Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00436 005653 15693127 na godz. na dobę w sumie
Planeta Ziemia. Zwierzęta i rośliny chronione w Polsce - ebook/pdf
Planeta Ziemia. Zwierzęta i rośliny chronione w Polsce - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 161
Wydawca: Wydawnictwo SBM Język publikacji: polski
ISBN: Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka Planeta Ziemia. Zwierzęta i rośliny chronione w Polsce prezentuje listę rzadkich i zagrożonych przedstawicieli świata fauny i flory, występujących w różnych obszarach naszego kraju – od gór aż po Pomorze. Opatrzone pięknymi fotografiami teksty zawierają informacje dotyczące pochodzenia danego gatunku, warunków przyrodniczych, w których najczęściej żyje, a także najbardziej ciekawych i charakterystycznych cech lub zachowań. To doskonała propozycja dla wszystkich miłośników naszej rodzimej przyrody.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

KAROLINA MATOGA PLANETA ZIEMIA ZWIERZĘTA I ROŚLINY CHRONIONE W POLSCE Tekst: Karolina Matoga Redakcja i korekta: zespół Wydawnictwa SBM Skład: Michał Bronowski Projekt okładki: Amadeusz Targoński Zdjęcia na okładce i stronie tytułowej – front (od góry, od lewej): © Ondrej Prosicky | Shutterstock.com; © Vladimir Chernyanskiy | Shutterstock.com; © Marcin Krzyzak | Shutterstock.com; © badahos | Shutterstock.com; © Nadalina | Shutterstock.com (przód i tył); tył: © Andreas R. | Shutterstock.com; © Martin Mecnarowski | Shutterstock.com; © Lukasz Stefanski | Shutterstock.com; Wydanie I © Copyright for the text, cover and layout by Wydawnictwo SBM Sp. z o.o. Warszawa 2017 Wydawnictwo SBM Sp. z o.o. ul. Sułkowskiego 2/2 01-602 Warszawa ISBN 978-83-8059-448-7 WSTĘP .....................................4GÓRY ......................................18WYŻYNY ...........................54NIZINY ..................................90POJEZIERZA I POBRZEŻA ..........122 3 Bielik, największy drapieżny ptak gniazdujący w Polsce, dość często jest mylony z orłem P Ę T S W 4 W XVIII wieku do aptek wprowadzono arnikę górską jako skuteczny środek leczniczy o działaniu przeciwzapalnym i przeciwzakrzepowym. Szerokie zastosowanie tej rośliny przyczyniło się do przetrzebienia jej populacji, dlatego obecnie jest zagrożona i podlega ochronie krajowej P olską przyrodę chroni się na wiele różnych spo- sobów, a działania ochronne regulują państwo- we i międzynarodowe akty prawne. Świadomość społeczna na temat zagrożenia środowiska, któ- re wiąże się z  postępem technologicznym oraz ciągłym rozwojem przemysłu, osiągnęła wysoki poziom i  coraz więcej osób świadomie wprowadza do codziennego życia działania proekologiczne. Ochrona przyrody w  naszym kraju ma jednak znacznie dłuższą historię, niż mogłoby się wydawać. Pierwsze działania, które prowadziły do ochrony części środowiska przyrodniczego podejmowano od początku istnienia polskiej państwowości. Bolesław Chrobry w XI wieku wprowadził ograniczenie polowania na bobry, a wydany w 1374 roku Statut wiślicki, czyli zbiór praw ustanowionych przez Kazimierza Wielkiego, wpro- wadzał kary za wyrąb drzew z cudzego terenu. Pierwsze akty prawne dotyczące ochrony przyrody miały jednak na celu głównie zachowanie zasobów natury, a  szcze- gólnie grubej zwierzyny, dla króla i  możnowładców. Za- planowane i w pełni świadome działania prowadzące do zachowania środowiska w niezmienionym kształcie rozpo- częto po I wojnie światowej, kiedy powołano Państwową Tymczasową Komisję Ochrony Przyrody, przekształconą następnie w Państwową Radę Ochrony Przyrody. W okre- sie międzywojennym powstało najstarsze stowarzyszenie działające na rzecz zachowania środowiska naturalnego, Liga Ochrony Przyrody. Powołano również pierwsze parki narodowe: Białowieski, Pieniński, Wielkopolski, Babiogór- ski i Tatrzański. W późniejszych latach powstało jeszcze 18 kolejnych, a  nad utworzeniem kilku nowych parków ciągle się dyskutuje. W drugiej połowie XX wieku wpro- wadzono nowe formy ochrony, takie jak rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu oraz po- mniki przyrody. Ustanowiono także regulowaną ustawowo 6 WSTĘP 3 W Polsce jerzyki są objęte ochroną czynną. Wśród działań ochronnych stosuje się między innymi ograniczanie przeprowadzania prac budowlanych i remontowych w okresie lęgowym tych ptaków (od marca do sierpnia). Jerzyki zakładają gniazda na poddaszach siedzib ludzkich, również w otworach wentylacyjnych i płoszenie ich mogłoby doprowadzić do utraty lęgu 5 Dla świstaków tatrzańskich największymi zagrożeniami są drapieżniki oraz kłusownictwo. Obecność człowieka, ruch turystyczny na szlakach dodatkowo ograniczają kontakty między koloniami i powodują płoszenie tych rzadkich zwierząt ochronę poszczególnych gatunków zwierząt, roślin i grzy- bów. Duże znaczenie dla zabezpieczania środowiska miało przystąpienie Polski do Unii Europejskiej, które poprze- dziło przyłączenie się kraju do ogólnoeuropejskich ini- cjatyw, takich jak program Natura 2000, oraz podpisanie dyrektyw: ptasiej i siedliskowej Najważniejszym aktem prawnym regulującym ochronę przyrody w Polsce jest Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, a także jej liczne nowe- le. Według prawa ochrona przyrody powinna obejmować między innymi: „utrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów; zachowanie różnorodności biologicznej; (...) zapewnienie ciągłości istnienia gatun- ków roślin, zwierząt i grzybów, wraz z ich siedliskami, przez ich utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony; (...) ochronę walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień; kształtowa- nie właściwych postaw człowieka wobec przyrody przez edukację, informowanie i promocję w dziedzinie ochro- ny przyrody”. Jedną z form ochrony są parki narodowe, czyli obszary o powierzchni większej niż 1000 ha, w któ- rych przyroda zachowała swój naturalny charakter i jest zabezpieczana ustawowo. W parkach wyznacza się ob- szar ochrony ścisłej, w obrębie którego zabroniona jest ingerencja człowieka w naturalne procesy przyrodnicze, a także strefę ochrony częściowej, gdzie można wpływać WSTĘP 9 4 Żołędnica europejska występuje w Polsce wyłącznie na terenie Babiogórskiego Parku Narodowego. W celu ochrony gatunku wokół jej ostoi wytycza się strefę ochronną o powierzchni 25 ha na rozwój przyrody w celu poprawienia jej funkcjonowa- nia. Parki narodowe odgrywają dużą rolę w zachowaniu naturalnych siedlisk zwierząt, roślin i grzybów w Polsce, ponieważ w ich obrębie ochronie podlega cała przyroda, zarówno ożywiona, jak i  nieożywiona. Na terenie par- ków prowadzi się liczne badania naukowe, które przy- czyniają się do zwiększenia świadomości ekologicznej w  społeczeństwie. Dzięki programom ochrony udało się zapobiec wyginięciu lub ponownie wprowadzić na teren naszego kraju wiele rzadkich i  zagrożonych ga- tunków zwierząt oraz roślin. Mniejsze obszary chroni się poprzez powoływanie rezerwatów przyrody, w  któ- rych ochrona przyjmuje podobne formy jak w przypad- ku parków narodowych. Walory krajobrazowe mogą być chronione na mocy powołania parków krajobrazowych lub obszarów chronionego krajobrazu, gdzie działalność człowieka jest dozwolona, ale ograniczona do czynności nieszkodzących przyrodzie. W  niektórych parkach lub rezerwatach wprowadza się również obszary ochrony czynnej, w których człowiek może ingerować w przyro- dę, ale wyłącznie w celu przywrócenia naturalnego sta- nu środowiska lub populacji gatunku. Obecnie w Polsce istnieje 1486 rezerwatów przyrody, 122 parki krajobra- zowe oraz 396 obszarów chronionego krajobrazu (stan z 8 lutego 2016 r.). Oprócz wytyczonych obszarów, w których działaniom ochronnym podlega cała przyroda, polskie prawo regulu- je również działania mające na celu zabezpieczenie kon- kretnych gatunków zwierząt, roślin i grzybów. Od 2001 roku wszystkie gatunki rzadkie lub zagrożone podlegają ochronie ścisłej lub częściowej. W pierwszym przypadku obowiązuje całkowity zakaz zabijania, przetrzymywania, niszczenia siedlisk, płoszenia oraz wywożenia za granicę określonego gatunku, natomiast w ramach ochrony częścio- wej wprowadza się czasowe odstępstwa od tych zakazów. 10 WSTĘP 3 Boczniak mikołajkowy jest grzybem jadalnym, uprawia się go w wielu krajach na świecie, głównie w Europie i Azji. W Polsce od 2014 roku na dziko rosnące grzyby tego gatunku obowiązuje ochrona gatunkowa 5 Bekasik przestał gniazdować w Polsce w XIX wieku, ale ponownie powrócił do kraju w latach 70. XX wieku. Mimo to nadal jest ptakiem skrajnie nielicznym, co roku odnotowuje się zaledwie kilka par na Bagnach Biebrzańskich Od 2014 roku, kiedy weszła w  życie nowela ustawy o  ochronie przyrody z  2004 roku, ochronie ścisłej pod- lega kilkaset gatunków roślin, prawie 600 zwierząt oraz 230 grzybów. W  albumie uwzględniono przede wszyst- kim gatunki podlegające ochronie ścisłej. Szczególnie rzadkie zwierzęta i rośliny figurują w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych, publikowanej przez Międzyna- rodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN). Są to gatunki, które wyginęły lub są bliskie zaniknięcia na świecie albo na określonym obszarze. Polską edycję księgi, rejestru- jącą zarówno zwierzęta (Polska czerwona księga zwie- rząt. T. 1−2), jak i rośliny (Polska czerwona księga roślin) opracowuje Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie. Wpisane do publikacji gatunki są oznaczane kategoriami: EX (wymarłe), EW (wymarłe na wolności), CR (krytycznie zagrożone), EN (zagrożone), VU (narażone), NT (bliskie zagrożenia) lub LC (najmniejszej troski). Podobne kate- gorie dotyczą zwierząt i  roślin wpisanych na Czerwoną listę zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce oraz ana- logiczną listę opracowaną dla roślin i grzybów. Polska jest także zobowiązana do przestrzegania kilku zobowiązań międzynarodowych, których podpisanie warunkowało WSTĘP 13 4 Zmiany tradycyjnego gospodarowania na łąkach oraz osuszanie terenów sprawiły, że goździk pyszny został umieszczony na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski w grupie gatunków narażonych na wyginięcie przystąpienie do Unii Europejskiej. Jest to między innymi Program Natura 2000, w ramach którego wszystkie kra- je Unii Europejskiej zobowiązały się do ochrony siedlisk gatunków szczególnie rzadkich i zagrożonych. Podstawą programu są dwa akty prawne: przyjęta w  1979 roku i  zastąpiona ustawą z  2009 roku tzw. dyrektywa ptasia o ochronie dziko żyjących ptaków oraz dyrektywa siedli- skowa z 1992 roku w sprawie ochrony siedlisk przyrodni- czych oraz dzikiej fauny i flory. Obszary Natura 2000 do- tyczą przede wszystkim zagrożonych gatunków ptaków, a w wytyczonych granicach chroni się wyłącznie wskaza- ne gatunki lub siedliska. Tereny podlegające programowi wytycza się niezależnie, dlatego mogą się ze sobą stykać lub przenikać. Działania ochronne podejmowane w skali krajowej, europejskiej i światowej zmierzają do zachowania wszyst- kich istniejących składników środowiska przyrodniczego, a w przypadku gatunków ginących zatrzymanie procesu zanikania albo przywrócenie populacji danego zwierzęcia lub rośliny. W Polsce udało się w ten sposób odbudować między innymi populację bobra europejskiego, który nie- mal zaniknął na terenie naszego kraju na początku XX wieku. W 2014 roku bóbr został przesunięty na listę zwie- rząt chronionych częściowo ze względu na znaczny wzrost populacji. Podobna sytuacja dotyczy żubra, który niemal wyginął na terytorium całej Europy w drugiej dekadzie XX wieku. Dzięki działaniom ochronnym stworzono na nowo europejską populację, która się ciągle powiększa. Tego typu działania prowadzi się także nad przywróceniem polskiej populacji szarytki morskiej w Bałtyku oraz koni- ka polskiego na Roztoczu. Obecnie zwierzęta tych gatun- ków żyją jeszcze w częściowej lub całkowitej niewoli, ale prawdopodobnie w przyszłości uda się odtworzyć w pełni dzikie pokolenia. 14 WSTĘP
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Planeta Ziemia. Zwierzęta i rośliny chronione w Polsce
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: