Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00055 005719 12603431 na godz. na dobę w sumie
Podstawy logiki w przykładach i zadaniach - ebook/pdf
Podstawy logiki w przykładach i zadaniach - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 177
Wydawca: Aspra Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7545-438-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

'Podstawy logiki w przykładach i zadaniach' to repetytorium podstaw logiki wraz z zadaniami. Książka przeznaczona jest dla tych studentów studiów humanistycznych, dla których logika jest jedynie przedmiotem pomocniczym. Głównymi adresatami są studenci studiów niestacjonarnych, szczególnie takich kierunków jak prawo, administracja i zarządzanie. Z tego powodu 'Podstawy...' nie obejmują wszystkich działów logiki a jedynie te, które są realizowane na tego typu studiach. Omówione są podstawowe zagadnienia związane z nazwami, rachunkiem nazw i tradycyjną sylogistyką, rachunkiem zdań i definicjami.
Każdy z rozdziałów zawiera krótkie wprowadzenie, które z założenia ma dawać wiedzę wystarczającą do samodzielnego rozwiązywania zadań i testów. Większość zadań zawartych w książce jest w pełni rozwiązana, wszystkie zaś zadania i testy mają podane odpowiedzi.

Publikacja powstała we współpracy z Wyższą Szkołą Administracyjno-Społeczną w Warszawie.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Podstawy logiki w przykładach i zadaniach ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== WYŻSZA SZKOŁA ADMINISTRACYJNO-SPOŁECZNA W WARSZAWIE Beata Witkowska-Maksimczuk Podstawy logiki w przykładach i zadaniach Warszawa 2013 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Rada naukowa: Eugeniusz Zieliński (przewodniczący), Teodor Filipiak, Tadeusz Okrasa, Włodzimierz Okrasa, Grzegorz Rydlewski, Inna Stecenko, Stanisław Śladkowski, Jacek Zieliński, Andrzej Michał Ziółkowski Seria wydawnicza: Nauka i Wiedza I – Problemy bezpieczeństwa wewnętrznego i bezpieczeństwa międzynarodowego Nauka i Wiedza II – Zjawiska patologiczne w relacjach urzędnik – petent Nauka i Wiedza III – Teoria Międzynarodowych Stosunków Politycznych Nauka i Wiedza IV – Międzynarodowe stosunki polityczne Historia Nauka i Wiedza V – Wiktymizacja społeczeństwa polskiego w świetle badań ogólnopolskich Redaktor naukowy serii Tadeusz Okrasa © Copyright by Beata Witkowska-Maksimczuk © Copyright by Wyższa Szkoła Administracyjno-Społeczna, Warszawa 2013 © Copyright by Ofi cyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2013 Każda reprodukcja lub adaptacja całości lub części niniejszej publikacji, niezależnie od zastosowanej techniki reprodukcji (drukarskiej, fotografi cznej, komputerowej i in.) wymaga pisemnej zgody Autorki i Wydawców. Wydawcy: Wyższa Szkoła Administracyjno-Społeczna 03-838 Warszawa, ul. Grochowska 346/348 Tel/fax 022 619 14 80, wydawnictwo.wsas@edu.pl Ofi cyna Wydawnicza ASPRA-JR 03-982 Warszawa, ul. Dedala 8/44 tel. 602 247 367, faks 22 870 03 60 e-mail: ofi cyna@aspra.pl www.aspra.pl Projekt okładki Barbara Kuropiejska-Przybyszewska Skład i łamanie OFI ISBN 978-83-62505-09-8 ISBN 978-83-7545-438-3 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści: Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Rozdział I Nazwy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 1.1. Desygnat, denotacja i konotacja nazwy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 1.2. Podział nazw ze względu na budowę i desygnaty. . . . . . . . . . . . . 11 1.3. Podział nazw ze względu na znaczenie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 1.4. Stosunki między zakresami nazw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 1.5. Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Rozdział II Logika nazw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 2.1. Zdania kategoryczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 2.2. Postać normalna zdania kategorycznego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .41 2.3. Rozkład terminów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 2.4. Wnioskowania bezpośrednie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 2.5. Związki kwadratu logicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 2.6. Obwersja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 2.7. Konwersja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 2.8. Kontrapozycja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 2.9. Zdania równoważne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 2.10. Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 Rozdział III Sylogistyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 3.1. Budowa sylogizmu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 3.2. Figury sylogizmu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 3.3. Sprawdzanie poprawności (niezawodności) trybów sylogistycznych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 3.4. Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Rozdział IV Klasyczny rachunek zdań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 4.1. Funktory rachunku zdań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 4.2. Tautologie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 5 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 4.3. Wnioskowania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 4.4. Zadania przykładowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 4.5. Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 Rozdział V Defi nicje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 5.1. Defi nicje realne i nominalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 5.2. Defi nicje sprawozdawcze i projektujące. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 5.3. Defi nicje równościowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 5.4. Defi nicje nierównościowe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 5.5. Błędy w defi niowaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 5.6. Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wstęp Podstawy logiki w zadaniach to repetytorium podstaw logiki wraz z zadania- mi. Książka przeznaczona jest dla tych studentów studiów humanistycznych, dla których logika jest jedynie przedmiotem pomocniczym. Głównymi adresatami są studenci studiów niestacjonarnych, szczególnie takich kierunków jak prawo, administracja i zarządzanie. Z tego powodu Podstawy… nie obejmują wszyst- kich działów logiki a jedynie te, które są realizowane na tego typu studiach. Omówione są podstawowe zagadnienia związane z nazwami, rachunkiem nazw i tradycyjną sylogistyką, klasycznym rachunkiem zdań i defi nicjami. Każdy z rozdziałów zawiera krótkie wprowadzenie, które z założenia ma dawać wiedzę wystarczającą do samodzielnego rozwiązywania zadań i testów. Większość zadań zawartych w książce jest w pełni rozwiązana, wszystkie zaś zadania i testy mają podane odpowiedzi. Wiele przykładów, zawartych w zadaniach i testach, zaczerpnięto z prasy i telewizji. Pojawiają się wśród nich zdania kontrowersyjne, niektóre z nich za- wierają kolokwializmy. Ich użycie ma pokazać użyteczność logiki do analizy języka naturalnego oraz twierdzeń pojawiających się m.in. w mediach – stąd odniesienia do współczesnego życia społecznego. Ponadto część przykładów ma uświadamiać studentom, że logika jest uniwersalnym narzędziem do badania poprawności rozumowań, nie jest natomiast jej zadaniem ustalanie prawdy w ja- kiejś dziedzinie, np. biologii czy socjologii. Niniejsza publikacja stanowi kompendium pomocne w nauce logiki, szcze- gólnie podczas rozwiązywania zadań, nie pretenduje natomiast do roli pełnego podręcznika logiki. Może natomiast być wykorzystywanym podczas ćwiczeń uzupełnieniem do podręczników takich, jak Logika praktyczna Z. Ziembińskie- go czy Logika E. Nieznańskiego. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 7 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Rozdział I Nazwy 1.1. Desygnat, denotacja i konotacja nazwy Nazwa jest to wyraz albo wyrażenie, które nadaje się na podmiot lub orzecz- nik w zdaniu o postaci „A jest B”. Nazwa może zajmować zarówno pozycję A, jak i B. Słowa Filemon, kot, czar- ny są nazwami, gdyż można zbudować z nich sensowne zdanie postaci A jest B, np. Filemon jest kotem lub Kot jest czarny. Nie będą nazwami np. słowa żartuję, aczkolwiek, bardzo ponieważ każde z nich postawione w miejscu podmiotu lub orzecznika spowoduje utworzenie wypowiedzi niedorzecznej, np. Filemon jest aczkolwiek lub Bardzo jest kotem. Nazwa nie musi być rzeczownikiem (jak sło- wo komputer), może być zaimkiem (on, ty), przymiotnikiem (niebieski), imie- słowem (wzruszająca), np. On jest niebieski, Ty jesteś wzruszająca. Nazwa oznacza jakiś przedmiot, gdy można zgodnie z prawdą tę nazwę o tym przedmiocie orzec. Nazwa rzeka oznacza Wisłę, Amazonkę, Dunaj itp. Obiekt oznaczany przez nazwę nazywamy desygnatem. Wisła jest jednym z de- sygnatów nazwy rzeka. Zbiór wszystkich desygnatów danej nazwy nazywa- my zakresem nazwy lub inaczej denotacją. Denotacją nazwy rzeka jest zbiór wszystkich rzek. Można powiedzieć, że nazwa symbolizuje swój zakres. nazwa kot domowy desygnat denotacja konotacja zwierzę futerkowe okrągła głowa długi ogon wąsy itd….. 9 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Zbiór cech wspólnych wszystkim desygnatom (i tylko im) danej nazwy two- rzy treść charakterystyczną tej nazwy. Nazwa może mieć wiele treści charak- terystycznych. Np. można wymienić następujące treści charakterystyczne nazwy pies: 1. ssak drapieżny z rodziny psowatych; 2. udomowiona forma wilka szarego; 3. zwierzę najwcześniej udomowione przez człowieka. Jednak nie każda osoba, poznawszy treść charakterystyczną zwierzę najw- cześniej udomowione przez człowieka, będzie wiedziała, że treść ta odnosi się do nazwy pies. Dlatego spośród wielu możliwych treści charakterystycznych wy- różniamy treść językową nazwy, zwaną konotacją. Tworzy ją zbiór cech, które użytkownik języka, używając tej nazwy, przypisuje każdemu jej desygnatowi. Konotacja stanowi kryterium trafnego rozpoznawania zakresu danej nazwy. Np. konotację nazwy kot tworzy zbiór takich cech jak: bycie zwierzęciem futerko- wym, posiadanie długiego ogon, okrągłej głowy itd. „U różnych użytkowników różne treści charakterystyczne mogą stać się konotacją nazwy, zależnie od boga- ctwa języka i wiedzy, jakimi dysponują” 1. Jeśli ktoś nazwie fi gurę składającą się z trzech boków trójkątem, to znaczy że zna konotację nazwy trójkąt. Konotacja to inaczej znaczenie nazwy. Nazwy są równoważne, gdy mają dokładnie taką samą denotację (mają taki sam zakres). Nazwami równoważnymi są w szczególności wszelkie synonimy, np. kolor–barwa, bufon–zarozumialec, cyganeria–bohema. Nazwy równoważne można podzielić na równoznaczne i nierównoznaczne. Nazwy równoważne są równoznaczne, gdy mają taka samą konotację, np. nazwa księgowy i nazwa buchalter. osoba zajmująca się wszelkimi czynnoś- ciami związanymi z prowadzeniem ksiąg rachunkowych podmiotów gospo- konotacja nazwy księgowy = konotacja nazwy buchalter osoba zajmująca się wszelkimi czynnoś- ciami związanymi z prowadzeniem ksiąg rachunkowych podmiotów gospo- darczych darczych 1 E. Nieznański Logika–podstawy–język–uzasadnianie, C.H. Beck, Warszawa 2000, s. 71. 10 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== księgowy buchalter Nazwy równoważne są nie-równoznaczne, gdy mają różną konotację, np. dwukrotna polska noblistka i odkrywczyni radu i polonu. Obie te nazwy wska- zują ten sam desygnat – Marię Skłodowską-Curie, ale wyróżniony ze względu na różne cechy. dwukrotna polska noblistka konotacja ≠ konotacja odkrywczyni radu i polonu Maria Skłodowska-Curie 1.2. Podział nazw ze względu na budowę i desygnaty 1.2.1. Nazwy proste i złożone Nazwy można dzielić wedle różnych kryteriów. Najprostsze kryterium po- działu stanowi liczba wyrazów, z których zbudowana jest nazwa. Ze względu na budowę nazwy dzielimy na proste, czyli jednowyrazowe (np. student) i złożone, składające się z więcej niż jednego wyrazu (np. przystojny student Politechni- ki). Często nazwom złożonym przyporządkowujemy równoznaczne im nazwy proste, np. zamiast używać nazwy dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia możemy użyć nazwy polisa. Inne podziały nazw, przyjmujące za podstawę podziału liczbę i rodzaj desyg- natów nazwy oraz znaczenie nazwy, pokazuje schemat na stronie 122. 2 Por. E. Nieznański Logika, s. 75. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 11 budowę proste złożone ogólne ilość jednostkowe puste konkretne abstrakcyjne kategoria (sposób istnienia) desygnaty struktura zbiorowe niezbiorowe rozpoznawalność ostre nieostre posiadanie znaczenia generalne indywidualne znaczenie rozpoznawalność ilość wyraźne niewyraźne jednoznaczne wieloznaczne Podział nazw ze względu na: 12 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 1.2.2. Nazwy ogólne, jednostkowe i puste Ze względu na ilość desygnatów nazwy dzielimy na ogólne, jednostkowe i puste. Nazwa ogólna to taka, która posiada więcej niż jeden desygnat (np. krzesło), nazwa jednostkowa posiada dokładnie jeden desygnat (np. obecny papież), natomiast nazwa pusta nie wskazuje żadnych desygnatów (np. żonaty kawaler). Nazwy (podział ze względu na ilość desygnatów) ogólne (wiele desygnatów) jednostkowe (jeden desygnat) puste (brak desygnatów) pies planeta laptop autor Hamleta stolica Francji obecny prezydent RP krasnoludek król Polski w XX wieku legalne przestępstwo 1.2.3. Nazwy konkretne i abstrakcyjne Kolejną podstawą podziału jest kategoria ontologiczna, a ściślej sposób ist- nienia desygnatu. Jeżeli desygnat istnieje empirycznie (człowiek) lub można go sobie wyobrazić (np. przedstawić wizualnie – latający dywan, krasnoludek) wówczas odpowiadającą mu nazwę nazywamy konkretną. Nazwa konkretna oznacza zatem rzecz lub osobę, lub coś, co sobie jako rzecz lub osobę wyobrażamy. Pozostałe – to nazwy abstrakcyjne. Nazwy abs- trakcyjne nie oznaczają rzeczy lub osób, lecz własności, zjawiska, stany, rela- cje. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 13 Nazwy (podział ze względu na kategorię) konkretne abstrakcyjne rzeczy osoby istniejące stół, miasto istniejące profesor, wójt nieistniejące różdżka, kwiat paproci nie istniejące elf, Herkules własności biel, stosowność stany rzeczy hałas, uśpienie zdarzenia upadek, mecz zjawiska burza, zaćmienie relacje zależność, macierzyństwo uczucia smutek, namiętność inne zbiór, kryterium 1.2.4. Nazwy zbiorowe i niezbiorowe Istnieją nazwy, które użyte w liczbie pojedynczej oznaczają pewien zbiór w sensie kolektywnym (czyli realnie istniejącą całość, w której da się wyróż- nić części realne, a nie tylko wyróżnione myślowo). Żeby zgodnie z zasadami języka polskiego użyć nazwy las, trzeba widzieć zbiór drzew, tworzący wraz i innymi elementami (jak krzewy) pewną całość, z kolei nazwa bukiet oznacza pewien szczególnie uporządkowany (np. przewiązany wstążką) zbiór kwiatów (nie nazwiemy bukietem wręczanej nam jednej róży). Jeżeli desygnat nazwy ma budowę złożoną z wielu całości prostych, tworzących zbiór, jego nazwę na- zywamy zbiorową. Desygnaty nazw niezbiorowych są proste i tworzą pewną jedność, do której odnosi się nazwa, np. rower. Chociaż każdy rower ma swoje części składowe (koła, pedały itp.), to nazwy rower używamy w odniesieniu do całości. 14 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Nazwy (podział ze względu na kategorię) zbiorowe niezbiorowe stado, las wilk, drzewo Czasem nie jest jasne, w jakim znaczeniu użyta jest nazwa. Np. nazwa sejm może oznaczać polski parlament i jako taka jest nazwą zbiorową, oznacza- jącą zbiór 460 posłów. W innym znaczeniu sejm może oznaczać budynek na ul. Wiejskiej w Warszawie, w którym nasz parlament obraduje – wówczas nazwa ta użyta będzie jako niezbiorowa. 1.2.5. Nazwy ostre i nieostre Nazwa jest ostra, gdy możemy jednoznacznie wyznaczyć jej zakres, czyli deno- tację. Przykładem takiej nazwy jest żyrafa – można łatwo i jednoznacznie wskazać, czy dane zwierzę należy do zbioru żyraf, czy nie należy. Ale jeśli weźmiemy przy- kład inny, choćby łysy człowiek, sprawa staje sie trudniejsza. Od którego bowiem wypadniętego włosa łysy staje się łysym? Gdy nie ma włosów wcale – nie mamy wątpliwości, że ów ktoś jest łysy. Gdy jest cały kędzierzawy – na pewno łysy nie jest. Między jednym a drugim przypadkiem jest jednak wiele stanów pośrednich, co z kolei wiąże się z brakiem jednoznacznych kryteriów pozwalających potraktować danego człowieka jako desygnat (lub nie) nazwy łysy człowiek. Nie-Ł ? ? ? ? Ł Ł ? ? ? ? ? ? ? ? Zatem nazwa jest nieostra, gdy istnieją takie przedmioty (osoby), o których nie da się rozstrzygnąć, są czy też nie są desygnatami tej nazwy. Sposobem na „zaostrzenie” nazwy jest wprowadzenie defi nicji regulującej3. 3 Patrz § 5.2. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 15 Nazwy – podział ze względu na rozpoznawalność desygnatów ostre nieostre wójt, urząd gminy leń, wysoka pensja 1.3. Podział nazw ze względu na znaczenie 1.3.2. Nazwy generalne i indywidualne Nazwy, które nadają się wyłącznie na podmiot zdania, nazywamy nazwami indywidualnymi. Tworzy się je arbitralne w celu nazwania jednego, konkret- nego przedmiotu tak, by wyodrębnić go spośród innych. Są to, gramatycznie rzecz biorąc, imiona własne, np. Maria Konopnicka, Werona, Polsat, Gargamel. Nazwy indywidualne są nadawane niezależnie od cech, jakie posiada desygnat. To je odróżnia od nazw generalnych, które nadaje się desygnatom ze względu na pewne posiadane przez nich cechy. Np. żeby poprawnie nazwać jakiś obiekt słoniem, trzeba: 1. znać znaczenie nazwy słoń (wielki ssak z długą trąba, o ogromnych uszach itd.) 2. rozpoznać te cechy w desygnacie. Nazwy generalne nadają się zarówno na podmiot, jak i orzecznik zdania typu A jest B. Nazwa generalna zawsze coś znaczy (wskazuje cechy desygnatu), zaś indywidualna nic nie znaczy (nie wskazuje żadnych cech). Nazwy indywidualne generalne Wenus, Agnieszka Osiecka planeta, poeta Nazwa Adam Małysz nic nie znaczy ale oznacza najlepszego polskiego skoczka narciarskiego. Nazwa Warszawa oznacza stolicę Polski, choć samo sło- wo Warszawa jako nazwa indywidualna nic nie znaczy. Może też być odwrotnie – nazwa może coś znaczyć, ale nie oznaczać żadnego obiektu. Nazwa syrena ma 16 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== znaczenie „pół kobieta-pół ryba”, ale nie oznacza żadnego desygnatu (syreny nie istnieją). Znaczenie nazwy bywa określane jako pojęcie. Nazwa znaczy pojęcie oznacza desygnat Nazw generalnych można używać w trzech różnych rolach znaczeniowych, nazywanych w logice supozycjami. Supozycja jest przyjęciem określonego zna- czenia w zdaniu przez nazwę generalną. prosta Supozycja formalna nazwa określonego desygnatu nazwa całego gatunku materialna odniesienie do słowa jako znaku Na przykład nazwa kot pojawia się: 1. w supozycji prostej w zdaniu Mój kot siedzi na komputerze – mam w tym zdaniu bowiem na myśli jednego, konkretnego kota; 2. w supozycji formalnej w zdaniu Kot jest drapieżnikiem – tu mówiąc kot mam na myśli cały gatunek tych zwierząt; 3. w supozycji materialnej w zdaniu „Kot” składa się z trzech liter mam na myśli słowo kot jako sam znak. Najczęściej nazwa indywidualna jest imieniem własnym. Są jednak wyjątki. Nazwa Rysiek może być nazwą indywidualną konkretnej osoby, ale też może być użyta jako nazwa generalna, oznaczająca wszystkich panów noszących to imię, np. w zdaniu Wszystkie Ryśki to fajne chłopaki4. 1.3.3. Nazwy wyraźne i niewyraźne Nazwa jest wyraźna, gdy możemy jednoznacznie opisać wskazywany przez nią desygnat. Inaczej mówiąc, można wskazać zbiór cech, składających się na konotację nazwy, czyli jej treść językową. Jeśli taki zabieg się nie udaje – nazwa jest niewyraźna. Nazwa niewyraźna co do treści jest nazwą nieostrą co do za- kresu. Np. trudno o jednoznaczną konotację nazwy dowcipny człowiek, nazwa 4 Por. Z. Ziembiński Logika praktyczna, PWN, Warszawa 1974, s. 28. 17 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ta ma więc także nieostry zakres. Może być też tak, że łatwo wskazać desygnat nazwy, a trudno podać jej treść charakterystyczną, czyli konotację. Jest tak np. z takimi nazwami jak kwiat, pieniądz – są to nazwy ostre o treści niewyraźnej. Nazwy – podział ze względu na rozpoznawalność znaczenia wyraźne niewyraźne kwadrat, ołówek świadomość, liść Podana niżej tabelka zawiera przykłady nazw dobranych względu na ich ostrość i wyraźność. Tabelka pozakazuje, że nazwa wyraźne są zarazem nazwa- mi ostrymi (nie istnieje nazwa wyraźna i zarazem nieostra), natomiast nazwy niewyraźne mogą być zarówno ostre (potrafi my wskazać desygnat, choć nie po- trafi my wymienić wszystkich cech składających się na konotację), jak i nieostre (ani nie potrafi my wymienić treści charakterystycznej desygnatu, ani wskazać jednoznacznie zakresu nazwy). NAZWY nazwa ostra nazwa nieostra nazwa wyraźna nazwa niewyraźna żyrafa, okrąg, kobieta X warzywo, liść, pieniądz religia, piękno, uczciwość 1.3.4. Nazwy jednoznaczne i wieloznaczne Ze względu na ilość posiadanych znaczeń nazwy możemy podzielić na jed- noznaczne (np. parasolka) lub wieloznaczne jak np. bal (przyjęcie lub kłoda). Większość nazw jest wieloznaczna, a ich znaczenie zależne jest od kontekstu użycia. Ponadto nazwy generalne mogą być brane w różnej supozycji, wiele nazw może być też użytych metaforycznie. Nazwy – podział ze względu na ilość znaczeń jednoznaczne wieloznaczne długopis, kobieta sieć, zamek 18 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw==
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Podstawy logiki w przykładach i zadaniach
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: