Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
02015 017568 17793719 na godz. na dobę w sumie
Po kapitalizmie. Wizja nowego świata według teorii PROUT - ebook/pdf
Po kapitalizmie. Wizja nowego świata według teorii PROUT - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 170
Wydawca: Stowarzyszenie Ananda Marga Język publikacji: polski
ISBN: 1-877762-06-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> handel i gospodarka
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka 'Po kapitalizmie - wizja nowego świata wg teorii PROUT-u rzuca światło na Teorię Postępowego Użytkowania - społeczno-ekonomiczny model oparty na zdecentralizowanej demokracji ekonomicznej, spółdzielczych przedsiębiorstwach i moralności. Ta rewolucyjna książka prezentuje całościową i praktyczną odpowiedź na problemy współczesnego świata.

Wkład w jej powstanie mają takie osoby, jak: Noam Chomsky, Frei Betto, Johan Galtung, Leonardo Boff, Sohail Inayatullah, Ravi Batra, Mark Friedman czy Marcos Aruda.

Książka zakłada, że kapitalizm zawiera w sobie ziarno własnej zguby - bazuje na chciwości, intensywnej konkurencji i koncentracji majątku w rękach nielicznych. W przeciwieństwie do tego modelu Prout zapewnia rozwój ekonomiczny oparty o uniwersalne wartości. Jego celem jest zrównoważony rozwój gospodarczy samowystarczalnych regionów, który zapewnia ochronę środowiska naturalnego i wspiera kreatywność i innowacyjność.

W swojej przedmowie do książki Noam Chomsky pisze: 'Doniosłą rolę w tym momencie historii odgrywają wizje alternatywne. Spółdzielczy model demokracji gospodarczej, który prezentuje teoria PROUT, oparty na fundamentalnych wartościach ludzkich i współużytkowaniu zasobów planety w sposób zapewniający powszechne korzyści zasługuje tutaj na poważne potraktowanie.' Historyk Howard Zinn, autor bestselleru 'A Peoples History of the United States' napisał: 'Po Kapitalizmie' jest odświeżająco oryginalna. Jest duchowa i utopistyczna lecz pozostaje utwierdzona w rzeczywistości. Jej analiza jest inteligentna a wizja inspirująca.'

Teolog Leonardo Boff pisze, że Prout 'jest bardzo ważny dla wszystkich, którzy pragną wyzwolenia, jakie rozpoczyna się od ekonomii i otwiera na totalność osoby i społecznej egzystencji człowieka.' Frei Betto powiedział: 'Konstytucyjne propozycje Prout-u są etycznym podsumowaniem wszystkiego, czego potrzebuje ludzkość, by stać się uniwersalną rodziną.'

'Po kapitalizmie' daje świeżą, nową nadzieję na świat bez biedy, wojen i niesprawiedliwości. Jest to praktyczna wizja skierowana do przyszłych pokoleń. To całościowe podejście mające na celu wyeliminowanie ubóstwa, polepszenie jakości życia i uczynienie każdego regionu świata samowystarczalnym.

Książka odpowiada na pytania:

- Dlaczego w przeciwieństwie do kapitalizmu i komunizmu koncepcja Prout-u jest zgodna z ludzką psychologią?

- W jaki sposób wizja Prout-u może odbudować równowagę ekologiczną i pobudzić naszą wyobraźnię?

- Gdzie są zlokalizowane modelowe projekty i polityczne ruchy oparte na Proucie?

- Jak wdrażać demokrację ekonomiczną Prout-u we własnym regionie?

o Autorze książki

Dada Maheshvarananda pochodzi z USA, jest aktywistą społecznym, pisarzem i mnichem. Od 29 lat uczy medytacji i jogi oraz nadzoruje projekty pomocy społecznej w krajach Azji Południowo-Wschodniej, Ameryki Południowej i Europy. Jego najnowsza książka, 'Po kapitalizmie - Wizja nowego świata według teorii PROUT' została wydana w sześciu językach. Dada prowadził na całym świecie setki wykładów i warsztatów dotyczących kwestii społecznych i wartości duchowych. W październiku 2006 roku założył w Wenezueli Instytut Badań nad PROUT-em, któremu przewodzi. To pasja jego życia.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wszystkie prawa zastrze(cid:298)one przez Autora Ksi(cid:261)(cid:298)ka w wersji oryginalnej opublikowana w roku 2003. Tytuł oryginału: „After Capitalism: Prout s Vision for a New World” Tłumaczenie: Paweł Diłaj, Karolina Kurpiel, Mariusz Winniczuk, Łukasz Warcholik, Apolinary (cid:297)uchowicz Redakcja: Roman Aleksandrowicz, Mahawir Doma(cid:276)ski i Mariusz Winniczuk Recenzent: dr Rafał Grzeszczyk Wydanie w wersji elektronicznej w formacie PDF: „Stowarzyszenie Ananda Marga w Polsce” 58-535 Miłków Gł(cid:266)bock 37 Ac. Vanditananda Avadhuta www.prout.net.pl Zapraszamy do dyskusji na tematy poruszone w ksi(cid:261)(cid:298)ce na forum www.prout.net.pl/forum. 2 Podzi(cid:266)kowania Trudno wyrazić słowami wdzi(cid:266)czno(cid:286)ć dla tak wielu ludzi i grup na sze(cid:286)ciu kontynentach, dzi(cid:266)ki którym powstała niniejsza praca. Wymienione osoby i organizacje (oraz inne, chc(cid:261)ce zachować anonimowo(cid:286)ć) tworz(cid:261) dynamiczn(cid:261), powi(cid:266)kszaj(cid:261)c(cid:261) si(cid:266) globaln(cid:261) sieć działaczy ruchu PROUT oraz inne, pokrewne sieci bratnich dusz d(cid:261)(cid:298)(cid:261)cych to tego, aby zrealizować nasze wspólne marzenie o lepszym (cid:286)wiecie. Darz(cid:266) ich gł(cid:266)bokim szacunkiem jak równie(cid:298) podziwem za okazan(cid:261) cierpliwo(cid:286)ć, po(cid:286)wi(cid:266)cony czas, wsparcie, przekazane przemy(cid:286)lenia oraz słowa zach(cid:266)ty, które stanowiły dla mnie drogocenn(cid:261) inspiracj(cid:266). Niniejszym pragn(cid:266) wyrazić gł(cid:266)bok(cid:261) wdzi(cid:266)czno(cid:286)ć nast(cid:266)puj(cid:261)cym osobom i organizacjom: Alex Jackimovicz, Alanna Hartzok, Allan Rosen, Akhanda i Indudevii, Andrea Gomes, Andy Douglas, Antônio Peixoto, Arati Brim, Ary Moraes, Bo i Sita Lozoff, Bruce Dyer, Chuck Paprocki, Clark Forden, Clark Webb, Comita Mineiro do Fórum Social Mundial, Dada Gunamuktananda, Dada Nabhaniilananda, David Hardwick, Delhi Prout Magazine, Devashish Donald Acosta, Diego Esteche, Dieter Dambiec, Doris Olivers, dr Dalmo Suarez Arantes, Edemilson Pereira dos Santos, Ernesto Raul Carlessi, Father Marcelo Barros, Frei Betto, Garda Boeninger, Heitor Rocha Júnior, Howard Nemon, Ivan Oliveira, Jairo Bragança, Jayanta Kumar, Jean Scott, Jehan De Soyza, Jeshua Pacifici, Jo(cid:259)o Teixera Leite, Jr., Johan Galtung, José Aloise Bahia, Kamala Alister, KASAMA, Lea Gonçalves, Leonardo Boff, Leonardo Thury, Louis Ricci, Luci Abu Laila, Maleny Prout Cooperative, Mariângela Esteche, Maristela i Viraj Santapaz, Marcos Arruda, Mariluce Pessoa, Mark A. Friedman, Mark L. Friedman, Matt Oppenheim, Michael Towsey, Mike Fields, Mike Jupiter, Nada Khader, Noam Chomsky, PACS, Paul Hawken, Paul Wildman, Pedro Ad(cid:259)o, Pedro Baptista, Prabhakar, Prakash i Jody Laufer, Proutist Universal Central Office, Raimundo Braga Filho, Randy Goldberg, Ravi Batra, Roar Bjonnes, Ruy Marra, Sandra Brys, Sohail Inayatullah, Stela Maris Fereira de Costa, Tânia Martins, Tom Lavrih. 3 Spis tre(cid:286)ci SŁOWO WST(cid:265)PNE Dr Marcos Arruda ............................................................................. 10 WST(cid:265)P Prabhat Ranjan Sarkar i ruch PROUT ................................................................. 13 Rozdział 1 ZAŁAMANIE GLOBALNEGO KAPITALIZMU I KRYZYSY GOSPODARCZE ................................................................................................................. 16 Znaczenie teorii PROUT oraz koncepcji Pramy ......................................................... 43 Dr Leonardo Boff ............................................................................................................... 43 Rozdział 3 PRAWO DO (cid:297)YCIA .................................................................................... 46 Rozdział 4 DEMOKRACJA GOSPODARCZA ............................................................... 59 Pensje dostosowane do kosztów (cid:298)ycia oraz lepsze warunki zatrudnienia .......... 72 Prakash Laufer ................................................................................................................... 72 Rozdział 5 SPÓŁDZIELNIE WYRAZEM LUDZKIEJ SOLIDARNO(cid:285)CI i DYNAMIZMU .................................................................................................................. 74 Rozdział 6 ZRÓWNOWA(cid:297)ONE ROLNICTWO I OCHRONA (cid:285)RODOWISKA ........ 85 Rozdział 7 NOWA DEFINICJA KLASY i WALKI KLAS ........................................... 98 Porównanie analizy klas Marksa i Sarkara ................................................................ 106 Dr Ravi Batra .................................................................................................................... 106 Rozdział 8 REWOLUCJE i REWOLUCJONI(cid:285)CI ......................................................... 108 Cykl społeczny PROUT.................................................................................................. 117 Dr Johan Galtung ............................................................................................................ 117 Rozdział 9 NOWA KONCEPCJA ETYKI i SPRAWIEDLIWO(cid:285)CI ............................ 120 Rozdział 10 „NASZA KULTURA NASZ(cid:260) SIŁ(cid:260)!” - TO(cid:297)SAMO(cid:285)Ć KULTUROWA I EDUKACJA ....................................................................................................................... 132 Rozdział 11 WZMACNIANIE SPOŁECZNO(cid:285)CI - SYSTEM POLITYCZNY PROUT ............................................................................................................................................. 141 Przyszło(cid:286)ć ruchu PROUT .............................................................................................. 148 Dr. Sohail Inayatullah ..................................................................................................... 148 Rozdział 12 DO DZIEŁA - STRATEGIE WDRA(cid:297)ANIA SYSTEMU PROUT ........ 151 Frei Betto ........................................................................................................................... 163 Przypisy .............................................................................................................................. 165 4 PRZEDMOWA EROZJA DEMOKRACJI I WIZJE NOWEGO (cid:285)WIATA1 Dr Noam Chomsky Finansowi przywódcy bogatych krajów, spotykaj(cid:261)cy si(cid:266) co roku na (cid:285)wiatowym Forum Ekonomicznym w Davos (Szwajcaria), zostali nazwani przez wiod(cid:261)cy (cid:286)wiatowy magazyn biznesowy The London Financial Times „władcami wszech(cid:286)wiata”. Termin ten został u(cid:298)yty prawdopodobnie z odcieniem ironii, lecz jest raczej trafny. Grupa ta nie jest wybierana w sposób powszechny, a reprezentuje monstrualn(cid:261) pot(cid:266)g(cid:266) finansow(cid:261), nieprzynosz(cid:261)c(cid:261) (cid:298)adnych korzy(cid:286)ci zwyczajnym ludziom. Przykładowo w 1970 roku około 90 kapitału mi(cid:266)dzynarodowego było ulokowane w handlu i długoterminowych inwestycjach, czyli mniej lub bardziej produktywnie, natomiast tylko 10 w (cid:286)rodkach wykorzystywanych do spekulacji giełdowych. Do roku 1990 te proporcje si(cid:266) odwróciły. (cid:285)wiat według nowego porz(cid:261)dku lansowanego przez elity finansowe ma być rz(cid:261)dzony przez bogatych i przysparzać im korzy(cid:286)ci. Stworzony w ten sposób globalny ustrój nie jest wcale klasycznym rynkiem; lepiej pasuje do niego okre(cid:286)lenie „merkantylizm korporacyjny”. Coraz wi(cid:266)cej władzy trafia w r(cid:266)ce ogromnych prywatnych instytucji i ich przedstawicieli. Te instytucje s(cid:261) w swym charakterze totalitarne: w korporacji władza rozchodzi si(cid:266) z góry w dół — z wykluczeniem zewn(cid:266)trznego społecze(cid:276)stwa. W systemie współczesnej dyktatury, kryj(cid:261)cym si(cid:266) pod okre(cid:286)leniem „wolnego rynku”, wszelka władza decyzyjna w sprawach inwestycji, produkcji i handlu jest scentralizowana i „u(cid:286)wi(cid:266)cona”. Pod wzgl(cid:266)dem faktycznym i prawnym ani pracownicy, ani społecze(cid:276)stwo nie maj(cid:261) w niej (cid:298)adnego udziału. Mimo wielkiego zapotrzebowania na prac(cid:266) panuje olbrzymie bezrobocie. Wsz(cid:266)dzie s(cid:261) do wykonania zadania o olbrzymiej warto(cid:286)ci społecznej i humanitarnej oraz mnóstwo ludzi ch(cid:266)tnych do ich wykonania. Jednak w panuj(cid:261)cym ustroju gospodarczym nie udaje si(cid:266) poł(cid:261)czyć potrzeby wykonania pracy i wolnych r(cid:261)k — cierpi(cid:261)cych z powodu braku zaj(cid:266)cia ludzi. Oficjalnie forsowana koncepcja „gospodarczego zdrowia” kieruje si(cid:266) potrzeb(cid:261) zysku, a nie potrzebami ludzi. Współczesny ustrój gospodarczy to, krótko mówi(cid:261)c, totalna katastrofa. Oczywi(cid:286)cie okrzykni(cid:266)to go wspaniałym sukcesem, a to za spraw(cid:261) w(cid:261)skiej grupy uprzywilejowanych jednostek, które maj(cid:261) si(cid:266) w nim dobrze i spo(cid:286)ród których wywodz(cid:261) si(cid:266) or(cid:266)downicy jego zalet i triumfów. (cid:285)wiatowe Forum Ekonomiczne zagra(cid:298)a przetrwaniu gatunku. Powa(cid:298)ne potraktowanie przyj(cid:266)tych przez nie wytycznych prowadzi do konkluzji, (cid:298)e racjonalne działanie polega na niszczeniu (cid:286)rodowiska naszym wnukom, o ile u(cid:298)ywamy zdobyczy rozumu „do osi(cid:261)gni(cid:266)cia jak najwi(cid:266)kszego bogactwa” w sensie wychwalanym przez współczesn(cid:261) ideologi(cid:266). Wobec takich pogl(cid:261)dów nie dziwi ju(cid:298) fakt, (cid:298)e sabotowanie Protokołu z Kioto przez prezydenta Busha spotkało si(cid:266) z aplauzem zespołu redakcyjnego gazety The Wall Street Journal. Badania opinii publicznej wskazuj(cid:261), (cid:298)e społecze(cid:276)stwo jest w miar(cid:266) (cid:286)wiadome problematyki tak zwanych porozumie(cid:276) wolnego handlu i powszechnie przeciwne polityce władców, niemal jednomy(cid:286)lnie wspieranych przez sektor korporacyjny, rz(cid:261)dy oraz instytucje ideologiczne. 5 W rzeczywisto(cid:286)ci bł(cid:266)dne jest nawet twierdzenie, jakoby istniały „wybierane demokratycznie rz(cid:261)dy”, tj. (cid:298)e przy wyborze kandydatów jakiekolwiek znaczenie ma zdanie opinii publicznej w powy(cid:298)szych sprawach. Stan taki istnieje, poniewa(cid:298) nawet w najbardziej wolnych i demokratycznych krajach sprawuj(cid:261)cy władz(cid:266) dokładaj(cid:261) wszelkich stara(cid:276), aby te kluczowe kwestie nie dotarły do (cid:286)wiadomo(cid:286)ci obywateli. Media zdaj(cid:261) sobie spraw(cid:266) z powszechnej opozycji. Gazeta The Wall Street Journal na przykład ubolewa nad tym, (cid:298)e przeciwnicy tzw. umów wolnego handlu (co jest, nawiasem mówi(cid:261)c, myl(cid:261)c(cid:261) nazw(cid:261)) maj(cid:261) po swojej stronie „bro(cid:276) ostateczn(cid:261)”, tj. mog(cid:261) odwołać si(cid:266) do całego społecze(cid:276)stwa, które nale(cid:298)y zatem utrzymywać w niewiedzy. W tym samym czasie, gdy zbierali si(cid:266) władcy wszech(cid:286)wiata, w Porto Alegre (w Brazylii) odbywało si(cid:266) corocznie spotkanie (cid:285)wiatowego Forum Społecznego, jednocz(cid:261)c reprezentantów oddolnie utworzonych organizacji z całego (cid:286)wiata, których koncepcja tego, czego potrzebuje (cid:286)wiat, jest zdecydowanie odmienna od ideologii władców. Moim zdaniem nadzieja na godn(cid:261) przyszło(cid:286)ć spoczywa bardzo realnie w r(cid:266)kach tych, którzy zbieraj(cid:261) si(cid:266) w Porto Alegre oraz im podobnych. Tradycyjnym celem nowoczesnej lewicy od pocz(cid:261)tku jest stworzenie formy globalizacji opartej na współuczestnictwie szerokich mas społeczno(cid:286)ci (cid:286)wiatowej, a tym samym wyczulonej na interesy i problemy tej społeczno(cid:286)ci. (cid:285)wiatowe Forum Społeczne ma nadziej(cid:266) stać si(cid:266) pierwszym naprawd(cid:266) znacz(cid:261)cym przejawem takiej oddolnej globalizacji. Jest to długo oczekiwana wizja nios(cid:261)ca ze sob(cid:261) ogromne nadzieje. Takie konfrontacje s(cid:261) głównymi motywami historii. Na szcz(cid:266)(cid:286)cie siły społeczne na przestrzeni wieków odnosiły wiele zwyci(cid:266)stw, tryumfuj(cid:261)c nad nieuzasadnion(cid:261) moralnie ani społecznie koncentracj(cid:261) władzy, tak(cid:261) jak na przykład (cid:285)wiatowe Forum Ekonomiczne. Całe tak zwane „zadłu(cid:298)enie” Trzeciego (cid:285)wiata to przede wszystkim koncept ideologiczny maj(cid:261)cy niewiele wspólnego z realiami gospodarczymi. W znacznej mierze dług ten mógłby zostać zmniejszony, a w wielu przypadkach anulowany w my(cid:286)l kapitalistycznej zasady, (cid:298)e po(cid:298)yczkodawcy powinni brać pod uwag(cid:266) ryzyko oraz (cid:298)e ci(cid:266)(cid:298)ar spłaty powinien obarczać tych, którzy faktycznie po(cid:298)yczyli pieni(cid:261)dze. W przypadku Brazylii nie oznacza to ludzi ze slumsów czy bezrolnych robotników ani wi(cid:266)kszo(cid:286)ci narodu. Bogacze i elity władzy nie zamierzaj(cid:261) honorować wspomnianej zasady. Jedn(cid:261) z funkcji Mi(cid:266)dzynarodowego Funduszu Walutowego jest zapewnienie inkasuj(cid:261)cym olbrzymie zyski kredytodawcom oraz inwestorom „darmowego ubezpieczenia od ryzyka”. A w kraju bior(cid:261)cym po(cid:298)yczk(cid:266) co robi(cid:261) ci, którzy j(cid:261) faktycznie zaci(cid:261)gn(cid:266)li, czyli przywódcy? Przenosz(cid:261) aktywa finansowe za granic(cid:266), unikaj(cid:261) opodatkowania, importuj(cid:261) towary luksusowe, wznosz(cid:261) pomniki własnej megalomanii itp. Je(cid:286)li zadłu(cid:298)enie przestaje być mo(cid:298)liwe do obsłu(cid:298)enia, przerzucaj(cid:261) je na całe społecze(cid:276)stwo przez wprowadzane programy dostosowa(cid:276) strukturalnych i inne (cid:286)rodki maj(cid:261)ce poprawić eksport (na korzy(cid:286)ć po(cid:298)yczkodawców), przy okazji doprowadzaj(cid:261)c do ruiny rzesze zwykłych obywateli. Nadzór nad realizacj(cid:261) tych programów to druga uzupełniaj(cid:261)ca funkcja Mi(cid:266)dzynarodowego Funduszu Walutowego. Inn(cid:261) spraw(cid:261) jest to, czy zadłu(cid:298)enie naprawd(cid:266) istnieje, co równie(cid:298) nie jest wcale oczywiste. Według prawa mi(cid:266)dzynarodowego stworzonego przez Stany Zjednoczone i egzekwowanego przez nie, zadłu(cid:298)enie mogłoby prawdopodobnie zostać zaliczone do kategorii „długu niezno(cid:286)nego”. Poj(cid:266)cie prawne „długu niezno(cid:286)nego” stanowi, (cid:298)e pa(cid:276)stwa w ogóle nie musz(cid:261) go spłacać. Wskazała na t(cid:266) mo(cid:298)liwo(cid:286)ć wiele lat temu Karen 6 Lissakers, dyrektor wykonawczy Mi(cid:266)dzynarodowego Funduszu Walutowego, stwierdzaj(cid:261)c, (cid:298)e „gdyby zasada ta była stosowana dzisiaj, wyeliminowałaby znaczn(cid:261) cz(cid:266)(cid:286)ć zadłu(cid:298)enia Trzeciego (cid:285)wiata”. W niektórych przypadkach istniej(cid:261) nawet bardziej konserwatywne mechanizmy, na przykład zastosowanie orzecze(cid:276) Mi(cid:266)dzynarodowego Trybunału Sprawiedliwo(cid:286)ci. Taki prosty sposób uwolniłby z zadłu(cid:298)enia Nikaragu(cid:266). Argentyna, która (cid:286)lepo realizowała strukturalne wytyczne Mi(cid:266)dzynarodowego Funduszu Walutowego, zapłaciła za to katastrof(cid:261) gospodarcz(cid:261). Rodzi to uzasadnione pytanie: „Gdzie si(cid:266) podziały po(cid:298)yczone pieni(cid:261)dze?” Po prze(cid:286)ledzeniu ich szlaku i ustaleniu, co si(cid:266) z nimi stało, b(cid:266)dzie mo(cid:298)na wyci(cid:261)gn(cid:261)ć odpowiednie wnioski. Przez lata tak zwany dług stanowił cz(cid:266)sty pretekst dla ucieczki kapitału z Ameryki Łaci(cid:276)skiej. Otó(cid:298) wi(cid:266)kszo(cid:286)ć pieni(cid:266)dzy, które wypłyn(cid:266)ły z Argentyny, trafiła na poczet spłaty i wróciła do wierzycieli — dlatego znajduj(cid:261) si(cid:266) one w r(cid:266)kach zadłu(cid:298)enia po(cid:298)yczkodawców: banków, itp. Ostatnie kongresowe dochodzenie wykazało, (cid:298)e główne mi(cid:266)dzynarodowe banki USA zapewniaj(cid:261) „furtk(cid:266)” dla gigantycznego przepływu kapitału z nielegalnej aktywno(cid:286)ci, w tym banków mocno zaanga(cid:298)owanych w Ameryce Łaci(cid:276)skiej i podobnie rzecz si(cid:266) ma z mi(cid:266)dzynarodowym systemem bankowym. finansowych instytucji Inn(cid:261) spraw(cid:261) jest to, czy pa(cid:276)stwa powinny rozwi(cid:261)zywać problem własnego zadłu(cid:298)enia przy pomocy tradycyjnych (cid:286)rodków prawnych. Rozwi(cid:261)zanie problemu nie le(cid:298)y bowiem w domenie ani prawa, ani moralno(cid:286)ci, lecz zwi(cid:261)zane jest z układem sił. Decyzje nale(cid:298)y podejmować w (cid:286)wiecie realnym, a nie (cid:286)wiecie doktrynalnej fantastyki, a tym (cid:286)wiatem rz(cid:261)dzi prawo siły. Jedynie w bajkach dla dzieci i na stronicach intelektualizuj(cid:261)cych pism sprawiedliwo(cid:286)ć i prawo wytyczaj(cid:261) ład (cid:286)wiatowy. Przed upadkiem Zwi(cid:261)zku Radzieckiego istniało dwóch (cid:286)wiatowych władców: Stany Zjednoczone, du(cid:298)o bardziej pot(cid:266)(cid:298)ne, oraz Zwi(cid:261)zek Radziecki funkcjonuj(cid:261)cy jako młodszy partner w kontrolowaniu globalnego porz(cid:261)dku. Wojny tego okresu nie toczyły si(cid:266) jednak mi(cid:266)dzy tymi supermocarstwami. Raczej ka(cid:298)de z nich pod pretekstem obrony przed zagro(cid:298)eniem stwarzanym przez drug(cid:261) stron(cid:266) prowadziło własne kampanie terroru i przemocy, aby kontrolować posiadane strefy wpływów. Mo(cid:298)na na to znale(cid:296)ć liczne jednoznaczne dowody w wewn(cid:266)trznych archiwach dokumentalnych, a tak(cid:298)e analizuj(cid:261)c przebieg wydarze(cid:276). Dla Zachodu zimna wojna była kontynuacj(cid:261) tego, co czasami nazywa si(cid:266) konfliktem Północ-Południe, a co kiedy(cid:286) nazywano „imperializmem europejskim”. te same cele, co wcze(cid:286)niej. W Stosownie do tego po zimnej wojnie działania polityczne nie zmieniły si(cid:266) zbytnio. Realizuj(cid:261) rzeczywisto(cid:286)ci konflikt Wschód-Zachód u swoich podstaw posiadał wiele cech konfliktu Północ-Południe. Ka(cid:298)de supermocarstwo z cynizmem wykorzystywało konflikty wyst(cid:266)puj(cid:261)ce w strefie wpływów drugiej strony. Nikt z pewno(cid:286)ci(cid:261) nie pragnie ujrzeć powtórki takiego układu i na szcz(cid:266)(cid:286)cie nie zanosi si(cid:266) na to. To, co si(cid:266) tak naprawd(cid:266) kształtowało przez wiele lat — w miar(cid:266) wyra(cid:296)nie w przeci(cid:261)gu ostatnich kilku dekad — to porz(cid:261)dek (cid:286)wiatowy, który jest gospodarczo trójstronny, a jednostronny militarnie. Europa i Azja prawie dorównuj(cid:261) Stanom Zjednoczonym gospodarczo, lecz na polu militarnym wzrasta dominacja USA. „Demokracja” nie jest poj(cid:266)ciem prostym. Na najprostszym poziomie społecze(cid:276)stwo pozostaje demokratyczne, dopóki samo mo(cid:298)e podejmować znacz(cid:261)ce decyzje w sprawach, które go dotycz(cid:261). Dawno ju(cid:298) zrozumiano, (cid:298)e formy demokratyczne odgrywaj(cid:261) bardzo ograniczon(cid:261) rol(cid:266) w sytuacji, gdy decyzje w sprawie podstawowych aspektów i nieponosz(cid:261)cej spoczywaj(cid:261) w r(cid:266)kach niekontrolowanej (cid:298)ycia 7 odpowiedzialno(cid:286)ci, skoncentrowanej pot(cid:266)gi prywatnej, a społecze(cid:276)stwo znajduje si(cid:266) pod panowaniem „interesów d(cid:261)(cid:298)(cid:261)cych do prywatnego zysku przez prywatn(cid:261) kontrol(cid:266) nad bankowo(cid:286)ci(cid:261), ziemi(cid:261), przemysłem, wzmocnionych przez kontrol(cid:266) nad pras(cid:261), agencjami informacyjnymi i innymi (cid:286)rodkami upubliczniania i propagandy”. Autorem tego cytatu nie jest wcale (cid:298)aden aktywista Partii Pracy, lecz John Dewey, prawdopodobnie najbardziej znamienity i uznany zachodni filozof społeczny XX wieku, którego głównym obiektem zainteresowania była teoria demokracji i który był — mówi(cid:261)c kolokwialnie — na wskro(cid:286) ameryka(cid:276)ski. Widz(cid:266) demokracj(cid:266) w sposób bardzo zbli(cid:298)ony do tego, jak postrzega j(cid:261) wi(cid:266)kszo(cid:286)ć obywateli Stanów Zjednoczonych i Ameryki Łaci(cid:276)skiej. Wyniki wyborów (cid:286)wiadcz(cid:261) o potrzebie demokracji, a jednocze(cid:286)nie o słabn(cid:261)cym zaufaniu do systemu, który obecnie paraduje pod t(cid:261) nazw(cid:261). Jak lata temu zauwa(cid:298)ył politolog argenty(cid:276)ski - Atilio Boron, „demokratyzacja” zbiegła si(cid:266) w czasie z neoliberalizmem, który jednocze(cid:286)nie podkopuje jej fundamenty. Ta sama prawda dotyczy Stanów Zjednoczonych, od kiedy stały si(cid:266) ofiar(cid:261) własnej formy „neoliberalizmu” na przestrzeni ostatnich 20 lat. Po obj(cid:266)ciu rz(cid:261)dów przez Ronalda Reagana odsetek obywateli przekonanych, (cid:298)e rz(cid:261)d słu(cid:298)y interesom elit i nielicznych jednostek — a nie narodu — wzrósł gwałtownie z poziomu 50 do ponad 80 . Niewolnictwo, ucisk kobiet i wyzysk pracowników oraz mnóstwo innych przypadków łamania praw człowieka istniało tak długo po cz(cid:266)(cid:286)ci dlatego, (cid:298)e na ró(cid:298)ne sposoby warto(cid:286)ci oprawców zostały wpojone ich ofiarom. Z tego powodu „budzenie (cid:286)wiadomo(cid:286)ci” jest cz(cid:266)sto pierwszym krokiem ku wyzwoleniu. Wolno(cid:286)ć bez mo(cid:298)liwo(cid:286)ci jest szata(cid:276)skim podarunkiem, a odmawianie zapewnienia takich mo(cid:298)liwo(cid:286)ci — przest(cid:266)pstwem. O dystansie, jaki dzieli nas od stanu godnego miana „cywilizacji”, najlepiej dzisiaj (cid:286)wiadczy los najbardziej bezbronnych. Co kilka godzin 1000 dzieci umiera na choroby, którym mo(cid:298)na łatwo zapobiec. Prawie dwa razy tyle kobiet w ci(cid:261)(cid:298)y lub podczas porodu ginie b(cid:261)d(cid:296) doznaje powa(cid:298)nego uszczerbku na zdrowiu z powodu braku prostych lekarstw i opieki lekarskiej. Organizacja UNICEF szacuje, (cid:298)e aby za(cid:298)egnać i zapewnić powszechny dost(cid:266)p do podstawowych (cid:286)wiadcze(cid:276) socjalnych, wystarczyłaby jedna czwarta rocznych wydatków wojskowych „pa(cid:276)stw rozwijaj(cid:261)cych si(cid:266)” — około 10 wydatków militarnych Stanów Zjednoczonych. To wła(cid:286)nie w kontek(cid:286)cie takiej rzeczywisto(cid:286)ci mo(cid:298)na toczyć powa(cid:298)n(cid:261) dyskusj(cid:266) na temat wolno(cid:286)ci ludzkiej. Globalizacja proponowana przez (cid:285)wiatowe Forum Społeczne mo(cid:298)e stać si(cid:266) główn(cid:261) metod(cid:261) samoobrony małych narodów, a tak(cid:298)e ludno(cid:286)ci wszystkich pa(cid:276)stw, wielkich tego kluczowego kierunku działa(cid:276) współpraca Południe-Południe mo(cid:298)e stać si(cid:266) niezale(cid:298)nym czynnikiem zapewniaj(cid:261)cym metody ochrony dla „małych narodów” — nie małych w sensie liczby ludno(cid:286)ci, lecz w sensie kontroli nad bogactwami i (cid:286)rodkami militarnymi. i małych. Oprócz W przypadku krajów rozwijaj(cid:261)cych si(cid:266) rezultat uzale(cid:298)niony jest od tego, czy ludzie we współpracy z innymi, stoj(cid:261)cymi w obliczu podobnych problemów, b(cid:266)d(cid:261) w stanie wzi(cid:261)ć swój los we własne r(cid:266)ce. Innymi słowy, uzale(cid:298)nione to b(cid:266)dzie od tego, czy ludzie na (cid:286)wiecie s(cid:261) w stanie rozpocz(cid:261)ć swoisty rodzaj globalizacji maj(cid:261)cy słu(cid:298)yć ich interesom. Rozs(cid:261)dni ludzie powinni, moim zdaniem, pokładać nadzieje w systemie (cid:286)wiatowym zupełnie innego typu ni(cid:298) obecny. Doniosł(cid:261) rol(cid:266) w tym momencie historii odgrywaj(cid:261) wizje alternatywne. Spółdzielczy model demokracji gospodarczej, który prezentuje ludzkich fundamentalnych warto(cid:286)ciach teoria PROUT, oparty na takie tragedie 8 i współu(cid:298)ytkowaniu zasobów planety w sposób zapewniaj(cid:261)cy powszechne korzy(cid:286)ci zasługuje tutaj na powa(cid:298)ne potraktowanie. Dr Noam Chomsky jest (cid:286)wiatowej sławy profesorem j(cid:266)zykoznawstwa w Instytucie Technologii Massachusetts (MIT), gdzie naucza nieprzerwanie od 1955 roku. Opublikowanych zostało ponad siedemdziesi(cid:261)t jego ksi(cid:261)(cid:298)ek i ponad tysi(cid:261)c artykułów z wielu dziedzin nauki, w tym lingwistyki, filozofii, polityki, nauk kognitywnych i psychologii. W(cid:286)ród licznych zaszczytów, którymi został uhonorowany, jest przyznana za jego wkład do podstawowych nauk Nagroda Kioto z 1988 roku, uznawana za japo(cid:276)ski odpowiednik Nagrody Nobla. Chomsky jest równie(cid:298) jednym z najwybitniejszych dysydentów politycznych w Stanach Zjednoczonych, zachowuj(cid:261)cym radykalne stanowisko od ponad pi(cid:266)ćdziesi(cid:266)ciu lat, przez co stał si(cid:266) osob(cid:261) kontrowersyjn(cid:261). Prowadzi wykłady na całym (cid:286)wiecie, poddaj(cid:261)c szczegółowej analizie takie zagadnienia, jak interwencjonizm Stanów Zjednoczonych w kształtowaniu (cid:286)wiata, ekonomia polityczna praw człowieka czy propagandowa rola mediów korporacyjnych. 9 SŁOWO WST(cid:265)PNE Dr Marcos Arruda Jednym z centralnych aspektów wizji prezentowanej w Teorii Post(cid:266)powego U(cid:298)ytkowania (PROUT), który w niniejszej ksi(cid:261)(cid:298)ce tak pi(cid:266)knie przedstawia Dada Maheshvarananda, jest jej kompletno(cid:286)ć. Traktuje ona holistycznie zarówno człowieka, jak i wynikaj(cid:261)c(cid:261) zorganizowania — w sferze indywidualnej i społecznej — produkcji i reprodukcji naszej egzystencji. z (cid:298)yciowych uwarunkowa(cid:276) potrzeb(cid:266) W holistycznej i usystematyzowanej koncepcji Post(cid:266)powego U(cid:298)ytkowania, która zdołała mnie urzec, nie pomini(cid:266)to (cid:298)adnego aspektu ludzkiego istnienia. Jest tutaj zarówno krytyczna refleksja na temat rzeczywisto(cid:286)ci, jak te(cid:298) próba znalezienia innego sposobu jej skonstruowania. Teoria PROUT postuluje, aby w centrum społecznych stosunków produkcji umiejscowić Człowieka: zarówno jako jednostk(cid:266), jak i zbiorowo(cid:286)ć. Z tego postulatu wynika, (cid:298)e sfera gospodarcza jest istotn(cid:261), lecz nie jedyn(cid:261), ani nawet nie najwa(cid:298)niejsz(cid:261) płaszczyzn(cid:261) egzystencji człowieka na planecie. Funkcjonuje ona obok płaszczyzny politycznej, kulturowej, (cid:286)rodowiskowej i duchowej, stanowi(cid:261)c wyzwanie, które jest tak samo zło(cid:298)one i wielowymiarowe, jak istoty ludzkie. Jest to jedynie jeden spo(cid:286)ród wielu aspektów koncepcji PROUT, zgodnych z zasadami „socjoekonomii solidarno(cid:286)ci”.2 Inne aspekty b(cid:266)d(cid:261)ce w takiej zgodno(cid:286)ci to radykalna krytyka kapitalizmu, a tak(cid:298)e skupienie si(cid:266) na warto(cid:286)ciach ludzkich takich, jak altruizm, duch współpracy, solidarno(cid:286)ć i wzajemny szacunek dla innych ludzi oraz kultur. Samo nasze przetrwanie jako gatunku zale(cid:298)y od tego, czy b(cid:266)dziemy potrafili rozwin(cid:261)ć te wła(cid:286)ciwo(cid:286)ci oraz kierować si(cid:266) nimi nie tylko wobec innych ludzi, lecz tak(cid:298)e w stosunku do Ziemi i Kosmosu. Teoria PROUT nie ignoruje sprzecznej natury naszej ludzkiej rzeczywisto(cid:286)ci, poniewa(cid:298) to ona stymuluje nasz ewoluuj(cid:261)cy, dynamiczny charakter. To ona rozbudza i wyczula nasze ludzkie sumienie, dzi(cid:266)ki czemu mo(cid:298)emy aktywnie współdziałać ze Stworzonym (cid:285)wiatem. (cid:285)rodki do osi(cid:261)gni(cid:266)cia tego celu to:  Działania zwalczaj(cid:261)ce pseudokultur(cid:266) (fałszyw(cid:261) kultur(cid:266)), osłabiaj(cid:261)c(cid:261) ducha i wol(cid:266) wi(cid:266)kszo(cid:286)ci ludzi oraz zaszczepiaj(cid:261)c(cid:261) im takie tendencje jak: samolubstwo, rywalizacja i agresja. Dzi(cid:266)ki przezwyci(cid:266)(cid:298)eniu pseudokultury zostanie rozwiana równie(cid:298) iluzja, (cid:298)e indywidualizm jest najwy(cid:298)sz(cid:261) warto(cid:286)ci(cid:261). Zostanie te(cid:298) obalony kapitalistyczny mit głosz(cid:261)cy, (cid:298)e wszyscy korzystaj(cid:261) dzi(cid:266)ki maksymalnemu hołdowaniu interesom poszczególnych jednostek.  Propagowanie gdzie kultury, głównymi warto(cid:286)ciami s(cid:261): współczucie, współodczuwanie, współprze(cid:298)ywanie i d(cid:261)(cid:298)enie do wspólnego celu. Dzi(cid:266)ki tej postawie mo(cid:298)liwe jest równie(cid:298) realizowanie ró(cid:298)norodnych dopełniaj(cid:261)cych si(cid:266) wymiarów egzystencji i zbiorowego, (cid:298)e(cid:276)skiego i m(cid:266)skiego, współczesnego i kontemplacyjnego, racjonalnego i sentymentalnego, instynktownego i intencjonalnego, materialnego i duchowego, zwierz(cid:266)cego, ludzkiego i ponadludzkiego. i historycznego, aktywnego ludzkiej: osobistego istoty 10 Krytyka kapitalizmu, z któr(cid:261) wyst(cid:261)pił Sarkar, jest gł(cid:266)boko radykalna. Autor, Dada Maheshvarananda, potrafił j(cid:261) znakomicie odnie(cid:286)ć do realiów współczesnego (cid:286)wiata. Jest ona rewolucyjna, poniewa(cid:298) rozpatruje kapitalizm nie tylko jako ustrój, który rz(cid:261)dzi społecznymi stosunkami dominuj(cid:261)cej produkcji, lecz tak(cid:298)e demaskuje jego ontologiczne, etyczne i epistemologiczne zało(cid:298)enia. Autor poddaje analizie owoce zrodzone przez drzewo kapitalizmu nie w ich abstrakcyjnym sensie, lecz w ich kontek(cid:286)cie historycznym i społecznym. Według Teorii Post(cid:266)powego U(cid:298)ytkowania zmiany na (cid:286)wiecie zachodz(cid:261) dzi(cid:266)ki rozwojowi osobistemu jednostek. Wielkie przemiany historyczne zaczynały si(cid:266) od dokonania wyboru osobistego. Nasze codzienne działania mog(cid:261) przyczyniać si(cid:266) do wa(cid:298)nej przemiany społecznej. Ka(cid:298)de ulepszaj(cid:261)ce dzieło przekształcenia, które podejmujemy, ł(cid:261)czy nas z innymi, niczym małe (cid:286)wiatła ł(cid:261)cz(cid:261)ce si(cid:266), aby wytworzyć coraz wi(cid:266)cej jasno(cid:286)ci do momentu, gdy ciemno(cid:286)ci stan(cid:261) si(cid:266) jedn(cid:261) promienn(cid:261) (cid:286)wiatło(cid:286)ci(cid:261). Niniejsza ksi(cid:261)(cid:298)ka prezentuje pewne znane z nazwy koncepcje, które jednak zostały gruntownie zredefiniowane. Na przykład dzisiejsze poj(cid:266)cie bogactwa jest czysto materialne, skoncentrowane na maj(cid:261)tku, pieni(cid:261)dzach i towarach. Tymczasem w Teorii Post(cid:266)powego U(cid:298)ytkowania poj(cid:266)cie to zostało znacznie poszerzone, a gospodarka projektowana jest w ten sposób, aby przez zagwarantowanie ka(cid:298)demu najniezb(cid:266)dniejszych dóbr fizycznych stymulować jednocze(cid:286)nie jego rozwój mentalny i duchowy. Na nowo zinterpretowano tak(cid:298)e post(cid:266)p techniczny — jako czynnik, który uwalnia pracownika od konieczno(cid:286)ci ci(cid:261)głego zaanga(cid:298)owania w zdobywanie (cid:286)rodków na (cid:298)ycie, pozwalaj(cid:261)c mu po(cid:286)wi(cid:266)cić coraz wi(cid:266)cej czasu na rozwijanie zdolno(cid:286)ci wy(cid:298)szych. Krytyka, jakiej poddaje autor globalny kapitalizm, jest bardzo gruntowna. Mimo (cid:298)e ustrój ten stymuluje rozwój materialny i technologiczny, generuj(cid:261)c stale rosn(cid:261)c(cid:261) obfito(cid:286)ć produktów, jest on równie(cid:298) przyczyn(cid:261) coraz wi(cid:266)kszego ludzkiego cierpienia. Z ch(cid:266)ci gromadzenia maj(cid:261)tku kapitali(cid:286)ci tworz(cid:261) przeszkody w zdrowej dystrybucji i cyrkulacji pieni(cid:266)dzy oraz surowców. Komercjalizuj(cid:261) oni i kradn(cid:261) godno(cid:286)ć nie tylko wszystkiego w Naturze, lecz równie(cid:298) samego Człowieka. Ksi(cid:261)(cid:298)ka stanowiła wspóln(cid:261) platform(cid:266) wyrazu dla wybitnych działaczy i autorów wywodz(cid:261)cych si(cid:266) z ró(cid:298)nych kultur, którzy wspólnie konstruuj(cid:261) wizj(cid:266) ruchu PROUT na rzecz transformacji społecze(cid:276)stwa, gospodarki oraz Człowieka. Autor przekazuje nam pogl(cid:261)d Sarkara, (cid:298)e Karol Marks nie był przeciwnikiem duchowo(cid:286)ci czy wy(cid:298)szych warto(cid:286)ci ludzkich.3 Istnieje mnóstwo ruchów duchowych głosz(cid:261)cych, (cid:298)e rozwi(cid:261)zanie wszystkich problemów ludzko(cid:286)ci le(cid:298)y w sferze subiektywnej. PROUT ma inny charakter. Chocia(cid:298) jest gł(cid:266)boko zakorzeniony w indyjskiej kulturze i duchowo(cid:286)ci, ruch ten ł(cid:261)czy działanie z kontemplacj(cid:261), a materialny rozwój ludzko(cid:286)ci z duchowym. Stanowi on cenny wkład w uniwersalizm. Ta ksi(cid:261)(cid:298)ka ma jeszcze inn(cid:261) warto(cid:286)ć: autor jest jednym z przywódców tego ruchu, dzi(cid:266)ki czemu bogactwo prezentowanych rozwi(cid:261)za(cid:276) jest oparte na do(cid:286)wiadczeniu praktycznym i dogł(cid:266)bnym duchowym zrozumieniu. „Utopijny” aspekt tej propozycji mo(cid:298)e zrazić niektórych czytelników. Chciałbym im jednak przypomnieć, (cid:298)e (cid:298)aden z ustrojów społecznych, które pojawiły si(cid:266) kiedykolwiek w historii, nie bazował wył(cid:261)cznie na abstrakcyjnej wizji o(cid:286)wieconego my(cid:286)liciela. Koncepcja PROUT, nawet jest wcielana w (cid:298)ycie w ró(cid:298)norodnych formach i pod ró(cid:298)nymi nazwami przez miliony ludzi i społeczno(cid:286)ci na całym (cid:286)wiecie. „Utopijny” wymiar propozycji postulowanych w teorii PROUT odnosi si(cid:266) do planowania obejmuj(cid:261)cego całe pa(cid:276)stwa i — miejmy nadziej(cid:266) — cał(cid:261) ludzko(cid:286)ć. Jest teraz, kiedy pisz(cid:266) te słowa, 11 praktyczny pod tym wzgl(cid:266)dem, (cid:298)e aspiruje do miana „utopii realistycznej”. Wizja ta jest osadzona w cało(cid:286)ciowym pojmowaniu istoty człowiecze(cid:276)stwa i wcielana w (cid:298)ycie przez (cid:286)wiadomy styl (cid:298)ycia rosn(cid:261)cej liczby aktywistów poszukuj(cid:261)cych konkretnych odpowiedzi na problemy, przed którymi stoi współczesna ludzko(cid:286)ć. Globalny kapitalizm, przypisuj(cid:261)c człowiekowi wył(cid:261)cznie cele konsumpcyjne, nie zaspakaja najgł(cid:266)bszych aspiracji ani ludzko(cid:286)ci, ani jednostek. Ruch PROUT ma potencjał realnego zaistnienia w rzeczywisto(cid:286)ci postkapitalistycznej, porz(cid:261)dkuj(cid:261)c zarówno kwestie zwi(cid:261)zane z warto(cid:286)ciami egzystencjalnymi, jak i organizacj(cid:261) społecze(cid:276)stwa. T(cid:266) propozycj(cid:266) poddaje sie równie(cid:298) sprawdzianowi w realnym (cid:286)wiecie. Wierz(cid:266), (cid:298)e to wła(cid:286)nie na płaszczy(cid:296)nie praktycznej ruch PROUT poł(cid:261)czy i skupi coraz wi(cid:266)cej innych grup, które kieruj(cid:261) si(cid:266) podobnymi zasadami, warto(cid:286)ciami i wizj(cid:261). Istnieje na przykład wiele oddolnych grup, które działaj(cid:261) na rzecz socjoekonomii solidarno(cid:286)ci, powszechnej gospodarki czy rewolucji rolnej. Ostatecznie przybierze to konkretn(cid:261) postać jako jedno lub wi(cid:266)cej przedsi(cid:266)wzi(cid:266)ć w skali narodowej, prowadz(cid:261)c ku globalizacji opartej na współpracy i solidarno(cid:286)ci. Ruch ten niesie potencjał przekształcenia człowieczego gatunku w udoskonalon(cid:261) ewolucyjnie ludzko(cid:286)ć, a szanse jego realizacji s(cid:261) z ka(cid:298)dym dniem coraz wi(cid:266)ksze. Rio de Janeiro, 12 sierpnia 2002 roku Marcos Arruda był w 1970 roku wi(cid:266)ziony i torturowany przez dyktatur(cid:266) wojskow(cid:261) Brazylii. Organizacja Amnesty International pomogła wywrzeć na rz(cid:261)d nacisk w celu uwolnienia go. Przez 11 lat po uwolnieniu był zmuszony do pobytu na wygnaniu, w czasie którego uzyskał tytuł magistra ekonomii na uniwersytecie American University w Waszyngtonie, po czym został bliskim współpracownikiem znanego wykładowcy Paulo Freire w instytucie Cultural Action Institute w Genewie. Pełnił funkcj(cid:266) konsultanta ministerstw edukacji Gwinei Bissau, Republiki Zielonego Przyl(cid:261)dka i Nikaragui. Otrzymał doktorat z edukacji na Uniwersytecie Federalnym we Fluminense w Brazylii. Jest autorem i współautorem kilkunastu ksi(cid:261)(cid:298)ek i ponad setki artykułów. Pełni funkcj(cid:266) dyrektora wydziału Policy Alternatives for the Southern Cone w instytucie South America Institute (PACS). Współuczestniczy w inicjatywie edukacyjno-szkoleniowej maj(cid:261)cej na celu przygotowanie grup pracowników w Rio de Janeiro do współzarz(cid:261)dzania przedsi(cid:266)biorstwami, w których pracuj(cid:261). 12 WST(cid:265)P Prabhat Ranjan Sarkar i ruch PROUT Prabhat Ranjan Sarkar urodził si(cid:266) w 1921 roku w miejscowo(cid:286)ci Jamalpur w stanie Bihar w Indiach. Pochodził z szanowanej rodziny, która wydała wielu przywódców tamtego regionu. By pomóc rodzinie po (cid:286)mierci ojca, przerwał studia w Kalkucie, powrócił do Jamalpuru i podj(cid:261)ł prac(cid:266) jako ksi(cid:266)gowy na kolei. W tym okresie zacz(cid:261)ł udzielać nauk staro(cid:298)ytnej medytacji Tantry, wymagaj(cid:261)c od wszystkich uczniów (cid:286)cisłego przestrzegania kodeksu moralnych zachowa(cid:276). W 1955 roku na ich pro(cid:286)b(cid:266) zało(cid:298)ył społeczno-duchow(cid:261) organizacj(cid:266) Ananda Marga („(cid:285)cie(cid:298)ka Błogo(cid:286)ci”). W 1959 roku po raz pierwszy przedstawił Teori(cid:266) Post(cid:266)powego U(cid:298)ytkowania (w skrócie PROUT, od ang. Progressive Utilization Theory), wyja(cid:286)niaj(cid:261)c(cid:261), w jaki sposób zreorganizować społecze(cid:276)stwo i gospodark(cid:266), aby osi(cid:261)gn(cid:261)ć powszechny dobrobyt. Ruch Ananda Marga i PROUT szybko si(cid:266) rozprzestrzeniał w Indiach w latach 60. i wielu zwolenników Sarkara, którzy piastowali kluczowe stanowiska w urz(cid:266)dach publicznych Indii, aktywnie przeciwstawiało si(cid:266) wszechobecnej korupcji rz(cid:261)du, a tak(cid:298)e hinduistycznemu systemowi kastowemu. Dlatego w(cid:286)ród nacjonalistycznej grupy Hindusów wyłoniła si(cid:266) grupa opozycyjna, pod której wpływem rz(cid:261)d uznał organizacj(cid:266) Ananda Marga za wywrotow(cid:261) i rewolucyjn(cid:261), zakazuj(cid:261)c przynale(cid:298)no(cid:286)ci do niej wszystkim osobom na stanowiskach publicznych. Zaskakuj(cid:261)ce mo(cid:298)e si(cid:266) wydać to, (cid:298)e ruchom Ananda Marga i PROUT przeciwstawiła si(cid:266) równie(cid:298) Komunistyczna Partia Indii (Communist Party of India-Marxist — CPI-M), która kontroluje rz(cid:261)d stanu Bengal Zachodni, lecz wynikało to z faktu, (cid:298)e wyj(cid:261)tkowe poł(cid:261)czenie duchowo(cid:286)ci i idei społecznych Sarkara przyci(cid:261)gało zwolenników do niego, pozbawiaj(cid:261)c parti(cid:266) członków. Prze(cid:286)ladowania i represje narastały. W 1971 roku Sarkar został aresztowany pod spreparowanymi zarzutami nakłaniania do zabójstwa. Został wtr(cid:261)cony do wi(cid:266)zienia, gdzie słu(cid:298)by rz(cid:261)dowe dokonały próby otrucia go. Jako protest Sarkar rozpocz(cid:261)ł dług(cid:261) głodówk(cid:266), spo(cid:298)ywaj(cid:261)c codziennie jedynie dwa kubki jogurtu rozcie(cid:276)czonego z wod(cid:261). W 1975 roku premier Indii, Indira Gandhi wprowadziła Stan Wyj(cid:261)tkowy, podczas którego cenzurowano pras(cid:266) i zakazano działalno(cid:286)ci wszystkich ugrupowa(cid:276) opozycyjnych. Spo(cid:286)ród 26 grup, które znalazły si(cid:266) na li(cid:286)cie organizacji nielegalnych, pierwszych 14 powi(cid:261)zanych było z ruchem Ananda Marga i PROUT. Wszyscy znani działacze i członkowie tych ugrupowa(cid:276) zostali pozbawieni wolno(cid:286)ci bez przeprowadzenia oficjalnego post(cid:266)powania czy (cid:286)ledztwa. W okresie tego pogwałcenia zasad demokracji Sarkara uznano winnym i skazano na kar(cid:266) do(cid:298)ywotniego pozbawienia wolno(cid:286)ci. Stan Wyj(cid:261)tkowy zako(cid:276)czył si(cid:266) w 1977 roku, gdy w wyniku wyborów Indira Gandhi straciła urz(cid:261)d, a w roku nast(cid:266)pnym Sarkar został w drodze apelacji oczyszczony z wszystkich zarzutów. W chwili opuszczenia wi(cid:266)zienia zako(cid:276)czył swoj(cid:261) ponad pi(cid:266)cioletni(cid:261) głodówk(cid:266). 13 Moje do(cid:286)wiadczenia z Sarkarem W 1974 roku, mieszkaj(cid:261)c w Stanach Zjednoczonych, nauczyłem si(cid:266) medytacji i zacz(cid:261)łem czytać ksi(cid:261)(cid:298)ki Sarkara. Pod wpływem wykonywanych praktyk duchowych zmieniłem si(cid:266), do(cid:286)wiadczaj(cid:261)c szcz(cid:266)(cid:286)cia i wewn(cid:266)trznego spełnienia przerastaj(cid:261)cego moje wyobra(cid:298)enia. Ksi(cid:261)(cid:298)ki Sarkara stanowiły (cid:296)ródło niewyczerpanego bogactwa idei na temat przemian społecznych i wewn(cid:266)trznej duchowej podró(cid:298)y. W styczniu 1978 roku po raz pierwszy osobi(cid:286)cie spotkałem si(cid:266) z Sarkarem, kiedy przebywał on jeszcze w celi wi(cid:266)ziennej. Nigdy wcze(cid:286)niej nie zetkn(cid:261)łem si(cid:266) z tak czyst(cid:261), bezwarunkow(cid:261) miło(cid:286)ci(cid:261). Zainspirowany tym spotkaniem zostałem mnichem. Kolejne lata sp(cid:266)dziłem, pracuj(cid:261)c najpierw w Południowo-Wschodniej Azji, a nast(cid:266)pnie w Brazylii, realizuj(cid:261)c projekty na rzecz słu(cid:298)by społecznej, ucz(cid:261)c medytacji (tak(cid:298)e w wi(cid:266)zieniach), prowadz(cid:261)c wykłady i czasami pisz(cid:261)c. Po naszym pierwszym spotkaniu wielokrotnie w ci(cid:261)gu 12 lat a(cid:298) do (cid:286)mierci Sarkara w 1990 roku, miałem przyjemno(cid:286)ć przebywać w jego towarzystwie. W tym okresie działał on intensywnie w Kalkucie, udzielaj(cid:261)c szczegółowych wykładów na temat duchowo(cid:286)ci, Teorii Post(cid:266)powego U(cid:298)ytkowania (PROUT), filozofii i nauki. Kierował równie(cid:298) swoimi organizacjami, skomponował nowy zbiór 5018 pie(cid:286)ni nazwanych Prabhat Samgiit („Pie(cid:286)ni nowej jutrzenki”) oraz prowadził wykłady na temat struktury i gramatyki wielu ró(cid:298)nych j(cid:266)zyków. Jednocze(cid:286)nie po(cid:286)wi(cid:266)cał czas na nauczanie medytacji rozrastaj(cid:261)ce si(cid:266) grono i mniszki nazywanych avadhutami uczniów, w tym wy(cid:298)szych stopniem mnichów i avadhutikami, do których sam nale(cid:298)(cid:266), w(cid:286)ród tysi(cid:266)cy innych. Holistyczny makrogospodarczy model PROUT Pisma Sarkara na temat Teorii Post(cid:266)powego U(cid:298)ytkowania licz(cid:261) ł(cid:261)cznie prawie 1500 stron szczegółowych wskazówek wyja(cid:286)niaj(cid:261)cych, jak ró(cid:298)ne stany Indii, zwłaszcza te najbiedniejsze, mog(cid:261) stać si(cid:266) samowystarczalne. PROUT jest kompleksowym modelem makrogospodarczym o ogromnej gł(cid:266)bi i stopniu zaawansowania, opracowanym, aby rozwijać i przynosić społeczno-gospodarcze korzy(cid:286)ci regionom i ludziom w nich (cid:298)yj(cid:261)cym przy jednoczesnej ochronie (cid:286)rodowiska naturalnego. W niniejszej ksi(cid:261)(cid:298)ce omówiono tylko podstawowe koncepcje i struktury sformułowane w teorii PROUT. Trzeba przy tym pami(cid:266)tać, (cid:298)e PROUT nie jest sztywnym modelem, który ma być narzucony ka(cid:298)demu społecze(cid:276)stwu. Stanowi on raczej holistyczny zestaw dynamicznych zasad, które mo(cid:298)na optymalnie dostosować, tak aby tworzyć oraz rozwijać dobrobyt ka(cid:298)dego regionu, jednocze(cid:286)nie chroni(cid:261)c i wzbogacaj(cid:261)c (cid:286)rodowisko naturalne. Gdy jaki(cid:286) kraj lub region zdecyduje si(cid:266) na zastosowanie tego modelu, obywatele i przywódcy b(cid:266)d(cid:261) musieli podj(cid:261)ć wiele odpowiedzialnych decyzji dotycz(cid:261)cych tego, jak najlepiej wcielić owe zasady w (cid:298)ycie, aby osi(cid:261)gn(cid:261)ć sukces. Najcz(cid:266)(cid:286)ciej zadawane pytanie dotycz(cid:261)ce Teorii Post(cid:266)powego U(cid:298)ytkowania brzmi: „Gdzie wprowadzono j(cid:261) w (cid:298)ycie?” Chocia(cid:298) w wielu krajach na ka(cid:298)dym kontynencie istniej(cid:261) przykłady spółdzielni czy wspólnot opartych na Teorii Post(cid:266)powego U(cid:298)ytkowania, (cid:286)wiat nie b(cid:266)dzie mógł ujrzeć tego modelu, dopóki cały stan b(cid:261)d(cid:296) pa(cid:276)stwo nie postanowi wdro(cid:298)yć go w cało(cid:286)ci jako zintegrowanego systemu. Kiedy pisz(cid:266) te słowa, działacze ruchu PROUT w Australii, Argentynie i Brazylii opracowuj(cid:261) szczegółowy raport na temat 14 realnych sposobów stworzenia w tych regionach społecze(cid:276)stwa postkapitalistycznego opartego na modelu PROUT. Jestem jednym z wielu ludzi wierz(cid:261)cych, (cid:298)e Sarkar był jednym z najwi(cid:266)kszych mistrzów duchowych ery nowo(cid:298)ytnej oraz (cid:298)e ten model przemian społecznych zrewolucjonizuje (cid:286)wiat. Pewnej nocy, gdy spacerowałem z nim po parku w Bangkoku w Tajlandii, wyja(cid:286)nił mi, dlaczego w wielu pa(cid:276)stwach odmówiono mu wizy i sprzeciwiano si(cid:266) jego ideom: „Mówi(cid:261), (cid:298)e jestem niebezpiecznym człowiekiem. Nie, nie jestem niebezpiecznym człowiekiem. (cid:297)ywi(cid:266) miło(cid:286)ć do wszystkich i do ka(cid:298)dego — uniwersaln(cid:261) miło(cid:286)ć. Nie jestem niebezpiecznym człowiekiem — jestem silnym człowiekiem”. Wtedy zmienił si(cid:266) jego głos. Mówi(cid:261)c powoli cichym i miarowym tonem, rzekł: „Obawiaj(cid:261) si(cid:266) mnie tylko ci, którzy zatracili si(cid:266) w egoizmie, poniewa(cid:298) egoizm jest mentaln(cid:261) ułomno(cid:286)ci(cid:261), dla którego nie ma miejsca w systemie PROUT”. 15 ZAŁAMANIE GLOBALNEGO KAPITALIZMU I KRYZYSY GOSPODARCZE Rozdział 1 „Nie wolno nam nawet na chwil(cid:266) zapomnieć, (cid:298)e cały o(cid:298)ywiony (cid:286)wiat jest jedn(cid:261) wielk(cid:261) rodzin(cid:261). Natura nie przyznała (cid:298)adnej cz(cid:266)(cid:286)ci tej własno(cid:286)ci (cid:298)adnej szczególnej jednostce... Skoro całe dobro wszech(cid:286)wiata jest wspólnym dziedzictwem wszystkich (cid:298)ywych istot, jak mo(cid:298)na usprawiedliwić system, w którym niektórzy opływaj(cid:261) w luksusy, podczas gdy inni, pozbawieni podstawowego po(cid:298)ywienia, wi(cid:266)dn(cid:261) i umieraj(cid:261) z głodu?” P. R. Sarkar4 W ci(cid:261)gu kilkuset lat, które upłyn(cid:266)ły od narodzin globalnego kapitalizmu, system ten przeszedł wiele zmian, lecz nadal opiera si(cid:266) przede wszystkim na pogoni za zyskiem, egoizmie i chciwo(cid:286)ci. Przynosi korzy(cid:286)ci grupie ludzi mniej licznej ni(cid:298) ta, któr(cid:261) wyklucza. Dzisiaj niemal połowa ludzko(cid:286)ci (cid:298)yje, cierpi i umiera w n(cid:266)dzy. Z powodu wewn(cid:266)trznych sprzeczno(cid:286)ci gospodarka (cid:286)wiatowa skazana jest na upadek, który doprowadzi do olbrzymiego kryzysu. Aby zrozumieć, dlaczego krach ten jest nieunikniony, trzeba prze(cid:286)ledzić ewolucj(cid:266) kapitalizmu w celu poznania natury jego defektów krytycznych. Ta wiedza pozwoli równie(cid:298) lepiej przygotować si(cid:266) do nadchodz(cid:261)cej przyszło(cid:286)ci — przyszło(cid:286)ci po kapitalizmie. Od kolonializmu do politycznej niepodległo(cid:286)ci Kiedy w 1492 roku Krzysztof Kolumb po raz pierwszy dotarł do Wysp Bahama, spotkał tam plemiona Arawaków, (cid:298)yj(cid:261)cych w wiejskiej wspólnocie i posiadaj(cid:261)cych rozwini(cid:266)ty system upraw kukurydzy, słodkich ziemniaków oraz manioku. Cechowała ich nadzwyczajna go(cid:286)cinno(cid:286)ć oraz wypływaj(cid:261)ca z gł(cid:266)bokich przekona(cid:276) skłonno(cid:286)ć do dzielenia si(cid:266) wszystkim. Kolumb i jego ludzie zniewolili setki Arawaków i wywie(cid:296)li do Hiszpanii. Wielu z tego transportu zmarło podczas podró(cid:298)y, gdy zrobiło si(cid:266) zimno; pozostali zmarli pó(cid:296)niej w niewoli. W czasie kolejnych wypraw ludzie Kolumba brutalnie mordowali Indian, szukaj(cid:261)c złota dla siebie oraz dla królowej Hiszpanii, która finansowała ekspedycje. Szacuje si(cid:266), (cid:298)e 250 000 Indian Arawaków (cid:298)yło na Haiti, kiedy przybył tam Kolumb. Zniewoleni, gin(cid:266)li z wycie(cid:276)czenia, zmuszani do kator(cid:298)niczej pracy w kopalniach, a w pó(cid:296)niejszym okresie na wielkich plantacjach. W ci(cid:261)gu dwóch dekad ich liczebno(cid:286)ć spadła do 50 000. W 1550 roku pozostało ich tylko 500, a według raportu z 1650 roku na wyspie nie mieszkał ju(cid:298) (cid:298)aden z rdzennych Arawaków czy ich potomków.5 Pchani nienasycon(cid:261) (cid:298)(cid:261)dz(cid:261) złota, srebra i innych bogactw Hiszpanie i Portugalczycy dokonali inwazji dosłownie ka(cid:298)dego regionu Południowej i (cid:285)rodkowej Ameryki, niewol(cid:261)c i masakruj(cid:261)c jej rdzennych mieszka(cid:276)ców. Na innych kontynentach ich przykładem szli 16 Anglicy, Francuzi i Holendrzy. Utworzone w ten sposób kolonie dostarczały ogromnego bogactwa w postaci pozyskiwanych surowców naturalnych.6 Adam Smith, pierwszy teoretyk kapitalizmu, zaobserwował zjawisko bogacenia si(cid:266) pa(cid:276)stw kolonialnych i opisał je w swoim najwa(cid:298)niejszym dziele pt. „Badania nad natur(cid:261) i przyczynami bogactwa narodów”. Twierdził tam, (cid:298)e osoby potrafi(cid:261)ce pomna(cid:298)ać maj(cid:261)tek zawsze czyni(cid:261) to z korzy(cid:286)ci(cid:261) dla całego społecze(cid:276)stwa, o ile pa(cid:276)stwo im w tym nie przeszkadza. Doktryna ta została pó(cid:296)niej nazwana terminem „laissez fair” (fr. pozwólcie czynić), wyra(cid:298)aj(cid:261)c si(cid:266) w postulacie, (cid:298)e pa(cid:276)stwo nie powinno ograniczać kapitalistom mo(cid:298)liwo(cid:286)ci gromadzenia maj(cid:261)tku. Imperium z powodu ogromnych bogactw, Wraz z nadej(cid:286)ciem rewolucji przemysłowej kolonie stały si(cid:266) niewolniczym rynkiem, zmuszane do kupowania przetworzonych towarów, cz(cid:266)sto wyprodukowanych z ich własnych zasobów naturalnych. Przykładowo Indie nazywano „klejnotem w koronie” Brytyjskiego jakich dostarczały one kolonialnemu mocarstwu. Do pocz(cid:261)tku dziewi(cid:266)tnastego wieku kwitł tam przemysł tkacki oraz eksport produktów bawełnianych. Ten tradycyjny handel i rzemiosło zostały zniszczone w momencie, gdy Anglicy wprowadzili prawo zakazuj(cid:261)ce eksportu i zmusili obywateli Indii do kupowania ubra(cid:276) wyprodukowanych w Manchesterze.7 W ten sposób tak zwane kraje „rozwini(cid:266)te” zapewniały sobie sukces gospodarczy bynajmniej nie wył(cid:261)cznie dzi(cid:266)ki przetwarzaniu własnych zasobów. (cid:285)wiadomo(cid:286)ć ludzi jednak stopniowo si(cid:266) zmieniła. Niewolnictwo zostało zniesione we wszystkich krajach rozwini(cid:266)tych. Kiedy faszystowskie re(cid:298)imy Niemiec, Japonii i Włoch najechały inne kraje w dwudziestym wieku i wywołały II Wojn(cid:266) (cid:285)wiatow(cid:261), ludzie na (cid:286)wiecie mogli to zobaczyć i usłyszeć dzi(cid:266)ki rozwojowi fotografii prasowej, kina i radia. Krwawa rze(cid:296) wojny, okupionej milionami (cid:286)miertelnych ofiar, tak zmieniła opini(cid:266) (cid:286)wiata, (cid:298)e „imperium” i „kolonializm” stały si(cid:266) słowami okrytymi ha(cid:276)b(cid:261). W ka(cid:298)dej kolonii rozwin(cid:266)ły si(cid:266) ruchy wyzwole(cid:276)cze i w ci(cid:261)gu zaledwie dekady od wojennego zwyci(cid:266)stwa sił sprzymierzonych Wielkiej Brytanii, Francji, Stanów Zjednoczonych, Belgii i Holandii pa(cid:276)stwa te zostały zmuszone do wycofania si(cid:266) z wi(cid:266)kszo(cid:286)ci swoich dawnych kolonii. Hiszpania i Portugalia ju(cid:298) wcze(cid:286)niej straciły swoje kolonie w obu Amerykach. Bezpo(cid:286)redni rabunek innych krajów przy wykorzystaniu siły militarnej zacz(cid:266)to traktować jako rzecz w złym gu(cid:286)cie. Byłym koloniom przyznano wolno(cid:286)ć polityczn(cid:261). W tej sytuacji bogate pa(cid:276)stwa zacz(cid:266)ły poszukiwać bardziej wyrafinowanych sposobów, aby utrzymać panowanie nad gospodarkami krajów, które kiedy(cid:286) im podlegały. Ekonomia zimnej wojny Pod koniec II Wojny (cid:285)wiatowej w Bretton Woods w stanie New Hampshire w USA doszło do spotkania doradców gospodarczych sił sprzymierzonych. Rozmawiano tam na temat mo(cid:298)liwo(cid:286)ci prowadzenia biznesu w post-kolonialnym (cid:286)wiecie. Wszystkie rz(cid:261)dy zgodziły si(cid:266) na regulacj(cid:266) swoich walut opart(cid:261) na wymienialno(cid:286)ci dolara ameryka(cid:276)skiego na złoto. Ta i wiele innych zasad uczyniły ze Stanów Zjednoczonych (cid:286)wiatowego bankiera. System ów był bardzo korzystny dla tego kraju w latach 50. i 60., ułatwiaj(cid:261)c ameryka(cid:276)skim korporacjom dokonywanie ogromnych inwestycji za granic(cid:261).8 17 Zimna Wojna Stanów Zjednoczonych i ich sojuszników przeciw pa(cid:276)stwom komunistycznym była w du(cid:298)ej mierze prowadzona w celu utrzymania dominacji nad biedniejszymi narodami, aby uniemo(cid:298)liwić socjalistom przej(cid:266)cie kontroli nad (cid:296)ródłami miejscowych surowców w tych krajach. Przykładowo w 1973 roku demokratycznie wybrany prezydent Chile, Salwador Allende, upa(cid:276)stwowił ogromne kopalnie, które były w posiadaniu ameryka(cid:276)skiej firmy Anakonda Copper Mining Corporation. Krótko po tym armia pod dowództwem generała Augusto Pinocheta dokonała zamachu stanu, zabijaj(cid:261)c prezydenta Allende oraz morduj(cid:261)c tysi(cid:261)ce obywateli. Dziennik New York Times ujawnił pó(cid:296)niej, (cid:298)e ten zamach stanu został zapocz(cid:261)tkowany oraz sfinansowany przez Centraln(cid:261) Agencj(cid:266) Wywiadowcz(cid:261) (CIA) Stanów Zjednoczonych.9 W całej Ameryce Łaci(cid:276)skiej, Afryce i Azji destabilizowano rz(cid:261)dy ciesz(cid:261)ce si(cid:266) społecznym poparciem i wspierano wojskowych dyktatorów, poniewa(cid:298) umieli oni utrzymać tzw. „stabilizacj(cid:266)” oraz zapewnić korzystne warunki działania grupom mi(cid:266)dzynarodowych korporacji. Dysydenci, aktywi(cid:286)ci, dziennikarze, nauczyciele, ksi(cid:266)(cid:298)a, którzy nie godzili si(cid:266) z takim stanem rzeczy, byli oskar(cid:298)ani o komunizm. Torturami, morderstwami i terrorem uciszano tych, którzy domagali si(cid:266) poszanowania praw człowieka, walczyli przeciwko nieprawo(cid:286)ci i d(cid:261)(cid:298)yli do gospodarczej niezale(cid:298)no(cid:286)ci. Rosn(cid:261)ca dominacja mi(cid:266)dzynarodowych korporacji W ci(cid:261)gu ostatnich 150 lat kapitali(cid:286)ci u(cid:298)ywali ró(cid:298)nych metod i strategii, aby przekształcić swe korporacje w najbogatsze i najpot(cid:266)(cid:298)niejsze instytucje planety. Na przykład Czternasta Poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych po zako(cid:276)czeniu niewolnictwa dała równe prawa Afroamerykanom; jeden z jej fragmentów mówi: „…(cid:298)adne pa(cid:276)stwo nie mo(cid:298)e pozbawić (cid:298)adnej osoby (cid:298)ycia, wolno(cid:286)ci czy własno(cid:286)ci bez odpowiedniego procesu prawnego…” Wykorzystuj(cid:261)c ten precedens, prawnicy ameryka(cid:276)scy pomysłowo przekonywali, (cid:298)e s(cid:261)dy powinny uznać korporacje za „osoby”. Ta dziwna interpretacja jest wysoce korzystna dla korporacji, chroni(cid:261)c je przed zamkni(cid:266)ciem i jak(cid:261)kolwiek interwencj(cid:261) społecze(cid:276)stwa. Dodatkowo zwalnia ona wła(cid:286)cicieli z wszelkiej finansowej czy moralnej odpowiedzialno(cid:286)ci, je(cid:298)eli firma upadnie lub zostanie uznana za szkodliw(cid:261) dla (cid:286)rodowiska. Je(cid:298)eli na przykład korporacja ogłosi bankructwo i wszyscy w niej zatrudnieni nagle strac(cid:261) prac(cid:266) i zarobki, kierownictwo, które do samego ko(cid:276)ca mogło zarabiać miliony dolarów, nie jest w (cid:298)aden sposób zobowi(cid:261)zane do zapłacenia im czegokolwiek. si(cid:266) badania naukowe, których celem Zdolno(cid:286)ć do prowadzania zakrojonych na wielk(cid:261) skal(cid:266) kampanii reklamowych i promocyjnych daje du(cid:298)ym firmom mia(cid:298)d(cid:298)(cid:261)c(cid:261) przewag(cid:266) nad ich drobniejszymi konkurentami. W 2006 roku mi(cid:266)dzynarodowe korporacje wydały na reklamy 267 mld dolarów.10 Prowadzi jest opracowanie manipulacyjnych technik, pozwalaj(cid:261)cych wytwarzać w społecze(cid:276)stwie sztuczne pragnienia. Koncern Coca-Cola, najwi(cid:266)kszy (cid:286)wiatowy producent napojów bezalkoholowych, wykazuje si(cid:266) zdecydowan(cid:261) skuteczno(cid:286)ci(cid:261) w rozpowszechnianiu swych produktów. Od czasów zało(cid:298)enia tej firmy w 1886 roku jej głównym towarem jest niew(cid:261)tpliwie niezdrowy napój słodzony zawieraj(cid:261)cy kofein(cid:266) i kwas fosforowy. Jednak dzi(cid:266)ki masowej promocji marki i logo Coca-Coli udaje si(cid:266) utrzymać wi(cid:266)kszo(cid:286)ć ludzi w przekonaniu, (cid:298)e Coca-Cola nie tylko zaspokaja pragnienie lepiej ni(cid:298) woda, lecz równie(cid:298) uszcz(cid:266)(cid:286)liwia. W celu mo(cid:298)liwie 18 najszerszego rozreklamowania produktów koncern Coca-Cola nie tylko sponsoruje dru(cid:298)yny sportowe, olimpiady czy mistrzostwa (cid:286)wiata. Zawarł on tak(cid:298)e wielomilionowe umowy z wytwórniami filmowymi Columbia Pictures, Universal Studios oraz producentami ciesz(cid:261)cych si(cid:266) du(cid:298)(cid:261) popularno(cid:286)ci(cid:261) brazylijskich oper mydlanych, aby napojem, którzy aktorzy pij(cid:261) na planie, była Coca-Cola. Korporacje koncentruj(cid:261)ce władz(cid:266) i pieni(cid:261)dze W celu zawy(cid:298)enia warto(cid:286)ci swoich akcji oraz umniejszenia obowi(cid:261)zków podatkowych korporacje stosuj(cid:261) tak(cid:298)e tzw. „twórcz(cid:261) ksi(cid:266)gowo(cid:286)ć”. Przykładowo ksi(cid:266)gowi pracuj(cid:261)cy dla korporacji prasowej Newscorp Investments, której wła(cid:286)cicielem jest Rupert Murdoch, okazali si(cid:266) tak pomysłowi, (cid:298)e w latach 1987–1998 firma nie zapłaciła w ogóle brytyjskiego podatku dochodowego pomimo wykazania w tym czasie zysków na poziomie 1,4 mld funtów!11 W grudniu 2001 roku mi(cid:266)dzynarodowa firma Enron działaj(cid:261)ca w bran(cid:298)y finansowej i energetycznej ogłosiła najwi(cid:266)ksze bankructwo w historii z aktywami wartymi 62,8 mld dolarów. William Lerach, pełnomocnik akcjonariuszy pozywaj(cid:261)cych firm(cid:266) Enron powiedział, (cid:298)e 29 jej kierowników i dyrektorów sprzedało akcje warte około 1,1 mld dolarów w czasie, gdy „przyznali, (cid:298)e wyolbrzymili w raportach zyski firmy Enron o 600 mln dolarów, a kapitał akcyjny o 1,1 mld dolarów”. Krytykuj(cid:261)c te sprawozdania, powiedział: „Te ksi(cid:266)gi rachunkowe były fałszowane przez... dyrektorów, którzy wło(cid:298)yli w swoje własne kieszenie setki milionów dolarów, podczas gdy win(cid:261) obarczono pracowników firmy Enron, a setki czy nawet tysi(cid:261)ce inwestorów straciło miliardy dolarów”.12 Kilka miesi(cid:266)cy pó(cid:296)niej ogłosiła bankructwo firma Worldcom, Inc., działaj(cid:261)ca pr(cid:266)(cid:298)nie w bran(cid:298)y telefonii dalekiego zasi(cid:266)gu oraz usług internetowych. Warto(cid:286)ć jej aktywów wynosiła ł(cid:261)cznie 103,9 mld dolarów, a zatem pobiła ona rekord ustanowiony wcze(cid:286)niej przez firm(cid:266) Enron. Zmuszono j(cid:261) do zako(cid:276)czenia działalno(cid:286)ci po tym, gdy jej dyrektorzy przyznali si(cid:266) do sporz(cid:261)dzenia fałszywych sprawozda(cid:276) finansowych o rzekomo osi(cid:261)gni(cid:266)tym zysku 3,3 mld dolarów. Do tego w dniu 8 sierpnia 2002 roku przyznali si(cid:266) do kolejnych fałszerstw sprawozda(cid:276) finansowych na kwot(cid:266) 3,8 mld dolarów. W odpowiedzi na te o(cid:286)wiadczenia minister sprawiedliwo(cid:286)ci USA, John Ashcroft, podczas konferencji prasowej powiedział: „Gdy skorumpowane kierownictwo korporacji zdradza pracowników i inwestorów, nie ró(cid:298)ni si(cid:266) niczym od zwyczajnych złodziei”.13 Tendencja do monopolizowania, wyniszczania czy wykupywania konkurencyjnych firm jak równie(cid:298) do utajonego czy potajemnego ustalania cen z innymi firmami doprowadziła do wytaczania korporacjom procesów antymonopolowych. W odpowiedzi odraczały one sprawy do momentu wybrania przychylniejszych im rz(cid:261)dów (i zapewniały sobie t(cid:266) przychylno(cid:286)ć przez ogromne finansowe wsparcie dla kampanii politycznych obydwu ameryka(cid:276)skich partii politycznych!). Jak przyznał prawnik firmy IBM, nauczył si(cid:266) on na pocz(cid:261)tku swojej kariery, (cid:298)e „mógłby wzi(cid:261)ć najprostsz(cid:261) spraw(cid:266) antymonopolow(cid:261)... jej obron(cid:266) niemal(cid:298)e w niesko(cid:276)czono(cid:286)ć”.14 Mimo przegrania sprawy i przeci(cid:261)gać antymonopolowej w s(cid:261)dzie korporacji Microsoft Corporation nadal udało si(cid:266) wynegocjować z Departamentem Sprawiedliwo(cid:286)ci Stanów Zjednoczonych korzystny układ. 19 Po rosn(cid:261)cej zniesieniu rz(cid:261)dowej kontroli nad sfer(cid:261) przedsi(cid:266)biorstw w Stanach liczby korporacji Zjednoczonych w ostatnich dwóch dekadach w(cid:286)ród praktykowana jest taktyka polegaj(cid:261)ca na przejmowaniu i wykupywaniu konkurencyjnych firm. Gdy w 1988 roku szef koncernu RJR Nabisco planował najwi(cid:266)ksze wówczas, finansowane kredytem wykupienie, obawiał si(cid:266), (cid:298)e zabraknie na (cid:286)wiecie funduszy, aby to przej(cid:266)cie przeprowadzić: „B(cid:266)d(cid:266) musiał stawać na głowie.... aby zdobyć te 17 mld dolarów!”15 Dzisiaj (cid:2
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Po kapitalizmie. Wizja nowego świata według teorii PROUT
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: