do dzisiaj zabytkami miasta nad Newą, prowadzi od miejsc, które dały początek gro- dowi św.św. Piotra i Pawła na Wyspie Zajęczej i po dzielnicy Piotrogrodzkiej. W trakcie spa- ceru będziemy mieli okazję zobaczyć Twierdzę Pietropawłowską, która była nie tyle twier- dzą, co więzieniem politycznym (tu trzymano m.in. T. Kościuszkę), sobór, w którym został pochowany Piotr I i prawie wszyscy jego następ- cy oraz niezwykły pomnik Piotra I dłuta Michaiła Szemiakina. W drugiej części spaceru obejrzymy zabytki z początku XX w., w tym pałac słynnej primabaleriny Matyldy Krzesińskiej (kolejny polski akcent) i sąsiadujący z nim meczet, a ci z Państwa, którzy interesują się historią poli- tyczną i wojskową, mogą jeszcze zobaczyć Nachi- mowską Szkołę Morską i krążownik „Aurora”. Według petersburskiej legendy 300 lat temu Piotr I, obchodząc Wyspę Zaję- czą, wyciął dwa kawałki darni, które ułożył jeden na drugim na kształt krzy- ża, mówiąc: „Tu będzie miasto!”. Potem wziął łopatę i zaczął kopać rów. Wtedy nad Wyspą Zajęczą pojawił się orzeł i zaczął szybować nad carem. Kiedy rów osiągnął długość 2 arszynów, a stało się to 16 maja 1703 r., w dzień Świętej Trój- cy, car włożył do kamiennej skrzynki, poświęconej przez popa, złotą szkatułę z relikwiami Andrzeja Apostoła, każąc na wieku wyryć napis: Roku Pańskiego 1703, maja 16, Wielki Hosudar Car i Wielki Książę Piotr Aleksiejewicz, Samodzierż- ca Wszech Rosji, założył miasto Sankt Petersburg. Położywszy kamień węgielny 99 4 e i c ś e i m o p w ó r e c a p s y s a r T I a r t o i P i m a d a l Ś . 1 a s a r T 100 pod budowę miasta, car, jak głosi legenda, własnoręcznie zbudował sobie drewnia- ny domek i rozpoczął budowę drewnianej cerkwi pw. Świętej Trójcy. Tyle legenda. Najstarszą budowlą Petersburga była Twierdza Pietropaw- łowska, która jest naszym pierwszym celem. Pomyślana jako obiekt obronny z bastionami wyposażonymi w arma- ty, była w istocie więzieniem. Masywne kamienne ściany i wydzielone cele miały służyć jako miejsce odosobnienia. Budo- wę twierdzy nadzorował sam car, a pod jego nieobecność ktoś z jego najbliższe- go otoczenia. Na teren twierdzy wchodzimy mostem św. Jana, mijając kolejno Bramę św. Jana (Mapa 2, H12 ) i prowadzącą do najstarszej części twierdzy Bramę św. Piotra (Mapa 2, H12), zwieńczoną figurą dwugłowego orła i ozdobioną płaskorzeźbą przedstawiającą apostoła Piotra, który powala pogańskie- go maga Szymona, oraz posągami Bello- ny i Minerwy, symbolizującymi mądrość i kunszt wojenny Piotra I.W całej twierdzy, mającej kształt wydłużonego sześciokąta, zbudowano sześć bastionów: od strony Newy – Bastion Carski, Bastion Naryszki- na i Bastion Trubeckiego (w tym ostatnim byli więzieni m.in. Tadeusz Kościuszko i Julian Ursyn Niemcewicz), na przeciw- ległej stronie – Bastion Zotowa, Bastion Gołowkina i Bastion Mienszykowa. Począt- kowo wały były usypane z ziemi, później na ich miejscu wzniesiono mury z cegły, a od strony Newy wzmocniono je grani- towymi blokami. Jeśli zaplanują Państwo pobyt w Twierdzy czy w jej pobliżu o godz. 12.00, to będą Państwo mieli okazję usły- www.e-przewodniki.pl szeć wystrzał z jednego z dział stojących na murach Bastionu Naryszkina, obwiesz- czający południe. Najważniejszym obiektem w obrębie murów jest soBór św.św. Piotra i Paw- ła (Mapa 2, H12), zbudowany w latach 1714–20 na miejscu drewnianej cerkwi z 1703 r. Prace nad wyposażeniem cerkwi trwały jednak dłużej – aż do 1733 r., wtedy też sobór został uroczyście wyświęcony. Domenico Trezzini, planując sobór, któ- ry niczym nie przypominał kopulastych trójnawowych soborów rosyjskich, wzo- rował się na europejskich kościołach baro- kowych. Nadzwyczaj okazale prezento- wała się strzelista wielokondygnacyjna dzwonnica, zwieńczona pozłacaną igli- cą. Na jej szczycie, na wysokości 122,5 m, umocowano ogromną figurę anioła z krzyżem (wysoki na 3,2 m, o rozpięto- ści skrzydeł – 3,8 m). Aż do lat 60. XX w. była to najwyższa budowla Petersburga. Ogromna iglica soboru przyciągała jed- nak nie tylko ludzi, ale i pioruny w czasie burz. Z tego też powodu sobór przeżył trzy pożary, z których ostatni – w 1756 r., okazał się tragiczny w skutkach. Właśnie wtedy roztopiły się dzwony i spłonął dro- gocenny zegar z kurantami. Jednak dzięki kamiennym ścianom ogień nie przedostał się do wnętrza świątyni i dlatego ocalały malowidła na ścianach. Zegar z kurantami i dzwonnicę odbudowano. Kuranty biją co godzinę również dzisiaj i są jedną z więk- szych atrakcji turystycznych. Wnętrze soboru odznacza się niezwy- kłym przepychem. Rzeźbiony w drewnie, złocony ikonostas zajmuje całą szerokość świątyni, a carskie wrota, umiejscowione www.bezdroza.pl zgodnie z prawosławnym obrządkiem na osi cerkwi, całą nawę główną. Jest to dzieło snycerzy moskiewskich, któ- rzy realizowali projekt Iwana Zarudne- go. Ponieważ sobór pełnił jednocześnie funkcję cerkwi katedralnej i nadwornej, Piotr I rozkazał, by umieszczano w nim trofea wojsk rosyjskich (np. sztandary bojowe Szwedów zdobyte w bitwie pod Połtawą w 1709 r.). Znalazły się tam rów- nież przedmioty wykonane przez cara (np. niewielkie ikony wytoczone przez niego na tokarce) lub związane z jego osobą. Z czasem sobór stał się nekropolią rosyjskich imperatorów; znajdują się tu sarkofagi wszystkich carów, z wyjątkiem Piotra II, który umarł i został pochowany w Moskwie. Sarkofag Piotra I jest zloka- lizowany po prawej stronie ikonostasu. 17 lipca 1998 r., dokładnie w 80. rocznicę rozstrzelania Mikołaja II i jego rodziny przez bolszewików, odbyła się skrom- na ceremonia pogrzebania doczesnych szczątków ostatniego cara, jego najbliż- szych i sług domu. Prezydent Borys Jel- cyn, który w ostatniej chwili zdecydował się na uczestnictwo w tej uroczystości (patriarcha Aleksij II odmówił udziału, gdyż rosyjska Cerkiew prawosławna ma wątpliwości co do autentyczności ekshu- mowanych wcześniej zwłok), powiedział m.in.: „Oddając ziemi szczątki niewin- nie zamordowanych, pragniemy odku- pić winy przodków. (…) Winni jesteśmy wszyscy”. W sierpniu 2000 r. Sobór Rosyj- skiej Cerkwi Prawosławnej kanonizował Mikołaja II (wcześniej uczyniła to Rosyjska Cerkiew za Granicą) wraz z żoną i dziećmi oraz innymi 860 ofiarami terroru bolsze- wickiego, co oznacza, że ostatni car Rosji został uznany za świętego nie jako monar- cha, lecz jako jeden z męczenników za wiarę. W 1906 r. obok soboru zbudowa- no kaplicę, w której grzebano członków carskiej rodziny. Niestety, tę część nekro- polii całkowicie zdewastowano, sarkofa- gi jako „niemające wartości historycznej i artystycznej”, a także okratowanie ołta- rza przetopiono, w kaplicy zaś urządzo- no magazyn. Obecnie trwają prace nad rekonstrukcją nagrobków, a w kaplicy nadal znajduje się muzeum Historii sankt PetersBurga (Mapa 2, H12). Ponieważ wnętrze soboru odznacza się wspaniałą akustyką, latem urządza się tu koncerty muzyki cerkiewnej i ludo- wej. Bilety można nabyć przy wejściu do cerkwi. Pod wschodnią ścianą soboru znajduje się cmentarz Komendantów, na którym pochowano tych komendantów twierdzy, którzy zmarli na służbie. Do ich obowiąz- ków należało m.in. zawiadamianie cara o wznowieniu żeglugi na rzece, na znak czego przynosili mu czarę wody zaczerp- niętej z wolnej od lodu Newy. Naprzeciwko cmentarza Komendan- tów ustawiono w 1991 r. Pomnik Piotra i (Mapa 2, H12) dłuta Michaiła Szemiaki- na. Przedstawia on siedzącego w fotelu starego, zmęczonego ogromem wyko- nanej pracy człowieka. Światowej sła- wy rzeźbiarz, wygnany z kraju w 1971 r., podarował swojemu rodzinnemu miastu to niezwykłe dzieło, wywołując mnóstwo sporów natury estetycznej i nie tylko. Tra- dycjonaliści twierdzą bowiem, że Szemia- kin sprofanował postać cara reformatora, 4 e i c ś e i m o p w ó r e c a p s y s a r T I a r t o i P i m a d a l Ś . 1 a s a r T 101 4 e i c ś e i m o p w ó r e c a p s y s a r T I a r t o i P i m a d a l Ś . 1 a s a r T 102 www.e-przewodniki.pl miłośnicy nowej sztuki mówią, że próbo- wał on popatrzeć na Piotra jak jego pod- dani: z pozycji klęczącej (to by tłumaczyło, dlaczego nogi i tułów imperatora są tak masywne, a głowa mała). Z zachodniej strony soboru na placu Soborowym znajduje się niewysoki budy- nek zwieńczony figurą Alegoria Nawigacji dłuta Dawida Jensena (1891). To słynny Domek łoDzi (Mapa 2, H12), zbudowa- ny w latach 1761–65 przez Aleksandra Wista. Umieszczono w nim sprowadzo- ną z Holandii łódź, na której młody Piotr ćwiczył się w sztuce żeglowania na pod- moskiewskiej rzeczce Jauzie. Obecnie ory- ginał „dziadka rosyjskiej floty” znajduje się w Centralnym Muzeum Marynarki Wojennej (zob. s. 82), tu zaś wystawiono jego kopię. W Domku Łodzi można kupić ładne, choć drogie pamiątki. Opuszczamy twierdzę i mostem Kron- werskim wracamy do dzielnicy Piotro- grodzkiej. Skręcamy w ulicę Kronwierskaja nab. Wkrótce po lewej stronie zobaczymy okazały budynek w kształcie podkowy, zbudowany z cegły i tworzący zewnętrzne umocnienie Twierdzy Pietropawłowskiej. Został wzniesiony w latach 1849–60 przez Piotra Tarmańskiego z przeznaczeniem na magazyny wojskowe. Dzisiaj mieści się tu muzeum artylerii (Mapa 2, G11), w któ- rym zgromadzono mundury, sztandary, drobną broń, ale przede wszystkim ok. 600 pojazdów ciężkiej artylerii, w tym wie- le czołgów. Oprócz tego muzeum może się poszczycić ciekawą kolekcją broni średniowiecznej. Jest tu również opan- cerzony wóz, którym W. I. Lenin przeje- chał w 1917 r. z Dworca Finlandzkiego do willi Matyldy Krzesińskiej, dokąd właśnie się udajemy. Dom przy ulicy Bolszaja Dworianska- ja 2–4, jest szczególnie związany z histo- rią Petersburga. To tzw. willa matylDy krzesińskieJ (1872–1971) (Mapa 2, G13), tancerki rosyjskiej polskiego pochodze- nia, w latach 1895–1917 gwiazdy Teatru Maryjskiego (zob. s. 147) w Petersburgu. Po rewolucji ta primaballerina assoluta, niezrównana wykonawczyni partii tytuło- wych w balecie klasycznym (Esmeraldzie C. Pugniego, Śpiącej królewnie P. Czaj- kowskiego i in.), przebywała na emigra- cji w Paryżu. Rezydencja Krzesińskiej jest jednym z najpiękniejszych okazów architektury secesyjnej w Petersburgu. Siedziba „zaczarowanej księżniczki”, jak nazywano Krzesińską, przyciąga wzrok asymetrią oraz różnorodnością mate- riałów i technik budowlanych. Fasady mienią się różnymi kolorami naturalnego kamienia i granitu, połączonych z kutym metalem, szkłem i ceramiką. Spośród wnętrz willi największe wrażenie spra- wia elegancka sala recitalowa, z której można było wyjść wprost do oranżerii. Matylda Krzesińska to barwna postać – znana tancerka wsławiła się bowiem kil- koma głośnymi romansami, m.in. z mło- dym Mikołajem II oraz wielkim księciem Andrzejem (z którym wzięła ślub w Pary- żu). Po rewolucji willę i jej wyposażenie przejęli bolszewicy i w 1917 r. urządzili tu swoją siedzibę. We wspaniałych suk- niach Krzesińskiej paradowała później Aleksandra Kołłontaj – słynna z piękno- ści bolszewicka feministka, przeciwniczka „małżeństwa burżuazyjnego” oraz pro- www.bezdroza.pl pagatorka teorii „szklanki wody” (zgod- nie z którą stosunek seksualny to tyle, co wypicie szklanki wody), a w latach 1923–45 ambasador ZSRR w Norwegii, Szwecji i in. krajach. Z balkonu willi Krze- sińskiej Lenin wygłosił przemówienie do tłumów petersburżan. Zwiedzający muzeum w letnie dni korzystają z moż- liwości powtórzenia charakterystyczne- go gestu przemawiającego wodza i robią sobie fotografie na balkonie. Obecnie mieści się tu Muzeum Historii Politycz- nej Rosji. Część muzeum zajmuje ekspo- zycja poświęcona Krzesińskiej. W latach 1910–14 przy ulicy Kronwerk- skiej 7, w sąsiedztwie willi Krzesińskiej, na terytorium, które od wieku XVIII zajmo- wała Tatarska Słoboda, pojawił się budy- nek meczetu (Mapa 2, G13), wprowadza- jący nieco egzotyki do wizerunku miasta. Został on zaprojektowany przez zespół architektów w składzie: N. Wasiljew, S. Kri- czinski, A. Bubyr i A. von Gogen. Pieniądze na meczet zbierano w całej Rosji, budo- wę wsparli Piotr Stołypin i emir Buchary. Przy planowaniu świątyni wzorowano się na mauzoleum Tamerlana „Gur-Emir” w Samarkandzie. W majolikowej deko- racji kopuły i portali meczetu znawcy dopatrują się nie tylko zależności od sztu- ki Azji Środkowej XIV i XV w., ale i wpły- wów modnej wówczas secesji. Pierwsze nabożeństwo dla wiernych odbyło się tu w 1913 r. na 300-lecie dynastii Romanowów. W latach 1938–56 meczet był zamknięty, a w 1956 r. oddano go ponownie muzuł- manom. Prace renowacyjne, rozpoczęte przed laty, wciąż jeszcze trwają. Wejście do świątyni tylko dla wiernych. Naszym kolejnym celem jest nabrze- że Piotrogrodzkie, przy którym znajdzie- my budynek w stylu wczesnego baroku (z czasów Piotra I) z charakterystyczny- mi białymi kolumnami. Jest to nacHi- mowska szkoła morska (Mapa 2, G14). Na poziomie trzeciej kondygnacji, stoi w zgrabnej niszy popiersie Piotra I, wg projektu W. W. Kuzniecowa (1909–11). Właśnie w tej szkole kształcą się admira- łowie i dowódcy rosyjskiej floty morskiej. Naprzeciw budynku 1 listopada 1948 r. zacumowano krążownik „aurora” (Mapa 2, G14), który od 1956 r. pełni rolę muzeum. Można na nim obejrzeć dzia- ło, z którego strzelano, dając sygnał do szturmu na Pałac Zimowy. Są tu również eksponaty dotyczące historii krążownika. Jest to z pewnością gratka dla miłośników marynistyki. Kierujemy się teraz na Nabrzeże Pio- trowskie, aby dojść do usytuowanego na prawym brzegu Newy Domku Piotra i (Mapa 2, G13). W 1703 r. holenderscy cie- śle zbudowali dla cara parterowy domek z pomalowanych na czerwono drewnia- nych bali (miały w ten sposób imitować cegłę), z dachem pokrytym gontem i dużymi oknami chronionymi z zewnątrz drewnianymi okiennicami, wykonanymi również „na sposób holenderski”. Drzwi wejściowe z trudem mieściły gospodarza (Piotr był bardzo wysoki, miał 204 cm wzrostu). Wnętrze domku jest podzielo- ne na dwie obite płótnem i przedzielone sienią izby, w jednej z nich car przyjmo- wał interesantów, druga pełniła funk- cję jadalni i sypialni zarazem. Ponieważ w budynku nie było pieca, z „rezydencji” 4 e i c ś e i m o p w ó r e c a p s y s a r T I a r t o i P i m a d a l Ś . 1 a s a r T 103 4 e i c ś e i m o p w ó r e c a p s y s a r T I a r t o i P i m a d a l Ś . 1 a s a r T www.e-przewodniki.pl korzystano tylko przy sprzyjającej pogo- dzie (zob. też Muzea). W 1784 r. Katarzyna II kazała obu- dować domek Piotra I zadaszoną wia- tą. Dzięki takiemu „futerałowi” zacho- wał się do dnia dzisiejszego, stając się z czasem jednym z miejsc magicznych nadnewskiej stolicy: Dymitr Lichaczow wspomina, że na przełomie XIX i XX w. petersburscy uczniowie obowiązkowo odwiedzali domek Piotra I przed rozpo- częciem roku szkolnego. Dzisiaj pełni funkcję muzeum. Przed nim znajduje się zejście ku Newie ozdobione figura- mi lwów, przywiezionymi z Mandżurii w 1907 r. Z muzeum sąsiaduje ostatni z wielkoksiążęcych pałaców (zbudowano go w 1913 r. wg projektu A. S. Chrienowa). Dzisiaj jest to reprezentacyjna siedziba pełnomocnego przedstawiciela prezy- denta Federacji Rosyjskiej w Północno- Zachodnim Okręgu Federalnym. Na początku XVIII w. obok domku Pio- tra I, wzdłuż Newy powstały (niezacho- wane) rezydencje najbardziej znaczących dostojników państwowych – A. Mien- szykowa, M. Gagarina, P. Szafirowa i in. W domu Szafirowa w 1725 r. odbyło się pierwsze uroczyste posiedzenie Aka- demii Nauk. Za muzeum rozpościera się Plac świę- teJ tróJcy (Mapa 2, G13), in. Troicki. Do 1730 r. był to centralny plac nowej sto- licy, tu przez pewien czas miały siedzi- bę urzędy państwowe, tu odbywały się ważne ceremonie państwowe, parady wojska. Później plac Św. Trójcy stano- wił centrum handlowe tej części miasta m o c . a i l o t o F | n 104  Krążownik Aurora w pełni sił bojowych (1905) i t s o r a t S y e r d n A © www.bezdroza.pl z licznymi sklepami, drukarnią i pierwszą w Petersburgu giełdą. W XX w. przeszedł do historii Petersburga jako miejsce, gdzie w okresie rewolucji 1905 r., podczas tzw. „krwawej niedzieli”, dokonano masakry robotników. Na pamiątkę tamtych wyda- rzeń po 1917 r. plac przemianowano na plac Komuny (później Rewolucji), aby po 1991 r. znów powrócić do dawnej nazwy. W latach 1929–33 zbudowano tu (w sty- lu konstruktywizmu) dom-komunę dla więźniów politycznych (plac Św. Trójcy 1). W 1990 r. na pobliskim skwerze położo- no kamień węgielny pod pomnik Ofiar represji politycznych w Piotrogrodzie – Leningradzie. Na koniec spaceru proponujemy obej- rzenie pierwszego stałego mostu łączące- go Wyspę Piotrogrodzką z lądową częścią Petersburga. W latach 1897–1903 francu- scy inżynierowie Vincent Chabrol i René Patouillard zaprojektowali dziesięcio- przęsłowy most św. tróJcy (Mapa 2, H13) o długości 582 m. Konstrukcję wyróżniają nie tylko wysokie parametry techniczne, ale i piękne secesyjne latarnie, balustrady i obeliski ozdobione dziobami okrętów (rostrami). Otwarcie mostu uświetniło obchody 200-lecia Petersburga. Opcja 1a – Ogród Botaniczny. Gdy znaj- dujemy się przy stacji metra Gor’kowska- ja możemy rozejrzeć się po pięknym par- ku, gdzie wiele petersburżan przychodzi wieczorem na odpoczynek. Są tam ład- ne dywany kwiatowe, jest też skalniak, a przede wszystkim atmosfera tego miej- sca jest spokojna, bez zgiełku jaki wywo- łują turystyczne grupy wycieczkowe. Warto udać się ulicą Kamiennoostrow- skij prospekt w kierunku przeciwnym niż skrzyżowanie pięciu ulic (w pobliżu jest stacja metra Piotrogradzka). Jeśli będziemy szli dalej, to po przekroczeniu rzeki Karpowka i Mała Newa dojdziemy do parku „Tichy Otdych”, czyli spokoj- ny wypoczynek, położonego na dużej wyspie Kriestowskiej, jeśli zaś skręcimy w prawo w kierunku prospektu Medi- kov i dalej w prawo za mostem na rzece Karpovka – dojdziemy do Ogrodu Bota- nicznego. Ogród ten należy do Rosyjskiej akademii Nauk Instytutu Komarova, wiel- kiego uczonego, botanika, który praco- wał w budynku znajdującym się na tere- nie ogrodów, tworząc ogromną kolekcję zasuszonych roślin z wielu kontynentów. Warto wspomnieć, że w ogrodzie tym znajduje się palmiarnia (wg pracowni- ków ogrodu trzecia co do wielkości na świecie!). Przed oblężeniem Petersburga szczyciła się ona kilkuset tysięczną liczbą roślin posegregowanych wg różnych stref klimatycznych, od stepu poprzez półpu- stynie i pustynie do tropików włącznie. W trakcie oblężenia naukowcy, pracow- nicy ogrodu z narażeniem życia starali się na własną rękę chronić okazy trzymając rośliny w swoich domach (szczególnie po bombardowaniu, które zniszczyło jedną z oranżerii). Udało się dzięki temu urato- wać wiele okazów, co świadczy o wielkim oddaniu tych ludzi. Dziś odrestaurowane oranżerie zachęcają do zwiedzanie pięk- nych okazów sagowców, lilii wodnych i innych roślin, a w pobliskim instytucie można zwiedzać zasuszone okazy roślin, niektóre z nich pochodzą z egzotycznych stron świata. 4 e i c ś e i m o p w ó r e c a p s y s a r T I a r t o i P i m a d a l Ś . 1 a s a r T 105
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Petersburg. Miasto białych nocy. Wydanie 5
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: