Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00199 009795 7506264 na godz. na dobę w sumie
Podpis elektroniczny w obrocie prawnym - ebook/pdf
Podpis elektroniczny w obrocie prawnym - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 316
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-2506-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Publikacja poświęcona jest skomplikowanym technologiom informatycznym oraz zawiłym regulacjom prawnym uwierzytelniania dokumentów elektronicznych za pomocą podpisu elektronicznego. Temat pracy przedstawiono w trzech aspektach: ogólnopoglądowym, techniczno-organizacyjnym i formalnoprawnym. Zasadniczą część książki poświęcono wyróżnieniu i omówieniu zwykłego, bezpiecznego oraz kwalifikowanego podpisu elektronicznego w świetle ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym oraz w nawiązaniu do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 13 grudnia 1999 r. o wspólnotowej infrastrukturze podpisów elektronicznych.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Podpis elektroniczny w obrocie prawnym Jacek Janowski monografi e Redakcja: Lilianna Rudnik Wydawca: Justyna Kossak Sk³ad, ³amanie: Grzegorz Sztok; Faktoria Wyrazu Sp. z o.o. © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2007 ISBN: 978-83-7526-190-5 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Wydawnictw Książkowych i Czasopism Prawniczych 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. (022) 535 80 00 Redakcja Książek 31-156 Kraków, ul. Zacisze 7 tel. (012) 630 46 00 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa www.profinfo.pl Druk i oprawa: Sowa — Druk na życzenie, www.sowadruk.pl, tel. (022) 431 81 40 Ochrona konsumenta w świetle ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży Spis treści Wykaz skrótów........................................................................................1 Akty.prawne....................................................................................................1 Czasopisma......................................................................................................16 Inne...................................................................................................................17 Od autora..............................................................................................................19 Wstęp.....................................................................................................................21 Rozdział I Podpis i jego rodzaje..........................................................................................2 1.. Pojęcie.podpisu.w.ogólności....................................................................2 1.1.. Wstępny.opis.podpisu...............................................................................2 1.2.. Struktura.podpisu......................................................................................26 1.3.. Istota.podpisu.............................................................................................27 1.4.. Sposoby.definiowania.podpisu...............................................................28 1... Konsekwencje.prawne.różnego.ujęcia.podpisu...................................28 1.6.. Funkcje.podpisu.........................................................................................29 1.7.. Rola.podpisu...............................................................................................31 1.8.. Rodzaje.podpisów.....................................................................................32 2.. Podpis.własnoręczny.................................................................................33 2.1.. Definicja.podpisu.własnoręcznego.........................................................33 2.2.. Podpis.własnoręczny.a.inne.sposoby.znakowania...............................34 2.3.. Zastępcze.postacie.podpisu......................................................................3 2.4.. Parafy............................................................................................................3 2... Kopia.podpisu.własnoręcznego...............................................................36 2.6.. Wymogi.pewności.podpisu.własnoręcznego........................................36  Spis treści 3.. Podpis.elektroniczny.................................................................................37 3.1.. Definicja.podpisu.elektronicznego.........................................................37 3.2.. Rodzaje.podpisów.elektronicznych........................................................38 3.3.. Ujęcia.podpisu.elektronicznego..............................................................40 3.4.. Interpretacja.ujęć.podpisu.elektronicznego..........................................41 3... Zastosowanie.ściśle.pojętego.podpisu.elektronicznego......................42 4.. Podpis.własnoręczny.a.podpis.elektroniczny.......................................43 4.1.. Pojawienie.się.podpisu.elektronicznego.obok.podpisu. własnoręcznego..........................................................................................43 4.2.. Rozróżnienie.podpisu.elektronicznego.i.własnoręcznego.................44 4.3.. Cechy.wspólne.podpisu.elektronicznego.i.własnoręcznego..............4 4.4.. Cechy.różne.podpisu.elektronicznego.i.własnoręcznego...................47 4... Posługiwanie.się.podpisem.elektronicznym.i.podpisem. własnoręcznym..........................................................................................48 4.6.. Podpis.własnoręczny.i.elektroniczny.a.pieczęć....................................49 4.7.. Istota.różnicy.pomiędzy.podpisem.elektronicznym.. a.własnoręcznym.......................................................................................0 Rozdział II Technologia i organizacja podpisu elektronicznego..................................3 1.. Mechanizm.podpisu.elektronicznego....................................................3 1.1.. Podstawowe.elementy.działania.podpisu.elektronicznego................3 1.2.. Zasadnicze.etapy.obsługi.podpisu.elektronicznego............................ 1.3.. Bezpieczeństwo.podpisu.elektronicznego.............................................6 1.4.. Zastosowanie.technologii.podpisu.elektronicznego............................8 2.. Algorytm.kryptograficzny.a.podpis.elektroniczny..............................9 2.1.. Kryptologia.................................................................................................9 2.2.. Szyfrowanie.i.deszyfrowanie.dokumentu.............................................9 2.3.. Elementy.kryptosystemu.podpisu.elektronicznego............................60 2.4.. Algorytm.kryptograficzny........................................................................61 2... Kryptografia.asymetryczna......................................................................62 2.6.. Standardy.algorytmów.kryptograficznych...........................................64 3.. Funkcja.skrótu.a.podpis.elektroniczny...................................................6 3.1.. Przyspieszenie.szyfrowania.za.pomocą.funkcji.skrótu.......................6 3.2.. Istota.funkcji.skrótu...................................................................................6 3.3.. Legalna.definicja.funkcji.skrótu..............................................................66 3.4.. Funkcja.skrótu.SHA–I................................................................................66 3... Wykorzystanie.funkcji.skrótu.w.podpisie..............................................67 3.6.. Weryfikacja.podpisu.elektronicznego.przez.porównanie.skrótów.......68 3.7.. Analogia.pomiędzy.skrótem.a.odciskiem.palca....................................68 6 Spis treści 4.. Składanie.i.weryfikacja.podpisu.elektronicznego................................69 4.1.. Etapy.składania.i.weryfikacji.podpisu.elektronicznego......................69 4.2.. Podpisanie.i.nadanie.dokumentu.elektronicznego..............................70 4.3.. Wielokrotny.podpis.elektroniczny..........................................................72 4.4.. Odbieranie.i.weryfikowanie.dokumentu.elektronicznego.................72 .. Zaufana.strona.trzecia...............................................................................74 .1.. Pojęcie.infrastruktury.klucza.publicznego.............................................74 .2.. Pojęcie.zaufanej.strony.trzeciej.klucza.publicznego............................7 .3.. Uczestnicy.posługiwania.się.podpisem.elektronicznym.....................7 .4.. Modele.infrastruktury.klucza.publicznego...........................................76 ... Rola.urzędów.certyfikacji.........................................................................77 .6.. Hierarchia.urzędów.certyfikacji..............................................................77 .7.. Uwierzytelnianie.się.urzędów.certyfikacji.............................................78 6.. Certyfikat.podpisu.elektronicznego.......................................................79 6.1.. Rodzaje.certyfikatów.................................................................................79 6.2.. Zastosowanie.certyfikatu.do.podpisu.elektronicznego.......................79 6.3.. Definicja.certyfikatu.podpisu.elektronicznego.....................................80 6.4.. Składniki.certyfikatu.podpisu.elektronicznego....................................81 6... Wykorzystywanie.certyfikatu.podpisu.elektronicznego.....................82 6.6.. Proces.wystawiania.certyfikatu.podpisu.elektronicznego..................82 6.7.. Polityka.certyfikacji....................................................................................83 Rozdział III Prawna regulacja podpisu elektronicznego.................................................84 1.. Przebieg.prawnej.regulacji.podpisu.elektronicznego..........................84 1.1.. Ryzyko.uznania.podpisu.elektronicznego.............................................84 1.2.. Podpis.elektroniczny.w.społeczeństwie.informacyjnym....................8 1.3.. Historia.prawnej.regulacji.podpisu.elektronicznego...........................8 1.4.. Pierwszy.akt.prawny.o.podpisie.elektronicznym................................87 1... Modele.prawnej.regulacji.podpisu.elektronicznego............................88 1.6.. Modelowe.prawo.UNCITRAL.................................................................89 1.7.. Prawna.regulacja.podpisu.a.ustalanie.pochodzenia.. i.prawdziwości.oświadczeń......................................................................90 2.. Podpis.elektroniczny.w.Europie..............................................................91 2.1.. Dyrektywa.UE.o.podpisie.elektronicznym............................................91 2.2.. Charakterystyka.dyrektywy.o.podpisie.elektronicznym....................92 2.3.. Zasady.naczelne.dyrektywy.o.podpisie.elektronicznym....................93 2.4.. Definicja.podpisu.elektronicznego.w.dyrektywie.o.podpisie. elektronicznym...........................................................................................94 7 Spis treści 2... Stosowanie.podpisu.elektronicznego.w.dyrektywie.o.podpisie. elektronicznym...........................................................................................96 2.6.. Zobowiązanie.państw.członkowskich.UE.............................................97 3.. Przepisy.polskie.o.podpisie.elektronicznym.........................................98 3.1.. Wprowadzenie.przepisów.o.podpisie.elektronicznym.......................98 3.2.. Cele.ustawowej.regulacji.podpisu.elektronicznego.............................99 3.3.. Zakres.unormowania.podpisu.elektronicznego.................................100 3.4.. Zasady.unormowania.podpisu.elektronicznego................................101 3... Rodzaje.podpisów.elektronicznych.w.prawie.polskim.....................102 3.6.. Szczególne.unormowania.podpisu.elektronicznego.........................103 Rozdział IV Zwykły podpis elektroniczny.......................................................................106 1.. Pojęcie.zwykłego.podpisu.elektronicznego.........................................106 1.1.. Definicja.zwykłego.podpisu.elektronicznego.....................................106 1.2.. Zakres.definicji.zwykłego.podpisu.elektronicznego.........................108 1.3.. Funkcje.zwykłego.podpisu.elektronicznego.......................................109 1.4.. Rodzaje.zwykłych.podpisów.elektronicznych...................................110 2.. Składanie.zwykłego.podpisu.elektronicznego...................................111 2.1.. Definicja.składania.podpisu.elektronicznego.....................................111 2.2.. Osoba.składająca.podpis.elektroniczny...............................................113 2.3.. Dane.służące.do.składania.podpisu.elektronicznego........................11 2.4.. Urządzenia.służące.do.składania.podpisu.elektronicznego.............116 3.. Weryfikacja.zwykłego.podpisu.elektronicznego................................117 3.1.. Definicja.weryfikacji.podpisu.elektronicznego..................................117 3.2.. Podmiot.weryfikujący.podpis.elektroniczny.......................................118 3.3.. Dane.służące.do.weryfikacji.podpisu.elektronicznego.....................119 3.4.. Urządzenia.służące.do.weryfikacji.podpisu.elektronicznego..........120 4.. Certyfikat.zwykły.....................................................................................120 4.1.. Pojęcie.certyfikatu.zwykłego..................................................................120 4.2.. Wydawanie.certyfikatów.zwykłych......................................................121 4.3.. Ważność.certyfikatów.zwykłych...........................................................123 4.4.. Informacja.o.ważności.certyfikatu.zwykłego......................................124 4... Modele.zaufania.certyfikatom...............................................................12 4.6.. Poświadczenie.elektroniczne.................................................................126 4.7.. Zaświadczenie.certyfikacyjne................................................................127 .. Usługi.certyfikacyjne...............................................................................128 .1.. .Definicja.usług.certyfikacyjnych..........................................................128 .2.. Świadczenie.usług.certyfikacyjnych.....................................................128 8 Spis treści .3.. Podmioty.świadczące.usługi.certyfikacyjne........................................129 .4.. Odbiorcy.usług.certyfikacyjnych..........................................................130 ... Znakowanie.czasem................................................................................131 .6.. Rola.znacznika.czasu...............................................................................133 .7.. Inne.usługi.certyfikacyjne......................................................................13 Rozdział V Bezpieczny podpis elektroniczny................................................................137 1.. Pojęcie.bezpiecznego.podpisu.elektronicznego..................................137 1.1.. Szczególna.postać.podpisu.elektronicznego.......................................137 1.2.. Definicja.bezpiecznego.podpisu.elektronicznego..............................138 1.3.. Neutralność.technologiczna.definicji.bezpiecznego.. podpisu.elektronicznego........................................................................139 1.4.. Bezpieczny.podpis.elektroniczny.a.biometria....................................140 1... Cechy.bezpiecznego.podpisu.elektronicznego...................................141 2.. Składanie.bezpiecznego.podpisu.elektronicznego............................142 2.1.. Unormowanie.składania.bezpiecznego.. podpisu.elektronicznego........................................................................142 2.2.. Dane.służące.do.składania.bezpiecznego.. podpisu.elektronicznego........................................................................143 2.3.. Cechy.danych.służących.do.składania.. bezpiecznego.podpisu.elektronicznego...............................................144 2.4.. Bezpieczne.urządzenia.służące.do.składania.. podpisu.elektronicznego........................................................................146 2... Kontrola.nad.urządzeniami.służącymi.do.złożenia.. bezpiecznego.podpisu.elektronicznego...............................................147 2.6.. Dostępność.bezpiecznych.urządzeń.służących.do.składania.. podpisu.elektronicznego........................................................................149 2.7.. Składniki.bezpiecznych.urządzeń.służących.do.składania.. podpisu.elektronicznego........................................................................149 2.8.. Wymagania.dotyczące.komponentu.technicznego............................10 2.9.. Bezpieczna.ścieżka.uwierzytelnienia....................................................11 2.10..Masowe.składanie.bezpiecznego.podpisu.elektronicznego.............12 3.. Weryfikacja.bezpiecznego.podpisu.elektronicznego.........................13 3.1.. Przebieg.weryfikacji.bezpiecznego.podpisu.elektronicznego..........13 3.2.. Dane.służące.do.weryfikacji.bezpiecznego.podpisu.. elektronicznego........................................................................................1 3.3.. Bezpieczne.urządzenia.służące.do.weryfikacji.podpisu. elektronicznego........................................................................................16 9 Spis treści 3.4.. Składniki.bezpiecznych.urządzeń.służących.. do.weryfikacji.podpisu.elektronicznego..............................................17 3... Potwierdzenie.danych.służących.do.weryfikacji.. bezpiecznego.podpisu.elektronicznego...............................................18 3.6.. Wyniki.weryfikacji.bezpiecznego.podpisu.elektronicznego............19 3.7.. Wpływ.ważności.certyfikatu.na.wyniki.weryfikacji.. bezpiecznego.podpisu.elektronicznego...............................................160 Rozdział VI Kwalifikowany podpis elektroniczny.........................................................162 1.. Pojęcie.kwalifikowanego.podpisu.elektronicznego...........................162 1.1.. Definicja.kwalifikowanego.podpisu.elektronicznego........................162 1.2.. Wymagania.gwarantujące.pewność.kwalifikowanego.. podpisu.elektronicznego........................................................................163 1.3.. Kwalifikowany.certyfikat........................................................................164 1.4.. Udostępnienie.kwalifikowanego.certyfikatu......................................16 1... Obowiązek.wskazania.lub.podania.kwalifikowanego.certyfikatu.....166 1.6.. Obligatoryjna.zawartość.kwalifikowanego.certyfikatu.....................167 1.7.. Fakultatywna.zawartość.kwalifikowanego.certyfikatu.....................169 1.8.. Format.kwalifikowanego.certyfikatu....................................................170 2.. Ważność.kwalifikowanego.certyfikatu.................................................172 2.1.. Przypadki.wyłączenia.albo.ograniczenia.ważności.. kwalifikowanego.certyfikatu..................................................................172 2.2.. Przypadki.unieważnienia.kwalifikowanego.certyfikatu...................173 2.3.. Unieważnienie.kwalifikowanego.certyfikatu.. z.powodu.utraty.pełnej.zdolności.do.czynności.prawnych.............174 2.4.. Unieważnienie.kwalifikowanego.certyfikatu.. w.razie.upublicznienia.klucza.prywatnego.........................................174 2... Unieważnienie.certyfikatu.kwalifikowanego.na.wniosek................17 2.6.. Zawieszenie.kwalifikowanego.certyfikatu..........................................176 2.7.. Przebieg.zawieszenia.lub.unieważnienia.certyfikatu........................177 2.8.. Wpływ.ważności.kwalifikowanego.certyfikatu.na.skuteczność. kwalifikowanego.podpisu.elektronicznego.........................................178 2.9.. Lista.unieważnionych.i.zawieszonych.certyfikatów.........................179 3.. Kwalifikowane.podmioty.świadczące.usługi.certyfikacyjne............181 3.1.. Systemy.świadczenia.usług.certyfikacyjnych.....................................181 3.2.. Definicja.kwalifikowanego.podmiotu.świadczącego.usługi. certyfikacyjne............................................................................................182 3.3.. Uprawnienia.kwalifikowanego.podmiotu.świadczącego.. usługi.certyfikacyjne................................................................................183 10 Spis treści 3.4.. Obowiązki.kwalifikowanego.podmiotu.świadczącego.usługi. certyfikacyjne............................................................................................18 3... Obowiązek.opracowania.polityki.certyfikacji.....................................187 3.6.. Obowiązek.zachowania.tajemnicy.......................................................189 3.7.. Obowiązek.archiwizacji..........................................................................190 3.8.. Udostępnianie.danych.osobowych.właścicieli.certyfikatów. kwalifikowanych......................................................................................192 4.. Uzyskanie.statusu.kwalifikowanego.podmiotu.. świadczącego.usługi.certyfikacyjne......................................................194 4.1.. Dopuszczenie.do.świadczenia.kwalifikowanych.usług. certyfikacyjnych.......................................................................................194 4.2.. Akredytacja.podmiotów.świadczących.usługi.certyfikacyjne..........19 4.3.. Wpis.do.rejestru.kwalifikowanych.podmiotów.. świadczących.usługi.certyfikacyjne......................................................196 4.4.. Wydawanie.zaświadczeń.certyfikacyjnych.........................................198 4... Dane.służące.do.składania.poświadczenia.elektronicznego............199 4.6.. Dane.służące.do.weryfikacji.poświadczenia.elektronicznego.........200 4.7.. Rodzaje.zaświadczeń.certyfikacyjnych................................................201 4.8.. Powierzenie.zadań.przez.ministra.właściwego.. do.spraw.gospodarki...............................................................................202 .. Nadzór.nad.kwalifikowanymi.podmiotami.świadczącymi.. usługi.certyfikacyjne................................................................................203 .1.. Narzędzia.nadzoru.nad.podmiotami.świadczącymi.usługi. certyfikacyjne............................................................................................203 .2.. Niezgodna.z.prawem.działalność.podmiotów.świadczących.. usługi.certyfikacyjne................................................................................20 .3.. Unieważnienie.zaświadczenia.certyfikacyjnego................................206 6.. Umowa.o.wydanie.certyfikatu.kwalifikowanego...............................208 6.1.. Warunki.wydania.certyfikatu.kwalifikowanego.................................208 6.2.. Umowa.o.wydanie.certyfikatu..............................................................208 6.3.. Strony.umowy.o.wydanie.certyfikatu..................................................209 6.4.. Obowiązek.informacyjny.wystawcy.certyfikatu................................210 6... Zgoda.na.wykorzystywanie.danych.do.weryfikacji.podpisu. elektronicznego........................................................................................211 6.6.. Forma.umowy.o.wydanie.certyfikatu..................................................212 6.7.. Ważność.umowy.o.wydanie.certyfikatu..............................................213 7.. Odpowiedzialność.związana.ze.świadczeniem.usług. certyfikacyjnych.......................................................................................214 7.1.. Ogólny.zakres.zastosowania.odpowiedzialności.podmiotu. świadczącego.usługi.certyfikacyjne......................................................214 11 Spis treści 7.2.. Przypadki.zastosowania.odpowiedzialności.podmiotu.. świadczącego.usługi.certyfikacyjne......................................................216 7.3.. Odpowiedzialność.w.razie.przekroczenia.warunków.. certyfikatu..................................................................................................217 7.4.. Odpowiedzialność.z.tytułu.prawdziwości.danych.zawartych. w.certyfikacie............................................................................................218 Rozdział VII Obrót prawny z wykorzystaniem podpisu elektronicznego..................219 1.. Skutki.prawne.podpisu.elektronicznego.............................................219 1.1.. Rola.podpisu.elektronicznego.w.obrocie.prawnym..........................219 1.2.. Implementacja.prawa.międzynarodowego.........................................220 1.3.. Idea.zrównania.podpisu.elektronicznego.i.własnoręcznego...........222 1.4.. Sposoby.rozumienia.dokumentu.elektronicznego.............................223 1... Zasada.równoważności.podpisu.elektronicznego.............................224 1.6.. Istota.skutków.prawnych.podpisu.elektronicznego..........................22 1.7.. Zróżnicowanie.zastosowania.podpisów.elektronicznych................226 1.8.. Skuteczność.w.czasie.złożenia.kwalifikowanego.podpisu. elektronicznego........................................................................................227 1.9.. Skutek.prawny.złożenia.zwykłego.podpisu.elektronicznego..........228 1.10..Moc.dowodowa.niekwalifikowanego.podpisu.elektronicznego.....230 1.11..Sprawdzenie.skuteczności.danych.opatrzonych.. kwalifikowanym.podpisem.elektronicznym.......................................231 1.12..Skutki.prawne.znakowania.czasem......................................................234 1.13..Zastosowanie.unormowań.skutków.prawnych.. znakowania.czasem.................................................................................236 2.. Domniemania.dotyczące.chwili.złożenia.. podpisu.elektronicznego........................................................................238 2.1...Rodzaje.domniemań.dotyczących.podpisu.elektronicznego...........238 2.2...Domniemanie.integralności.danych.....................................................239 2.3...Domniemanie.dotyczące.osoby.uwidocznionej.. w.certyfikacie............................................................................................240 2.4...Domniemanie.dotyczące.urządzeń.i.danych......................................241 2....Domniemanie.dotyczące.chwili.złożenia.podpisu.. elektronicznego........................................................................................242 3...Moc.dowodowa.dokumentu.elektronicznego....................................24 3.1...Pojęcie.dowodu.w.podpisie.elektronicznym.......................................24 3.2...Problemy.wykorzystania.dokumentów.wprowadzanych.. do.sieci........................................................................................................246 12 Spis treści 3.3...Moc.dowodowa.w.zależności.od.rodzaju.podpisu.. elektronicznego........................................................................................248 3.4...Dokument.urzędowy.i.dokument.prywatny......................................249 3....Dowód.istnienia.danych.w.określonym.czasie...................................21 3.6...Dowód.elektroniczny.w.postępowaniu.cywilnym............................23 3.7...Dowód.elektroniczny.w.postępowaniu.administracyjnym.............24 3.8... Niezaprzeczalność.autorstwa.i.zapoznania.się.z.dokumentem..........24 4...Złożenie.podpisu.elektronicznego.przez.osobę.nieuprawnioną.......26 4.1...Posłużenie.się.podpisem.przez.osobę.nieuprawnioną......................26 4.2...Prawnokarna.ocena.użycia.podpisu.elektronicznego.przez.. osobę.nieuprawnioną.w.ustawie.o.podpisie.elektronicznym..........28 4.3...Prawnokarna.ocena.użycia.podpisu.elektronicznego.przez.. osobę.nieuprawnioną.w.kodeksie.karnym..........................................260 4.4...Prawnocywilna.ocena.użycia.podpisu.elektronicznego.przez.. osobę.nieuprawnioną..............................................................................262 4....Dobrowolne.udostępnienie.urządzeń.i.danych.do.składania. podpisu......................................................................................................263 4.6...Samowolne.przejęcie.danych.i.urządzeń.do.składania.. podpisu.elektronicznego........................................................................264 4.7... Prawnoadministracyjna.ocena.użycia.podpisu.elektronicznego.. przez.osobę.nieuprawnioną.......................................................................26 4.8...Odpowiedzialność.za.sfałszowanie.znacznika.czasu........................266 ...Podpis.elektroniczny.w.obrocie.prawnym..........................................268 .1...Możliwości.posługiwania.się.dokumentami.elektronicznymi.. przed.wejściem.w.życie.ustawy.o.podpisie.elektronicznym............268 .2...Możliwości.posługiwania.się.dokumentami.elektronicznymi.. po.wejściu.w.życie.ustawy.o.podpisie.elektronicznym.....................269 .3...Ograniczenia.zastosowania.dokumentu.elektronicznego................270 .4...Podpis.elektroniczny.w.prawie.cywilnym...........................................271 ....Podpis.elektroniczny.w.prawie.papierów.wartościowych...............272 .6...Podpis.elektroniczny.w.prawie.administracyjnym............................274 .7...Podpis.elektroniczny.w.prawie.podatkowym.....................................27 .8...Zastosowanie.podpisu.elektronicznego.do.faktur.............................277 .9...Podpis.elektroniczny.w.kontroli.finansowej.......................................278 .10..Podpis.elektroniczny.w.kontaktach.z.PFRON–em............................279 6...Podpis.elektroniczny.a.forma.czynności.prawnej..............................280 6.1...Elektroniczne.czynności.prawne...........................................................280 6.2...Forma.prawna.elektronicznej.czynności.prawnej..............................281 6.3...Postać.elektroniczna.i.forma.elektroniczna.w.przepisach.................283 13 Spis treści 6.4...Elektroniczna.postać.a.elektroniczna.forma.oświadczenia.woli........284 6....Obligatoryjne.zastosowanie.podpisu.elektronicznego.....................28 6.6...Złagodzenie.wymogu.stosowania.kwalifikowanego.podpisu. elektronicznego........................................................................................287 6.7...Konstytutywna.rola.podpisu.elektronicznego....................................288 6.8...Stanowiska.w.zakresie.zastosowania.kwalifikowanego.. podpisu.elektronicznego........................................................................290 6.9...Sytuacje.zastosowania.podpisu.elektronicznego...............................291 6.10..Elektroniczna.postać.formy.szczególnej.pisma.z.datą.pewną............292 7...Elektroniczny.obrót.notarialny..............................................................293 7.1...Istota.elektronicznego.obrotu.notarialnego.........................................293 7.2...Elektroniczny.akt.notarialny..................................................................29 7.3...Udział.notariusza.w.elektronicznym.obrocie.prawnym...................296 7.4...Konieczność.posługiwania.się.elektronicznymi.środkami. komunikacji.przez.notariuszy................................................................297 7....Problemy.związane.z.elektronicznym.aktem.notarialnym...............298 7.6...Zasięg.formalny.elektronicznego.obrotu.prawnego..........................298 Zakończenie.......................................................................................................301 Bibliografia........................................................................................................30 Literatura.podstawowa................................................................................30 Literatura.uzupełniająca..............................................................................30 Literatura.pozostała......................................................................................306 Akty prawne......................................................................................................311 Podstawowe.akty.prawne...........................................................................311 Uzupełniające.akty.prawne........................................................................311 Pozostałe.akty.prawne..............................................................................312 Ochrona konsumenta w świetle ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży Wykaz skrótów Akty prawne DPE —.dyrektywa.Parlamentu.Europejskiego.i.Rady.z.13.grudnia.1999.r.. w.sprawie.wspólnotowych.ram.w.zakresie.podpisów.elektronicznych. k.c. —.ustawa.z.dnia.23.kwietnia.1964.r..—.Kodeks.cywilny,.Dz..U..Nr.16,. poz..93.z.późn..zm. k.p.a. —.ustawa.z.dnia.14.czerwca.1960.r..—.Kodeks.postępowania.admini­ stracyjnego,.tekst.jedn..Dz..U..z.2000.r..Nr.98,.poz..1071.z.późn..zm.. k.p.c. —.ustawa.z.dnia.17.listopada.1964.r..—.Kodeks.postępowania.cywil­ nego,.Dz..U..Nr.43,.poz..296.z.późn..zm.. k.p.k. —.ustawa.z.dnia.6.czerwca.1997.r..—.Kodeks.postępowania.karnego,. Dz..U..Nr.89,.poz...z.późn..zm. pr. bank. —.ustawa.z.dnia.29.sierpnia.1997.r..—.Prawo.bankowe,.tekst.jedn.. Dz..U..z.2002.r..Nr.72,.poz..66.z.późn..zm.. pr. not. —.ustawa.z.dnia.14.lutego.1991.r..—.Prawo.o.notariacie,.tekst.jedn.. Dz..U..z.2002.r..Nr.42,.poz..369.z.późn..zm. pr.p.o.p.w. —.ustawa.z.dnia.21.sierpnia.1997.r..—.Prawo.o.publicznym. obrocie.papierami.wartościowymi,.tekst.jedn..Dz..U..z.2002.r..Nr.49,. poz..447.z.późn..zm..(uchylony) pr. zam. publ. —.ustawa.z.dnia.29.stycznia.2004.r..—.Prawo.zamówień.pub­ licznych,.Dz..U..Nr.19,.poz..177.z.późn..zm. ROWTiO —.rozporządzenie.Rady.Ministrów.z.dnia.7.sierpnia.2002.r..w.spra­ wie.określenia.warunków.technicznych.i.organizacyjnych.dla.kwali­ fikowanych.podmiotów.świadczących.usługi.certyfikacyjne,.polityk. certyfikacji.dla.kwalifikowanych.certyfikatów.wydawanych.przez.te. podmioty.oraz.warunków.technicznych.dla.bezpiecznych.urządzeń. służących.do.składania.i.weryfikacji.podpisu.elektronicznego. 1 Wykaz skrótów u.f.i. —.ustawa.z.dnia.27.maja.2004.r..o.funduszach.inwestycyjnych,.Dz..U.. Nr.146,.poz..146.z.późn..zm. u.g.t. —.ustawa.z.dnia.26.października.2000.r..o.giełdach.towarowych,.tekst. jedn..Dz..U..z.200.r..Nr.121,.poz..1019.z.późn..zm. u.o.d.o. —.ustawa.z.dnia.29.sierpnia.1997.r..o.ochronie.danych.osobowych,. tekst.jedn..Dz..U..z.2002.r..Nr.101,.poz..926 u.o.n.p.k. —.ustawa.z.dnia.2.marca.2000.r..o.ochronie.niektórych.praw.kon­ sumentów.oraz.o.odpowiedzialności.za.szkodę.wyrządzoną.przez. produkt.niebezpieczny,.Dz..U..z.2002.r..Nr.22,.poz..271.z.późn..zm.. u.o.p. —.ustawa.z.dnia.29.sierpnia.1997.r..—.Ordynacja.podatkowa,.tekst. jedn..Dz..U..z.200.r..Nr.8,.poz..60.z.późn..zm.. u.p.e. —.ustawa.z.dnia.18.września.2001.r..o.podpisie.elektronicznym,. Dz..U..Nr.130,.poz..140.z.późn..zm.. u.p.t. i u. —.ustawa.z.dnia.11.marca.2004.r..o.podatku.od.towarów.i.usług,. u.s.d.g. —.ustawa.z.dnia.2.lipca.2004.r..o.swobodzie.działalności.gospodar­ Dz..U..Nr.4,.poz..3 czej,.Dz..U..Nr.173,.poz..1807. u.s.u.s. —.ustawa.z.dnia.13.października.1998.r..o.systemie.ubezpieczeń. społecznych,.tekst.jedn..Dz..U..z.2007.r..Nr.11,.poz..74 u.ś.u.d.e. —.ustawa.z.dnia.18.lipca.2002.r..o.świadczeniu.usług.drogą.elek­ u.u.i.g. —.ustawa.z.dnia.14.lutego.2003.r..o.udostępnianiu.informacji.go­ troniczną,.Dz..U..Nr.144,.poz..1204. spodarczych,.Dz..U..Nr.0,.poz..424 u.z.n.k. —.ustawa.z.dnia.16.kwietnia.1993.r..o.zwalczaniu.nieuczciwej.kon­ kurencji,.tekst..jedn..Dz..U..z.2003.r..Nr.13,.poz..103 Czasopisma BIB —.Biuletyn.Bankowy Gaz. Sąd. —.Gazeta.Sądowa KPP —.Kwartalnik.Prawa.Prywatnego NŻG —.Nowe.Życie.Gospodarcze PB —.Prawo.Bankowe PPH —.Przegląd.Prawa.Handlowego Pr. Sp. —.Prawo.Spółek Pr. UE —.Prawo.Unii.Europejskiej Prok. i Pr. —.Prokuratura.i.Prawo 16 Wykaz skrótów Prz. Pod. —.Przegląd.Podatkowy Prz. Sąd..—.Przegląd.Sądowy PUG —.Przegląd.Ustawodawstwa.Gospodarczego SE —.Sejm St. Prawn. —.Studia.Prawnicze TPP —.Transformacje.Prawa.Prywatnego. Zesz. Nauk. USz. —.Zeszyty.Naukowe.Uniwersytetu.Szczecińskiego Inne CTI —.cyfrowe.techniki.informacyjne ENI —.elektroniczne.nośniki.informacji EOP —.elektroniczny.obrót.prawny IPE —.instrumenty.pieniądza.elektronicznego PN —.Polskie.Normy ŚKE —.środki.komunikacji.elektronicznej UE —.Unia.Europejska Od autora Niniejsza.praca.dotyczy.techniczno–organizacyjnej.oraz.formalno– prawnej.problematyki.podpisu.elektronicznego.jako.nieodzownego.instru­ mentu.w.budowie.nowoczesnego.społeczeństwa.informacyjnego..Podpis. elektroniczny.stanowi.zarazem.podstawowe.narzędzie.kształtowania.się. nowych.stosunków.w.dziedzinie.elektronicznego.obrotu.prawnego..Cho­ ciaż.jego.wdrożenie.wciąż.napotyka.trudności.i.opory,.to.jednak.bez.jego. zastosowania.nie.wydaje.się.możliwy.dalszy.szybki.rozwój.społeczny.i.go­ spodarczy.. W.zamyśle.autora.praca.ma.być.systematycznym.i.syntetycznym.wy­ kładem.podstawowych.zagadnień,.które.można.już.dziś.zaliczyć.do.prawa. podpisu.elektronicznego..Ich.układ.i.zakres.nie.jest.podyktowany.logiką. regulacji.prawnych,.ale.wynika.z.przyjętych.założeń.metodologicznych.no­ wej.dyscypliny.prawniczej,.badawczej.i.dydaktycznej.zarazem.. Celem.pracy.było.zebranie.i.przedstawienie.dokonanych.już.wcześ­ niej.ustaleń.odnoszących.się.do.materii.poglądowej,.technicznej,.organiza­ cyjnej.i.prawnej.podpisu.elektronicznego.w.Polsce..W.związku.z.tym.brak. w.niej.pogłębionej.analizy.zagadnień.szczegółowych.oraz.wnikliwych.roz­ strzygnięć.z.zakresie.zajmowanych.stanowisk.. Z.myślą.szczególnie.o.studentach.pierwszych.lat.studiów.prawni­ czych,.administracyjnych.i.ekonomicznych,.do.których.adresowana.jest. książka,.w.pracy.zamieszczono.wiele.definicji,.zestawień,.podziałów.i.wy­ liczeń,.aby.ułatwić.im.odbiór.proponowanych.treści..Książka.została.też. podzielona.na.krótkie.paragrafy,.odpowiadające.formułowanym.pytaniom. egzaminacyjnym..Niekiedy.jednak.nie.dało.się.uniknąć.zawiłości.języka. technicznego.i.prawnego..Oczywistą.jest.bowiem.rzeczą,.iż.problematyka. podpisu.elektronicznego.jest.trudna..Wymaga.ona.bowiem.pewnego.przy­ gotowania.tak.informatycznego,.jak.i.prawnego.. 19 Od autora Przekazując.niniejszą.pracę.Czytelnikowi,.pragnę.podziękować.za. cenne.uwagi.Koleżance.Annie.Bełzie.oraz.Koledze.Włodzimierzowi.Go­ głozie..Samą.zaś.pracę.dedykuję.swojemu.synowi.Dominikowi,.aby.mógł. bezpiecznie.i.z.pożytkiem.korzystać.z.nowoczesnych.środków.komunikacji. elektronicznej,.kiedy.wejdzie.za.kilkanaście.lat.w.dorosłe.życie.. Wstęp Podpisywanie.się.jest.czynnością.konwencjonalną,.znaną.i.stosowaną. od.niepamiętnych.czasów..Natomiast.możliwość.składania.pism.oraz.za­ wierania.umów.za.pomocą.tanich.środków.szybkiego.komunikowania.się. z.całym.światem.przeobraża.od.kilkunastu.już.lat.administrację.i.gospodar­ kę..Z.tym.zaś.łączy.się.problem.bezpieczeństwa.załatwianych.spraw.i.za­ wieranych.transakcji..Niezbędne.jest.zapewnienie.warunków.do.wiążące­ go.stwierdzenia,.że.strona.urzędowej.korespondencji.internetowej,.albo. zawieranej.przez.Internet.umowy,.jest.rzeczywiście.tą,.za.którą.się.podaje.. Chodzi.więc.o.sprawdzenie.i.potwierdzenie.na.odległość,.czy.osoba.ta:. –. posiada.wskazane.przez.siebie.imię.i.nazwisko.oraz.ewentualnie.(w.mia­ rę.potrzeby).charakteryzuje.się.jeszcze.innymi.danymi.osobowymi,. –. posiada.deklarowaną.przez.siebie.pełną.zdolność.do.czynności.praw­ nych.(nadal.żyje,.jest.pełnoletnia.i.nie.jest.ubezwłasnowolniona),. –. pełni,.zgodnie.ze.składanym.zapewnieniem,.określone.stanowisko. oraz.posiada.deklarowane.przez.siebie.upoważnienie.do.występo­ wania.w.określonym.charakterze. Instytucjonalnie.chronione.zaufanie.jest.podstawowym.i.niezbędnym. elementem.niemal.każdej.czynności.urzędowej.w.obrocie.administracyjno­ prawnym.i.większości.czynności.prawnych.w.obrocie.cywilnoprawnym.. Istnieje.wiele.sposobów.wzbudzania.i.ochrony.zaufania.pomiędzy.ludźmi,. pozwalających.na.ustalenie.tożsamości.i.statusu.uczestników.obrotu.praw­ nego..Do.sposobów.tych.należą.chociażby: –. formalne.i.techniczne.wymagania.odnoszące.się.do.zawartości.i.struk­ tury.sporządzanych.i.wymienianych.dokumentów,. –. mniej.lub.bardziej.szczegółowe.procedury.postępowania.identyfika­ cyjnego.w.konkretnych.sprawach, 21 Wstęp –. dysponowanie.ustalonymi.i.następnie.weryfikowanymi.informacjami. upoważniającymi,.jak.np..hasła.dostępu, –. posiadanie,.wymaganych.w.danych.sprawach,.kwalifikacji.technicz­ nych,.etycznych,.prawnych.czy.merytorycznych. Problem.zaufania.do.reprezentanta,.przedstawiciela,.petenta,.partne­ ra,.klienta.czy.kontrahenta.jest.dziś.najpoważniejszą.barierą.rozwoju.elek­ tronicznej.komunikacji.na.odległość,.a.w.tym.gospodarki.i.demokracji. elektronicznej..Chodzi.więc.o.ustalenie.ponad.wszelką.wątpliwość,.że.ko­ respondent.komunikacji.na.odległość.jest.osobą,.na.którą.wskazuje.kore­ spondencja,.a.komunikowana.wiadomość.jest.tą,.którą.sam.rzeczywiście. sporządził.lub.zaakceptował..W.tym.celu.konieczne.jest.prawne.zabezpie­ czenie.tworzenia.się.organizacyjnej.i.technicznej.infrastruktury,.umożliwia­ jącej.bezpieczne.i.niezawodne.posługiwanie.się.nowoczesnymi.środkami. komunikacji.oraz.przetwarzania.informacji.dla.potrzeb.obrotu.prawnego1.. Bezpieczeństwo.i.niezawodność.technologicznie.zaawansowanego.obrotu. prawnego.zapewnia.dziś.tzw..infrastruktura.podpisu.elektronicznego.. Przeniesienie.zaufania.z.tradycyjnego.papierowego.obrotu.prawnego. na.czynności.prawne.dokonywane.z.wykorzystaniem.nowoczesnych.tech­ nologii.telekomunikacyjnych.polega.na.uwierzytelnieniu.dokumentu.spo­ rządzonego.w.postaci.elektronicznej..Dokonuje.się.to.za.pomocą.różnorod­ nych.metod.składania.i.weryfikowania.podpisu.elektronicznego,.a.zwłasz­ cza.opartych.na.technikach.kryptograficznych.i.biometrycznych2.. Sposobem.zapewnienia.bezpieczeństwa.czynności.formalnych.do­ konywanych.elektronicznie.oraz.zawieranych.w.ten.sposób.transakcji.jest. przyjęcie.unormowań.prawnych:. –. ustalających.wymagania.techniczne.urządzeń,.aplikacji,.nośników. i.procedur.mechanizmu.podpisu.służącego.do.wiarygodnego,.efekty­ wnego.i.powszechnie.dostępnego.sygnowania.dokumentów.elektro­ nicznych,. –. konstytuujących.instytucję.zaufanej.trzeciej.strony,.zaświadczającej. swoim.autorytetem.oraz.swoimi.kompetencjami.o.tożsamości.i.innych. kwalifikacjach.osoby.posługującej.się.podpisem.elektronicznym, 1. Zob..J..Gołaczyński.(red.),.Prawne i ekonomiczne aspekty komunikacji elektronicznej,.Warszawa.2003,. 2. Zob..J..Jacyszyn,.J..Przetocki,.A..Wittlin,.S..Zakszewski,.Podpis elektroniczny. Komentarz do ustawy z 18 września 2001 roku,.Warszawa.2002,.s..17.i.n. s..241. 22 Wstęp –. pozwalających.na.zastąpienie.przy.czynnościach.urzędowych.i.praw­ nych.tradycyjnych.dokumentów.sporządzanych.w.formie.pisemnej. i.opatrywanych.własnoręcznymi.podpisami,.dokumentami.sporzą­ dzanymi.w.postaci.elektronicznej.i.opatrywanymi.podpisami.elek­ tronicznymi.. Prawne.dopuszczenie.podpisu.elektronicznego.konstytuuje.nową. płaszczyznę.wymiany.prawnej,.określanej.mianem.elektronicznego.obro­ tu.prawnego..Ma.ono.umożliwić.między.innymi.składanie.pism.i.zawiera­ nie.umów.na.odległość,.przy.użyciu.systemów.informatycznych.tworzenia,. przechowywania,.przetwarzania.i.przesyłania.informacji.. Rozdział I Podpis i jego rodzaje 1. Pojęcie podpisu w ogólności 1.1. Wstępny opis podpisu Za.podpis.można.uznać.każdy.sposób.jednoznacznego.wskazania. osoby.składającej.oświadczenie.określonej.treści.lub.potwierdzającej.za.jego. pomocą.zaistnienie.okresowego.stanu.rzeczy..Sposobem.tym.może.być.do­ wolny.symbol,.dźwięk,.znak.czy.kod.pochodzący.od.osoby,.na.którą.wska­ zuje,.zapewniający.stabilność.poświadczanej.nim.treści..Podpis.może.być. wytwarzany.i.potwierdzany.dowolną.techniką.i.metodą,.ujawniany.i.udo­ stępniany.w.dowolnej.formie.i.postaci.oraz.nanoszony.i.utrwalany.na.do­ wolnym.tworzywie.i.nośniku.. Tym,.co.konstytuuje.podpis,.jest.fakt,.iż.identyfikuje.on.(określa).oso­ bę,.do.której.należy,.która.go.złożyła.i.która.się.nim.posługuje..Tym.zaś,.co. go.dodatkowo.charakteryzuje,.jest.okoliczność,.iż.zabezpiecza.on.(stabili­ zuje).intelektualną.zawartość.poznawczą,.z.którą.został.związany..W.sto­ sunku.do.podpisującego.jako.taki.stanowi.podstawę.domniemania.znajo­ mości.sygnowanej.nim.treści.oraz.dowód.akceptacji.tej.treści..Oznacza.to. zarazem.zgodę.podpisującego.na.ponoszenie.konsekwencji,.w.tym.także. prawnych,.które.wynikają.z.tej.znajomości.i.akceptacji..Podpis.obejmuje. swoim.zastosowaniem.stan.wiedzy,.potwierdzając.świadomość.podpisanej. treści,.oraz.stan.woli,.zaświadczając.o.akceptacji.podpisanej.treści. Złożenie.podpisu.wskazuje.więc.na.gotowość.poniesienia.skutków. wynikających.ze.znajomości.i.akceptacji.podpisanej.treści. 2 Podpis i jego rodzaje W.związku.z.tym,.że.podpisem.mogą.być.wszelkie.sposoby,.metody,. techniki,.formy.i.postacie.identyfikacji.podpisującego.i.integracji.treści,.róż­ na.też.będzie.ich.wartość..W.różnym.bowiem.stopniu.będą.one.gwaran­ tować.tę.identyfikację.pochodzenia.i.integralność.zawartości..Osiągnięcie. absolutnej.pewności.nie.jest.tu.możliwe..Dlatego.w.praktyce.poprzestaje. się.na.dostatecznie.bezpiecznym.poziomie.wymagań.. 1.2. Struktura podpisu Podpis.to.charakterystyczny.dla.danej.osoby.znak.potwierdzający.po­ chodzącą.od.niej.treść,.trwale.zapisany.na.danym.nośniku..Będąc.znakiem,. posiada.podwójną.strukturę:. •. materialną.—.nadającą.się.do.zmysłowej.percepcji.(to.fizyczna.postać. •. niematerialną.—.podlegającą.intelektualnej.interpretacji.(to.poznaw­ znaku), cze.znaczenie.znaku).. Ponieważ.materialna.postać.znaku.może.być.graficzna,.jak.również. elektromagnetyczna,.to.podpisem.może.być.zasadniczo.albo.tradycyj­ ny.znak.graficzny.(podpis.ręczny),.albo.cyfrowy.kod.elektromagnetycz­ ny.(podpis.elektroniczny)..Podpisy.te.odmiennie.ujawniają.indywidualne. właściwości.podpisującego.w.zakresie.formy.podpisu.—.sposobu.jego.spo­ rządzenia,.jak.i.treści.podpisu.—.zawartego.w.nim.znaczenia. Podpisem.jest.więc.pochodzący.od.danej.osoby.znak.graficzny.lub. przypisany.wyłącznie.do.niej.kod.cyfrowy,.powiązany.przez.tę.osobę.fi­ zycznie.lub.logicznie.z.określoną.treścią3..Stanowi.on.trwały.i.powtarzalny. sposób.stwierdzania.pochodzenia.(przynależności).i.prawdziwości.(auten­ tyczności).opatrzonych.nim.treści.poznawczych,.przy.zastosowaniu.każ­ dego.dostępnego:. –. tworzywa.noszącego.tę.treść.i.ten.podpis.(papier,.krzemowe.kości.pa­ –. środka.nanoszonego.z.tą.treścią.i.tym.podpisem.(tusz,.ładunki.elek­ mięci), tromagnetyczne), 3. D..Szostek,.Prawne aspekty podpisu elektronicznego.(w:).Handel elektroniczny. Problemy prawne,.J..Bar­ ta,.R..Markiewicz.(red.),.Kraków.200,.s..176. 26 Pojęcie podpisu w ogólności –. narzędzia.nanoszenia.tej.treści.i.tego.podpisu.(długopis,.komputer. osobisty).. Wymienione.elementy.materialnej.struktury.podpisu,.tj..tworzywo. nośnika,.środek.nanoszony.i.narzędzia.służące.do.nanoszenia.warunkowa­ ne.są.zmieniającymi.się.w.czasie.technikami.zapisu.i.przekazu.informacji.. Natomiast.wskazany.element.niematerialny.podpisu.w.zakresie.jego.zna­ czenia.stanowi.o.ponadczasowej.jego.istocie.. 1.3. Istota podpisu Podpis.jest.elementem.konstytutywnym.dokumentu.w.znaczeniu.for­ malno–prawnym..Bez.niego.można.mówić.jedynie.o.dokumencie.w.zna­ czeniu.materialno–technicznym..Dopiero.po.złożeniu.podpisu.dokument. zaczyna.funkcjonować.w.obrocie..Z.tą.bowiem.chwilą.utrwalona.treść.prze­ staje.być.anonimowa.i.dzięki.temu.może.zasługiwać.na.zaufanie..General­ nie.dokumenty.zawierają: –. oświadczenia.wiedzy,.które.dla.swej.wiarygodności.nie.muszą.być.opa­ trzone.podpisem.(dokumenty.w.znaczeniu.materialno–technicznym), –. oświadczenia.woli,.które.dla.swej.wiarygodności.koniecznie.muszą. być.opatrzone.podpisem.(dokumenty.w.znaczeniu.formalno–praw­ nym). W.praktyce.podpis.jest.tym,.co:.wskazuje.na.autora,.poświadcza.au­ tentyczność,.chroni.przed.fałszerstwami,.skłania.do.ostrożności,.wymaga. zastanowienia,.gwarantuje.wiarygodność,.nadaje.powagę,.stwarza.pew­ ność,.finalizuje.projektowanie,.wzmacnia.staranność..Spośród.wymienio­ nych.zadań.podpisu.najważniejszym.jest.identyfikacja.podpisującego.(bez. względu.na.stopień.bezpieczeństwa,.z.jakim.to.czyni,.oraz.bez.względu.na. realizację.pozostałych.funkcji)..Oznacza.to,.że.każdy.sposób.i.każda.tech­ nologia.umożliwiająca.ustalenie.tożsamości.autora,.czy.tylko.akceptanta. dokumentu,.może.zostać.uznana.za.podpis..Dodatkową.sprawą.jest.to,.na. ile.skutecznie.poszczególne.sposoby.i.techniki.zabezpieczają.zawartość.ta­ kiego.dokumentu4. 4. W..Kocot,.Wpływ Internetu na prawo umów,.Warszawa.2004,.s..347. 27 Podpis i jego rodzaje 1.4. Sposoby definiowania podpisu Podejmując.próbę.zdefiniowania.dowolnego.obiektu,.trzeba.uwzględ­ nić.dwa.zasadnicze.jego.aspekty:.strukturalny.(dotyczący.budowy).oraz. funkcjonalny.(wskazujący.na.przeznaczenie)..Dlatego.definiując.podpis,. należy.rozróżnić: –. technikę.jego.składania,.co.dotyczy.sposobu,.w.jaki.jest.on.wytwarza­ –. funkcję,.jaką.on.pełni,.co.wskazuje.na.cel,.dla.którego.jest.składany. ny.(definicje.strukturalne),. (definicje.funkcjonalne).. Definicja.strukturalna.podpisu.ma.charakter.dynamiczny,.gdyż.wraz. z.rozwojem.technicznym,.a.w.szczególności.w.dobie.rozwoju.elektronicz­ nych.środków.wymiany.informacji.zmieniają.się.sposoby.i.metody.jego. składania..Natomiast.definicja.funkcjonalna.podpisu.ma.charakter.statycz­ ny,.gdyż.jego.zastosowanie.generalnie.nie.ulega.zmianie.w.toku.postępu. cywilizacyjnego.. Funkcja,.jaką.spełnia.podpis,.ma.dłuższą.historię.aniżeli.określona. technika.sposobu.jego.składania..Zanim.w.stosunkach.społecznych.upo­ wszechniła.się.znajomość.alfabetu.i.pisma,.stanowiąca.bezwzględny.wa­ runek.składania.podpisów.manualnych,.z.powodzeniem.posługiwano.się. innymi.technikami.uwierzytelniania.dokumentów.i.identyfikowania.ich.au­ torów..Używano.wówczas:.pieczęci,.herbów,.nadruków,.znaków.symbolicz­ nych.czy.odcisków.palca..Zawsze.wzgląd.na.realizowaną.funkcję.domino­ wał.nad.stroną.formalną.podpisu,.związaną.z.techniką.jego.sporządzania.. Tym.bardziej.dziś,.kiedy.w.zawrotnym.tempie.pojawiają.się.i.upowszech­ niają.narzędzia.komunikacyjne.kolejnych.generacji,.trzeba.wyróżniać.isto­ tę,.a.nie.formę.podpisu..Oczywiście.bez.znajomości.tej.ostatniej.nie.byłoby. możliwe.należyte.zaprezentowanie.roli.podpisu. 1.5. Konsekwencje prawne różnego ujęcia podpisu W.nawiązaniu.do.dwóch.ujęć.podpisu.można.wskazać.na.dwa.rodza­ je.konsekwencji.prawnych,.które.wiążą.się.z.jego.stosowaniem. . Tamże,.s..339–340. 28 Pojęcie podpisu w ogólności Ujęcie.strukturalne.podpisu.utożsamia.pisemną.formę.czynności. prawnych.ze.złożeniem.własnoręcznego.podpisu..W.kontekście.elektro­ nizacji.obrotu.prawnego.prowadzi.to.ostatecznie.do.wyróżnienia.nowej. elektronicznej.formy.czynności.prawnej..O.wyodrębnieniu.formy.czyn­ ności.prawnych.decyduje.w.takim.przypadku.jedynie.okoliczność.drugo­ rzędna,.czyli.specyfika.sposobu.składania.podpisu..Tymczasem.okolicznoś­ cią.pierwszoplanową,.jak.się.wydaje,.jest.sam.cel.dokumentu.powstającego. w.wyniku.złożenia.podpisu,.który.powinien.decydować.o.ewentualnym. wyodrębnieniu.nowej.formy.czynności.prawnych6.. Ujęcie.funkcjonalne.nie.utożsamia.pisemnej.formy.czynności.praw­ nych.z.podpisem.własnoręcznym.i.nie.prowadzi.ostatecznie.do.wyróż­ nienia.nowej.elektronicznej.formy.czynności.prawnej..O.wyodrębnieniu. formy.czynności.prawnych.powinny.bowiem.decydować.odrębne.skutki. prawne,.które.prawo.wiąże.z.jej.zachowaniem..Wywołanie.określonych. skutków.prawnych.stanowi.zawsze.cel.czynności.prawnych,.osiągany. w.niektórych.sytuacjach.przy.zachowaniu.wymagań.dotyczących.formy. szczególnej,.która.nie.powinna.być.zróżnicowana.w.zależności.od.innych. technik.składania.podpisu.na.dokumencie7.. Podpis.należy.więc.uznać.za.prawnie.doniosły.sposób.konstytuowa­ nia.dokumentu.w.dowolnej.postaci.oraz.identyfikowania.podpisujące­ go,.nie.zaś.za.określoną.metodę.techniczną.uwierzytelniania.i.weryfikacji. utrwalanych.i.przekazywanych.treści8. 1.6. Funkcje podpisu Podpis.z.jednej.strony.stanowi.faktyczny.i.techniczny.oraz.prawny. i.formalny.sposób.identyfikowania.podpisującego.(znak.identyfikujący),. a.z.drugiej,.faktyczną.i.techniczną.oraz.prawną.i.formalną.metodę.wery­ fikacji.(potwierdzenia.autentyczności).dokumentu.utrwalanego,.przecho­ wywanego.i.przekazywanego..Podpis.więc,.zapewniając.identyfikację.au­ tora.lub.akceptanta.dokumentu,.zarazem.gwarantuje.integralność.treści. tego.dokumentu..Stosownie.do.tego.wskazuje.się.na.dwie.podstawowe. funkcje.podpisu: 6. Tamże,.s..339.. 7. Tamże,.s..340–341.. 8. Zob..np..A..Ambroziewicz,.Podpis elektroniczny — pojęcie i funkcje w obrocie,.Prz..Sąd..2001,.nr.1,. s..9–116. 29 Podpis i jego rodzaje –. identyfikacyjną.(identyfication).—.podpis.określa.pochodzenie.sygno­ wanej.nim.treści,.wskazując.na.tożsamość.i.charakterystykę.osoby,.do. której.on.przynależy,. –. autoryzacyjną (autentyfication).—.podpis.potwierdza.niezmienność. treści.dokumentu,.blokując.mniej.lub.bardziej.skutecznie.możliwość. dokonywania.w.nim.zmian.. Poza.tymi.podstawowymi.funkcjami.wskazuje.się.także.na.funkcje. pochodne.podpisu:. –. finalizacyjną.(zakończenia).—.podpis.pozwala.na.odróżnienie.osta­ tecznego.dokumentu.od.kolejnych.jego.projektów,.które.w.przeszło­ ści.podlegały.swobodnej.modyfikacji.(tekst.bez.podpisu.stanowi.tylko. notatkę), –. gwarancyjną.(prawdziwościową).—.podpis.uniemożliwia.autorowi. wyparcie.się.sporządzonego.przez.niego.dokumentu,.a.zarazem.wy­ cofanie.się.przez.oświadczającego.ze.złożonego.przez.siebie.oświad­ czenia, –. ostrzegawczą.—.podpis.przestrzega.osobę.składającą.go,.że.będzie. ona.związana.treścią.złożonego.w.ten.sposób.oświadczenia,.a.zara­ zem.chroni.przed.niedostatecznie.przemyślaną.decyzją, –. dowodową.—.podpis.zapewnia.dokumentom.nim.opatrywanym. wyższą.wartość.w.postępowaniu.sądowym,.gdyż.stanowi.dowód. złożenia.oświadczenia.o.treści.zamieszczonej.w.dokumencie, –. świadomościową —.podpis.zapewnia.znajomość.podpisywanej.nim. treści.przez.podpisującego,.gdyż.stanowi.formalne.potwierdzenie.za­ poznania.się.z.tą.treścią,. –. stanowiącą —.podpis.umożliwia.wyrażanie,.utrwalanie.i.przekazy­ wanie.stanowczych.rozstrzygnięć.w.postaci.oświadczeń.woli,.gdyż. wiąże.je.w.sposób.trwały.i.sprawdzalny.z.oświadczającym, –. korespondencyjną —.podpis.potwierdza.niekiedy.fakt.i.moment.na­ dania.albo.odbioru.dokumentu.przesyłanego.drogą.elektroniczną, –. kontrolną.—.podpis.umożliwia.ustalenie.osób.odpowiedzialnych.za. podjęte.decyzje.lub.zaciągnięte.zobowiązania. W.obrocie.prawnym.wymienione.funkcje.podpisu.można.podzielić. na.materialnoprawne,.polegające.na.ujawnieniu.faktu.złożenia.oświadcze­ nia.woli.przez.samego.podpisującego,.oraz.formalno–prawne,.polegające. 30 Pojęcie podpisu w ogólności na.możliwości.wykazania.faktu.przez.osoby.trzecie.złożenia.oświadczenia. woli.przez.podpisującego. W.zależności.od.zastosowanego.rodzaju.podpisu.różny.będzie.po­ ziom.możliwości.wykazania.faktu.złożenia.określonego.oświadczenia..Na­ tomiast.niezależnie.od.rodzaju.zastosowanego.podpisu.kształtować.się.bę­ dzie.ryzyko.wadliwej.akceptacji.tak.złożonego.oświadczenia9. 1.7. Rola podpisu W.kontekście.precyzyjnie.klasyfikowanych.w.literaturze.funkcji.pod­ pisu.należy.wskazać.na.rolę,.jaką.on.pełni.w.stosunkach.międzyludzkich. (społecznych.i.prawnych)..Wymienione.wyżej.funkcje.podpisu.mają.głów­ nie.charakter.prawny..Z.kolei.wymienione.poniżej.przykładowo.role.pod­ pisu.mają.bardziej.charakter.społeczny.. Społeczna.rola.podpisu.polega.zatem.na.tym,.że.podpis: –. wskazuje.wprost.na.autora.podpisanego.dokumentu,.zarazem.oświad­ –. wyraża.tzw..animus signandi,.czyli.osobiście.powziętą.wolę.akceptacji. czającego.wyrażoną.w.nim.wolę, podpisanej.treści.poznawczej,. –. gwarantuje.zasadniczą.prawdziwość.dokumentu.i.niezmienność.pier­ –. ostatecznie.odróżnia.stanowczy.dokument.od.jego.niewiążących.pro­ –. zatwierdza.treść.dokumentu.jako.sporządzoną.lub.zaakceptowaną. wotnej.jego.treści,. pozycji,. przez.podpisującego, –. chroni.oświadczającego.przed.pochopnym.złożeniem.oświadczenia, –. stwarza.okazję.do.namysłu.przed.ostatecznym.dokonaniem.rozstrzyg­ nięcia, złożony,. jego.złożenia, –. odzwierciedla.doniosłość.prawną.dokumentu,.pod.którym.zostaje. –. ostrzega.składającego.podpis.przed.późniejszymi.konsekwencjami. –. dowodzi.pochodzenia.dokumentu.od.osoby,.która.go.rzeczywiście. sporządziła.lub.ostatecznie.zaakceptowała, 9. Chodzi.tu.o.wady.oświadczenia.woli,.tj..błąd.czy.podstęp,.wyłączające.świadome.jej.powzięcie. lub.swobodne.jej.wyrażenie,.w.rozumieniu.kodeksu.cywilnego.. 31 Podpis i jego rodzaje –. zapewnia.bezpieczeństwo.obrotu.prawnego,.uniemożliwiając.ewen­ tualne.wycofanie.się.z.podjętych.zobowiązań, –. pozwala.na.przeprowadzenie.kontroli.dokonanych.czynności.i.pod­ jętych.decyzji.. W.zależności.od.treści.dokumentu,.umieszczony.na.nim.lub.złożo­ ny.w.związku.z.nim.podpis.może.wskazywać.m.in..na:.podjęcie.decyzji. w.określonej.sprawie,.złożenie.oświadczenia.na.dany.temat,.potwierdze­ nie.odbioru.określonego.dokumentu,.przyjęcie.do.wiadomości.pewnej.in­ formacji,.poświadczenie.zaistnienia.jakiegoś.faktu,.zaświadczenie.o.auten­ tyczności.pisma10. Rozróżnienie.czynności.umieszczenia.podpisu.na.dokumencie.oraz. złożenia.podpisu.w.związku.z.dokumentem.wynika.z.posługiwania.się. różnymi.rodzajami.podpisów.. 1.8. Rodzaje podpisów Podpis.jest.sposobem.powiązania.oświadczenia.z.osobą.składającą.je.. Owo.powiązanie.może.być.faktyczne.(fizyczne).bądź.logiczne.(formalne),. w.tym.m.in.: •. manualne.—.wywołane.przez.osobiste.naniesienie.odpowiednich. znaków.graficznych, •. biometryczne.—.spowodowane.za.pomocą.zdigitalizowanych.cech. fizjonomicznych.lub.fizjologicznych, •. cyfrowe.—.osiągnięte.dzięki.użyciu.osobistych.kodów.(numerów). •. kryptograficzne.—.oparte.na.znajomości.tajnego.klucza.kryptogra­ identyfikacyjnych, ficznego. W.zależności.od.rodzaju.nośnika.wykorzystywanego.do.utrwalania. podpisywanych.dokumentów.oraz.zastosowanej.techniki.zapisu.tych.da­ nych.można.wyróżnić.dwa.rodzaje.podpisów:. –. własnoręczny.jako.językowy.znak.graficzny,.na.który.składa.się.co. najmniej.nazwisko.osoby,.charakterystyczny.dla.osoby.podpisującej. się,.nanoszony.przez.nią.własnoręcznie.pod.sygnowaną.treścią,. 10. Por..F..Rosengarten,.Podpis i jego znaczenie w prawie cywilnym,.Palestra.1973,.nr.1,.s..10.i.n. 32
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Podpis elektroniczny w obrocie prawnym
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: