Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00847 010939 7461383 na godz. na dobę w sumie
Podatek od czynności cywilnoprawnych. Komentarz - ebook/pdf
Podatek od czynności cywilnoprawnych. Komentarz - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 428
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-9721-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Hanna Filipczyk doktor nauk prawnych; doradca podatkowy specjalizujący się w sprawach spornych; członek Komisji Kody? kacyjnej Ogólnego Prawa Podatkowego i Międzynarodowego Stowarzyszenia Podatkowego w Polsce; prawnik lingwista w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej; autorka dwóch monogra? i i kilkudziesięciu artykułów o tematyce podatkowej; obecnie współpracuje ze spółką doradztwa podatkowego Enodo Advisors.

? Komentarz stanowi aktualne i merytorycznie kompletne omówienie treści ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
? W książce zawarto m.in.:
informacje na temat problemów interpretacyjnych, wynikających z ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, wraz z ich rozwiązaniami;
omówienie zmian w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych, które wejdą w życie 1 stycznia 2016 r.;
omówienie treści dyrektywy Rady 2008/7/WE z dnia 12 lutego 2008 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału, w tym jej struktury i mechanizmu opodatkowania podatkiem kapitałowym;
informacje na temat obszarów niezgodności polskiej ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych z dyrektywą;
obszerny przegląd orzecznictwa organów interpretacyjnych i sądów administracyjnych oraz poglądów doktryny.
? Publikacja przeznaczona jest dla sędziów sądów administracyjnych orzekających w sprawach podatkowych, urzędników organów podatkowych, doradców podatkowych, radców prawnych i adwokatów specjalizujących
się w sprawach podatkowych.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

PODATEK OD CZYNNOŚCI CYWILNOPRAWNYCH KOMENTARZ Hanna Filipczyk Warszawa 2015 Stan prawny na 1 września 2015 r. z uwzględnieniem zmian, które wejdą w życie 1 stycznia 2016 r. (Dz. U. poz. 1045) Wydawca Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący Joanna Maź Opracowanie redakcyjne Agnieszka Bąk Łamanie Andrzej Gudowski Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2015 ISBN: 978-83-264-9244-0 Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl SpiS treści Wykaz skrótów.................................................................................................................. 7 Wstęp.................................................................................................................................11 rozdział 1...Podatek od czynności cywilnoprawnych – zagadnienia wstępne................ 13 rozdział 2...Dyrektywa Rady 2008/7/WE z.dnia 12 lutego 2008.r. . dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału.......................... 22 Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych............. 7 Rozdział 1..Przedmiot opodatkowania...................................................................... 9 Rozdział 2..Obowiązek podatkowy......................................................................... 217 Rozdział 3..Podstawa opodatkowania oraz wysokość podatku.............................. 243 Rozdział 4..Zwolnienia od podatku......................................................................... 292 Rozdział 5..Zapłata, pobór i.zwrot podatku............................................................ 348 Rozdział 6..Właściwość organów podatkowych..................................................... 376 Rozdział 7..Przepisy przejściowe i.końcowe.......................................................... 390 Dyrektywa rady 2008/7/We z dnia 12 lutego 2008 r. dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału................................................. 39 Bibliografia.....................................................................................................................411 Indeks............................................................................................................................. 417  6 Wykaz skrótóW Akty prawne dyrektywa 69/335/EWG dyrektywa 2008/7/WE k.c. Konstytucja RP k.p.c. k.s.h. o.p. p.p.s.a. pr. bank. pr. bud. pr. not. p.u.n. TFUE TUE – dyrektywa Rady (69/335/EWG) z.dnia 17 lipca 1969.r. dotyczą- ca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz..Urz. WE L.249 z.03.10.1969, s..25) – dyrektywa Rady 2008/7/WE z.dnia 12 lutego 2008.r. dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz..Urz. UE . L 46 z.21.02.2008, s..11) – ustawa z.dnia 23 kwietnia 1964.r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz..U..z.2014.r. poz..121 z.późn. zm.) – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z.dnia 2 kwietnia 1997.r. (Dz..U. Nr.78, poz..483 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 17 listopada 1964.r. – Kodeks postępowania cywil- nego (tekst jedn.: Dz..U..z.2014.r. poz..101 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 15 września 2000.r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn.: Dz..U..z.2013.r. poz..1030 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 29 sierpnia 1997.r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz..U..z.2015.r. poz..613) – ustawa z.dnia 30 sierpnia 2002.r. – Prawo o.postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz..U..z.2012.r. poz..270 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 29 sierpnia 1997.r. – Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz..U..z.2015.r. poz..128 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 7 lipca 1994.r. – Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz..U..z.2013.r. poz..1409 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 14 lutego 1991.r. – Prawo o.notariacie (tekst jedn.: Dz..U..z.2014.r. poz..164 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 28 lutego 2003.r. – Prawo upadłościowe i.naprawcze (tekst jedn.: Dz..U..z.2015.r. poz..233 z.późn. zm.) – Traktat o.funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolido- wana: Dz..Urz. UE C 326 z.26.10.2012, s..47, z.późn. zm.) – Traktat o.Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana: Dz..Urz. UE C 326 z.26.10.2012, s..13) 7 Wykaz skrótów TWE u.d.j.s.t. u.d.p.p.w. u.f.p. u.g.n. u.k.r.s. u.k.s. u.k.w.h. u.o.i.f. u.p.c.c. u.p.d.o.f. u.p.d.o.p. u.p.e.a. u.p.r. u.p.s.d. u.p.t.u. u.s.m. Dz..U. Dz..Urz. UE Dz..Urz. WE M.P. M. Pod. 8 – Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skonsolido- wana: Dz..Urz. UE C 321E z.29.12.2006, s..37) – ustawa z.dnia 13 listopada 2003.r. o.dochodach jednostek samo- rządu terytorialnego (tekst jedn.: Dz..U..z.2015.r. poz..13.z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 24 kwietnia 2003.r. o.działalności pożytku pub- licznego i.wolontariacie (tekst jedn.: Dz..U..z.2014.r. poz..1118 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 27 sierpnia 2009.r. o.finansach publicznych (tekst jedn.: Dz..U..z.2013.r. poz..885 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 21 sierpnia 1997.r. o.gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz..U..z.2015.r. poz..782 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 20 sierpnia 1997.r. o.Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn.: Dz..U..z.2015.r. poz..1142 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 28 września 1991.r. o.kontroli skarbowej (tekst jedn.: Dz..U..z.2015.r. poz..3.z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 6 lipca 1982.r. o.księgach wieczystych i.hipotece (tekst jedn.: Dz..U..z.2013.r. poz..707 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 29 lipca 2005.r. o.obrocie instrumentami finanso- wymi (tekst jedn.: Dz..U..z.2014.r. poz..94 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 9 września 2000.r. o.podatku od czynności cywil- noprawnych (tekst jedn.: Dz..U..z.2015.r. poz..626) – ustawa z.dnia 26 lipca 1991.r. o.podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz..U..z.2012.r. poz..361 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 15 lutego 1992.r. o.podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz..U..z.2014.r. poz..851 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 17 czerwca 1966.r. o.postępowaniu egzekucyjnym w.administracji (tekst jedn.: Dz..U..z.2014.r. poz..1619 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 15 listopada 1984.r. o.podatku rolnym (tekst jedn.: Dz..U..z.2013.r. poz..1381 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 28 lipca 1983.r. o.podatku od spadków i.darowizn (tekst jedn.: Dz..U..z.2015.r. poz..86 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 11 marca 2004.r. o.podatku od towarów i.usług (tekst jedn.: Dz..U..z.2011.r. Nr.177, poz..1054 z.późn. zm.) – ustawa z.dnia 15 grudnia 2000.r. o.spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn.: Dz..U..z.2013.r. poz..1222 z.późn. zm.) czasopisma i publikatory – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej – Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich – Monitor Polski – Monitor Podatkowy Wykaz skrótów OSP PPH Prz. Pod. Rec. RPEiS Zb. Orz. ZNSA BGK DIS ETS KRS MF NBP NSA SA SN TK TSUE US WSA – Orzecznictwo Sądów Polskich – Przegląd Prawa Handlowego – Przegląd Podatkowy – Recueil de la jurisprudence – Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i.Socjologiczny – Zbiór Orzeczeń – Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego Inne – Bank Gospodarstwa Krajowego – dyrektor izby skarbowej – Europejski Trybunał Sprawiedliwości – Krajowy Rejestr Sądowy – Minister Finansów – Narodowy Bank Polski – Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Apelacyjny – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – urząd skarbowy – Wojewódzki Sąd Administracyjny 9 10 WStęp Ustawa z.dnia 9 września 2000.r. o.podatku od czynności cywilnoprawnych1. to akt prawny składający się z.zaledwie kilkunastu artykułów. Myliłby się jednak ten, kto wnosiłby na tej podstawie o.jego normatywnej prostocie. Źródła komplikacji są liczne. Pozycja uregulowanego tą ustawą podatku jest szczególna, znajduje się on bowiem na przecięciu prawa podatkowego z.prawem prywatnym oraz prawa krajowego z.prawem Unii Europejskiej. W.rezultacie po- prawna wykładnia ustawy wymaga uwzględnienia regulacji prawa cywilnego i.handlowego, a.także dyrektywy Rady 2008/7/WE z.dnia 12 lutego 2008.r. do- tyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału2. Podatek ten jest także niejednorodny, będąc w.części podatkiem transakcyjnym, a.w.części kapitałowym. Wreszcie chociaż w.założeniu ma dotyczyć obrotu nieprofesjonalnego, to w.rze- czywistości obejmuje wiele czynności dokonywanych przez przedsiębiorców. Ustawa rodzi liczne problemy interpretacyjne. Wiele z.nich doczekało się dobrych rozwiązań utrwalonych już w.doktrynie i.orzecznictwie – rozwiązania te warto znać. Inne pytania nadal domagają się satysfakcjonujących odpowiedzi – nad odpowiedziami tymi warto pracować. W.komentarzu, który trafia w.Państwa ręce, wskazane zostały te problemy oraz ich rozwiązania, zarówno te znane już z.dotychczasowego dorobku praktyki, jak i.nowo proponowane. Ufam, że komentarz ten będzie służył pomocą we właściwym rozumieniu, przestrzeganiu i.stosowaniu ustawy. 1 Tekst jedn.: Dz..U..z.2015.r. poz..626 z.późn. zm. 2. Dz..Urz. UE L 46 z.21.02.2008, s..11, z.późn. zm. Hanna Filipczyk 11 12 podatek od czynności cywilnoprawnych – zagadnienia wstępne rozdział 1 1. charakterystyka podatku od czynności cywilnoprawnych..Podatek.od. czynności cywilnoprawnych ma niejednorodną naturę. Po pierwsze, jest podatkiem pośrednim od gromadzenia kapitału – podatkiem od wkładów kapitałowych (stanowi zatem podatek kapitałowy – capital duty, capital tax) oraz podatkiem od przesunięć majątkowych w.ramach obrotu nie- profesjonalnego3. Obrót profesjonalny (w wykonaniu działalności gospodarczej) jako podlegający opodatkowaniu podatkiem od towarów i.usług jest co do zasady wyłączony z.opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych (choć są wyjątki od tej zasady). Po drugie, podatek od czynności cywilnoprawnych jest w.części zharmonizo- wany przez prawo Unii Europejskiej – w.zakresie, w.jakim stanowi podatek kapi- tałowy oraz odnosi się do tzw. spółek kapitałowych (zob. poniżej pkt.2, rozdział.2 oraz komentarz do art..1 i.1a). Po trzecie, jest on uznawany – w.zależności od ujęcia – za podatek obrotowy4. lub majątkowy. Jego umiejscowienie w.klasyfikacji podatków jest rzeczą niełatwą6.. Ogólnie rzecz biorąc, bardziej trafny wydaje się pierwszy z.wymienionych poglą- dów, wskazujący na obrotowy charakter podatku7. Szczególny jest jednak status 3 Jest „świadczeniem publicznoprawnym obciążającym [nieprofesjonalny] obrót wartościami majątkowymi, dokonujący się na podstawie czynności cywilnoprawnych” – M. Goettel, A. Goettel, Podatek od czynności cywilnoprawnych. Komentarz, Warszawa 2007, s..20. 4 R. Mastalski, Prawo podatkowe, Warszawa 2014, s..584–585 („podatek od niezawodowego obrotu majątkiem”, podatek bezpośredni, niekonsumpcyjny); A. Goettel, Podatek od czynności cywil- noprawnych (w:) Instytucje prawa cywilnego w konstrukcji prawnej podatków, pod red. M. Goettela, M. Lemonnier, Warszawa 2011, s..215; A. Gomułowicz, J. Małecki, Podatki i prawo podatkowe, Warszawa 2011, s..663–664.  Zob. np. P. Smoleń (w:) System prawa finansowego, t..3, Prawo daninowe, pod red. L. Etela, Warszawa 2010, s..329–330. 6 Por. M. Goettel, A. Goettel, Podatek..., s..21–22. 7. Z.zastrzeżeniem, że w.przypadku podatku od czynności cywilnoprawnych ten sam podmiot jest podatnikiem w.ujęciu ekonomicznym i.prawnym (M. Goettel, A. Goettel, Podatek..., s..21) – podatek 13 Rozdział 1. Podatek od czynności cywilnoprawnych – zagadnienia wstępne podatku od czynności cywilnoprawnych jako podatku kapitałowego w.rozumieniu prawa Unii. Podatek kapitałowy stanowi (już zgodnie z.tytułem dotyczących go dyrektyw) „podatek pośredni od gromadzenia kapitału”. Nazwa ta zdradza dwoi- stość podatku: pobierany jest on od dokonania czynności („pośredniość” zostaje tu przyjęta w.tym znaczeniu) powodujących zwiększenie majątku („od gromadzenia kapitału”). W.przypadku podatku kapitałowego dominuje ta druga cecha, czego wyrazem jest między innymi zasada co najwyżej jednokrotnego opodatkowania kapitału. Szczególna jest także natura podatku od czynności cywilnoprawnych w.zakresie, w.jakim obciąża ustanowienie hipoteki; trudno byłoby przyjąć, że ma on w.tym przypadku nadal charakter obrotowy. Niewątpliwie natomiast ważną cechą podatku od czynności cywilnoprawnych jest jego bliski związek z.prawem cywilnym. Przedmiotem opodatkowania tym podatkiem jest dokonanie czynności cywilnoprawnych (czynności prawnych) uję- tych w.katalogu w.art..1 u.p.c.c. Ustawa podatkowa nie zawiera autonomicznych definicji tych czynności – stany faktyczne objęte hipotezami przepisów ustawy o.podatku od czynności cywilnoprawnych zostały ukształtowane przy wykorzy- staniu instytucji prawa cywilnego jako budulca. Mechanizm „osadzenia instytucji cywilnoprawnych w.konstrukcji prawnej” podatku od czynności cywilnopraw- nych polega na „bezpośrednim umiejscowieniu w.polu obowiązku podatkowego – wykształconych na gruncie prawa cywilnego i.tam zdefiniowanych – niektórych czynności prawnych”8.. Widomym znakiem tak ścisłego związku jest sama nazwa podatku9. Mimo braku w.ustawie wyraźnego odesłania, jest oczywiste, że ustawa o.podatku od czynności cywilnoprawnych zapożycza swoją sieć pojęciową z.prawa cywilnego. Jedyną odrębną od prawa cywilnego (czy też szerzej – prawa prywatnego) definicją czynności cywilnoprawnej zawartą w.tej ustawie jest definicja umowy spółki i.jej zmiany (zob. komentarz do art..1). 2. podatek od czynności cywilnoprawnych jako podatek kapitałowy w ro- zumieniu prawa Ue. W.związku z.przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej10. z.dniem 1 maja 2004.r. polski ustawodawca jest związany postanowieniami Trak- od czynności cywilnoprawnych nie jest podatkiem pośrednim, którego ciężar jest przerzucany na konsumenta (R. Mastalski, Prawo..., s..585). 8 A. Goettel, Podatek..., s..216; zob. także: M. Waluga, Ustawa o podatku od czynności cywil- noprawnych. Komentarz, Warszawa 2007, s..19–20; A. Mariański, D. Strzelec, Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych. Ustawa o opłacie skarbowej. Komentarz, Gdańsk 2005, s..15–16 i.n.. 9 Jakkolwiek zakresem opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych objęte są nie tylko czynności cywilnoprawne, ale także czynności procesowe, które zostały z.nimi zrównane jako wywołujące analogiczne skutki prawne; por. S. Bogucki, A. Dumas, W. Stachurski, K. Winiarski, Podatek od czynności cywilnoprawnych. Komentarz dla praktyków, Gdańsk 2014, s..26 (zob..ko- mentarz do art..1). 10 Por. Traktat podpisany w.Atenach w.dniu 16 kwietnia 2003.r. – Akt dotyczący warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki 14 Rozdział 1. Podatek od czynności cywilnoprawnych – zagadnienia wstępne tatów założycielskich i.aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot (obecnie: Unii Europejskiej) i.Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia (acquis communautaire). Na państwach członkowskich – wszystkich ich organach władzy ustawodawczej, wykonawczej i.sądowniczej – spoczywa obowiązek lojalności; tzw. zasada lojalnej współpracy wynika z.art..4 ust..3 TUE11. W.świetle art..91. ust..3 polskiej Konstytucji w.zw. z.art..2 aktu akcesyjnego z.dnia 16 kwietnia 2003.r. prawo Unii ma w.przypadku kolizji pierwszeństwo przed polskim prawem wewnętrznym (w tym przed ustawą) i.jest stosowane bezpośrednio. „Bezsprzecznie podatek od czynności cywilnoprawnych jest podatkiem kapi- tałowym w.rozumieniu dyrektywy 69/335/EWG (zastąpionej z.dniem 1 stycznia 2009.r. dyrektywą 2008/7/WE)”12. Podatek od czynności cywilnoprawnych jako podatek pośredni od gromadzenia kapitału jest podatkiem zharmonizowanym na poziomie Unii Europejskiej. Obecnie jest on uregulowany w.dyrektywie Rady 2008/7/WE z.dnia 12 lutego 2008.r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału13, która z.dniem 1 stycznia 2009.r. zastąpiła dyrektywę Rady 69/335/EWG z.dnia 17 lipca 1969.r. dotyczącą podatków pośrednich od gromadzenia kapita- łu14. Dyrektywa została uchwalona na podstawie art..113 TFUE (dawnego art..93. TWE). Zgodnie z.tym postanowieniem Rada, stanowiąc jednomyślnie, zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą i.po konsultacji z.Parlamentem Europejskim oraz Komitetem Ekonomiczno-Społecznym, uchwala przepisy dotyczące harmo- nizacji ustawodawstw odnoszących się do podatków obrotowych, akcyzy i.innych podatków pośrednich w.zakresie, w.jakim harmonizacja ta jest niezbędna do za- pewnienia ustanowienia i.funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz uniknięcia zakłóceń konkurencji. Stosownie do art..288 TFUE (dawnego art..249 TWE) akapit trzeci dyrektywa wiąże każde państwo członkowskie, do którego jest kierowana, w.odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i.środków. Podatek od czynności cywilnoprawnych to „podatek kapitałowy” w.rozumie- niu dyrektywy 2008/7/WE w.zakresie dotyczącym „wkładów kapitałowych” oraz „spółek kapitałowych” w.rozumieniu dyrektywy. Zgodnie z.regułą interpretacyjną wykładni prounijnej („wykładni zgodnej”, „wykładni przyjaznej dla prawa euro- pejskiego”) przepisy ustawy o.podatku od czynności cywilnoprawnych winny być Słowenii i.Republiki Słowackiej oraz dostosowań w.Traktatach stanowiących podstawę Unii Euro- pejskiej (Dz..Urz. WE L 236 z.23.09.2003, s..17; Dz..U..z.2004.r. Nr.90, poz..864 z.późn. zm.). 11 Zgodnie z.zasadą lojalnej współpracy Unia i.państwa członkowskie wzajemnie się szanują i.udzielają sobie wzajemnego wsparcia w.wykonywaniu zadań wynikających z.Traktatów. Państwa członkowskie podejmują wszelkie środki ogólne lub szczególne właściwe dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z.Traktatów lub aktów instytucji Unii, a.także ułatwiają wypełnianie przez Unię jej zadań i.powstrzymują się od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrażać urzeczywistnieniu celów Unii. 12 Wyrok NSA z.dnia 3 czerwca 2014.r., II FSK 1470/12. 13. Dz..Urz. UE L 46 z.21.02.2008, s..11, z.późn. zm. 14. Dz..Urz. WE L 249 z.03.10.1969, s..25, z.późn. zm. 1 Rozdział 1. Podatek od czynności cywilnoprawnych – zagadnienia wstępne wykładane w.sposób zapewniający ich zgodność z.dyrektywą – „o tyle, o.ile jest to możliwe” (as far as possible); wykładnia taka nie może prowadzić do rezultatu contra legem. Natomiast w.razie niezgodności między tymi przepisami a.dyrektywą 2008/7/WE – tj. poza granicą tego, co osiągalne metodami samej wykładni – należy rozważyć, czy przepisy dyrektywy 2008/7/WE są bezpośrednio skuteczne. Warunki bezpośredniego skutku zostały wypracowane w.orzecznictwie TSUE i.są dobrze znane: przepis (w tym przypadku – dyrektywy) jest wystarczająco jasny, bezwa- runkowy i.nadaje uprawnienia jednostkom. Nie jest dopuszczalne uznanie przepisu prawa UE za bezpośrednio skuteczny na niekorzyść obywatela (podatnika)1. Orzeczenia TSUE wydawane w.trybie prejudycjalnym określają treść i.zakres stosowania aktów prawa pierwotnego i.wtórnego (w tym dyrektyw 69/335/EWG i.2008/7/WE) tak, jak akty te należy i.należało rozumieć i.stosować od momentu ich wejścia w.życie16. Wykładnia ta powinna być respektowana przez organy podatkowe i.sądy administracyjne także przy orzekaniu o.stosunkach prawnych powstałych przed wydaniem orzeczenia Trybunału. 3. Historia. Podatek od czynności cywilnoprawnych jest uregulowany w.usta- wie z.dnia 9 września 2000.r. o.podatku od czynności cywilnoprawnych17. Ustawa ta obowiązuje od 1 stycznia 2001.r. i.została wprowadzona równolegle z.ustawą z.dnia 9 września 2000.r. o.opłacie skarbowej18 (uchyloną i.zastąpioną z.dniem 1.stycznia 2007.r. obecnie obowiązującą ustawą z.dnia 16 listopada 2006.r. o.opła- cie skarbowej)19.. Oba te akty wspólnie zastąpiły wcześniejszą ustawę z.dnia 31 stycznia 1989.r. o.opłacie skarbowej20. W.starej ustawie opłata skarbowa obciążała zarówno czyn- ności w.postępowaniu w.sprawach indywidualnych z.zakresu administracji pań- 1 Por. wyrok NSA z.dnia 20 sierpnia 2014.r., II FSK 3058/13: „Prawo bezpośredniego powo- łania się na dyrektywę zostało przyznane jedynie jednostce, a.nie państwu członkowskiemu. Trzeba też podkreślić, że jednostka ma prawo, a.nie obowiązek stosowania przepisów dyrektywy to zaś oznacza, że nie można stronie zarzucać niedbałości/niestaranności w.sytuacji, gdy jednostka ustala- jąc swoją sytuację prawną uwzględniła jedynie właściwe w.sprawie przepisy prawa krajowego nie analizując swej sytuacji w.kontekście możliwych do zastosowania w.sprawie przepisów dyrektywy; strona działając w.ustawowo statuowanej zasadzie zaufania do państwa i.jego organów ma prawo oczekiwać, że państwo w.sposób prawidłowy dokonuje implementacji regulacji wspólnotowych. Jeszcze raz bowiem należy podkreślić: obowiązek prawidłowej implementacji przepisów dyrektywy obciążą państwo członkowskie, a.nie jednostkę, zaś państwo (organ państwa) nie może powoływać się bezpośrednio na dyrektywę”. 16 Por. wyroki TSUE: z.dnia 22 października 1998.r. w.sprawach połączonych od C-10/97 do C-22/97, IN.CO.GE.’90 i in., Rec. s..I-6307, pkt.23; z.dnia 2 grudnia 1997.r. w.sprawie C-188/95, Fantask i in., Rec. s..I-6783, pkt.36–37. 17 Tekst jedn.: Dz..U..z.2015.r. poz..626. 18 Tekst jedn.: Dz..U..z.2004.r. Nr.253, poz..2532 z.późn. zm. 19 Tekst jedn.: Dz..U..z.2015.r. poz..783 z.późn. zm. 20. Dz..U. Nr.4 poz..23 z.późn. zm.; dalej: ustawa o.opłacie skarbowej z.1989.r. Wraz z.wprowa- dzeniem ustawy o.podatku od czynności cywilnoprawnych w.zakresie opodatkowania zaszły pewne zmiany: zniesiono opodatkowanie umów dzierżawy, najmu i.komisu. 16 Rozdział 1. Podatek od czynności cywilnoprawnych – zagadnienia wstępne stwowej (podania, czynności urzędowe podejmowane na podstawie zgłoszenia lub na wniosek zainteresowanego, zaświadczenia i.zezwolenia wydawane na wniosek zainteresowanego), jak i.czynności cywilnoprawne, a.także dokumenty stwierdza- jące ustanowienie pełnomocnika oraz ich odpisy, weksle i.dokumenty przewozowe. Opłata skarbowa starego typu była więc należnością publicznoprawną o.wybitnie niejednorodnym charakterze: opłaty administracyjnej oraz podatku od gromadzenia kapitału i.przesunięć majątkowych; co więcej, w.zakresie, w.jakim obejmowała czynności cywilnoprawne, wbrew nazwie była ona faktycznie podatkiem (nie wykazywała bowiem cechy ekwiwalentności)21.. Chociaż pozbawione praktycznego sensu byłoby omawianie – poprzez rela- cjonowanie kolejnych aktów prawnych22 – historii opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, to jednak należy zwrócić uwagę na ustawę z.dnia 19.grudnia 1975.r. o.opłacie skarbowej23 (która obowiązywała od 1 stycznia 1976.r. do 28 lutego 1989.r.), a.także rozporządzenie Rady Ministrów z.dnia 16 maja 1983.r. w.sprawie opłaty skarbowej24. Wymienione akty prawne mają znacze- nie wykraczające poza historyczne z.uwagi na treść art..7 ust..1 akapit pierw- szy dyrektywy 69/335/EWG. Przepis ten, w.brzmieniu obowiązującym na dzień przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, stanowił, że „państwa członkowskie zwolnią z.podatku kapitałowego operacje inne niż operacje określone w.art..9, które w.dniu 1 lipca 1984.r. były zwolnione z.podatku lub opodatkowane stawką 0,50 lub niższą”. W.konsekwencji z.praktycznego punktu widzenia zakres i.spo- sób opodatkowania czynności umowy spółki i.jej zmiany (w rozumieniu ustawy o.podatku od czynności cywilnoprawnych) na dzień 1 lipca 1984.r. – a.zatem pod rządami wymienionych aktów prawnych – determinuje możliwość opodatkowania tych czynności obecnie. Właściwy sposób rozumienia powołanego art..7 ust..1. dyrektywy 69/335/EWG stał się przy tym przedmiotem sporów przed sądami administracyjnymi, które doprowadziły do jednego z.„polskich” orzeczeń preju- dycjalnych TSUE (por..rozdział 2). 4. Nowelizacje ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. W.ciągu swojego piętnastoletniego już obowiązywania ustawa o.podatku od czynności cy- wilnoprawnych podlegała licznym zmianom. Najważniejsze nowelizacje zostały przeprowadzone następującymi ustawami: 21 Z. Ofiarski, Ustawy: o opłacie skarbowej, o podatku od czynności cywilnoprawnych. Ko- mentarz, Warszawa 2009, s..218. 22 Historycznie pierwsza regulacja podatku będącego odpowiednikiem obecnego podatku od czynności cywilnoprawnych nastąpiła dekretem z.dnia 3 lutego 1947.r. o.podatku od nabycia praw majątkowych (tekst jedn.: Dz..U..z.191.r. Nr.9, poz..74 z.późn. zm.). Na temat historii opodatkowania opłatą skarbową i.stemplową, a.także podatkiem od nabycia praw majątkowych zob. np.: M..Waluga, Ustawa..., s..9–14; M. Goettel, A. Goettel, Podatek..., s..19–30. 23. Dz..U. Nr.45, poz..226; dalej: ustawa o.opłacie skarbowej z.197.r. 24. Dz..U. Nr.34, poz..161 z.późn. zm.; dalej: rozporządzenie w.sprawie opłaty skarbowej z.1983.r. 17 Rozdział 1. Podatek od czynności cywilnoprawnych – zagadnienia wstępne • ustawą z.dnia 7 czerwca 2002.r. o.zmianie ustawy o.podatku od czynności cywilnoprawnych25, która weszła w.życie 1 stycznia 2003.r. (dalej jako nowe- lizacja z.2003.r.)26; • ustawą z.dnia 19 grudnia 2003.r. o.zmianie ustawy o.podatku od czynności cywilnoprawnych27, która weszła w.życie 30 stycznia 2004.r. i.1 maja 2004.r. (nowelizacja z.2004.r.); • ustawą z.dnia 30 czerwca 2005.r. o.zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o.zmianie niektórych innych ustaw28, która w.tym zakresie weszła w.życie 16 sierpnia 2005.r. (nowelizacja z.2005.r.); • ustawą z.dnia 16 listopada 2006.r. o.zmianie ustawy o.podatku od spadków i.darowizn oraz ustawy o.podatku od czynności cywilnoprawnych29, która weszła w.życie 1 stycznia 2007.r. (nowelizacja z.2007.r.)30; • ustawą z.dnia 7 listopada 2008.r. o.zmianie ustawy o.podatku od czynności cywilnoprawnych31, która weszła w.życie 1 stycznia 2009.r. (nowelizacja z.2009.r.); • ustawą z.dnia 22 stycznia 2010.r. o.zmianie ustawy o.podatku od czynności cywilnoprawnych32, która weszła w.życie 22 kwietnia 2010.r. (nowelizacja z.2010.r.). 5. podatek od czynności cywilnoprawnych jako źródło dochodów gmin. Zgodnie z.art..4 ust..1 pkt.1 lit..h u.d.j.s.t. źródłami dochodów własnych gminy są między innymi wpływy z.podatku od czynności cywilnoprawnych. Zatem chociaż podatek od czynności cywilnoprawnych jest pobierany przez naczelników urzędów skarbowych (jako organy właściwe), to stanowi dochód gmin. Zgodnie z.art..16 u.d.j.s.t. wpływy z.podatku od czynności cywilnoprawnych są przekazywane: 1) od czynności cywilnoprawnych, których przedmiotem jest przeniesienie . własności nieruchomości, prawa użytkowania wieczystego, spółdzielczego włas-. nościowego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z.przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego i.prawa do lokalu w.małym domu mieszkalnym – na rachunek budżetu gminy właściwej ze względu na miejsce położenia nieruchomości; 25. Dz..U. Nr.121, poz..1031. 26 Nowelizacją tą m.in. zniesiono opodatkowanie umów poręczenia. 27. Dz..U..z.2004.r. Nr.6, poz..42. 28. Dz..U. Nr.143, poz..1199.. 29. Dz..U. Nr.222, poz..1629 z.późn. zm. 30 Nowelizacją tą m.in. zniesiono opodatkowanie ustanowienia odpłatnej renty i.małżeńskich umów majątkowych, odstąpiono od zasady solidarnej odpowiedzialności obu (wszystkich) stron umowy oraz wprowadzono sankcyjną stawkę 20 . 31. Dz..U. Nr.209, poz..1319. 32. Dz..U. Nr.44, poz..251. 18 Rozdział 1. Podatek od czynności cywilnoprawnych – zagadnienia wstępne siedzibę; 2) od umowy spółki – na rachunek budżetu gminy, na obszarze której spółka ma 3) od czynności cywilnoprawnych, których przedmiotem jest przeniesienie włas- ności rzeczy ruchomych i.praw majątkowych, niewymienionych w.pkt.1 – na rachunek budżetu gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę nabywcy, a.jeżeli: a) jedynie zbywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w.kraju – na rachunek budżetu gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę zbywcy, b) żadna ze stron nie ma miejsca zamieszkania lub siedziby w.kraju – na ra- chunek budżetu gminy właściwej ze względu na miejsce dokonania czyn- ności; 4) od umowy sprzedaży przedsiębiorstwa albo jego zorganizowanej części – na rachunek budżetu gminy, na obszarze której znajduje się siedziba tego przed- siębiorstwa albo jego zorganizowana część; 5) od pozostałych czynności cywilnoprawnych – na rachunek budżetu gminy, na obszarze której ma siedzibę właściwy miejscowo urząd skarbowy. Organ podatkowy potrąca z.bieżących wpływów należnych gminie kwoty przekazanego jej podatku od spadków i.darowizn lub podatku od czynności cywil- noprawnych, wypłacone podatnikom tytułem zwrotu nadpłaty lub tytułem zwrotu podatku. Jeżeli w.okresie 2 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w.którym dokonano zwrotu nadpłaty lub zwrotu podatku, nie nastąpiło potrącenie całej kwoty wypłaconej podatnikowi, gmina jest zobowiązana do jednorazowego zwrotu nie- należnie otrzymanej kwoty organowi podatkowemu. W.przypadku gdy gmina nie dokona zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty, organ podatkowy wydaje decyzję określającą kwotę zwrotu – do której stosuje się odpowiednio przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa. 6. podatek od czynności cywilnoprawnych jako koszt podatkowy. Wydatek poniesiony na podatek od czynności cywilnoprawnych może stanowić koszt uzy- skania przychodów do celów opodatkowania podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych. Oznacza to, że warunkiem jego zaliczenia do kosztów podatkowych jest jego związek z.przychodami podatkowymi, w.kategoriach wyznaczonych treścią art..15 ust..1 ustawy z.dnia 15 lutego 1992.r. o.podatku dochodowym od osób prawnych33 i.art..22 ust..1 ustawy z.dnia 26 lipca 1991.r. o.podatku dochodowym od osób fizycznych34. Przepisy te kwalifikują jako koszty uzyskania przychodów „koszty poniesione w.celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabez- pieczenia źródła przychodów”. Problematyczne okazuje się zaliczenie do kosztów podatkowych wydatku po- niesionego na podatek od czynności cywilnoprawnych należny z.tytułu wniesienia 33 Tekst jedn.: Dz..U..z.2014.r. poz..851 z.późn. zm. 34 Tekst jedn.: Dz..U..z.2012.r. poz..361 z.późn. zm. 19 Rozdział 1. Podatek od czynności cywilnoprawnych – zagadnienia wstępne lub podwyższenia kapitału zakładowego w.spółce kapitałowej albo wniesienia lub podwyższenia wkładu do spółki osobowej – czyli umowy spółki lub jej zmiany w.rozumieniu art..1 ust..1 pkt.1 lit..k i.pkt.2 w.zw. z.art..1 ust..3 u.p.c.c. (zob. komentarz do art..1). W.pierwszym rzędzie przedmiotem sporów stała się możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z.podwyższeniem kapitału zakładowego, a.wśród nich wydatku poniesionego na zapłatę podatku od czynności cywilnoprawnych. Ostatecznie uchwałą składu 7 sędziów NSA z.dnia 24 stycznia 2011.r., II FPS 6/10 rozstrzygnięto, że „[t]ylko wydatki związane z.emisją nowych akcji, bez których nie jest możliwe podwyższenie przez spółkę akcyjną kapitału zakładowego, nie są kosztami uzyskania przychodów, stosownie do reguł wyrażo- nych w.treści art..12 ust..4 pkt.4 i.art..7 ust..1 i.2 [u.p.d.o.p.]. w.zw. z.art..15 ust..1. tej ustawy”. Do wydatków tych w.uzasadnieniu uchwały zaliczono ten poniesiony na podatek od czynności cywilnoprawnych. Stwierdzono bowiem: „tylko wydatki związane z.emisją nowych akcji, bez których nie jest możliwe podwyższenie przez spółkę akcyjną kapitału zakładowego, nie są kosztami uzyskania przychodów, stosownie do art..12 ust..4 pkt.4 oraz art..7 ust..1 i.2 w.związku z.art..15 ust..1. u.p.d.o.p. Do tego rodzaju wydatków niewątpliwie należy zaliczyć opłaty notarialne, sądowe, podatek od czynności cywilnoprawnych, a.w.przypadku podwyższenia kapitału w.drodze emisji akcji będących przedmiotem oferty publicznej objętych prospektem emisyjnym dodatkowo ponoszone w.związku z.tym opłaty giełdowe, koszty druku dokumentów akcyjnych, koszty sporządzenia, drukowania oraz dys- trybucji prospektu emisyjnego lub jego skróconej wersji oraz koszty oferowania papierów wartościowych”. Uchwała ta uznaje ten wydatek za poniesiony na osiągnięcie przychodu zwol- nionego od podatku – jako taki przepisy ustawy o.podatku dochodowym od osób prawnych traktują „przychód otrzymany na utworzenie lub powiększenie kapi- tału zakładowego, funduszu udziałowego albo funduszu założycielskiego, albo funduszu statutowego w.banku państwowym, albo funduszu organizacyjnego ubezpieczyciela”. Rozwijając tezy tej uchwały (chociaż poza jej bezpośrednim przedmiotem), orzecznictwo nie uznaje za koszt podatkowy wspólników podatku od czynności cywilnoprawnych zapłaconego z.tytułu zawarcia lub zmiany umowy spółki oso- bowej – wniesienia lub podwyższenia wkładu do takiej spółki. Stanowisko takie NSA zajął między innymi w.wyroku z.dnia 20 stycznia 2015.r., II FSK 3068/12: „w przypadku wniesienia wkładu na pokrycie udziału w.spółce z.ograniczoną od- powiedzialnością umowa spółki musi określać ilość i.wartość nominalną udziałów przyznanych w.zamian za wkład rzeczowy (art..158 §.1 k.s.h.). Wymogu takiego nie przewidziano w.przypadku spółek osobowych, co oznacza, że wspólnik nie otrzymuje w.zamian żadnych udziałów w.kapitale spółki. Biorąc pod uwagę treść definicji przychodu określoną w.art..11 ust..1 [u.p.d.o.f.] oraz fakt, iż wniesienie wkładu jest dla wspólnika nieekwiwalentne, uznać należy, że wniesienie tego 20 Rozdział 1. Podatek od czynności cywilnoprawnych – zagadnienia wstępne wkładu nie powoduje powstania po stronie wspólnika przychodu podlegające- go opodatkowaniu. W.konsekwencji wniesienie wkładu do spółki osobowej jest neutralne podatkowo. Z.tej przyczyny, skoro z.wniesieniem wkładu nie wiąże się powstanie przychodu ani po stronie wnoszącego taki wkład, ani po stronie spółki, to tym samym nie jest możliwe uznanie uiszczonego w.związku z.tą czynnością podatku od czynności cywilnoprawnych za koszt uzyskania przychodu”3. Należy uznać, że stanowisko to dotyczy wspólników spółek osobowych nie- zależnie od tego, czy są oni opodatkowani podatkiem dochodowym od osób fi- zycznych czy podatkiem dochodowym od osób prawnych – w.obu przypadkach bowiem wniesienie wkładu do takiej spółki jest neutralne podatkowo (nie powoduje powstania przychodu)36.. Chociaż stanowisko takie – zarówno w.odniesieniu do spółek kapitałowych, jak i.w.odniesieniu do spółek osobowych – należy uznać za niepoprawne, to zyskało ono pewne wsparcie w.literaturze37. Nie ma również perspektyw na jego rychłą zmianę. 7. Nowelizacja z 2016 r. Ważne zmiany ustawy o.podatku od czynności cywilnoprawnych wynikają z.ustawy z.dnia 25 czerwca 2015.r. o.zmianie ustawy o.samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw38. Nowelizacja ta w.zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych wejdzie w.życie w.dniu 1 stycznia 2016.r. Zgodnie z.przepisem przejściowym, zawartym w.art..50 ust..2 nowelizacji, do opo- datkowania czynności cywilnoprawnych, z.tytułu których obowiązek podatkowy powstał przed 1 stycznia 2016.r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W.poniższym komentarzu będą sygnalizowane zmiany ustawy wynikające z.nowelizacji (zwanej „nowelizacją z.2016.r.”). 3 Por. także wyroki NSA z.dnia 6 lutego 2014.r., II FSK 1385/12 i.II FSK 1386/12; z.dnia 9.października 2012.r., II FSK 420/11; z.dnia 3 czerwca 2014.r., II FSK 1550/12 i.z.dnia 1 paździer- nika 2014.r., II FSK 2399/12. 36 Orzecznictwo milczy na temat możliwości rozpoznania kosztu z.tytułu podatku od czyn- ności cywilnoprawnych przy zbyciu udziału spółkowego w.spółce osobowej. Na możliwość taką wskazuje np. J. Obidowski, Konsekwencje podatkowe wnoszenia wkładów do spółek osobowych, M. Pod. 2014, nr 2. 37 „Wydatek ten wiąże się z.wniesieniem wkładu niepieniężnego do spółki niebędącej osobą prawną. Wydatek dotyczył zatem bezpośrednio czynności, która z.mocy prawa jest objęta zwolnie- niem przedmiotowym. Wprawdzie późniejsze wykorzystanie aportu stwarza możliwość uzyskania przychodu, jednakże przedmiotowy wydatek został poniesiony w.związku z.wniesieniem aportu, nie zaś jego wykorzystaniem” – K. Kanka, Możliwość zaliczenia PCC zapłaconego w związku z wniesieniem wkładu niepieniężnego do spółki osobowej jako koszt uzyskania przychodu przez jej wspólników, M. Pod. 2015, nr 1. 38. Dz..U. poz..1045. 21 Rozdział 2. Dyrektywa Rady 2008/7/WE z.dnia 12 lutego 2008.r. dotycząca podatków... Dyrektywa rady 2008/7/We z dnia 12 lutego 2008 r. dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału rozdział 2 1. Dyrektywa 2008/7/We. Podstawowym aktem prawnym Unii Europejskiej mającym znaczenie dla opodatkowania polskim podatkiem od czynności cywil- noprawnych – w.zakresie, w.jakim jest on podatkiem pośrednim od gromadzenia kapitału (podatkiem kapitałowym) – jest obecnie dyrektywa 2008/7/WE. Zastąpiła ona dyrektywę 69/335/EWG. Dyrektywa 69/335/EWG miała na celu wspieranie swobodnego przepływu kapitału, uważanego za podstawowy warunek stworzenia unii gospodarczej, po- siadającej cechy zbliżone do rynku wewnętrznego. W.przypadku podatków od gromadzenia kapitału dążenie do realizacji tego celu oznacza zniesienie podatków pośrednich dotychczas obowiązujących w.państwach członkowskich i.stosowanie w.ich miejsce podatku pobieranego tylko jeden raz w.obrębie wspólnego rynku i.w.tej samej wysokości we wszystkich państwach członkowskich39. Celem dyrek- tywy 69/335/EWG była: 1) harmonizacja obowiązujących w.państwach członkow- skich podatków od gromadzenia kapitału oraz 2) zapobieżenie nakładaniu przez państwa członkowskie innych podobnych podatków40. Dyrektywa ta była wielokrotnie zmieniana: w.1973.r. dyrektywą 73/79/EWG41. i.dyrektywą 73/80/EWG42, w.1974.r. dyrektywą 74/553/EWG43, wreszcie w.1985.r. dyrektywą 85/303/EWG4445. Wraz z.tą ostatnią zmianą przyznano państwom człon- kowskim możliwość zwolnienia od podatku kapitałowego wszystkich lub nie- których czynności objętych zakresem dyrektywy i.wprowadzono zwolnienie dla czynności dotychczas opodatkowanych według obniżonych stawek. Tym samym 39 Zob. motyw szósty dyrektywy i.wyroki TS: z.dnia 9 października 2014.r. w.sprawie C-299/13, Gielen, dotychczas nieopublikowany w.Zbiorze, pkt.20; z.dnia 1 października 2009.r. w.sprawie C-569/07, HSBC Holdings i Vidacos Nominees, Zb. Orz. s..I-9047, pkt.28; z.dnia 11 listopada 1999.r. w.sprawie C-350/98, Henkel Hellas, Rec. s..I-8013, pkt.3; z.dnia 2 grudnia 1997.r. w.sprawie C-188/95, Fantask i in., Rec. s..I-6783, pkt.2; z.dnia 11 czerwca 1996.r. w.sprawie C-2/94, Denkavit, Rec. s..I-2827, pkt.16. 40 Zob. np. wyrok TSUE z.dnia 20 kwietnia 1993.r. w.sprawach połączonych C-71/91 i.C-178/91, Ponente Carni i Cispadana Costruzioni, Rec. s..I-1915, pkt.19–20; B.J.M. Terra, P.J. Wattel, European Tax Law, Alphen aan den Rijn, The Netherlands 2012, s..563. 41. Dz..Urz. WE L 103 z.18.04.1973, s..13.. 42. Dz..Urz. WE L 103 z.18.04.1973, s..1. 43. Dz..Urz. WE L 303 z.13.11.1974, s..9. 44. Dz..Urz. WE L 156 z.15.06.1985, s..23. 45 Dla podatku kapitałowego znaczenie miały również postanowienia aktów przystąpienia: punkt VI.1 załącznika I do Aktu przystąpienia z.1972.r. (Dz..Urz. WE L 73 z.27.03.1972, s..93); punkt VI.1 załącznika I do Aktu przystąpienia z.1979.r. (Dz..Urz. WE L 291 z.19.11.1979, s..95); punkt V.1 załącznika I do Aktu przystąpienia z.1985.r. (Dz..Urz. WE L 302 z.15.11.1985, s..167); punkt XI.B.I.1 załącznika I do Aktu przystąpienia z.1994.r. (Dz..Urz. WE C 241 z.29.08.1994, s..196); punkt 9.1 załącznika II do Aktu przystąpienia z.2003.r. (Dz..Urz. UE L 236 z.23.09.2003, s..555). 22 Rozdział 2. Dyrektywa Rady 2008/7/WE z.dnia 12 lutego 2008.r. dotycząca podatków... dyrektywa przestała wymagać opodatkowania podatkiem kapitałowym jakichkol- wiek operacji. Po raz pierwszy stwierdzono także, że podatek kapitałowy powinien zostać zniesiony oraz implicite przyjęto zasadę standstill, zgodnie z.którą podatek raz zniesiony przez państwo członkowskie nie może zostać ponownie wprowadzony (por. poniżej). Od tamtej pory datuje się trend stopniowego wycofywania podatku kapitałowego w.państwach członkowskich46. Obecnie podatek ten obowiązuje w.zaledwie 5 z.nich (spośród 28)47.. Dyrektywa 2008/7/WE zapewniła obowiązującym przepisom przejrzystość (wielokrotne zmiany negatywnie odbiły się na komunikatywności dyrektywy 69/335/EWG), ale także nadała regulacji zmienioną strukturę i.w.pewnym stop- niu zmienioną treść. Stanowi ona zatem tzw. recast dyrektywy 69/335/EWG. W.szczególności jest ona w.zamierzeniu kolejnym krokiem na drodze do całkowi- tego zniesienia podatku kapitałowego – w.porównaniu z.dyrektywą 69/335/EWG nakłada bowiem ściślejsze ograniczenia na uprawnienia państw członkowskich do utrzymania tego podatku48. Dyrektywa 2008/7WE co do zasady weszła w.życie 12 marca 2008.r. (z termi- nem transpozycji jej postanowień do krajowych porządków prawnych upływającym 31 grudnia 2008.r.), natomiast jej art..1, 2, 6, 9, 10 i.11 obowiązują od 1 stycznia 2009.r. 2. cele dyrektywy. Cel dyrektywy 2008/7/WE objaśnia jej preambuła. Stwier- dza ona, że „[p]odatki pośrednie od gromadzenia kapitału, to znaczy podatki kapi- tałowe (podatki naliczane od wkładów kapitałowych do spółek i.przedsiębiorstw, opłata stemplowa od papierów wartościowych oraz podatek od działań restruktu- ryzacyjnych) niezależnie od tego, czy działania te są związane z.podwyższeniem kapitału czy nie, powodują nierówne traktowanie, podwójne opodatkowanie i.dys- proporcje, które zakłócają swobodny przepływ kapitału. To samo dotyczy innych podatków pośrednich o.takich samych cechach jak podatek kapitałowy i.opłata stemplowa od papierów wartościowych” (motyw 2) oraz że „[k]onsekwencje go- spodarcze podatku kapitałowego są niekorzystne dla łączenia i.rozwoju przedsię- biorstw; takie konsekwencje są szczególnie szkodliwe przy obecnej koniunkturze gospodarczej, w.której istnieje potrzeba uznania wspierania inwestycji za nadrzędny priorytet” (motyw 4). Dlatego „w interesie rynku wewnętrznego leży ujednolicenie prawodawstwa dotyczącego podatków pośrednich od gromadzenia kapitału, tak 46 B.J.M. Terra, P.J. Wattel, European Tax..., s..564. 47 Państwa te to: Austria, Cypr, Grecja, Polska, Portugalia (Austria zniesie podatek od 1 stycznia 2016.r.). 48 Por. komunikat Komisji Europejskiej dotyczący zniesienia podatku kapitałowego z.dnia 4.grudnia 2006.r., IP/06/1673, a.także uzasadnienie przygotowanego przez Komisję projektu dy- rektywy Rady w.sprawie podatków pośrednich od gromadzenia kapitału z.dnia 4 grudnia 2006.r. 2006/0253 (CNS), s..2–3; http://www.europarl.europa.eu/registre/docs_autres_institutions/commis- sion_europeenne/com/2006/0760/COM_COM(2006)0760_EN.pdf lub http://eur-lex.europa.eu/legal- content/PL/TXT/?uri=COM:2006:0760:FIN. Ostatecznie przyjęta dyrektywa 2008/7/WE jest nieco mniej ambitna od jej projektu przygotowanego przez Komisję. 23 Rozdział 2. Dyrektywa Rady 2008/7/WE z.dnia 12 lutego 2008.r. dotycząca podatków... aby w.możliwie największym stopniu wyeliminować czynniki, które mogą zakłó- cać warunki konkurencji lub utrudniać swobodny przepływ kapitału” (motyw 3). Ujednolicenia tego dokonuje dyrektywa 2008/7/WE. Preambuła nie pozostawia wątpliwości, że najlepszym rozwiązaniem było- by zniesienie podatku kapitałowego (motyw 5). Uznaje jednak, że rozwiązanie to jest nie do zaakceptowania przez niektóre państwa członkowskie – dlatego państwom tym pozostawia się możliwość dalszego nakładania podatku kapita- łowego na wszystkie lub część operacji. Jest to możliwe przy założeniu stoso- wania w.jednym i.tym samym państwie jednolitej stawki podatku, niemożności ponownego wprowadzenia podatku po jego uprzednim zniesieniu przez państwo członkowskie (motyw 6), a.także nienaliczania podatku więcej niż raz (motyw.7). . Nie powinny być nakładane żadne inne podatki pośrednie od gromadzenia kapitału (poza podatkiem kapitałowym), a.w.szczególności opłata stemplowa od papierów wartościowych, bez względu na pochodzenie takich papierów wartościowych i.bez względu na to, czy reprezentują one kapitał własny spółki, czy kapitał po- życzkowy (motyw 9). Jak słusznie pisze P. Selera, „preambuła do dyrektywy 2008/7/WE nie pozo- stawia złudzeń, że dyrektywa stanowi kompromis pomiędzy dążeniem Unii do wy- eliminowania w.państwach członkowskich podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (bez względu na nazwę i.sposób nakładania tych podatków) a.fiskalizmem państw członkowskich”49. Warto dodać, że kompromis ten zdecydowanie faworyzu- je zniesienie podatku, o.którego „niekorzystnych skutkach” dyrektywa wypowiada się kategorycznie. W.konsekwencji przepisy dyrektywy 2008/7/WE, a.pośrednio przepisy krajowe w.zakresie objętym tą dyrektywą, powinny być odczytywane przez pryzmat niedwuznacznej intencji prawodawcy Unii, by w.możliwie największym stopniu ograniczyć nakładanie podatków kapitałowych. 3. Klauzula standstill. Klauzula standstill (zwana także zasadą stałości lub kontynuacji) w.pierwszym rzędzie zakazuje nakładania podatku kapitałowego, który nie był pobierany w.określonej w.dyrektywie dacie odniesienia. Dzień ten to dla dyrektywy 69/335/EWG, obowiązującej w.dniu przystąpienia Polski do UE, 1 lipca 1984.r.50, natomiast w.świetle dyrektywy 2008/7/WE – 1 stycznia 2006.r. (por. art..7 ust..1 tej dyrektywy). Jak trafnie ujmuje to orzecznictwo polskich sądów administracyjnych, zasada ta „oznacza możliwość «poruszania się» przez państwo członkowskie, przy ustanawianiu obciążeń podatkowych lub ustalaniu ich wysokości, jedynie w.ramach status.quo istniejącego w.dacie wskazanej normą prawa wspólnotowego [prawa Unii]”1. Właściwe rozumienie daty odniesienia 49 P. Selera, Glosa do wyroku TS z dnia 12 listopada 2009 r., C-441/08, Vademecum Doradcy Podatkowego. 50 Ściślej: niedozwolone jest opodatkowanie operacji, które w.dniu 1 lipca 1984.r. były zwol- nione z.podatku lub opodatkowane stawką 0,50 lub niższą. 1 Wyroki NSA: z.dnia 21 stycznia 2015.r., II FSK 2968/12; z.dnia 9 stycznia 2015.r., II FSK 2984/12; z.dnia 16 grudnia 2014.r., II FSK 2682/12 i.inne. 24 Rozdział 2. Dyrektywa Rady 2008/7/WE z.dnia 12 lutego 2008.r. dotycząca podatków... zostało objaśnione w.szczególności w.wyroku TSUE w.polskiej sprawie C-372/10, . PAK-Holdco52 (por. omówienie poniżej). Zasada stałości wzbrania także państwu członkowskiemu pobierania podatku kapitałowego w.sytuacji, gdy wprawdzie podatek ten był nakładany w.dacie od- niesienia, ale został następnie zniesiony. Zakazuje ona zatem ponownego wprowa- dzania podatku raz zniesionego. Zakaz ten można wyrazić przy pomocy formuły: „raz nieopodatkowane, zawsze nieopodatkowane”. Wreszcie zasada ta stoi na przeszkodzie podwyższeniu stawki opodatkowania podatkiem kapitałowym (nawet w.granicach, które są ogólnie dopuszczalne) po tym, jak ta została obniżona. Ma ona zatem kilka równie ważnych aspektów. Ze względu na drugi z.tych aspektów dla uprawnienia państwa członkowskiego do nakładania podatku kapitałowego znaczenie zachowuje nadal także data 1 lipca 1984.r. – mimo że dyrektywa 69/335/EWG przestała już obowiązywać. Jeżeli bowiem Polska zobowiązana była do odstąpienia od nakładania podatku wraz z.przystąpieniem do Unii, to nawet jeśli tego nie uczyniła, należy uznać (kontrfak- tycznie, ale zgodnie z.zasadą effect utile), że podatek został zniesiony – a.zatem nie może zostać przywrócony. Do czasu zmiany wprowadzonej dyrektywą 85/303/EWG zasada stałości była zawarta w.dyrektywie 69/335/EWG tylko implicite. Także po tej zmianie przepis dyrektywy (art..7 ust..1 i.23) nakazywał zwolnienie z.podatku kapitałowego ope- racji, które w.dniu 1 lipca 1984.r. były zwolnione z.podatku lub opodatkowane stawką 0,50 lub niższą (w stosunku do innych czynności Trybunał pozostawił państwom członkowskim wybór – mogły one je opodatkować jednolitą stawką nieprzekraczającą 1 lub nie stosować wobec nich podatku). Odnosił się on zatem tylko do pierwszego z.omówionych wyżej aspektów zasady, pomijając pozostałe. Trybunał wywiódł ją w.wyroku z.dnia 11 listopada 1999.r. w.sprawie C-350/98, Henkel Hellas (pkt.22); wcześniej uczynił to rzecznik generalny w.tej samej spra- wie54. Uwarunkowania prawne i.faktyczne tej sprawy były szczególne; jednakże sama zasada została następnie zgeneralizowana. Także Komisja Europejska w.uzasadnieniu projektu dyrektywy Rady w.sprawie podatków pośrednich od gromadzenia kapitału z.dnia 4 grudnia 2006.r. 2006/0253 (CNS) uznała, że cel dyrektywy 69/335/EWG, zwłaszcza po jej zmianie w.1985.r., domyślnie zobowiązuje do przestrzegania zasady standstill w.pełnym zakresie (por. s..2 i.7). 52 Wyrok TSUE z.dnia 16 lutego 2012.r. w.sprawie C-372/10, PAK-Holdco, opublikowany w.Zbiorze elektronicznym. 3 Artykuł 7 ust..1 i.2 dyrektywy 69/335/EWG stanowił: „1. Państwa członkowskie zwolnią z.podatku kapitałowego operacje, inne niż operacje określone w.art..9, które w.dniu 1 lipca 1984.r. były zwolnione z.podatku lub opodatkowane stawką 0,50 lub niższą. (...) 2. Państwa członkowskie mogą zwolnić z.podatku kapitałowego wszystkie operacje inne niż określone w.ust..1 lub naliczyć od nich podatek o.jednolitej stawce nieprzekraczającej 1 ”. 54 Opinia z.dnia 9 września 1999.r., pkt.17–21. 25 Rozdział 2. Dyrektywa Rady 2008/7/WE z.dnia 12 lutego 2008.r. dotycząca podatków... Stanowisko takie Trybunał zajął także w.wyroku w.polskiej sprawie C-212/10, Logstor ROR Polska (por. omówienie poniżej). Trybunał wskazał, że po tym, jak zgodnie z.wykładnią dokonaną przez sąd odsyłający Rzeczpospolita Polska zre- zygnowała z.dniem przystąpienia do Unii Europejskiej z.tego opodatkowania, nie miała już prawa go później przywrócić. Artykuł 4 ust..2 dyrektywy 69/335/EWG, którego brzmienie odwołuje się do pojęcia ciągłości, należy bowiem interpretować w.świetle celu wskazanego w.motywach drugim i.trzecim dyrektywy 85/303, jakim jest ograniczenie, a.nawet zniesienie podatku kapitałowego. Z.motywu trzeciego dyrektywy wynika, że z.punktu widzenia owego celu tylko trudności budżetowe, jakie napotkałyby państwa członkowskie w.razie zniesienia podatku kapitałowego, uzasadniają możliwość jego utrzymania przez te państwa, które nie zaniechały jego pobierania. Zawarte w.art..4 ust..2 dyrektywy 69/335/EWG sformułowanie „mogą (...) nadal podlegać podatkowi kapitałowemu” należy więc interpretować w.ten. sposób, że możliwość opodatkowania przez państwa członkowskie wymienionych w.owym ustępie czynności podatkiem kapitałowym wymaga nie tylko, by były one opodatkowane w.rozumieniu tego przepisu na podstawie przepisów krajowych obowiązujących w.dniu 1 lipca 1984.r., lecz także by podlegały następnie opo- datkowaniu w.sposób nieprzerwany. W.przeciwnym razie państwo członkowskie nie może powoływać się na utratę przychodów jako na uzasadnienie utrzymania podatku kapitałowego. Wskazanie w.art..4 ust..2 dyrektywy 69/335/EWG daty 1 lipca 1984.r. nie upoważnia więc państw członkowskich, które w.owym dniu poddawały omawiane czynności opodatkowaniu podatkiem kapitałowym, do po- nownego wprowadzenia takiego podatku po jego zniesieniu. Byłoby to sprzeczne z.brzmieniem wspomnianego przepisu, a.także z.celem omawianej dyrektywy, jakim jest ograniczenie, a.nawet zniesienie podatku kapitałowego. W.związku z.powyższym państwo członkowskie, które po dniu 1 lipca 1984.r. zwolniło zgod- nie z.art..7 ust..2 dyrektywy 69/335/EWG określone czynności z.opodatkowania podatkiem kapitałowym, nie może ponownie wprowadzić takiego podatku od tych czynności (pkt.35–39). Stanowisko to zostało także potwierdzone w.najnowszym orzecznictwie TSUE. W.wyroku z.dnia 12 czerwca 2014.r. w.sprawie C-377/13, Ascendi Beiras Litoral e Alta56 Trybunał stwierdził, że „[p]onieważ art..4 ust..1 i.art..7 ust..1 i.2 dyrektywy 69/335 nie odnoszą się wyraźnie do sytuacji podatku zniesionego, a.następnie po- nownie wprowadzonego po dniu 1 lipca 1984.r., należy odwołać się do wykładni teleologicznej rozważanych przepisów, poszukując celów, dla których zostały one ustanowione” (pkt.48). Posiłkując się treścią motywów drugiego i.trzeciego tej dyrektywy, Trybunał orzekł, że „[w]skazanie w.art..7 ust..1 akapit pierwszy (...) daty 1 lipca 1984.r. nie upoważnia więc państw członkowskich, które w.owym  Wyrok TSUE z.dnia 16 czerwca 2011.r. w.sprawie C-212/10, Logstor ROR Polska, Zb..Orz. 56 Wyrok TSUE z.dnia 12 czerwca 2014.r. w.sprawie C-377/13, Ascendi Beiras Litoral e Alta, dotychczas nieopublikowany w.Zbiorze, pkt.1.. s..I-5453. 26 Rozdział 2. Dyrektywa Rady 2008/7/WE z.dnia 12 lutego 2008.r. dotycząca podatków... dniu poddawały omawiane czynności opodatkowaniu podatkiem kapitałowym według stawki wyższej od 0,5 , do ponownego wprowadzenia takiego podatku po jego zniesieniu. Wolą prawodawcy unijnego było bowiem zniesienie podat-. ku kapitałowego, a.możliwość jego utrzymania jest tylko wyjątkiem uzasadnionym obawą utraty przez państwa członkowskie dochodów budżetowych. Nawet jeśli utrata dochodów budżetowych mogła uzasadniać utrzymanie podatku kapitałowe- go po dniu 1 lipca 1984.r., w.granicach określonych w.art..7 ust..2 wspomnianej dyrektywy, nie mogła ona uzasadniać ponownego wprowadzenia takiego podatku” (pkt.50). Obecnie zasada standstill jest wyrażona wprost w.dyrektywie 2008/7/WE. Jak głosi motyw 6 dyrektywy, „[p]aństwo członkowskie, które podejmie decyzję o.nienakładaniu podatku kapitałowego na wszystkie lub niektóre operacje objęte niniejszą dyrektywą, nie powinno mieć możliwości ponownego wprowadzenia takich podatków”. W.art..7 ust..1 dyrektywa wskazuje 1 stycznia 2006.r. jako datę odniesienia – państwo członkowskie, które w.tym dniu naliczało podatek od wkładów kapitałowych, może go w.dalszym ciągu naliczać, pod warunkiem, że jest on zgodny z.art..8–14. Z.art..7 ust..2–5 dyrektywy wynika natomiast, że jeżeli w.jakimkolwiek momencie po tym dniu państwo członkowskie przestanie naliczać podatek kapitałowy lub przyzna zwolnienie na mocy art..13, nie może go ponownie wprowadzić7. Reguła ta dotyczy zarówno ogólnego zniesienia podatku kapitałowego, jak i.jego zniesienia tylko w.stosunku do określonych czynności (określonych wkładów kapitałowych). Z.kolei art..8 ust..2 dyrektywy stanowi, że stosowana przez państwo członkowskie stawka nie może przekraczać stosowanej w.dniu 1 stycznia 2006.r.; w.przypadku gdy po tej dacie państwo obniży stawkę, nie może ponownie wprowadzić stawki wyższej. Zasada standstill ma istotne znaczenie dla zakresu opodatkowania polskim podatkiem od czynności cywilnoprawnych (zob. komentarz do art..1 i.2). 4. Zasada jednokrotnego opodatkowania kapitału. Drugą z.ważnych zasad rządzących opodatkowaniem podatkiem kapitałowym jest zasada maksymalnie jednokrotnego opodatkowania kapitału (zakaz podwójnego opodatkowania wkła- dów kapitałowych). Zasada ta była wyrażona w.motywie szóstym dyrektywy . 69/335/EWG58; obecnie artykułuje ją (nadając jej szerszy zakres) motyw 7: „[k]oncepcja wewnętrznego rynku zakłada, że podatek od gromadzenia kapitału w.ramach wewnętrznego rynku przez spółkę lub przedsiębiorstwo nie może być naliczany więcej niż jeden raz. W.związku z.tym, jeżeli państwo członkowskie 7 Zob. także wyrok z.dnia 22 kwietnia 2015.r. w.sprawie C-357/13, Drukarnia Multipress, dotychczas nieopublikowany w.Zbiorze, pkt.34. 58 A także w.przepisach dyrektywy, zwłaszcza w.art..2 i.6; por. m.in. wyroki TSUE: z.dnia 12 stycznia 2006.r. w.sprawie C-494/03, Senior Engineering Investments, Zb. Orz. s..I-525, pkt.26; z.dnia 18 marca 1993.r. w.sprawie C-280/91, Viessmann, Rec. s..I-971, pkt.19–21; z.dnia 16 maja 2002.r. w.sprawie C-508/99, Palais am Stadtpark, Rec. s..I-4455, pkt.30; z.dnia 12 listopada 2009.r. w.sprawie C-441/08, Elektrownia Pątnów II, Zb. Orz. s..I-10799. 27 Rozdział 2. Dyrektywa Rady 2008/7/WE z.dnia 12 lutego 2008.r. dotycząca podatków... posiadające prawo do nałożenia podatku nie nakłada podatku kapitałowego na niektóre lub wszystkie operacje objęte niniejszą dyrektywą, żadne inne państwo członkowskie nie może nałożyć podatku na te operacje”. Zasadę tę odzwierciedla kilka szczegółowych reguł: • wyłączenia z.podstawy opodatkowania, w.tym przewidziane dla opodatkowa- nej wcześniej: sumy aktywów przeznaczonych na podwyższenie kapitału oraz sumy pożyczek konwertowanych na kapitał (art..12), • zakaz opodatkowania wkładów kapitałowych podatkiem pośrednim innym niż • rozdział kompetencji podatkowych w.zakresie podatku kapitałowego między podatek kapitałowy (art..5), państwa członkowskie (art..10), • a nawet uwolnienie od podatku kapitałowego operacji restrukturyzacyjnych (art..4). Jak się jednak wydaje, zasada ta ma głębię wykraczającą poza konkretne wy- mienione powyżej reguły, na które się przekłada. Może ona stanąć na przeszkodzie opodatkowaniu podatkiem kapitałowym (lub innym, pobieranym od wkładów kapitałowych) operacji, jeżeli opodatkowanie takie prowadziłoby do podwójnego obciążenia podatkiem tego samego kapitału (w znaczeniu przedmiotowym czy też funkcjonalnym, a.niekoniecznie podmiotowym, tj. u.tego samego podatnika – tej samej spółki; por. drugą tezę wyroku w.sprawie C-372/10, PAK-Holdco9. i.pkt.36–37 uzasadnienia tego wyroku). 5. Struktura dyrektywy 2008/7/We. Dyrektywa 2008/7/WE dzieli się na cztery rozdziały: rozdział I „Przedmiot i.zakres”, rozdział II „Przepisy ogólne”, rozdział III „Przepisy szczególne” oraz rozdział IV „Przepisy końcowe”. Zawiera również trzy załączniki: załącznik I „Wykaz spółek, o.których mowa w.art..2 ust..1. lit..a” (tj. podstawowej kategorii tzw. spółek kapitałowych w.rozumieniu dyrek- tywy – spółek, do których dyrektywa ma zastosowanie); załącznik II „Uchylona dyrektywa wraz z.wykazem jej kolejnych zmian” (tj. dyrektywa 69/335/EWG) oraz załącznik III „Tabela korelacji” (między dyrektywą 2008/7/WE a.dyrektywą 69/335/EWG). Tekst dyrektywy został przytoczony na końcu tego komentarza. Poniższe uwa- gi mają za zadanie tekst ten uprzystępnić poprzez prześledzenie skomplikowanej architektury dyrektywy. 6. Zakres przedmiotowy dyrektywy 2008/7/We. Jak wynika to z.jej tytułu, preambuły i.art..1, dyrektywa 2008/7/WE dotyczy podatków pośrednich od gro- madzenia kapitału, tj. nakładanych w.odniesieniu do: a) wkładu kapitałowego do 9 „Artykuł 5 ust..3 tiret pierwsze dyrektywy 69/335, który wyłącza z.podstawy opodatkowania «sumę aktywów należących do spółki kapitałowej, które są przeznaczone na podwyższenie kapitału i.które już zostały objęte podatkiem kapitałowym», należy interpretować w.ten sposób, że ma on zastosowanie niezależnie od tego, czy chodzi o.aktywa spółki, której kapitał ulega podwyższeniu, czy.o.te aktywa, które pochodzą od innej spółki i.podwyższyły ten kapitał”. 28 Rozdział 2. Dyrektywa Rady 2008/7/WE z.dnia 12 lutego 2008.r. dotycząca podatków... spółek kapitałowych; b) działań restrukturyzacyjnych z.udziałem spółek kapitało- wych; c) emisji niektórych papierów wartościowych lub obligacji. W.art..7 ust..1 dyrektywa zrównuje dwa określenia: „podatek od wkładów kapitałowych” oraz „podatek kapitałowy”. 7. Mechanizm dyrektywy 2008/7/We. Mechanizm ten daje się opisać for- mułą: • państwa członkowskie nie mogą nakładać na spółki kapitałowe żadnych po- datków pośrednich od operacji wymienionych w.art..5, • z wyjątkiem opłat i.podatków wymienionych w.art..6 (w tym podatku od wartości dodanej), • chyba że operacją opodatkowaną jest wkład kapitałowy, od którego dane państwo członkowskie naliczało ten podatek w.dniu 1 stycznia 2006.r., przy zachowaniu warunków, o.których mowa w.art..7 ust..2–5 i.art..8–14, a.nakła- danym podatkiem jest podatek kapitałowy. Systematyka (wewnętrzna organizacja) dyrektywy 2008/7/WE odzwierciedla ten mechanizm, ujmując w.rozdziale II „Przepisy ogólne” zasadę nieopodatkowania operacji angażujących kapitał, natomiast w.rozdziale III „Przepisy szczególne” regulując wyjątek od tej zasady, przewidziany dla wkładów kapitałowych. Artykuł 5 zakazuje nakładania na spółki kapitałowe podatku pośredniego w.każdej formie w.odniesieniu do wymienionych w.nim działań, które dzielą się na objęte zakazem bezwzględnym (określone w.art..5 ust..1 lit..b–e oraz ust..2) oraz względnym, tj. podlegającym uchyleniu na mocy wyjątku wynikającego z.art..7. ust..1 (art..5 ust..1 lit..a). W.konsekwencji tzw. wkłady kapitałowe (które definiuje art..3) mogą nadal podlegać opodatkowaniu podatkiem od wkładów kapitałowych do spółek kapitałowych („podatkiem kapitałowym”), jeżeli państwo członkowskie naliczało taki podatek w.dniu 1 stycznia 2006.r. Opodatkowanie to może się jednak odbywać wyłącznie na zasadach i.warunkach określonych w.artykułach: od art..7. ust..2 do art..14 włącznie. Dozwolonym podatkiem kapitałowym jest taki tylko, który spełnia wymienione w.tych przepisach przesłanki. W.takich warunkach można opodatkować tylko wkłady kapitałowe; zezwo- lenie to nie obejmuje pozostałych operacji wymienionych w.art..5. Nie obejmuje zwłaszcza działań restrukturyzacyjnych (art..5 ust..1 lit..e w.zw. z.art..4). W.ich przypadku prawodawca unijny uznał, że ewentualny podatek byłby szczególnie niepożądany. Jak wynika z.orzecznictwa Trybunału, „[z]godnie z.celami [dyrektywy] zakaz opodatkowania operacji gromadzenia kapitału znajduje zastosowanie również do operacji niewymienionych wyraźnie w.tym zakazie, w.sytuacji gdy taki podatek powoduje opodatkowanie transakcji stanowiącej integralną część ogólnej czynności z.punktu widzenia gromadzenia kapitału”60. 60 Wyrok TSUE z.dnia 9 października 2014.r. w.sprawie C-299/13, Isabelle Gielen, dotychczas nieopublikowany w.Zbiorze, pkt.26. 29 Rozdział 2. Dyrektywa Rady 2008/7/WE z.dnia 12 lutego 2008.r. dotycząca podatków... 8. Kluczowe definicje – „spółka kapitałowa”. Dla zrozumienia treści dyrek- tywy kluczowe znaczenie mają definicje jej pojęć autonomicznych zawarte w.roz- dziale I: definicje „spółki kapitałowej” (art..2), „wkładu kapitałowego” (art..3) oraz „działań restrukturyzacyjnych” (art..4). Terminy te
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Podatek od czynności cywilnoprawnych. Komentarz
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: