Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00492 008924 14655777 na godz. na dobę w sumie
Podstawy wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego - ebook/pdf
Podstawy wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 441
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-5453-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> cywilne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Prezentowana publikacja jest pierwsza na rynku wydawniczym monografia poświęcona wtórnemu postępowaniu upadłościowemu i jedna z nielicznych dotyczących transgranicznego postępowania upadłościowego w Unii Europejskiej.

W książce ujęto wyniki badan empirycznych przeprowadzonych we wszystkich sadach upadłościowych w Polsce, uwzględniono tez orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Sądu Najwyższego dotyczące unijnych spraw upadłościowych. Jej lektura umożliwi kompleksowe przygotowanie zarówno do sporządzenia wniosku o ogłoszenie upadłości wtórnej w Polsce, jak i wydania stosownego orzeczenia przez sad polski.

Rozważania o podstawach ogłoszenia upadłości wtórnej odpowiadają działaniom sądu rozpoznającego wniosek o ogłoszenie upadłości. Za szczególnie cenne naukowo należy uznać uwagi o automatycznym uznaniu orzeczenia zagranicznego o wszczęciu postępowania upadłościowego.

Adresaci:
Książka jest adresowana do sędziów upadłościowych, syndyków, adwokatów, radców prawnych, a także przedstawicieli nauki zajmujących się poruszana tematyka.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

PODSTAWY WSZCZĘCIA WTÓRNEGO POSTĘPOWANIA UPADŁOŚCIOWEGO ZGODNIE Z ROZPORZĄDZENIEM RADY (WE) NR 1346/2000 Patryk Filipiak Warszawa 2013 Stan prawny na 1 stycznia 2013 r. Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Adam Choiński Opracowanie redakcyjne Elżbieta Jóźwiak Łamanie Wolters Kluwer Polska Układ typografi czny Marta Baranowska Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁ ASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSI(cid:141)(cid:257)KI © Copyright by Wolters Kluwer Polska SA, 2013 ISBN 978-83-264-4144-8 ISSN 1897-4392 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska SA Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Mojej Żonie oraz Rodzicom Spis treści Wykaz skrótów / 17 Wstęp / 25 Rozdział 1 Zagadnienia ogólne / 29 1.1. 1.2. 1.3. 1.4. Rozporządzenie nr 1346/2000 jako instrument regulacji europejskiego prawa upadłościowego / 29 1.1.1. 1.1.2. Uwagi wstępne / 29 Rozporządzenie jako źródło prawa pochodnego Unii Europejskiej / 34 Zakres zastosowania rozporządzenia nr 1346/2000 / 37 1.2.1. 1.2.2. Zakres podmiotowy / 37 Zakres przedmiotowy / 41 1.2.2.1. 1.2.2.2. Uwagi wprowadzające / 41 Kryteria objęcia postępowania upadłościowego zakresem zastosowania rozporządzenia nr 1346/2000 / 42 Konieczność istnienia elementu zagranicznego / 47 1.2.2.3. Zakres czasowy / 58 Zakres terytorialny / 61 1.2.3. 1.2.4. Systematyka transgranicznych postępowań upadłościowych według rozporządzenia nr 1346/2000 / 64 Wykładnia przepisów rozporządzenia nr 1346/2000 / 67 1.4.1. 1.4.2. Uwagi ogólne / 67 Rola wydawanych w trybie prejudycjalnym orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w procesie wykładni prawa unijnego / 69 7 Spis treści 1.4.3. 1.4.4. Rola raportu wyjaśniającego autorstwa Miguela Virgósa Soriana i Etienne Schmita oraz preambuły rozporządzenia / 73 Rola innych dokumentów oficjalnych wydanych w procesie legislacyjnym oraz orzecznictwa krajowego / 75 Rozdział 2 Pojęcie i charakter postępowania wtórnego / 76 2.1. 2.2. 2.3. 2.4. 2.5. Zagadnienia terminologiczne / 76 Funkcje postępowania wtórnego / 82 2.2.1. 2.2.2. Uwagi wstępne / 82 Funkcja ochronna / 84 2.2.2.1. 2.2.2.2. Funkcja pomocnicza / 91 Zagadnienia wstępne / 84 Ochrona miejscowych interesów / 86 2.2.3. Prawo właściwe dla postępowania wtórnego / 94 Likwidacyjny charakter postępowania wtórnego / 99 2.4.1. 2.4.2. Uwagi wprowadzające / 99 Konieczność otwarcia wtórnego postępowania o charakterze likwidacyjnym przy uprzednim wszczęciu postępowania głównego o charakterze naprawczym / 103 Możliwość przekształcenia postępowania likwidacyjnego w postępowanie restrukturyzacyjne / 107 2.4.3. Realizacja zasady ograniczonego uniwersalizmu na skutek wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego / 112 2.5.1. 2.5.2. 2.5.3. Zasada terytorialności / 112 Zasada uniwersalności / 115 Zasada ograniczonej (kontrolowanej) uniwersalności / 118 Skutki wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego / 124 2.5.4. Rozdział 3 Pojęcie oraz systematyka podstaw wszczęcia postępowania wtórnego / 130 3.1. Pojęcie podstaw wszczęcia postępowania w ogólności / 130 8 Spis treści 3.2. 3.3. 3.4. Stosunek podstaw wszczęcia uregulowanych w prawie polskim oraz w Rozporządzeniu / 136 Systematyka podstaw wszczęcia postępowania wtórnego / 141 Podstawy wszczęcia postępowania wtórnego uregulowane w prawie krajowym / 145 3.4.1. 3.4.2. Uwagi wprowadzające / 145 Okoliczności warunkujące dopuszczalność rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości / 145 3.4.2.1. Immunitet sądowy w sprawie jako negatywna podstawa ogłoszenia upadłości / 145 Zdolność upadłościowa / 148 3.4.2.2. Okoliczności warunkujące pozytywne rozpoznanie wniosku o ogłoszenie upadłości / 150 3.4.3.1. 3.4.3. 3.4.3.2. 3.4.3.3. 3.4.3.4. Majątek dłużnika pozwalający pokryć koszty postępowania upadłościowego / 150 Szczególne negatywne podstawy ogłoszenia upadłości osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (tzw. upadłości konsumenckiej) / 153 Niewypłacalność dłużnika oraz brak jej badania w postępowaniu w przedmiocie wszczęcia postępowania wtórnego / 155 Ocena możliwości zastosowania art. 12 p.u.n. (niewielkie zadłużenie i krótkotrwała utrata płynności) / 160 Rozdział 4 Uprzednie wszczęcie postępowania głównego / 163 4.1. 4.2. 4.3. Uwagi wstępne / 163 Wszczęcie postępowania głównego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej / 164 Problem określenia chwili wszczęcia postępowania głównego / 166 4.3.1. 4.3.2. Uwagi wprowadzające / 166 Rozumienie pojęcia wydania orzeczenia o wszczęciu postępowania / 167 Wykładnia w przedmiocie momentu wszczęcia postępowania dokonana przez TSUE w wyroku w sprawie Eurofood / 169 4.3.3. 9 Spis treści 4.3.4. 4.3.5. 4.3.4.2. 4.3.4.3. Krytyka wykładni dokonanej przez TSUE w wyroku w sprawie Eurofood / 173 4.3.4.1. Pozycja prawna tymczasowego zarządcy w postępowaniu / 173 Odróżnienie orzeczenia o powołaniu tymczasowego zarządcy od orzeczenia o wszczęciu postępowania upadłościowego / 178 Badanie niewypłacalności dłużnika w postępowaniu w przedmiocie wszczęcia postępowania upadłościowego / 181 Podsumowanie / 183 4.3.4.4. Problematyka skutków złożenia wniosku o wszczęcie postępowania wtórnego przez zarządcę tymczasowego ustanowionego w postępowaniu głównym / 184 4.4. 4.5. Brak możliwości wszczęcia postępowania wtórnego po zakończeniu postępowania głównego / 186 Brak związania sądu treścią wniosku o wszczęcie postępowania / 190 Rozdział 5 Uznanie orzeczenia o wszczęciu postępowania głównego / 192 5.1. 5.2. 5.3. 5.4. Uwagi ogólne / 192 Istota uznania na podstawie rozporządzenia nr 1346/2000 / 195 Tryb uznania przyjęty w rozporządzeniu nr 1346/2000 / 198 Przedmiot uznania w systemie unijnego postępowania upadłościowego / 200 5.4.1. 5.4.2. Uwagi wstępne. Poglądy doktryny i orzecznictwa / 200 Pogląd o orzeczeniu zagranicznym jako przedmiocie uznania i jego uzasadnienie / 204 Okoliczności uzasadniające uznanie zagranicznego orzeczenia o wszczęciu postępowania / 211 5.5.1. Wszczęcie postępowania głównego przez „sąd” określony w art. 2 lit. d Rozporządzenia / 211 Wszczęcie postępowania upadłościowego w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 lit. a w zw. z załącznikiem A do rozporządzenia nr 1346/2000 / 212 Skuteczność orzeczenia wszczynającego postępowanie główne / 214 5.5.2. 5.5.3. 5.5. 10 Spis treści Problematyka ujawnienia podstawy jurysdykcyjnej w orzeczeniu o wszczęciu postępowania głównego / 217 5.6.1. 5.6.2. Uwagi wstępne / 217 Syntetyczne przedstawienie wyników badań empirycznych przeprowadzonych w sprawach realizowanych przez sądy polskie / 220 Obowiązek wskazywania podstawy jurysdykcyjnej w orzeczeniu na podstawie rozporządzenia nr 1346/2000 / 222 5.6.3.1. Poglądy doktryny w zakresie istnienia obowiązku wskazywania podstawy jurysdykcyjnej / 222 Argumenty przemawiające za istnieniem obowiązku wskazywania podstawy jurysdykcyjnej / 224 5.6.3.2. Skutek braku wskazania podstawy jurysdykcyjnej w treści orzeczenia / 228 5.6.4.1. Uwagi wstępne. Przedstawienie sprawy rozpoznawanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej / 228 Przedstawienie poglądów doktryny / 231 Przyjęcie jurysdykcji w sprawie w rozumieniu art. 16 Rozporządzenia / 234 5.6.4.2. 5.6.4.3. Domniemanie wszczęcia postępowania głównego / 236 Możliwość dokonania własnych ustaleń co do położenia COMI przez kolejny sąd rozpoznający wniosek o ogłoszenie upadłości / 238 Wykładnia treści orzeczenia o ogłoszeniu upadłości w zakresie określenia rodzaju wszczętego postępowania w kontekście wyroku TSUE w sprawie MG Probud Gdynia / 239 Krytyka poglądu o braku możliwości wykładni orzeczenia sądu przez sąd obcy / 243 5.6. 5.7. 5.6.3. 5.6.4. 5.6.5. 5.6.6. 5.6.7. 5.6.8. Odmowa uznania orzeczenia o wszczęciu postępowania głównego / 247 5.7.1. 5.7.2. Uwagi wprowadzające / 247 Zakaz merytorycznego badania orzeczenia zagranicznego / 251 Zakaz badania jurysdykcji pośredniej / 252 5.7.3. 11 Spis treści 5.7.4. 5.7.5. 5.7.6. 5.7.7. 5.7.8. Treść klauzuli porządku publicznego / 254 5.7.4.1. 5.7.4.2. Uwagi wstępne / 254 Naruszenie klauzuli porządku publicznego w zakresie prawa procesowego / 257 Naruszenie klauzuli porządku publicznego w zakresie prawa materialnego / 260 5.7.4.3. Tryb odmowy uznania orzeczenia / 264 Skutki odmowy uznania orzeczenia / 267 Problem częściowej odmowy uznania orzeczenia / 268 Kolizyjnoprawna odmowa uznania – ordre public w zakresie stosowania obcego prawa materialnego / 269 5.7.8.1. 5.7.8.2. Uwagi wstępne / 269 Brak możliwości stosowania unijnych norm prawa międzynarodowego prywatnego / 271 Możliwość stosowania wewnętrznych norm prawa międzynarodowego prywatnego / 272 5.7.8.3. Rozdział 6 Jurysdykcja krajowa / 275 6.1. 6.2. Zagadnienia wprowadzające / 275 Charakter jurysdykcji krajowej / 280 6.2.1. 6.2.2. 6.2.3. 6.2.4. 6.2.5. 6.2.6. Uwagi wstępne / 280 Jurysdykcja bezpośrednia / 282 Jurysdykcja bezwzględna / 284 Jurysdykcja ogólna / 284 Jurysdykcja wyłączna / 285 Jurysdykcja jako okoliczność badana we wszystkich rodzajach spraw upadłościowych / 286 6.2.6.1. Konieczność badania jurysdykcji we wszystkich rodzajach spraw upadłościowych / 286 Określenie podstawy jurysdykcyjnej / 288 6.2.6.2. Jurysdykcja jako okoliczność badana przez sąd w każdym stanie sprawy z urzędu / 290 6.2.7. Zagadnienia temporalne związane z istnieniem jurysdykcji krajowej w sprawie / 291 6.3.1. Moment badania istnienia łącznika jurysdykcyjnego / 291 6.3.1.1. Uwagi wstępne / 291 6.3. 12 6.4. Pojęcie łącznika jurysdykcyjnego / 315 6.4.1. 6.4.2. Spis treści 13 6.3.2. 6.3.3. 6.3.4. 6.3.5. 6.4.3. 6.4.4. 6.3.1.2. Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości jako moment miarodajny / 293 Przeniesienie oddziału do innego państwa przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości / 298 6.3.2.1. 6.3.2.2. 6.3.2.3. Uwagi wprowadzające / 298 Analiza wyroku TSUE w sprawie Interedil / 298 Warunki zmiany jurysdykcji w sprawie na skutek przeniesienia oddziału przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości wtórnej / 303 Ocena istnienia łącznika jurysdykcyjnego w sytuacji uprzedniego rozwiązania spółki dłużnika / 307 Zmiany w zakresie istnienia łącznika jurysdykcyjnego / 308 6.3.4.1. 6.3.4.2. Uwagi wprowadzające / 308 Pierwotne istnienie łącznika oraz jego następcze odpadnięcie / 309 Pierwotny brak łącznika oraz jego następcze zaistnienie / 311 6.3.4.3. Konieczność istnienia dwóch łączników dla wszczęcia postępowania wtórnego / 313 Uwagi wstępne / 315 Łącznik jurysdykcyjny w postaci posiadania głównego ośrodka podstawowej działalności / 316 Łącznik jurysdykcyjny w postaci posiadania oddziału / 317 Cechy definicyjne łącznika jurysdykcyjnego posiadania oddziału / 324 6.4.4.1. 6.4.4.2. Uwaga wstępna / 324 Łącznik jurysdykcyjny posiadania oddziału jako łącznik o charakterze podmiotowo otwartym / 324 Rozpoznawalność przez osoby trzecie jako kryterium oceny istnienia oddziału w danym państwie / 325 Posiadanie oddziału w innym państwie członkowskim niż państwo położenia głównego ośrodka podstawowej działalności dłużnika / 329 6.4.4.3. 6.4.4.4. Spis treści 6.4.4.5. 6.4.5. 6.4.6. 6.4.7. Istnienie elementów stanu faktycznego statuującego oddział / 329 Problematyka uznania spółki zależnej za oddział dłużnika / 330 6.4.5.1. 6.4.5.2. Uwagi wprowadzające / 330 Koncepcje oparte na położeniu COMI spółki zależnej / 337 6.4.5.2.1. Koncepcja mind of management / 337 6.4.5.2.2. 6.4.5.2.3. Koncepcja business activity / 344 Orzeczenia TSUE będące wyrazem koncepcji business activity / 345 Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 15 listopada 2011 r. / 352 Cechy konstytutywne pojęcia oddziału dłużnika / 359 6.4.7.1. 6.4.7.2. 6.4.7.3. Uwagi wstępne / 359 Każde miejsce wykonywania działalności / 360 Wykonywanie przez dłużnika działalności w państwie innym niż państwo położenia COMI / 362 Wykorzystanie zasobów ludzkich i majątkowych / 365 Brak tymczasowego charakteru działalności / 371 6.4.7.4. 6.4.7.5. Rozdział 7 Legitymacja do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania wtórnego / 374 7.1. 7.2. 7.3. Uwagi ogólne / 374 Prawo zarządcy głównego do złożenia wniosku o wszczęcie wtórnego postępowania upadłościowego / 375 Legitymacja podmiotów wskazanych w prawie krajowym / 378 Rozdział 8 Podstawy wszczęcia postępowania przy przekształceniu niezależnego postępowania ubocznego w postępowanie wtórne / 387 Uwagi ogólne o niezależnym postępowaniu ubocznym / 387 8.1.1. Zagadnienia wstępne / 387 8.1. 14 Spis treści 8.1.2. 8.1.3. Jurysdykcja w sprawie o wszczęcie niezależnego postępowania ubocznego / 389 Dodatkowe podstawy wszczęcia niezależnego postępowania ubocznego / 389 8.1.3.1. 8.1.3.2. Uwagi wprowadzające / 389 Przypadek braku możliwości wszczęcia postępowania głównego / 390 Złożenie wniosku przez miejscowego wierzyciela / 393 8.1.3.3.1. 8.1.3.3.2. Uwagi wstępne / 393 Pojęcie wierzyciela posiadającego miejsce zamieszkania, miejsce zwykłego pobytu lub siedzibę w państwie członkowskim / 394 8.1.3.3. 8.1.3.4. Złożenie wniosku przez wierzycieli oddziału / 396 Badanie niewypłacalności dłużnika / 397 Charakter niezależnego postępowania ubocznego / 398 Funkcje niezależnego postępowania ubocznego / 400 8.1.4. 8.1.5. 8.1.6. Przekształcenie niezależnego postępowania ubocznego w postępowanie wtórne / 401 8.2.1. Spełnienie podstaw wszczęcia postępowania wtórnego przy przekształceniu z niezależnego postępowania ubocznego / 401 Odmowa uznania orzeczenia o wszczęciu postępowania głównego / 403 8.2.2. 8.2. Wnioski końcowe / 407 Bibliografia / 421 15 Wykaz skrótów Akty prawne Bundesgesetz über das Insolvenzverfahren z dnia 10 grudnia 1914 r., RGBl. nr 337/1914, do dnia 1 lipca 2010 r., czyli do wejścia w ży- cie Insolvenzrechtsänderungsgesetz 2010, BGBl. I nr. 29/2010, jako Konkursordnung francuski kodeks handlowy z dnia 15 wrześ- nia 1807 r., obecnie wersja skonsolidowana dostępna na http: // www. legifrance. gouv. fr/ Einführungsgesetz zur Insolvenzordnung z dnia 5 października 1994 r., BGBl. 1994, cz. 1, s. 2911 Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupeł- niona Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.), a następnie zmieniona i uzupełniona Protokołem nr 14 zmieniającym system kontroli Konwencji (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 587) Insolvenzordnung z dnia 5 października 1994 r., BGBl. 1994, cz. 1, s. 2866 – niemiecka ustawa upadłościowa brytyjska ustawa o niewypłacalności uchwa- lona przez Parlament Zjednoczonego Króle- stwa w 1986 r., 1986 Chapter 45 17 austriacki Insolvenz- ordnung Code de commerce EGInsO EKPC InsO Insolvency Act z 1986 r. Wykaz skrótów IPRG Irish Companies Act z 1963 r. Konstytucja RP Konwencja bruksel- ska Konwencja lugańska Konwencja nr 136 (Konwencja stambul- ska) Konwencja w spra- wie postępowania upadłościowego z 1995 r. k.p.c. Legge fallimentare 18 Bundesgesetz über das Internationale Privat- recht z dnia 18 grudnia 1987 r. (SR 291, AS z 1988 r., 1776) – szwajcarska ustawa o pra- wie międzynarodowym prywatnym irlandzka ustawa o spółkach z 1963 r., 1963 Number 33 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) Konwencja brukselska o jurysdykcji i wyko- nywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cy- wilnych i handlowych przyjęta w Brukseli w dniu 27 września 1968 r. (Dz. Urz. WE L 299 z 31.12.1972, s. 32, wersja skonsolido- wana Dz. Urz. WE C 27 z 26.01.1998, s. 1) konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, sporządzona w Lugano dnia 30 października 2007 r. (Dz. Urz. UE L 147 z 10.06.2009, s. 5) Europejska konwencja nr 136 o niektórych międzynarodowych aspektach upadłości, http: // conventions. coe. int/ Treaty/ Commun/ QueVoulezVous. asp? NT= 136 CM= 8 DF= 12/ 03/ 2010 CL= ENG Konwencja wspólnotowa w sprawie postępo- wania upadłościowego otwarta do podpisu w Madrycie w dniu 23 listopada 1995 r., http: // aei. pitt. edu/ 952 ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) włoska ustawa upadłościowa powołana De- kretem Królewskim nr 267 z dnia 16 marca 1942 r., poz. 267 (Gazzetta Ufficiale z dnia 6.04.1942, poz. 81) nowelizacja z dnia 5 grudnia 2008 r. Prawo Modelowe UNCITRAL p.u.n. Raport Vir- gós/Schmit rezolucja z dnia 15 listopada 2011 r. rozporządzenie nr 1346/2000 (Roz- porządzenie) Wykaz skrótów ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 1571) Prawo Modelowe Komisji Organizacji Naro- dów Zjednoczonych ds. Międzynarodowego Prawa Handlowego (UNCITRAL) o transgra- nicznej upadłości (UNCITRAL Model Law on Cross-Border Insolvency), przyjęte przez Komisję w dniu 30 maja 1997 r. oraz przyjęte rezolucją nr 52/158 przez Zgromadzenie Ogólne na 72 sesji plenarnej w dniu 15 grudnia 1997 r. ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upa- dłościowe i naprawcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 z późn. zm.) raport wyjaśniający do projektu Konwencji z 1995 r. sporządzony przez Miguela Virgósa Soriana oraz Etienne Schmita, przedstawiony w języku angielskim przez Radę w dokumen- cie nr 6500/1/96 z dnia 8 lipca 1996 r. o kon- wencji dotyczącej postępowań upadłościo- wych (Report on the Convention on Insol- vency Proceedings). Tekst Raportu dostępny jest w: M. Virgós, F.J. Garcimartín Alférez, Comentario al Reglamento Europeo de Inso- lvencia, Madryt 2003, pkt 3 rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 15 listopada 2011 r. w sprawie postępowań upadłościowych w kontekście prawa spółek w UE (dokument numer inicjatywy ustawo- dawczej 2011/2006 (INI) rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowa- nia upadłościowego (Dz. Urz. UE L 160 z 30.06.2000, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wyda- 19 Wykaz skrótów rozporządzenie nr 44/2001 (rozpo- rządzenie Bruksela I) rozporządzenie nr 2201/2003 rozporządzenie Rzym I rozporządzenie Rzym II Traktat z Lizbony TFUE 20 nie specjalne, rozdz. 19, t. 1, s. 191, z późn. zm.) rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wy- konywania w sprawach cywilnych i handlo- wych (Dz. Urz. WE L 12 z 16.01.2001, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 4, s. 42, z późn. zm.). rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdyk- cji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, rozporządzenie uchylające (WE) nr 1347/2000 (Dz. Urz. UE L 338 z 23.12.2003, s. 1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobo- wiązań umownych (Rzym I) (Dz. Urz. UE L 177 z 04.07.2008, s. 6) rozporządzenie (WE) nr 864/2007 Parlamen- tu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. dotyczące prawa właściwego dla zobo- wiązań pozaumownych (Rzym II) (Dz. Urz. UE L 199 z 31.07.2007, s. 40) Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspól- notę Europejską, sporządzony w Lizbonie dnia 13 grudnia 2007 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569) Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 83 z 30.03.2010, s. 47) TUE TWE US Bankruptcy Code ZPO Wykaz skrótów Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsoli- dowana Dz. Urz. UE C 326 z 26.10.2012, s. 13) Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 321E z 29.12.2006, s. 37) US Bankruptcy Code, stanowiący Tytuł 11 United States Code, opubl. w: http: // uscode. house. gov/ download/ title_ 11. shtml Zivilprozessordnung z dnia 30 stycznia 1877 r., RGBl. 1877, s. 83 – niemiecki kodeks postępowania cywilnego Czasopisma i wydawnictwa promulgacyjne BCC BCLC BGBl. Biul. SN BPIR Dz. Urz. UE Dz. Urz. WE DZWIR ECR EPS EWHC (Ch) EWiR HUK British Company Law Cases Butterworths Company Law Cases Bundesgesetzblatt Biuletyn Sądu Najwyższego Bankruptcy and Personal Insolvency Reports Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich Deutsche Zeitschrift für Wirtschafts- und Insolvenzrechts European Court Reports Europejski Przegląd Sądowy Oznaczenie orzeczenia High Court (Chancery Division) z Anglii i Walii, tzw. neutral cita- tion Entscheidung zum Wirtschaftsrecht Czasopismo Kwartalne Całego Prawa Hand- lowego, Upadłościowego oraz Rynku Kapita- łowego 21 Wykaz skrótów IL P IPRax JuS KPP KTS M. Praw. MSiG NIPR NJ NZI NZG OSPiKA OSNCP ÖJZ PiP PPE PPH Pr. Spółek PS RPEiS TPP ZInsO ZIP ZZP Insolvency Law and Practice Praxis des Internationalen Privat- und Ver- fahrensrechts Juristische Schulung Kwartalnik Prawa Prywatnego Zeitschrift zum Insolvenzrecht Monitor Prawniczy Monitor Sądowy i Gospodarczy Nederland Internationaal Privaatrecht Nederlandse Jurisprudentie Neue Zeitschrift für das Recht der Insolvenz und Sanierung Neue Zeitschrift für Gesellschaftsrecht Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Ar- bitrażowych Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywil- nej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (1963–1994) Österreichische Juristenzeitung Państwo i Prawo Przegląd Prawa Egzekucyjnego Przegląd Prawa Handlowego Prawo Spółek Przegląd Sądowy Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologicz- ny Transformacje Prawa Prywatnego Zeitschrift für das gesamte Insolvenzrecht Zeitschrift für Wirtschaftsrecht Zeitschrift für Zivilprozeß 22 Wykaz skrótów Inne COMI INSOL SA SN SO SR SW TSUE główny ośrodek podstawowej działalności (ang. centre of main interests) Międzynarodowe Stowarzyszenie Prawa Upadłościowego sąd apelacyjny Sąd Najwyższy sąd okręgowy sąd rejonowy sąd wojewódzki Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej 23 Wstęp 1. Od czasu akcesji Polski do Unii Europejskiej, obok znaczących korzyści wynikających z ułatwionej współpracy z unijnymi partnerami, krajowych uczestników rynku w większym stopniu dotyczą także zagro- żenia gospodarcze. Wielość inwestycji zewnętrznych w Polsce, duża skala wymiany handlowej, w tym także dobrze funkcjonujący eksport towarów i usług, sprawiają, że ryzyko upadłości partnera zagranicznego musi zostać uwzględnione. Ryzyko to jest tym większe, im poważniejsza jest niejasność sytuacji prawnej związanej z kryzysem w danym stosunku prawnym. Z momentem wejścia w życie rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadło- ściowego (Dz. Urz. UE L 160 z 30.06.2000, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 1, s. 191, z późn. zm.) ryzyko to znacznie się zmniejszyło. Pomimo wielu niejasności interpretacyjnych oraz braku pełnej świadomości w zakresie konieczności stosowania norm Rozporządzenia, stało się ono filarem podtrzymującym system unijnego postępowania upadłościowego. Pamiętać trzeba przy tym, że twórcy Rozporządzenia nie zdołali wprowadzić jednolitego, uniwersalnego i w pełni zharmonizowanego europejskiego postępowania upadłościo- wego. Przyjęto metodę odwołania się do przepisów państw członkow- skich regulujących postępowania upadłościowe, objęte zakresem zasto- sowania i wymienione w załączniku do Rozporządzenia. Pomimo prowadzonych prac legislacyjnych obecnie brak jest również unijnego rejestru toczących się spraw upadłościowych. Mimo to wiele kwestii procesowych, kolizyjnoprawnych, a nawet zagadnień merytorycznych normowanych jest jednolicie na terenie całej Unii Europejskiej. 2. W systemie europejskim wyróżnić można główne postępowanie upadłościowe oraz uboczne postępowanie upadłościowe. Wprowadzenie modelu wielości postępowań upadłościowych oraz współistnienia 25 Wstęp prowadzonych równolegle postępowań, łagodzi mankamenty braku unijnego postępowania upadłościowego. Ogłoszenie upadłości głównej ma skutek uniwersalny i rozciąga się na cały majątek dłużnika położony na obszarze Unii Europejskiej. Do wszczęcia tego postępowania właściwe międzynarodowo są sądy państwa położenia głównego ośrodka podstawowej działalności. Ogłoszenie upadłości głównej, bez potrzeby dopełniania jakichkolwiek formalności, wywołuje w innych państwach skutki, które wynikają z prawa państwa wszczęcia postępowania. Ogłoszenie upadłości ubocznej ma, co do zasady, skutek ograniczo- ny do majątku położonego na terytorium państwa wydania orzeczenia. Postępowanie uboczne obejmuje dwa rodzaje postępowań. Po pierwsze, wyróżnia się postępowanie wtórne, czyli postępowanie wszczynane po otwarciu postępowania głównego. Po drugie, wyróżnia się niezależne postępowanie uboczne, czyli postępowanie uboczne wszczynane przed otwarciem postępowania głównego. Ogłoszenie upadłości ubocznej następuje w państwie położenia oddziału dłużnika, czyli miejsca wyko- nywania działalności gospodarczej niemającej charakteru tymczasowe- go, przy wykorzystaniu zasobów ludzkich i majątkowych. zgodnie 3. Zasadniczym przedmiotem rozprawy jest analiza podstaw wsz- częcia postępowania wtórnego rozporządzeniem nr 1346/2000. Przez podstawy wszczęcia postępowania wtórnego rozu- mie się okoliczności warunkujące dopuszczalność merytorycznego zbadania wniosku o wszczęcie postępowania oraz okoliczności warun- kujące jego pozytywne rozpatrzenie. Zaproponowano przy tym podej- ście syntetyczne, które pozwala na omówienie warunków wszczęcia postępowania zarówno o charakterze procesowym, jak i merytorycznym. Przedmiotem pracy są więc wszystkie okoliczności, które muszą zostać zweryfikowane przez sąd upadłościowy w ramach rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości wtórnej. Pozytywna weryfikacja tych okoliczności będzie skutkowała wszczęciem postępowania upadłościowego wobec dłużnika. z Podstawy te są jednolite i obowiązują na terenie całej Unii Europej- skiej, z wyłączeniem Danii. Za optymalną badawczo uznano więc me- todę formalno-dogmatyczną. Pomimo że rozporządzenie nr 1346/2000 odwołuje się do poszczególnych regulacji krajowych jako przepisów merytorycznych, to zrezygnowano z posłużenia się metodą komparaty- styczną w szerszym zakresie. Porównanie rozwiązań prawnych poszcze- gólnych państw posiadających minimum istotnych cech wspólnych 26 prowadzono wyłącznie, gdy służyło to lepszemu i pełniejszemu omó- wieniu danej instytucji lub też, gdy było to przydatne w procesie inter- pretacji przepisów rozporządzenia nr 1346/2000. Wstęp Jedynie pobocznie i syntetycznie omówione zostały podstawy wszczęcia postępowania wtórnego określone w prawie krajowym. Ograniczono się przy tym do prawa polskiego. Wprowadzenie tej ma- terii do obszaru badawczego uzasadnia się koniecznością zaprezento- wania pełnego spektrum okoliczności rozpatrywanych przez sąd, do którego trafia wniosek o ogłoszenie upadłości. 4. Prawidłowa analiza przepisów rozporządzenia nr 1346/2000 musiała być wsparta stosownym doborem literatury polskiej oraz zagra- nicznej, jak również orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Trybunał do tej pory wydał dziesięć orzeczeń w sprawach upadłościowych, rozstrzygając wnioski złożone w trybie prejudycjalnym przez sądy państw członkowskich. Większość z tych orzeczeń dotyczy przedmiotu niniejszej pracy dlatego została w niej omówiona. W czte- rech przypadkach złożone zostały opinie rzeczników generalnych działających przy TSUE. Judykaty te wraz z opiniami dostępne są na oficjalnej stronie Trybunału (www. curia. europa. eu), również w języku polskim. Na koniec autor pragnie wyrazić swoją wdzięczność Panu Profeso- rowi Feliksowi Zedlerowi za wiele serdeczności okazanej podczas kilku lat opieki naukowej oraz za nieocenione, krytyczne wsparcie meryto- ryczne przy pracy nad rozprawą doktorską. 27 Rozdział 1 Zagadnienia ogólne 1.1. Rozporządzenie nr 1346/2000 jako instrument regulacji europejskiego prawa upadłościowego 1.1.1. Uwagi wstępne 1. Niewiele unijnych aktów prawnych może poszczycić się tak bo- gatą genezą jak rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. Urz. UE L 160 z 30.06.2000, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 1, s. 191, z późn. zm.)1. Minęło już ponad czterdzieści lat od rozpoczęcia prac nad regulacją transgranicznych skutków niewypła- calności w ramach członków Wspólnot Europejskich, a dzisiejszej Unii Europejskiej. W tym czasie zmieniały się prawne uwarunkowania działań wspólnotowych, liczba państw członkowskich, a przede wszystkim natężenie politycznej woli zmian. Próba zmierzenia się ze zróżnicowaną materią jurydyczną ustawodawstw sześciu zaledwie za- łożycieli Wspólnoty stawała się, wraz z postępującymi akcesjami, zada- niem coraz trudniejszym2. 1 O historii prac nad europejską regulacją upadłościową zob. m.in. I. Fletcher (w:) G. Moss, I. Fletcher, S. Isaacs, The EC Regulation on Insolvency Proceedings. A Commen- tary and Annotated Guide, Oxford 2009, s. 1–16; P.J. Omar, European Insolvency Law, Ashgate 2004, s. 49–89; B. Wessels, International Insolvency Law, Deventer 2006, s. 225–234; J. Kemper, Die Verordnung (EG) Nr 1346/2000 über Insolvenzverfahren, ZIP 2001, nr 37, s. 1609 i n. 2 Początkowa liczba sześciu państw założycieli (Belgia, Holandia, Francja, Luksem- burg, Niemcy, Włochy) zmieniła się liczbę piętnastu państw-członków Unii Europejskiej 29 Rozdział 1. Zagadnienia ogólne Po kolejnych fiaskach projektu3 (np. niepowodzeniu ustanowienia Konwencji w sprawie postępowania upadłościowego z 1995 r.) i wobec braku prawnej możliwości kontynuacji prac nad Konwencją4, organy w momencie uchwalenia rozporządzenia nr 1346/2000 (dodatkowo: Austria, Dania, Finlandia, Grecja, Hiszpania, Irlandia, Portugalia, Szwecja, Wielka Brytania). 3 Wspomnieć należy o następujących projektach aktów prawnych regulujących problematykę międzynarodowej upadłości na terenie Europy: 1) tzw. wstępny projekt konwencji upadłościowej wraz z propozycją syntetycznego, sprowadzającego się do sześciu przepisów, prawa modelowego ukazał się w dniu 16 lutego 1970 r. zob. Preliminary Draft of a Convention on Bakruptcy, Winding-Up, Arrangements, Compositions and Similar Proceedings (pierwotna treść dokumentu w języku francuskim jako dokument Komisji nr 3. 327/1/XIV/70-F; nieautentyczne angielskie tłumaczenie francuskiego dokumentu przygotowane w dniu 4 czerwca 1973 r. dla Ministerstwa Handlu i Przemysłu Wielkiej Brytanii znajduje się w elektronicznym Archiwum Integracji Europejskiej Uniwersytetu w Pittsburgu pod adresem: http: // aei. pitt. edu/ 5612, data przeglądu: 31.01.2012 r.), 2) drugi projekt konwencji jako Draft Convention on bakruptcy, winding-up, arrangements, compositions and similar proceedings (dokument nr III/D/72/80) został przesłany Prze- wodniczącemu Rady w dniu 23 czerwca 1980 r. a wraz z Raportem Lemonteya został opublikowany w Biuletynie Wspólnot Europejskich z 1982 r. Suplement 2/82, s. 47, 3) Konwencja wspólnotowa w sprawie postępowania upadłościowego otwarta do podpisu w Madrycie w dniu 23 listopada 1995 r., dokument Rady CONV/INSOL/X1 dostępny w elektronicznym Archiwum Integracji Europejskiej Uniwersytetu w Pittsburgu pod adresem http: // aei. pitt. edu/ 952 (data przeglądu: 31.01.2012 r.). Wspomnieć należy także o pracach prowadzonych w ramach Rady Europy, które doprowadziły do przyjęcia i otwarcia do podpisu w Stambule w dniu 5 czerwca 1990 r. Europejskiej konwencji nr 136 o niektórych międzynarodowych aspektach upadłości (Konwencja zwana dalej: Konwencją nr 136 lub Konwencją stambulską. Treść Konwencji nr 136 wraz z raportem wyjaśniającym oraz innymi przydatnymi informacjami: http: // conventions. coe. int/ Treaty/ Commun/ QueVoulezVous. asp? NT= 136 CM= 8 DF= 12/ 03/ 2010 CL= ENG, da- ta przeglądu: 31.01.2012 r.). Warunkiem wejścia w życie Konwencji nr 136 była jej raty- fikacja przez co najmniej trzy państwa członkowskie Rady Europy (art. 34). Konwencja do tej pory nie weszła w życie. Podpisana została przez osiem państw: Cypr (17 marca 1994 r.), Francję (17 marca 1994 r.), Niemcy (17 marca 1994 r.), Grecję (17 marca 1994 r.), Luksemburg (17 marca 1994 r.), Turcję (17 marca 1994 r.), Belgię (13 czerwca 1990 r.), Włochy (15 stycznia 1991 r.). Zaś ratyfikowana tylko przez Cypr (17 marca 1994 r.). Nadmienić trzeba, że zgodnie z art. 44 ust. 1 lit. k rozporządzenie nr 1346/2000 zastępuje pomiędzy państwami członkowskimi Konwencję stambulską. 4 Po niepowodzeniu projektu Konwencji w sprawie postępowania upadłościowego z 1995 r. nadzieję na wznowienie prac nad projektem Transgranicznej regulacji upadło- ściowej przyniosło uchwalenie i wejście w życie w dniu 1 maja 1999 r. Traktatu z Amster- damu zmieniającego Traktat o Unii Europejskiej, traktaty ustanawiające Wspólnoty Europejskie i niektóre związane z nimi akty (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/31 z późn. zm.). Zmieniony Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skonsoli- dowana Dz. Urz. UE C 321E z 29.12.2006, s. 37) obejmował zagadnienia współpracy są- dowej w sprawach cywilnych przedmiotem polityki i prawodawstwa wspólnotowego, w którym instrumentem prawnym jest między innymi rozporządzenie (zob. przepisy 30 1.1. Rozporządzenie nr 1346/2000 jako instrument regulacji... Wspólnoty5 oraz członkowie grupy roboczej6 utworzonej w celu prac nad regulacją zdecydowali, że najodpowiedniejszym środkiem do za- pewnienia celów traktatowych wyrażonych w art. 65 TWE będzie roz- porządzenie, o którym mowa w art. 249 TWE (obecnie art. 288 TFUE). Następnie w dniu 26 maja 1999 r. Niemcy i Finlandia złożyły do Rady inicjatywę, dopuszczoną zgodnie z art. 67 TWE, w sprawie uchwalenia rozporządzenia7. 2. Rozporządzenie zostało przyjęte przez Radę w dniu 29 maja 2000 r., z mocą obowiązującą od 31 maja 2002 r. w stosunku do 14 państw, od 1 maja 2004 r. w stosunku do 10 nowych państw człon- kowskich8 oraz od 1 stycznia 2007 r. w stosunku do Bułgarii i Rumunii. Obecnie, po przyjęciu Traktatem zmieniającym Traktat o Unii Europej- skiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, sporządzonym w Lizbonie dnia 13 grudnia 2007 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569) treści TFUE, biorąc pod uwagę coraz większą rolę orzecznictwa Trybu- nału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozporządzenie nr 1346/2000 stało się filarem europejskiego prawa upadłościowego. tytułu IV TWE „Wizy, azyl, imigracja i inne polityki związane ze swobodnym przepływem osób” (obecnie tytuł V Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, wersja skonsolido- wana Dz. Urz. UE C 83 z 30.03.2010, s. 47, „Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i spra- wiedliwości”), w szczególności art. 61 lit. c (obecnie art. 70 w zw. z art. 67 ust. 4 TFUE) oraz art. 65 (obecnie art. 81 TFUE). Por. K. Weitz, Europejskie prawo procesowe cywil- ne-stan obecny i perspektywy dalszego rozwoju, PS 2007, nr 2, s. 9. Por. także prace pro- wadzone w ramach Europejskiej Współpracy Politycznej (EWP), zob. I. Tarko, Ein Eu- ropäischer Justizraum: Errungenschaften auf dem Gebiet der justitiellen Zusammenarbeit in Zivilsachen, ÖJZ 1999, nr 11, s. 402–403. 5 Por. rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 7 maja 1999 r. w sprawie Konwen- cji z dnia 23 listopada 1995 r. o postępowaniu upadłościowym (Dz. Urz. WE C 279 z 01.10.1999, s. 499). Wspomnieć należy również o zebraniu Rady Europejskiej w dniach 15–16 października 1999 r. w Tampere, podczas którego podjęto dalszy dyskurs nad modelem wspólnotowej współpracy w ramach sądownictwa cywilnego. Rada Europejska wezwała Radę i Komisję do przygotowania nowego prawodawstwa dotyczącego zagadnień mających zasadnicze znaczenie dla sprawnej współpracy sądowej oraz dla łatwiejszego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. 6 Grupa robocza pod przewodnictwem Manfreda Balza. 7 Zob. Inicjatywa Republiki Federalnej Niemiec i Republiki Finlandii w sprawie przyjęcia Rozporządzenia Rady w sprawie postępowania upadłościowego złożona do Rady w dniu 26 maja 1999 (Dz. Urz. WE C 221 z 03.08.1999, s. 8). Jeśli chodzi o omówie- nie podstawy traktatowej samego rozporządzenia – por. T. Chilarski, Upadłość transgra- niczna w prawie Unii Europejskiej, Warszawa 2008, s. 10 oraz powołana tam literatura, oraz M. Szydło, Jurysdykcja krajowa w transgranicznych sprawach upadłościowych w Unii Europejskiej, Warszawa 2009, s. 143 i n. 8 Czechy, Estonia, Cypr, Łotwa, Litwa, Węgry, Malta, Polska, Słowenia i Słowacja. 31 Rozdział 1. Zagadnienia ogólne Mimo odmiennych zaleceń Komitetu Społeczno-Ekonomicznego9 oraz Parlamentu Europejskiego10, twórcy rozporządzenia nr 1346/2000, nie licząc dwóch zmian11, transponowali doń dokładną treść rozdziałów I–IV, czyli art. 1–42 Konwencji upadłościowej z 1995 r., oczywiście z uwzględnieniem odmiennej natury tych dwóch aktów prawnych12. Trzy załączniki do Konwencji pozostały praktycznie niezmienione13, z tym zastrzeżeniem, że usunięto z nich odpowiednie zapisy dotyczące Danii, jako nieuczestniczącej w projekcie. Jedynym poważniejszym novum w porównaniu do Konwencji było wprowadzenie obszernej preambuły składającej się z 33 motywów. 3. Od dnia wejścia w życie Rozporządzenia, uległo ono wyłącznie nieznacznym zmianom. Zmiany te uwzględniały fakt przyjęcia do Unii 9 Opinia z dnia 26 stycznia 2000 r. (Dz. Urz. WE C 75 z 15.03.2000, s. 1) Komitet Społeczno-Ekonomiczny, mimo wielu krytycznych uwag co do treści regulacji, podkreślił również jej walory i ogólnie pozytywnie odniósł się do samej inicjatywy („The initiative should make an effective contribution to integrating national economies into the single market”), zastrzegając, że powinien to być wyłącznie pierwszy krok na drodze do pełniej- szego i bardziej ambitnego projektu. Komitet w swych uwagach krytycznych wskazał głównie na: 1) brak wprowadzenia przepisów modelowych, które przełamałyby trudności wynikające z wielu różnic w przepisach krajowych oraz przyspieszyłyby w poszczególnych porządkach prawnych tok postępowań upadłościowych, 2) niekorzystne odejście od modelu uniwersalnego i powszechnego postępowania na rzecz modelu mieszanego, przy czym wskazano w opinii na zagrożenia związane z możliwością otwarcia wtórnych po- stępowań upadłościowych. 10 Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 4 grudnia 2000 r. w sprawie inicjatywy Republiki Federalnej Niemiec i Republiki Finlandii dotyczącej inicjatywy przyjęcia roz- porządzenia w sprawie postępowania upadłościowego przedłożonej Radzie w dniu 26 maja 1999 r. (Dz. Urz. WE C 346 z 04.12.2000, s. 1). 11 Zmiany dotyczyły na wniosek Wielkiej Brytanii art. 5 rozporządzenia nr 1346/2000 w zakresie dokładnego określenia, że przedmiotem praw rzeczowych (rights in rem) mogą być określone przedmioty, jak również zbiory nieokreślonych przedmiotów o zmiennym składzie – oraz na wniosek Belgii art. 42 rozporządzenia nr 1346/2000 w zakresie uwzględnienia istnienia dwóch języków urzędowych w tym państwie (rozpo- rządzenie obecnie jasno stanowi, że każdy wierzyciel może zgłosić swoją wierzytelność także w języku urzędowym lub jednym z języków urzędowych swojego państwa). 12 Jako że przepisy rozporządzeń wspólnotowych są przedmiotem zabiegów inter- pretacyjnych TSUE, przeto konieczne było usunięcie całego rozdziału V („Wykładnia Trybunału Sprawiedliwości”), zaś przepisy przejściowe zostały odpowiednio dostosowane do charakteru regulacji. Por. I. Fletcher, The EC Regulation..., red. G. Moss, I. Fletcher, S. Issacs, s. 13. 13 Dokonano jedynie niewielkich zmian w listach poszczególnych postępowań prowadzonych w państwach członkowskich, por. I. Fletscher, The EC Regulation..., red. G. Moss, I. Fletcher, S. Issacs, s. 14. 32 1.1. Rozporządzenie nr 1346/2000 jako instrument regulacji... Europejskiej nowych członków14, co musiało spowodować na podstawie art. 45 odpowiednie rozszerzenie załączników A, B i C, jak również zmianę art. 44 regulującego stosunek Rozporządzenia do umów mię- dzynarodowych zawartych pomiędzy państwami członkowskimi. Do- datkowo treść załączników była dostosowywana do aktualnego brzmienia przepisów krajowych państw członkowskich15. Wypada 14 Por. Traktat między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Re- publiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 236 z 23.09.2003, s. 17). Zmiany w rozporządzeniu 1346/2000 skuteczne z dniem 1 maja 2004 r. dokonano w pkt 18A załącznika nr 2 (Dz. Urz. UE L 236 z 23.09.2003, s. 711) do Aktu dotyczącego warunków przystąpienia wyżej wymienionych państw (Dz. Urz. UE L 236 z 23.09.2003, s. 33). Por. też Traktat między Królestwem Belgii, Republiką Czeską, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Re- publiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospo- litą Polską, Republiką Portugalską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Dz. Urz. UE L 157 z 21.06.2005, s. 11) sporządzony w Luksemburgu dnia 25 kwietnia 2005 r., który wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2007 r. Zgodnie z art. 56 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Bułgarii i Rumunii oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 157 z 21.06.2005, s. 203, z późn. zm.) odpowiednie zmiany miały być dokonane w regulacjach szczególnych, co nastąpiło na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 1791/2006 z dnia 20 listopada 2006 r. dostosowującego niektóre rozporządzenia i decyzje w takich dziedzinach jak: swobodny przepływ towarów, swobodny przepływ osób, prawo spółek, polityka konkurencji, rol- nictwo (w tym prawo weterynaryjne i fitosanitarne), polityka transportowa, opodatko- wanie, statystyka, energia, środowisko naturalne, współpraca w zakresie wymiaru spra- wiedliwości i spraw wewnętrznych, unia celna, stosunki zewnętrzne, wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa oraz instytucje w związku z przystąpieniem Bułgarii i Ru- munii (Dz. Urz. UE L 363 z dnia 20.12.2006, s. 1) skutecznym z dniem 1 stycznia 2007 r. 15 Pełna lista aktów zmieniających rozporządzenie 1346/2000 jest następująca: rozporządzenie Rady (WE) nr 603/2005 z dnia 12 kwietnia 2005 r. (Dz. Urz. UE L 100 z 20.04.2005, s. 1); rozporządzenie Rady (WE) nr 694/2006 z dnia 27 kwietnia 2006 r. (Dz. Urz. UE L 121 z 06.05.2006, s. 1); rozporządzenie Rady (WE) nr 1791/2006 z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz. Urz. UE L 363 z 20.12.2006, s. 1); rozporządzenie Rady (WE) nr 681/2007 z 13.06.2007 r. (Dz. Urz. UE L 159 z 20.06.2007, s. 1); rozporządzenie Rady 33 Rozdział 1. Zagadnienia ogólne także wspomnieć o polskiej inicjatywie zmian w załącznikach A oraz C, podjętej w 2009 r. w celu poddania wszczynanych w Polsce postępowań ochronie wynikającej z przepisów rozporządzenia o uznaniu postępo- wań upadłościowych16. 1.1.2. Rozporządzenie jako źródło prawa pochodnego Unii Europejskiej 1. Rozporządzenie nr 1346/2000 stanowi główny instrument prawny ustanowiony w celu realizacji założonych przez Unię Europejską funkcji w zakresie transgranicznego postępowania upadłościowego. Poza Rozporządzeniem poboczną materię dotyczącą niektórych uczestników wspólnego rynku regulują: dyrektywa Parlamentu Euro- pejskiego i Rady nr 2001/24/WE z dnia 4 kwietnia 2001 r. w sprawie reorganizacji i likwidacji instytucji kredytowych (Dz. Urz. WE L 125 z 05.05.2001, s. 15; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 4, s. 15)17, oraz dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 788/2008 z dnia 24 lipca 2008 r. (Dz. Urz. UE L 213 z dnia 08.08.2008, s. 1) oraz Akt dotyczący warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Repu- bliki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 236 z 23.09.2003, s. 33, z późn. zm.); rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 210/2010 z dnia 25 lutego 2010 r. (Dz. Urz. UE L 65 z 13.03.2010, s. 1); rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 583/2011 z dnia 9 czerwca 2011 r. (Dz. Urz. UE L 160 z 18.06.2011, s. 52). 16 Por. inicjatywa sędziów polskich sądów upadłościowych, w tym A. Hrycaj i M. Krawczyka, jak również M. Porzyckiego i P. Filipiaka podczas szkolenia sędziów upadłościowych w Jachrance w dniu 20 października 2010 r. Inicjatywa dotyczyła skie- rowania przez rząd Polski wniosku do Komisji Europejskiej o wpis do załącznika A po- stępowania naprawczego oraz o wpis do załącznika C tymczasowego nadzorcy sądowego oraz zarządcy przymusowego. Jak dotychczas inicjatywa ta nie przyniosła pozytywnego efektu. 17 Przy czym postanowienia z zakresu międzynarodowego prawa upadłościowego dotyczącego instytucji finansowych zamieszczono również w dyrektywie 94/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 1994 r. w sprawie gwarancji systemów depozytów (Dz. Urz. WE L 135 z 31.05.1994, s. 5) oraz dyrektywie 98/26/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 maja 1998 r. w sprawie zamknięcia rozliczeń w systemach płatności i rozrachunku papierów wartościowych (Dz. Urz. WE L 166 z 11.06.1998, s. 45; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 3, s. 107, z późn. zm.), jak również dyrektywie 2002/47/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie uzgodnień dotyczących zabezpieczeń finansowych (Dz. Urz. WE L 168 34 1.1. Rozporządzenie nr 1346/2000 jako instrument regulacji... nr 2001/2017/WE z dnia 19 marca 2001 r. w sprawie reorganizacji i li- kwidacji zakładów ubezpieczeń (Dz. Urz. WE L 110 z 20.04.2001, s. 28; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 4, s. 3). Zarówno rozważania podjęte w niniejszej, jak i pozostałych częściach pracy do- tyczą jedynie rozwiązań przyjętych w Rozporządzeniu. W kwestii charakteru prawnego Rozporządzenia niewiele zmieniło wejście w życie Traktatu z Lizbony w dniu 1 grudnia 2009 r.18 Rozpo- rządzenie nadal pozostaje aktem prawnym wydawanym przez instytucje Unii Europejskiej (choć wcześniej były to instytucje Wspólnoty Euro- pejskiej) w celu wykonywania przyznawanych przez Traktaty kompe- tencji. Jest więc aktem unijnego prawa pochodnego19. Rozporządzenie nr 1346/2000 wydane w ramach przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (tytuł V TFUE) jako jedno z działań z zakresu współpracy sądowej w sprawach cywilnych (tytuł V rozdział 3 TFUE) uznawane jest ze względu na przedmiot swojej regulacji za część euro- pejskiego prawa postępowania cywilnego20. 2. Zgodnie z art. 288 TFUE (dawny art. 249 TWE) Rozporządzenie posiada ogólny zakres zastosowania (zasięg ogólny), wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Normy dekodowane z przepisów Rozporządzenia mają charakter norm prawnych, czyli posiadają generalny i abstrakcyjny zakres zastosowania. Charakter prawny Rozporządzenia jest więc zbliżony do charakteru ustawy uchwalanej przez organy władzy prawodawczej w krajowym z 27.06.2002, s. 43; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 10, t. 3, s. 89, z późn. zm.) oraz dyrektywie Rady nr 611 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przed- siębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dz. Urz. WE L 375 z 31.12.985, s. 3; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 1, s. 139, z późn. zm.). 18 Por. C. Herma, Reforma systemu aktów prawa pochodnego UE w Traktacie z Lizbony, EPS 2008, nr 5, s. 24; K. Lubińska, Traktat Lizboński a współpraca sądowa w sprawach cywilnych, PiP 2008, z. 10, s. 112 i n. 19 Pozostałe akty prawa pochodnego to: dyrektywy, decyzje, zalecenia i opinie (por. art. 288 TFUE). Przed wejściem w życie Traktatu z Lizbony, rozporządzenia regulowały zagadnienia w ramach I filaru Unii Europejskiej, czyli reżimu prawnego Wspólnot Euro- pejskich. Por. A. Łazowski, Rozporządzenie jako źródło prawa Wspólnot Europejskich, EPS 2007, nr 3, s. 13. 20 Por. K. Weitz, Europejskie prawo procesowe..., s. 13. 35 Rozdział 1. Zagadnienia ogólne porządku prawnym21. Rozporządzenie, w odróżnieniu od dyrektywy, która także posiada abstrakcyjny i generalny zakres zastosowania, nie wymaga wprowadzenia do krajowego porządku prawnego ani dokona- nia odrębnej publikacji przewidzianej prawem krajowym (bezpośrednia stosowalność rozporządzenia)22. Ponieważ rozporządzenia wiążą w całości, przeto nie ma możliwości ich selektywnego stosowania przez państwa członkowskie23. Normy rozporządzenia są adresowane bezpo- średnio nie tylko do państw członkowskich, lecz także jednostek (osób fizycznych i jednostek organizacyjnych). Podmioty te wyposażane są więc w roszczenia bezpośrednio przez normy rozporządzenia (skutek bezpośredni rozporządzenia)24. Bezpośrednia stosowalność norm rozporządzenia oznacza, że państwa członkowskie nie mogą powielać w prawodawstwie krajowym materii regulowanej rozporządzeniem. Ponadto państwa nie mogą tworzyć prawa, które godziłoby w cel rozporządzenia i ograniczałoby jego stosowanie25. Nie oznacza to jednak, że państwa członkowskie nie mają prawa do stanowienia przepisów wykonawczych, proceduralnych lub pomocniczych, niezbędnych lub pomocnych w stosowaniu rozpo- rządzenia26. Przykładem takiego rozwiązania jest niemiecka ustawa wprowadzająca ordynację upadłościową (Einführungsgesetz zur Insol- venzordnung)27, która jako rozwiązanie komplementarne wobec rozpo- rządzenia nr 1346/2000 ułatwia organom krajowym stosowanie jego norm i uzupełnia w dozwolonym zakresie zakres normowania rozpo- rządzenia. Przykładem w polskim prawie procesowym cywilnym jest nowelizacja ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania 21 Por. A. Wróbel (w:) Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, red. A. Wróbel, Kraków 2005, s. 44; A. Hrycaj (w:) Europejskie prawo upadłościowe. Komentarz, red. F. Zedler, Warszawa 2011, s. 34. 22 Por. C. Mik, Europejskie prawo wspólnotowe. Zagadnienia teorii i praktyki, Warszawa 2000, s. 559; A. Łazowski, Rozporządzenie jako źródło..., s. 17–18; J. Kemper, Die Verordnung..., s. 1610. 23 Por. A. Łazowski, Rozporządzenie jako źródło..., s. 16. 24 Por. tamże, s. 14; A. Hrycaj (w:) Europejskie..., red. F. Zedler, s. 34. 25 Por. A. Łazowski, Rozporządzenie jako źródło..., s. 15. 26 Por. tamże, s. 16. 27 Por. Einführungsgesetz zur Insolvenzordnung z dnia 5 października 1994 r. BGBl. 1994, cz. 1, s. 2911. Por. też komentarze do tych przepisów: F. Kebekus, O. Sabel (w:) F. Kebekus, O. Sabel, U. Schlegel, Cross Border Insolvencies: Germany, Köln 2007; J. Sie- monsen, Die Deutschen Ausführungsvorschriften zur Europäischen Insolvenzverordnung. Artykuł 102 EGInsO. 36 1.2. Zakres zastosowania rozporządzenia nr 1346/2000 cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) z dnia 17 lutego 2006 r. (Dz. U. Nr 66, poz. 466), mocą której wprowadzono przepisy, które dostosowały polskie prawo do wymogów rozporządzenia (WE) nr 805/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych (Dz. Urz. UE L 143 z 30.04.2004, s. 15; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 7, s. 38, z późn. zm.)28. Ze względu na bezpośredni i ogólny charakter obowiązywania uznaje się, że rozporządzenia stanowią instrument ujednolicania prawa w państwach członkowskich29. Ujednolicanie to jest wzmacniane przez stosowanie zasady pierwszeństwa prawa unijnego przed prawem krajo- wym (zasada supremacji)30. Zgodnie z nią w przypadku konfliktu po- między normą prawa krajowego a normą unijną ta ostatnia ma pierw- szeństwo zastosowania31. 1.2. Zakres zastosowania rozporządzenia nr 1346/2000 1.2.1. Zakres podmiotowy 1. Jak wskazano w motywie 9 preambuły, rozporządzenie nr 1346/2000 powinno znaleźć zastosowanie do wszystkich postępowań upadłościowych, niezależnie od tego, czy dłużnik jest osobą fizyczną, czy też osobą prawną, przedsiębiorcą, czy osobą niewykonującą działal- ności gospodarczej. Kwestie związane ze zdolnością upadłościową, czyli możnością bycia podmiotem praw i obowiązków w postępowaniu upadłościowym32, rozstrzygane są przez odesłanie z art. 4 ust. 1 oraz art. 4 ust. 2 lit. a33 Rozporządzenia na podstawie norm prawa państwa 28 Zob. omówienie rozporządzenia: K. Weitz, Europejski tytuł egzekucyjny dla roszczeń bezspornych, Warszawa 2009; U. Ernst, Rozporządzenie o europejskim tytule egzekucyjnym na tle systemu postępowania cywilnego, EPS 2008, nr 5, s. 39. 29 Por. A. Łazowski, Rozporządzenie jako źródło..., s. 12. 30 Por. tamże, s. 14. 31 Por. wyrok TSUE z dnia 9 marca 1977 r. w sprawie 106/77 Amministrazione delle Finanze dello Stato v. Simmenthal s. p. A., ECR 1978, s. 629. 32 Por. M. Szydło, Jurysdykcja..., s. 193. 33 Zgodnie z art. 4 ust. 2 lit. a Rozporządzenia, „Prawo Państwa wszczęcia postępo- wania określa przesłanki wszczęcia postępowania upadłościowego, sposób jego prowa- 37 Rozdział 1. Zagadnienia ogólne wszczęcia postępowania34. Rozporządzenie wskazuje jedynie w art. 1, że postępowanie upadłościowe musi dotyczyć „dłużnika”, niezależnie od jego formy prawnej. Jeśli więc postępowanie główne zostanie wsz- częte wobec dłużnika, który posiada zdolność upadłościową w państwie wszczęcia, ale nie posiada tej zdolności w pozostałych państwach, to mimo to orzeczenie o wszczęciu tego postępowania musi być uznane w tych pozostałych państwach. Nie oznacza to bynajmniej, aby w pań- stwie położenia oddziału dłużnika mogło dojść do otwarcia postępowa- nia wtórnego. Jeśli bowiem w państwie oddziału, na podstawie obowią- zującego tam prawa wewnętrznego, dłużnik nie ma zdolności upadło- ściowej, to postępowanie uboczne nie zostanie wszczęte35. 2. Wyłączenia podmiotowe ujęte są w art. 1 ust. 2 Rozporządzenia, zgodnie z którym Rozporządzenia nie stosuje się do postępowań upa- dłościowych dotyczących zakładów ubezpieczeń, instytucji kredytowych, przedsiębiorstw inwestycyjnych świadczących usługi obejmujące przechowywanie środków pieniężnych oraz papierów wartościowych osób trzecich, a także przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania. W motywie 9 znajdziemy wyjaśnienie, zgodnie z którym podmioty te winny być wyłączone z zakresu zastosowania Rozporządzenia, bowiem podlegają one przepisom szczególnym, zaś krajowe organy nadzoru dysponują wobec nich bardzo szerokimi uprawnieniami nadzorczymi. Ponadto w stosunku do instytucji kredytowych oraz zakładów ubezpie- czeń zastosowano model regulacji harmonizującej porządki prawne państw członkowskich UE w postaci dyrektyw unijnych. Upadłość in- stytucji kredytowych została objęta dyrektywą Parlamentu Europejskie- go i Rady nr 2001/24/WE z dnia 4 kwietnia 2001 r. w sprawie reorgani- zacji i likwidacji instytucji kredytowych (Dz. Urz. WE L 125 z 05.05.2001, s. 15; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 4, s. 15)36, która została implementowana do tytułu II części III p.u.n. dzenia i ukończenia. W szczególności określa ono: a) dłużników, w stosunku do których może być prowadzone postępowanie upadłościowe”. 34 Por. S. Smid, Deutsches und Europäisches Internationales Insolvenzrecht. Kom- mentar, Stuttgart 2004, s. 39; B. Wessels, International..., s. 235; T. Chilarski, Upadłość..., s. 24, oraz punkt 74 raportu opisanego dokładnie w rozdziale 1.4.4 niniejszej pracy. 35 Por. Raport Virgós/Schmit, punkty 148, 211, 213; H.-C. Duursma-Kepplinger (w:) Europäische..., red. H.-C. Duursma-Kepplinger, D. Duursma, E. Chalupsky, s. 467–468; S. Smid, Deutsches..., s. 118 oraz uwagi w rozdziale 3.4.3 niniejszej pracy. 36 Przy czym postanowienia z zakresu międzynarodowego prawa upadłościowego dotyczącego instytucji finansowych zamieszczono również w dyrektywie 94/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 1994 r. w sprawie systemów gwarancji 38 1.2. Zakres zastosowania rozporządzenia nr 1346/2000 (art. 426–470)37. Natomiast upadłość zakładów ubezpieczeń objęto dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2001/2017/WE z dnia 19 marca 2001 r. w sprawie reorganizacji i likwidacji zakładów ubezpie- czeń (Dz. Urz. WE L 110 z 20.04.2001, s. 28; Dz. Urz. UE Polskie wyda- nie specjalne, rozdz. 6, t. 4, s. 3), która została transponowana do tytu- łu III części III p.u.n. (art. 471–482)38. 3. W motywie 14 preambuły wskazano, że zakresem zastosowania Rozporządzenia objęte są podmioty, których główny ośrodek podsta- wowej działalności znajduje się na obszarze Unii Europejskiej39. Zgodnie ze wskazówką interpretacyjną z motywu 13, głównym ośrodkiem podstawowej działalności jest miejsce, w którym dłużnik zazwyczaj zarządza swoją działalnością i jako takie jest rozpoznawalne przez osoby trzecie. W przypadku jednostek organizacyjnych (spółek i osób prawnych) miejsce położenia głównego ośrodka podstawowej działal- ności (ang. centre of main interests, w skrócie COMI)40 nie musi być więc zbieżne z miejscem jego statutowej siedziby, choć Rozporządzenie w art. 3 ust. 1 wprowadza wzruszalne domniemanie prawne, że tak depozytów (Dz. Urz. WE L 135 z 31.05.1994, s. 5) oraz dyrektywie 98/26/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 maja 1998 r. w sprawie zamknięcia rozliczeń w systemach płatności i rozrachunku papierów wartościowych (Dz. Urz. WE L 166 z 11.06.1998, s. 45; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 3, s. 107, z późn. zm.), które zostały implementowane m.in. do przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościo- we i naprawcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 z późn. zm.): art. 22 ust. 1 pkt 4, art. 51 ust. 1 pkt 7, art. 66, 67, 80, 135, jak również dyrektywie 2002/47/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie uzgodnień dotyczących zabez- pieczeń finansowych (Dz. Urz. WE L 168 z 27.06.2002, s. 43; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 10, t. 3, s. 89, z późn. zm.) oraz dyrektywie Rady nr 611 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i ad- ministracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zby- walne papiery wartościowe (UCITS) (Dz. Urz. WE L 375 z 31.12.1985, s. 3; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 1, s. 139, z późn. zm.). 37 Por. komentarz: A. Jakubecki (w:) Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, red. A. Jakubecki, F. Zedler, Warszawa 2011, s. 844 i n.; A. Pokora (w:) Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, red. A. Witosz, Warszawa 2009, s. 625 i n. 38 Por. komentarz: A. Jakubecki (w:) Prawo upadłościowe..., red. A. Jakubecki, F. Zedler, s. 896 i n.; P. Dragon (w:) Prawo upadłościowe..., red. A. Witosz, s. 667 i n. 39 Por. H. Vallender, Die Voraussetzungen für die Einleitung eines Sekundärinsol- venzverfahrens nach der EuInsVO, InVO 2005, nr 2, s. 43; M. Virgós, The 1995 European Community Convention on Insolvency Proceedings. An Insider s View, Forum Internatio- nale 1998, nr 25, s. 9. Jak wskazuje się dalszej części pracy, nie dotyczy to obszaru Króle- stwa Danii. 40 Por. wyjaśnienie tego pojęcia w punkcie 5 niniejszego rozdziału. 39 Rozdział 1. Zagadnienia ogólne właśnie jest. Możliwe jest więc uznanie, że główny ośrodek podstawowej działalności spółki, która posiada statutową siedzibę poza terytorium Unii Europejskiej lub w Danii, znajduje się w jednym z państw UE (z wyjątkiem Danii). W takim przypadku normy Rozporządzenia znajdą zastosowanie, zaś w państwie położenia COMI dopuszczalne będzie wszczęcie głównego postępowania upadłościowego. Taki pogląd potwierdzony jest w literaturze41 oraz w orzecznictwie sądów krajowych. W orzeczeniu High Court of Justice, Chancery Division w Londynie z dnia 7 lutego 2003 r. w sprawie dłużnika BRAC Rent-A-Car Interna- tional Inc.42 sąd angielski uznał, że główny ośrodek podstawowej dzia- łalności spółki zarejestrowanej w Stanach Zjednoczonych znajduje się w Wielkiej Brytanii. To ustalenie pozwoliło na otwarcie głównego po- stępowania upadłościowego (administration) w państwie położenia COMI na podstawie art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1346/2000. W odwrotnym ujęciu, jeśli dłużnik posiada statutową siedzibę na terytorium UE z wyłączeniem Danii, lecz ustalone zostanie, że jego COMI mieści się poza tym terytorium, to Rozporządzenie nie znajdzie zastosowania. W szczególności nie będzie możliwości stosowania podstawy jurysdykcyjnej do wszczęcia głównego postępowania upadło- ściowego43. Wykładnię tę przyjął angielski High Court of Justice, Chancery Division w Londynie w orzeczeniu z dnia 11 listopada 2002 r. w sprawie Geveran Trading Co. Ltd v. Kjell Tore Skjevejsland44. 41 Tak: S. Smid, Deutsches..., s. 39; B. Wessels, International..., s. 323; M. Virgós, F. Garcimartin, The EC Regulation..., s. 22–23; pogląd przeciwny głosi K. Pannen (w:) European..., red. K. Pannen, s. 112. 42 Sprawy: 2 All ER 201 [2003], 1 WLR 1421 [2003], 0042/2003, sprawa powołana w ZIP 2003, nr 42, s. 813 oraz opatrzona krótkim komentarzem: O. Sabel, U. Schlegel, Kurzkommentar, EWiR 2003, nr 8, s. 367 i n. 43 Tak równie
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Podstawy wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: