Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00899 017722 16017690 na godz. na dobę w sumie
Pisarze zapomniani - ebook/pdf
Pisarze zapomniani - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 152
Wydawca: Biblioteka Analiz Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-89143-83-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> kultura, sztuka, media
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka zawiera sylwetki wybitnych pisarzy polskich, o których w swoim czasie było głośno, ale z różnych powodów - często politycznych - popadli w swego rodzaju literacki niebyt. A ich tworczość na pewno na zapomnienie nie zasłużyła. Kto słyszał o Sygurdzie Wiśnowskim, podróżniku i pisarzu, który wyprzedziła H.G. Wellsa w literackim motywie 'Niewidzialnego człowieka'? Albo o Janie Żyznowskim, autorze pacyfistycznej prozy, zabitym we śnie przez swoją kochankę? Autor dotyka również zepchniętych w niepamięć niewygodnych zjawisk, jak na przykład książka 'Pobojowisko' Bogusława Kuczyńskiego, wydana w czasie wojny w wielu krajach, a w Polsce nigdy nie opublikowana. Albo moralnego problemu jaki stanowiły bardzo popularne komedie Romana Niewiarowicza, wystawiane przed wojną na scenach polskich i niemieckich, a podczas wojny w jawnym Teatrze Komedia. 'Pisarze zapomniani' to książka mogąca stanowić cenną lekturą uzupełniającą dla studentów, uczniów szkół średnich oraz dla wszystkich pasjonatów polskiej literatury.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Pisarze zapomniani Piotr Kitrasiewicz Pisarze zapomniani Jirafa Roja Warszawa 2007 © Copyright by Piotr Kitrasiewicz, 2007 © Copyright by Jirafa Roja, 2007 Redakcja: Marta Oniszk, Katarzyna Zegarek Korekta: Paweł Waszczyk Opracowanie graficzne serii: Grzegorz Zychowicz | Tatsu Łamanie: Tatsu Druk i oprawa: Sowa – druk na (cid:507)yczenie, www.sowadruk.pl ISBN 978-83-89143-83-9 Wydanie I Warszawa 2007 SPIS฀TREŚCI Władysław฀z฀Gielniowa฀Lewitował฀w฀ekstazie ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 7 Piotr฀Ciekliński฀Prekursor฀z฀dworu฀Batorego ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 12 Stefan฀Garczyński฀Gasnący฀płomień ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 18 Sygurd฀Wiśniowski฀Obywatel฀świata ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 22 Franciszek฀Mirandola฀Nadzieje฀i฀przekleństwo ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 26 Roman฀Jaworski฀Mistrz฀groteski ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 37 Jerzy฀Bandrowski฀W฀cieniu฀sławnego฀brata ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 49 Maria฀Komornicka฀W฀męskiej฀skórze ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 57 Bruno฀Jasieński฀Człowiek฀bez฀ojczyzny ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 62 Jan฀Żyznowski฀Tragiczna฀twórczość,฀tragiczna฀śmierć ฀.฀.฀.฀.฀. 78 Tadeusz฀Konczyński฀Podstępem฀na฀scenę ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 84 Józef฀Wittlin฀Pacyfista฀z฀lirą ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 88 Bogusław฀Kuczyński฀Wyklęta฀powieść ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 93 Ferdynand฀Goetel฀Niespokojny฀duch฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 98 Kazimierz฀Brończyk฀Na฀zakrętach฀dziejów฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 102 Jan฀Adolf฀Hertz฀Śmiech฀i฀łzy ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 108 Roman฀Niewiarowicz฀I฀co฀z฀takim฀zrobić? ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 112 Leo฀Belmont฀W฀kleszczach฀lęku฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 117 Tadeusz฀Hollender฀Na฀ostrzu฀śmiechu ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 122 Stefan฀Krzywoszewski฀Boy฀go฀lubił,฀Słonimski฀zwalczał฀.฀.฀. 127 Jan฀Zygmunt฀Kisielewski฀Prelegent฀dla฀samotnych฀.฀.฀.฀.฀.฀. 133 Tadeusz฀Kostecki฀Polski฀suspense ฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀.฀. 137 Władysław฀z฀Gielniowa Lewitował฀w฀ekstazie Władysław฀z฀Gielniowa฀był฀jednym฀z฀pierwszych฀poetów฀pi- szących฀po฀polsku,฀a฀jako฀duchowny฀stał฀się฀niedługo฀po฀swej฀ śmierci฀obiektem฀kultu.฀Dostąpił฀beatyfikacji,฀a฀następnie฀zo- stał฀patronem฀Warszawy. Trzy฀grosze฀czesnego Informacje,฀jakie฀zachowały฀się฀na฀jego฀temat,฀są฀skąpe฀i฀niepeł- ne.฀Wiadomo,฀że฀urodził฀się฀w฀Gielniowie฀niedaleko฀Opoczna฀ w฀biednej฀rodzinie฀mieszczańskiej.฀Na฀chrzcie฀otrzymał฀imio- na฀ Marcin฀ Jan.฀ Nie฀ zostało฀ dokładnie฀ ustalone,฀ kiedy฀ przy- szedł฀na฀świat.฀Przyjmuje฀się,฀że฀nastąpiło฀to฀ok.฀1440฀roku. Ukończył฀szkołę฀parafialną,฀gdzie฀był฀wyróżniającym฀się฀ uczniem.฀W฀1462฀roku฀został฀studentem฀Akademii฀Krakow- skiej.฀Opłacił฀czesne,฀które฀wynosiło฀trzy฀grosze,฀ale฀po฀kilku฀ miesiącach฀porzucił฀studia.฀Wybrał฀drogę฀duchownego฀i฀wstą- pił฀ do฀ zakonu฀ bernardynów.฀ Bernardyni,฀ czyli฀ Zakon฀ Braci฀ Mniejszych,฀wywodzący฀swoją฀tradycję฀z฀kultu฀św.฀Franciszka,฀ byli฀wówczas฀jednym฀z฀bardziej฀reformatorskich฀zgromadzeń฀ duchownych.฀Marcin฀z฀Gielniowa฀przybrał฀tam฀zakonne฀imię฀ Władysław฀(w฀dawnej฀formie:฀Ładysław).฀Najpierw฀przebywał฀ 8 PISARZE฀ZAPOMNIANI w฀Krakowie,฀potem฀m.in.฀w฀Stradomiu.฀W฀klasztorze฀krakow- skim฀studiował฀teologię฀i฀filozofię.฀Przygotowywał฀się฀do฀świę- ceń฀kapłańskich,฀które฀uzyskał฀w฀1465฀roku.฀Dwukrotnie฀peł- nił฀funkcję฀prowincjała.฀Z฀zaangażowaniem฀poświęcał฀się฀wów- czas฀działalności฀organizacyjnej฀oraz฀duszpasterskiej.฀W฀latach฀ 1486-1487฀ ponownie฀ przebywał฀ w฀ klasztorze฀ krakowskim,฀ gdzie฀był฀członkiem฀komisji฀prowadzącej฀dochodzenie฀w฀spra- wie฀cudów,฀jakie฀miały฀miejsce฀za฀sprawą฀późniejszego฀błogo- sławionego,฀Szymona฀z฀Lipnicy,฀zmarłego฀w฀1482฀roku฀zakon- nika฀ bernardyńskiego.฀ W฀ latach฀ 1487-1490฀ oraz฀ 1496-1499฀ Władysław฀ z฀ Gielniowa฀ zajmował฀ stanowisko฀ zwierzchnika฀ polskiej฀prowincji฀bernardynów.฀Utworzył฀w฀Polsce฀dwa฀nowe฀ klasztory฀swojego฀zakonu:฀w฀Skępem฀i฀w฀Połocku฀nad฀Dźwiną.฀ Dwukrotnie฀wyjeżdżał฀do฀Włoch฀na฀obrady฀kapituły฀generalnej฀ zgromadzenia.฀Pod฀koniec฀życia,฀w฀latach฀1504-1505฀był฀prze- łożonym฀ warszawskiego฀ klasztoru฀ św.฀ Anny.฀ Zaprzyjaźnił฀ się฀ wtedy฀z฀księżną฀Anną฀Mazowiecką.฀Wśród฀ludu฀zasłynął฀jako฀ pełen฀krasomówczego฀talentu฀kaznodzieja,฀który฀w฀swoich฀roz- ważaniach฀zajmował฀się฀tematem฀męki฀Zbawiciela. Cud฀w฀kościele Zmarł฀w฀maju฀1505฀roku,฀zgon฀poprzedziło฀zasłabnięcie฀pod- czas฀kazania฀w฀Wielki฀Piątek.฀Wydarzenie฀to฀miało฀niesamowi- ty฀przebieg.฀Wygłaszając฀kazanie,฀które฀jak฀zwykle฀rozpoczął฀od฀ imienia฀Chrystusa,฀Władysław฀z฀Gielniowa฀wpadł฀w฀ekstazę.฀ Krzycząc฀„Jezus!฀„Jezus!”,฀uniósł฀się฀nad฀ambonę฀i฀przez฀kilka฀ chwil฀lewitował฀nad฀nią,฀po฀czym฀runął฀na฀ziemię฀i฀stracił฀przy- tomność.฀Stało฀się฀to฀na฀oczach฀licznych฀wiernych,฀którzy฀tak- że฀wykrzykiwali฀za฀nim฀imię฀Zbawiciela.฀Przeniesiony฀do฀izby฀ chorych฀nie฀odzyskał฀już฀przytomności.฀Zmarł฀5฀maja,฀a฀po฀je- WŁADYSŁAW฀Z฀GIELNIOWA 9 go฀śmierci฀natychmiast฀zaczął฀się฀rozwijać฀oddolny฀kult.฀Oczy- wiście฀ogromne฀znaczenie฀w฀jego฀powstaniu฀miał฀—฀zgodnie฀ z฀przekazem฀tradycji฀—฀przedśmiertny฀akt฀lewitacji฀(w฀XX฀wie- ku฀przypadek฀ten฀znajdzie฀opis฀w฀niektórych฀książkach฀parap- sychologicznych),฀ale฀nie฀tylko. Poeta฀Władysław฀słynął฀za฀życia฀nie฀tylko฀z฀wierszy฀i฀pło- miennych฀kazań,฀ale฀i฀starannego฀przestrzegania฀postów฀oraz฀ innych฀form฀pokuty.฀Chodził฀boso฀i฀we฀włosienicy,฀pościł,฀ uprawiał฀samobiczowanie.฀Modlący฀się฀przy฀jego฀grobie฀wie- rzyli,฀że฀za฀jego฀pośrednictwem฀ich฀prośby฀zostaną฀wysłucha- ne฀przez฀Boga.฀Przypisywano฀mu฀też฀cuda฀o฀szerszym฀zasię- gu,฀jak฀ustanie฀epidemii฀w฀1522฀roku.฀W฀1572฀roku฀szczątki฀ Władysława฀z฀Gielniowa฀uroczyście฀złożono฀jako฀relikwie฀na฀ ołtarzu฀w฀obecności฀króla฀Zygmunta฀Augusta฀oraz฀nuncju- sza฀ papieskiego.฀ Jego฀ beatyfikacja฀ odbyła฀ się฀ niespełna฀ 200฀ lat฀później,฀bo฀w฀1750฀roku.฀Dekret฀beatyfikacyjny฀podpisał฀ papież฀ Benedykt฀ XIV.฀ Kolejny฀ papież,฀ Klemens฀ XIII,฀ ogłosił฀ Władysława฀z฀Gielniowa฀patronem฀Królestwa฀Polskiego฀oraz฀ Wielkiego฀Księstwa฀Litewskiego,฀natomiast฀Jan฀XXIII฀uczynił฀ go฀patronem฀Warszawy฀w฀roku฀1962.฀Pod฀jego฀wezwaniem฀ jest฀ okazały฀ kościół฀ wybudowany฀ na฀ początku฀ obecnego฀ ty- siąclecia฀na฀warszawskich฀Kabatach.฀W฀dzwonnicy฀świątyni฀ znajduje฀się฀największy฀w฀Warszawie,฀a฀jednocześnie฀trzeci฀co฀ do฀wielkości฀w฀Polsce฀dzwon฀(po฀dzwonie฀Zygmunta฀i฀dzwo- nie฀z฀bazyliki฀licheńskiej).฀Nosi฀on฀imię฀patrona฀kościoła. Wiersze฀polskie฀dla฀ludu Władysław฀ z฀ Gielniowa฀ zasłynął฀ jako฀ poeta฀ polsko-łaciński,฀ ale฀ przez฀ wiele฀ lat฀ był฀ twórcą฀ prawie฀ całkowicie฀ zapomnia- nym.฀Dopiero฀w฀XX฀wieku฀zaczęto฀mu฀przywracać฀należne฀ 10 PISARZE฀ZAPOMNIANI miejsce฀w฀polskiej฀literaturze.฀Monografię฀na฀temat฀jego฀życia฀ i฀twórczości฀opublikował฀w฀Poznaniu฀w฀1992฀roku฀Wiesław฀ Wydra฀ („Władysław฀ z฀ Gielniowa.฀ Z฀ dziejów฀ średniowiecznej฀ poezji฀polskiej”).฀Wcześniej฀wysoko฀cenił฀go฀przedwojenny฀ba- dacz฀literatury฀staropolskiej,฀Aleksander฀Brückner. Władysław฀pisał฀zarówno฀po฀łacinie,฀co฀było฀powszechną฀ praktyką฀w฀tamtych฀czasach,฀jak฀i฀po฀polsku,฀co฀stanowiło฀ pionierskie฀działanie฀w฀naszej฀literaturze. Wiersze฀łacińskie฀adresował฀głównie฀do฀władających฀tym฀ językiem฀osób฀duchownych.฀Były฀to฀utwory฀religijne฀w฀for- mie฀antyfon,฀epitafiów฀i฀modlitw฀(np.฀do฀św.฀Brygidy),฀pieśni฀ odwołujące฀się฀do฀opieki฀Matki฀Boskiej฀(np.฀w฀związku฀z฀pa- nująca฀epidemią),฀a฀także฀poemat฀oparty฀na฀starotestamen- towej฀„Pieśni฀nad฀pieśniami”.฀Pozostawił฀też฀wiersz฀o฀cha- rakterze฀ autobiograficznym,฀ dotyczący฀ jego฀ decyzji฀ o฀ wstą- pieniu฀do฀wspólnoty฀bernardynów.฀Dzieła฀łacińskie฀budował฀ za฀pomocą฀kunsztownej฀i฀niełatwej฀frazy฀—฀wiersza฀sylabicz- nego฀ z฀ zastosowaniem฀ rymów฀ wewnętrznych฀ oraz฀ innych,฀ trudnych฀technik฀z฀zakresu฀poetyki. Wiersze฀w฀języku฀polskim฀tworzył฀duchowny-poeta฀głów- nie฀dla฀ludu.฀Wykonywano฀je฀w฀formie฀śpiewanej฀podczas฀na- bożeństw฀w฀kościołach.฀Były฀to฀utwory฀bożonarodzeniowe,฀pa- syjne,฀maryjne฀oraz฀wykorzystujące฀popularne฀wątki฀apokry- ficzne.฀Cechowała฀je฀w฀tamtym฀okresie฀nowoczesność,฀głów- nie฀ze฀względu฀na฀pojawiające฀się฀w฀nich฀nowatorskie฀poglądy,฀ chociażby฀propagowanie฀modlitwy฀myślowej฀(do฀tej฀pory฀Ko- ściół฀uznawał฀tylko฀modlitwę฀w฀postaci฀mówionej).฀Najlepiej฀ znane฀utwory฀twórcy฀z฀Gielniowa฀to:฀„Już฀się฀anjeli฀wiesielą”,฀ „Jezu,฀zbawicielu฀ludzski”,฀„Jasne฀Krystowo฀oblicze”,฀„Anna,฀ niewiasta฀niepłodna”฀(o฀św.฀Annie,฀matce฀Maryi),฀„Augustus,฀ kiedy฀ królował”,฀ „Jezusa฀ Judasz฀ przedał฀ za฀ pieniądze฀ nędz- ne”.฀Oto฀pierwsza฀strofa฀wiersza฀„Już฀się฀anieli฀wiesielą”: WŁADYSŁAW฀Z฀GIELNIOWA 11 Już฀się฀anieli฀wiesielą Na฀niebie฀słodko฀śpiewają Bo฀Maryja฀w฀niebo฀jidzie Radujcie฀się฀wszyscy฀ludzie. A฀pieśń฀„Jasne฀Krystowo฀oblicze”฀rozpoczyna฀zwrotka: Jasne฀Krystowo฀oblicze Więcej฀niż฀słuńce฀świecące Tobie฀dawam฀pozdrowienie Ty฀jeś฀moje฀ucieszenie Były฀to฀utwory฀długie,฀składające฀się฀z฀kilkunastu,฀a฀na- wet฀kilkudziesięciu฀czterowersowych฀strof,฀przy฀czym฀te฀pi- sane฀ w฀ języku฀ polskim,฀ adresowane฀ do฀ prostego฀ ludu,฀ nie฀ miały฀ tak฀ kunsztownej฀ formy฀ jak฀ łacińskie.฀ Spełniały฀ jed- nak฀niezwykle฀ważną฀rolę฀w฀propagowaniu฀języka฀ojczyste- go฀w฀ówczesnej฀kulturze฀masowej,฀której฀jedyną฀enklawą฀by- ły฀ w฀ średniowieczu฀ kościoły.฀ Sława,฀ jaką฀ zyskał฀ Władysław฀ z฀Gielniowa฀i฀szacunek฀jakim฀go฀otaczano฀sprawiły,฀że฀w฀jego฀ ślady฀poszli฀inni,฀często฀anonimowi฀poeci฀duchowni.฀Pisane฀ przez฀nich฀wiersze฀i฀pieśni฀polskie฀utorowały฀z฀czasem฀dro- gę฀ najwybitniejszym฀ —฀ już฀ świeckim฀ —฀ przedstawicielom฀ naszej฀literatury฀piszącym฀w฀języku฀narodowym:฀Biernato- wi฀z฀Lublina,฀Mikołajowi฀Rejowi,฀a฀zwłaszcza฀Janowi฀Kocha- nowskiemu. Piotr฀Ciekliński Prekursor฀z฀dworu฀Batorego Niewiele฀osób฀zna฀tego฀staropolskiego฀pisarza,฀nazywanego฀ w฀wąskim฀gronie฀specjalistów฀„pierwszym฀polskim฀komedio- pisarzem”.฀Inscenizatorzy฀nie฀sięgają฀po฀jego฀głośny฀w฀swoim฀ czasie฀utwór,฀a฀podręczniki฀szkolne฀nie฀wymieniają฀jego฀na- zwiska.฀A฀zainspirował฀on฀nie฀tylko฀naszych฀twórców฀kome- diowych,฀ale฀również฀autorów฀wierszy฀religijnych฀oraz฀bajek฀ alegorycznych. Człowiek฀renesansu Piotr฀Ciekliński฀urodził฀się฀w฀1558฀roku฀w฀majątku฀rodzin- nym฀ w฀ okolicach฀ Biecza,฀ niedaleko฀ Jasła.฀ Jego฀ ojciec,฀ Sta- nisław฀ Ciekliński,฀ był฀ podstarościm฀ sanockim฀ i฀ potomkiem฀ drobnej,฀lecz฀starej฀szlachty฀herbu฀„Abdank”,฀nadanego฀rodo- wi฀prawdopodobnie฀przez฀Bolesława฀Krzywoustego.฀Nie฀wie- my฀dokładnie,฀gdzie฀młody฀Piotr฀zdobył฀wykształcenie.฀Wia- domo฀jednak,฀że฀był฀człowiekiem฀o฀szerokich฀horyzontach.฀ Znał฀łacinę,฀grekę,฀prawo,฀literaturę฀starożytną,฀z฀czasem฀stał฀ się฀ekspertem฀w฀sztuce฀wojennej,฀polityce฀oraz฀dyplomacji.฀ Umiejętności฀te,฀a฀przede฀wszystkim฀protekcja฀ustosunkowa- nego฀sąsiada฀sprawiły,฀że฀Piotr฀trafił฀na฀dwór฀Jana฀Zamoyskie- PIOTR฀CIEKLIŃSKI 13 go,฀wpływowego฀kanclerza฀i฀hetmana,฀a฀stamtąd฀do฀najbliż- szego฀otoczenia฀samego฀króla฀Stefana฀Batorego.฀W฀wieku฀20฀ lat฀został฀sekretarzem฀królewskim.฀Był฀to฀początek฀jego฀karie- ry฀dworzanina,฀polityka฀i฀dyplomaty.฀Cieklińskiego฀protegował฀ Zamoyski,฀z฀którym฀młody฀szlachcic฀związał฀się฀blisko฀i฀które- go฀zaufanie฀zdobył.฀Zamoyski฀jako฀doradca฀i฀prawa฀ręka฀króla฀ miał฀wtedy฀na฀dworze฀bardzo฀silną฀pozycję.฀Udzielenie฀pro- tekcji฀młodemu฀przyjacielowi฀jeszcze฀ją฀umocniło.฀Kanclerz฀ zyskał฀bowiem฀kolejną฀zaufaną฀osobę฀w฀otoczeniu฀króla. Z฀misją฀w฀Watykanie Ciekliński฀brał฀udział฀w฀wojnach฀Batorego฀z฀Iwanem฀Groź- nym฀o฀Inflanty฀oraz฀wyprawie฀na฀Moskwę.฀Potem฀—฀już฀po฀ śmierci฀monarchy฀—฀Zamoyski฀wysłał฀go฀z฀misją฀do฀Szwecji.฀ Piotr฀przekazał฀dworowi฀Wazów฀wiadomość฀o฀wyborze฀elek- cyjnym฀ nowego฀ króla,฀ Zygmunta฀ III฀ Wazy,฀ który฀ wcześniej฀ uznawany฀był฀za฀najmniej฀liczącego฀się฀kandydata฀do฀koro- ny.฀Wybór฀Szweda฀nie฀spodobał฀się฀innemu฀pretendentowi฀ do฀tronu,฀arcyksięciu฀Maksymilianowi฀II฀Habsburgowi,฀który฀ wyruszył฀ze฀zbrojną฀wyprawą฀na฀Polskę.฀Habsburg฀liczył฀na฀ poparcie฀swoich฀stronników,฀m.in.฀gdańszczan.฀Jego฀wojska฀ zostały฀rozgromione฀pod฀Byczyną฀w฀1588฀roku฀przez฀armię฀ Zamoyskiego.฀Cieklińskiemu฀przypadł฀w฀udziale฀zaszczyt฀po- słowania฀z฀radosną฀wiadomością฀o฀zwycięstwie฀do฀Krakowa,฀ na฀dwór฀królewski. Największa฀misja฀dyplomatyczna฀Piotra฀miała฀jednak฀miej- sce฀sześć฀lat฀później.฀Wyruszył฀on฀do฀Rzymu,฀żeby฀w฀Watykanie฀ wynegocjować฀zgodę฀na฀zatwierdzenie฀statutu฀Akademii฀Za- moyskiej,฀której฀to฀organizacją฀aktywnie฀się฀zajmował.฀Wypra- wa฀zakończyła฀się฀sukcesem.฀Przy฀okazji฀Ciekliński฀przywiózł 14 PISARZE฀ZAPOMNIANI z฀Italii฀wiele฀humanistycznych฀druków฀łacińskich,฀które฀zasi- liły฀księgozbiór฀uczelni.฀W฀1597฀roku฀był฀posłem฀do฀Konstan- tynopola.฀I฀ta฀podróż฀zaowocowała฀nowymi฀darami฀dla฀Aka- demii,฀tym฀razem฀rękopisami฀greckimi.฀W฀nagrodę฀za฀swoje฀ zasługi฀otrzymał฀od฀króla฀włości฀w฀okolicach฀Jasła฀oraz฀tytuł฀ podczaszego฀krakowskiego. W฀ 1601฀ roku,฀ z฀ okazji฀ ślubu฀ córki฀ Cieklińskiego,฀ Jan฀ Sechini฀ stworzył฀ w฀ języku฀ łacińskim฀ poemat฀ zatytułowany฀ „Thalamus฀nuptialis”,฀w฀którym฀opisał฀uroczystości฀weselne฀ oraz฀dwór฀Cieklińskich฀w฀Lipniku฀pod฀Bieczem.฀Rok฀później,฀ dzięki฀protekcji฀pana฀Piotra,฀Sechini฀został฀profesorem฀Aka- demii฀Zamoyskiej,฀gdzie฀wykładał฀poetykę,฀logikę฀oraz฀skład- nię.฀A฀osiadły฀w฀swoim฀majątku฀Ciekliński฀przystąpił฀do฀tłu- maczenia฀jednej฀z฀komedii฀Arystofanesa.฀Niestety฀nie฀ukoń- czył฀przekładu.฀Zmarł฀w฀Lipniku฀w฀roku฀1604. Bajkopisarz฀i฀poeta฀religijny Pierwszym฀znanym฀dziełem฀literackim฀Cieklińskiego฀była฀wy- dana฀w฀1595฀roku฀„Ziemia฀Wołoska”.฀Poemat฀opowiadał฀o฀wy- prawie฀wojennej฀Batorego,฀w฀której฀sam฀autor฀brał฀udział฀jako฀ oficer.฀Utwór฀przyjął฀kształt฀alegorycznej฀bajki฀politycznej฀i฀jako฀ taki฀był฀dziełem฀prekursorskim฀na฀polskim฀gruncie.฀W฀później- szym฀okresie฀oświecenia฀w฀podobną฀formę฀artystyczną฀ujmo- wali฀swoje฀patriotyczne฀wiersze฀najwięksi฀polscy฀bajkopisarze,฀ z฀Ignacym฀Krasickim฀i฀Stanisławem฀Trembeckim฀na฀czele. W฀1600฀roku฀powstały฀poemat฀o฀św.฀Wojciechu฀oraz฀cykl฀ siedmiu฀utworów฀maryjnych฀„Hymny฀na฀święta฀Panny฀Naj- świętszej”,฀które฀ukazały฀się฀nakładem฀młodej฀wówczas฀dru- karni฀w฀Zamościu.฀Wiersze฀maryjne฀nie฀były฀wprawdzie฀no- vum฀w฀polskiej฀literaturze,฀ale฀Ciekliński฀wprowadził฀do฀nich฀ PIOTR฀CIEKLIŃSKI 15 nowe฀ motywy.฀ Najważniejszymi฀ było:฀ osobiste฀ przeżywanie฀ kontaktu฀z฀Madonną,฀traktowanie฀postaci฀Matki฀Jezusa฀jako฀ osobistej฀ przyjaciółki,฀ subtelne฀ adorowanie฀ Jej฀ urody฀ oraz฀ nawiązanie฀ z฀ Maryją฀ intymnej฀ więzi,฀ niepozbawionej฀ pier- wiastka฀fascynacji฀czysto฀fizycznej฀(do฀tej฀pory฀poeci฀maryjni฀ sławili฀obiekt฀swojego฀kultu฀wyłącznie฀w฀sferze฀duchowej฀lub฀ jako฀matkę).฀Przytoczmy฀fragment฀jednego฀z฀utworów฀Cie- klińskiego,฀„Hymnu฀Wniebowzięcia”: Ale฀któż,฀Panno,฀sławie฀twej฀podoła? Głos฀z฀góry฀świętej฀na฀cię฀z฀wieków฀woła: Wszystkaś฀jest฀śliczna,฀przyjaciółko฀moja, Próżna฀wszelakiej฀zmaze฀piękność฀twoja. Ten฀nurt฀liryki฀maryjnej฀pojawi฀się฀w฀naszej฀literaturze฀ już฀w฀XVII฀wieku,฀chociaż฀niewielu฀pamięta,฀że฀zapoczątko- wał฀go฀właśnie฀poeta-dyplomata฀z฀dworu฀Stefana฀Batorego. Oryginał฀„Hymnów฀na฀święta฀Panny฀Najświętszej”฀spłonął฀ w฀Powstaniu฀Warszawskim฀z฀całym฀księgozbiorem฀Biblioteki฀ Ordynacji฀Zamoyskich.฀Na฀szczęście฀w฀1938฀roku฀prof.฀Sta- nisław฀Łempicki฀wydał฀je฀w฀„Tece฀Zamojskiej”.฀Zachował฀się฀ natomiast฀do฀naszych฀czasów฀oryginał฀poematu฀o฀św.฀Wojcie- chu,฀wydanego฀podobno฀tylko฀w฀jednym฀egzemplarzu.฀Jest฀to฀ więc฀„biały฀kruk”฀polskich฀zbiorów฀bibliotekarskich. Plautus฀we฀Lwowie W฀ 1598฀ roku฀ ukazała฀ się฀ drukiem฀ komedia฀ Cieklińskie- go฀ „Potrójny฀ z฀ Plauta”.฀ Była฀ to฀ przeróbka฀ dzieła฀ „Trimum- mus”฀ autorstwa฀ starożytnego฀ komediopisarza฀ rzymskiego฀ Titusa฀ Plautusa.฀ Ciekliński฀ dodał฀ do฀ oryginału฀ prawie฀ 600฀ 16 PISARZE฀ZAPOMNIANI własnych฀wersów,฀a฀co฀najważniejsze฀osadził฀akcję฀utworu฀ w฀ polskich฀ realiach฀ współczesnych,฀ dokładnie฀ we฀ Lwowie฀ (akcja฀dramatu฀Plautusa฀rozgrywa฀sie฀w฀Atenach).฀Bohate- rowie฀Cieklińskiego฀ubierali฀szlacheckie฀kontusze฀i฀posługi- wali฀się฀mową฀typową฀dla฀potocznego฀języka฀z฀okolic฀Jasła.฀ Również฀ortografia฀i฀leksyka,฀jakie฀stosował฀autor฀parafrazy,฀ były฀charakterystyczne฀dla฀pisanego฀języka฀z฀tamtego฀regio- nu.฀„Potrójny฀z฀Plauta”฀to฀śmiała฀i฀udana,฀prekursorska฀pró- ba฀wprowadzenia฀do฀polskiej฀literatury฀utworu฀satyrycznego฀ utrzymanego฀w฀realiach฀i฀klimacie฀określonego฀regionu฀Pol- ski,฀ a฀ ponadto฀ obrazującego฀ stosunki฀ polityczne฀ w฀ naszym฀ kraju฀u฀schyłku฀XVI฀wieku.฀Ciekliński฀odważnie฀posłużył฀się฀ językiem฀lwowskiego฀gminu,฀wprowadzając฀nawet฀wyrażenia฀ wulgarne,฀co฀w฀tamtym฀czasie฀było฀ewenementem.฀Oczywi- ście฀ostrze฀satyry฀nie฀było฀skierowane฀przeciwko฀królowi,฀na฀ to฀Ciekliński฀—฀wdzięczny฀dworak฀w฀służbie฀królewskiej฀dy- plomacji฀—฀nie฀mógł฀i฀nie฀chciał฀się฀zdecydować.฀Utwór฀jest฀ prokrólewski฀(akcja฀rozgrywa฀się฀w฀czasach฀Batorego),฀au- tor฀popiera฀w฀nim฀także฀politykę฀prowadzoną฀przez฀najmą- drzejszego฀—฀po฀królu฀—฀człowieka฀w฀państwie,฀czyli฀Jana฀ Zamoyskiego.฀Nie฀było฀w฀tym฀zresztą฀nawet฀odrobiny฀serwi- lizmu:฀ Ciekliński,฀ którego฀ łączyła฀ z฀ Zamoyskim฀ prawdziwa฀ przyjaźń,฀wierzył฀w฀słuszność฀jego฀poglądów฀oraz฀posunięć฀ dla฀dobra฀państwa฀i฀służył฀Zamoyskiemu฀nie฀tylko฀piórem.฀ W฀swojej฀komedii฀propagował฀patriotyzm฀oraz฀poczucie฀oby- watelskiej฀odpowiedzialności฀(tematyka฀ta฀pojawia฀się฀w฀dia- logach฀ postaci).฀ Podkreślał฀ wartość฀ wykształcenia฀ (chwalił฀ Sorbonę฀i฀polskie฀uczelnie). Warto฀powiedzieć฀jeszcze฀kilka฀słów฀o฀niezbyt฀skompliko- wanej฀intrydze฀„Potrójnego฀z฀Plauta”:฀Pangracz,฀lekkoduch฀ i฀hulaka,฀syn฀bogatego฀szlachcica,฀właściciela฀okazałego฀do- mu฀we฀Lwowie,฀naraża฀na฀niebezpieczeństwo฀rodzinny฀ma- PIOTR฀CIEKLIŃSKI 17 jątek฀pod฀nieobecność฀ojca,฀który฀wyjeżdża฀do฀Francji.฀Jego฀ rozrzutność฀stara฀się฀wykorzystać฀cwany฀sługa,฀Pierczyk,฀a฀in- ny฀sługa,฀poczciwy฀Dobrochowski,฀próbuje฀przeciwstawić฀się฀ zgubnym฀posunięciom฀młodego฀Skarbka.฀Autor฀dał฀w฀utwo- rze฀przegląd฀ówczesnych฀warstw฀społecznych฀Lwowa,฀w฀tym฀ przedsiębiorców฀i฀handlarzy,฀a฀także฀zamieszkujących฀miasto฀ przedstawicieli฀innych฀narodów฀(np.฀Greków). Dzieło฀ Cieklińskiego฀ zainspirowało฀ oświeceniowych฀ ko- mediopisarzy,฀takich฀jak฀Wojciech฀Bogusławski,฀Franciszek฀ Zabłocki฀czy฀Adam฀Czartoryski.฀Zaczęli฀oni฀tłumaczyć,฀prze- rabiać฀i฀dostosowywać฀zachodnie฀komedie฀do฀obyczajowych฀ oraz฀politycznych฀realiów฀Polski฀za฀rządów฀króla฀Stanisława฀ Augusta฀i,฀co฀więcej฀umieszczać฀w฀nich฀elementy฀(a฀niekiedy฀ całe฀wywody)฀moralizatorsko-patriotyczne. „Potrójny฀z฀Plauta”฀cieszył฀się฀dużym฀powodzeniem฀w฀śro- dowisku฀szlachty.฀Premiera฀sztuki฀odbyła฀się฀wkrótce฀po฀jej฀pu- blikacji฀w฀teatrze฀dworskim฀Stanisława฀Tarnowskiego฀w฀Bu- sku.฀Jej฀inscenizatorem฀i฀reżyserem฀był฀sam฀Ciekliński. Stefan฀Garczyński Gasnący฀płomień Stefan฀ Garczyński฀ był฀ jednym฀ z฀ najciekawszych฀ poetów฀ pol- skiego฀romantyzmu,฀choć฀monografie฀dziejów฀ojczystej฀literatu- ry฀zwykle฀pomijają฀jego฀nazwisko.฀Milczy฀o฀nim฀zarówno฀Julian฀ Krzyżanowski฀w฀„Dziejach฀literatury฀polskiej”,฀jak฀i฀Czesław฀Mi- łosz฀w฀„Historii฀literatury฀polskiej”.฀Mickiewicz฀natomiast฀wy- chwalał฀go฀w฀swoich฀paryskich฀wykładach,฀co฀wielu฀miało฀mu฀ za฀złe.฀Niektórzy฀poczytywali฀to฀za฀próbę฀lansowania฀przedwcze- śnie฀zmarłego฀przyjaciela฀—฀Garczyńskiego฀—฀poety-emigran- ta,฀uczestnika฀wojny฀polsko-rosyjskiej,฀autora฀niekonwencjonal- nych฀wierszy฀z฀pola฀bitwy฀i฀poematu฀„Wacława฀dzieje”. Stefan฀Florian฀Garczyński฀urodził฀się฀w฀majątku฀Kosmowo฀ pod฀Kaliszem฀13฀października฀1805฀roku.฀W฀latach฀1818-1823฀ uczył฀się฀w฀Liceum฀Warszawskim,฀a฀w฀1825฀wyjechał฀do฀Berli- na,฀żeby฀studiować฀filozofię฀u฀samego฀Friedricha฀Wilhelma฀He- gla,฀ uchodzącego฀ wówczas฀ za฀ ostatniego฀ z฀ wielkich฀ myślicieli฀ wszechczasów.฀Urzeczony฀poglądami฀mistrza,฀uczęszczał฀na฀je- go฀wykłady฀z฀filozofii,฀uczył฀się฀również฀prawa฀i฀aktywnie฀działał฀ w฀środowisku฀polskich฀studentów.฀Z฀czasem฀nabrał฀dystansu฀do฀ poglądów฀Hegla,฀a฀nawet฀nie฀zawahał฀się฀z฀nimi฀polemizować฀w฀ swoim฀dramacie฀„Wacława฀dzieje”. W฀1829฀roku฀Garczyński฀poznał฀przebywającego฀w฀Berlinie฀ w฀drodze฀do฀Weimaru฀na฀spotkanie฀z฀Goethem฀Adama฀Mickie- STEFAN฀GARCZYŃSKI 19 wicza.฀Zaczęła฀się฀ich฀znajomość,฀która฀już฀w฀następnym฀roku฀ przekształciła฀się฀w฀przyjaźń฀trwającą฀do฀końca฀krótkiego฀życia฀ Garczyńskiego.฀Przyjaźń฀ta฀zadzierzgnęła฀się฀na฀dobre฀w฀Rzy- mie,฀dokąd฀młody฀pan฀Stefan฀wyjechał฀w฀1830฀roku.฀Tam฀Gar- czyński฀ponownie฀spotkał฀się฀z฀autorem฀„Konrada฀Wallenro- da”,฀który฀to฀na฀krótko฀osiadł฀w฀„Wiecznym฀Mieście”.฀Przyja- ciele฀ razem฀ podróżowali฀ po฀ Półwyspie฀ Apenińskim.฀ Poczucie฀ patriotyzmu฀ młodego฀ poety฀ okazało฀ się฀ jednak฀ silniejsze฀ niż฀ przyjaźń฀z฀wieszczem.฀Na฀wiadomość฀o฀wybuchu฀powstania฀li- stopadowego฀Garczyński฀postanowił฀wrócić฀do฀kraju. Poeta฀w฀mundurze Garczyński฀zgłosił฀się฀na฀ochotnika฀do฀wojska฀i฀początkowo฀ służył฀jako฀zwykły฀szeregowiec.฀W฀Królestwie฀Polskim฀pano- wała฀euforia฀z฀powodu฀kilkumiesięcznego฀okresu฀wolności,฀ale฀ armia฀przygotowywała฀się฀do฀odparcia฀interwencyjnych฀dywi- zji฀rosyjskich,฀których฀nadejścia฀oczekiwano฀z฀niepokojem.฀Po฀ wybuchu฀wojny฀Garczyński,฀już฀jako฀porucznik,฀pełnił฀funkcję฀ adiutanta฀gen.฀Jana฀Nepomucena฀Umińskiego.฀U฀jego฀boku฀ obserwował฀bitwę฀pod฀Grochowem,฀zakończoną฀wysadzeniem฀ reduty฀przez฀kapitana฀Juliusza฀Ordona.฀Brał฀udział฀w฀bezpo- średnich฀walkach,฀a฀jego฀odwagę฀i฀determinację฀nagrodzono฀ Złotym฀Krzyżem฀Zasługi.฀Po฀zajęciu฀przez฀armię฀carską฀te- renu฀Królestwa฀Polskiego฀zrzucił฀mundur฀i฀przez฀jakiś฀czas฀ ukrywał฀się,฀a฀w฀końcu฀na฀wzór฀swoich฀kolegów฀podjął฀decy- zję฀o฀emigracji.฀Wyjechał฀do฀Drezna,฀gdzie฀pomagał฀Mickie- wiczowi฀w฀pracach฀w฀komitecie฀na฀rzecz฀pomocy฀uchodźcom฀ z฀Polski.฀On฀sam฀jednak฀coraz฀bardziej฀potrzebował฀pomo- cy,฀jego฀organizm฀trawiła฀nieuleczalna฀wówczas฀gruźlica฀i฀to฀ w฀najbardziej฀agresywnej฀postaci.฀Kontynuował฀działalność 20 PISARZE฀ZAPOMNIANI poetycką฀(zadebiutował฀w฀marcu฀1831฀roku฀wierszem฀na฀ła- mach฀czasopisma฀„Nowa฀Polska”),฀rozpoczął฀pracę฀nad฀po- ematem฀dramatycznym฀zatytułowanym฀„Wacława฀dzieje”. W฀czasie฀jednego฀z฀wieczorów฀spędzonych฀z฀Mickiewiczem฀ opowiedział฀mu฀o฀epizodzie฀wojennym฀zakończonym฀wysadze- niem฀grochowskiej฀reduty.฀Poruszony฀opowieścią฀Mickiewicz฀ napisał฀ na฀ jej฀ podstawie฀ znany฀ wiersz฀ —฀ „Redutę฀ Ordona”.฀ Wysoko฀oceniał฀prezentowane฀mu฀przez฀Garczyńskiego฀ręko- pisy฀utworów฀i฀obiecywał฀pomoc฀w฀ich฀publikacji.฀Przyjaciele฀ wyjechali฀razem฀do฀Szwajcarii.฀Liczyli฀na฀to,฀że฀górski฀klimat฀ złagodzi฀objawy฀choroby฀Stefana.฀Kiedy฀to฀nie฀pomogło,฀szuka- li฀ratunku฀w฀ciepłym฀klimacie฀południowej฀Francji.฀Również฀ bezskutecznie.฀Stefan฀Garczyński฀zmarł฀w฀Avignonie฀20฀wrze- śnia฀1833฀roku.฀Pochowano฀go฀na฀miejscowym฀cmentarzu. Mickiewicz฀ jeszcze฀ za฀ życia฀ Garczyńskiego฀ podjął฀ w฀ pa- ryskiej฀oficynie฀starania฀o฀wydanie฀jego฀dzieł.฀Zredagowana฀ przez฀Mickiewicza฀dwutomowa฀całość฀ujrzała฀światło฀dzien- ne฀jesienią฀1833฀roku,฀już฀po฀śmierci฀autora.฀Mickiewicz฀włą- czył฀do฀tej฀edycji฀„Redutę฀Ordona”,฀ponieważ฀uznał฀utwór฀ za฀ich฀wspólne฀dzieło.฀Na฀„Poezje”฀Stefana฀Garczyńskiego฀ składały฀się฀liczne฀wiersze฀okolicznościowe฀(„Lasek฀olszowy.฀ Wiersz฀rycerzom฀polskim฀poświęcony”,฀„Do฀Ludów”),฀cykl฀ poetycki฀„Wspomnienia฀z฀czasów฀wojny฀narodowej”฀oraz฀dwa฀ niebagatelne฀dzieła฀literackie,฀wyróżniające฀Garczyńskiego฀ spośród฀innych฀poetów฀romantycznych. Spuścizna฀tułacza Pierwszym฀ z฀ tych฀ dzieł฀ był฀ cykl฀ „Sonety฀ wojenne”,฀ złożony฀ z฀trzynastu฀utworów,฀które฀w฀kunsztownej฀konstrukcji฀sone- towej฀ oddawały฀ atmosferę฀ wojny฀ polsko-rosyjskiej.฀ „Sonety”฀ STEFAN฀GARCZYŃSKI 21 znacznie฀jednak฀różniły฀się฀od฀innych฀tego฀rodzaju฀utworów฀ patriotycznych.฀ Garczyński฀ wniósł฀ do฀ tego฀ gatunku฀ zuchwa- łość฀i฀naturalizm฀obrazowania.฀Wykraczał฀poza฀ustalone฀kon- wencje,฀zgodnie฀z฀którymi฀wiersz฀patriotyczny฀musiał฀być฀ła- twy฀w฀recytacji฀i฀lekturze.฀Łamał฀frazę,฀szukał฀nowych฀środków฀ wyrazu,฀oddawał฀ciężki฀klimat฀pola฀bitwy฀w฀sposób฀bliski฀reali- zmowi.฀Nastrój฀jego฀poezji฀wojennej฀tworzą฀realistyczne฀obrazy฀ walki฀z฀potężnym฀przeciwnikiem฀wśród฀dymu฀dział฀i฀w฀kurzu฀ okopów,฀w฀atmosferze฀nieuchronnej฀śmierci฀i฀braku฀wiary฀w฀ zwycięstwo.฀„Sonety฀wojenne”฀są฀oryginalnym฀i฀niezwykle฀in- teresującym฀przykładem฀polskiej฀poezji฀batalistycznej. Jeszcze฀ciekawszym,฀choć฀zdecydowanie฀trudniejszym฀ utworem฀okazał฀się฀dramat฀„Wacława฀dzieje”.฀Nie฀jest฀to฀utwór฀ sensu฀stricto฀sceniczny,฀lecz฀rozpisany฀na฀głosy฀poemat,฀w฀któ- rym฀łączą฀się฀wątki฀patriotyczne฀i฀polityczne,฀polemika฀z฀filo- zofią฀Hegla฀oraz฀wizja฀losów฀zbuntowanego฀bohatera.฀Tytułowy฀ Wacław฀przypomina฀pod฀wieloma฀względami฀zarówno฀Kordia- na,฀jak฀i฀Konrada฀z฀III฀części฀„Dziadów”.฀Ma฀jednak฀sporo฀wy- różniających฀go฀cech.฀Jest฀o฀wiele฀bardziej฀pasywny,฀intrower- tyczny,฀zagubiony฀w฀swoich฀rozważaniach฀i฀poszukiwaniach฀ duchowej฀prawdy.฀Odrzuca฀kuszenie฀Nieznajomego,฀który฀do- radza฀mu฀bierne฀podporządkowanie฀się฀wyrokowi฀dziejów,฀czyli฀ pogodzenie฀się฀z฀utratą฀niepodległości฀ojczyzny.฀Według฀Nie- znajomego฀historia฀ma฀swój฀własny฀rytm฀i฀żadne฀indywidualne฀ działania฀go฀nie฀zmienią฀(jest฀to฀pogląd฀zgodny฀z฀założeniami฀ filozofii฀cenionego฀niegdyś฀Hegla).฀Wacław฀—฀porte-parole฀au- tora฀—฀odrzuca฀w฀końcu฀to฀wezwanie฀do฀bierności… „Sonety฀wojenne”฀oraz฀„Wacława฀dzieje”฀to฀oryginalne฀dzie- ła฀polskiego฀romantyzmu,฀niemal฀całkowicie฀przyćmione฀przez฀ utwory฀narodowych฀wieszczów.฀Cóż,฀Garczyński฀miał฀potężną฀ konkurencję฀literacką฀w฀swojej฀epoce. Sygurd฀Wiśniowski Obywatel฀świata Był฀nietypowym฀i฀egzotycznym฀na฀polskim฀gruncie฀autorem,฀ opisującym฀dalekie฀kraje฀i฀wyprawy,฀w฀których฀brał฀udział.฀ Nazywano฀go฀polskim฀Jackiem฀Londonem,฀a฀także฀poprzed- nikiem฀Wellsa,฀bo฀jako฀pierwszy฀pisarz฀na฀świecie฀stworzył฀ motyw฀niewidzialnego฀człowieka. Sygurd฀Wiśniowski฀urodził฀się฀6฀kwietnia฀1841฀roku฀w฀Pa- niowcach฀Zielonych฀nad฀rzeką฀Zbrucz฀w฀rodzinie฀ziemiańskiej.฀ Uczęszczał฀do฀szkół฀we฀Lwowie฀i฀Stanisławowie,฀ale฀zamiast฀ książek฀szkolnych฀pociągały฀go฀te,฀które฀opisywały฀dalekie฀po- dróże.฀Pasja฀ta฀okazała฀się฀na฀tyle฀potężna,฀że฀młody฀Sygurd฀ nie฀ukończył฀gimnazjum,฀bo฀wyruszył฀pieszo฀do฀Turcji.฀Szlak฀ wiódł฀przez฀Rumunię฀oraz฀Bułgarię,฀nie฀był฀więc฀szczególnie฀ bezpieczny,฀zwłaszcza฀dla฀pełnego฀fantazji฀młodziana,฀ale฀stał฀ się฀dla฀niego฀niezłą฀zaprawą฀w฀późniejszych฀wojażach฀po฀jesz- cze฀bardziej฀odległych฀rejonach฀świata.฀Kiedy฀dotarł฀do฀Turcji฀ podjął฀ pracę฀ przy฀ budowie฀ linii฀ telegraficznej฀ nadzorowanej฀ przez฀polskich฀inżynierów,฀którzy฀wyemigrowali฀z฀kraju฀po฀po- wstaniu฀listopadowym.฀W฀1859฀roku฀rodzina฀odnalazła฀niesfor- nego฀chłopaka฀i฀ściągnęła฀go฀do฀Polski.฀Nie฀było฀rady฀—฀musiał฀ dokończyć฀przerwaną฀edukację฀gimnazjalną.฀Złożył฀też฀przy- rzeczenie,฀że฀podejmie฀studia฀na฀uniwersytecie฀lwowskim,฀ale฀ zamiast฀tego฀ponownie฀wyruszył฀w฀świat.฀Tym฀razem฀celem฀była฀
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Pisarze zapomniani
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: