Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00054 005309 14475211 na godz. na dobę w sumie
Polityka rachunkowości 2013 z komentarzem do planu kont dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych - ebook/pdf
Polityka rachunkowości 2013 z komentarzem do planu kont dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 354
Wydawca: Wiedza i Praktyka Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-269-2361-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> zamówienia publiczne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

'Polityka rachunkowości 2013' to najbardziej aktualna pozycja na rynku. W praktyczny sposób omawia aktualne zasady ewidencji księgowej jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych. Zawiera wzory i zarządzenia gotowe do zastosowania w każdej jednostce. Dodatkowo szczegółowa analiza przykładów różnych zapisów zdarzeń i operacji gospodarczych ułatwia odnalezienie się w nowej rzeczywistości prawnej i wykonywanie codziennych obowiązków.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Elżbieta Gaździk Zastępca dyrektora ds. ekonomiczno-finansowych, główny księgowy sa- morządowej jednostki budżetowej. W samorządowej jednostce budżeto- wej pracuje od 1989 r. – przez cały okres zatrudnienia miała do czynienia z zagadnieniami związanymi ze sferą finansów publicznych w szerokim tego słowa znaczeniu. Zajmowała się kosztorysowaniem inwestycji, ich rozliczaniem, udzielaniem zamówień publicznych, prowadzeniem ksiąg rachunkowych. Ewa Ostapowicz Ekonomistka, kierownik działu strategicznych analiz finansowych jednost- ki sektora finansów publicznych. Od wielu lat zajmuje się zagadnieniami związanymi z finansami i rachunkowością nie tylko sfery jednostek finan- sów publicznych. ISBN 978-83-269-2361-6 4 1 J O U cena 147 zł B i b l i o t e k a j e d n o s t e k p u b l i c z n y c h i p o z a r z ą d o w y c h 1 / 2 0 1 3 P o l i t y k a r a c h u n k o w o ś c i 2 0 1 3 Elżbieta Gaździk, Ewa Ostapowicz POLITYKA RACHUNKOWOŚCI 2013 WRAZ Z KOMEN EKSPERT ZAKŁADÓW BUDŻETOWYCH Z KOMENTARZEM DO PLANU KONT DLA JEDNOSTEK BUDŻETOWYCH I SAMORZĄDOWYCH WSKAZÓWKI, JAK W PRAKTYCE ZASTOSOWAĆ NOWE ZASADY KSIĘGOWE BIBLIOTEKA JEDNOSTEK PUBLICZNYCH I POZARZĄDOWYCH NR 1/2013 Elżbieta Gaździk, Ewa Ostapowicz Polityka rachunkowości 2013 z komentarzem do planu kont dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych Stan prawny na 31 maja 2013 r. Copyright © by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. 2 Redaktor Naczelan Grupy Czasopism: Ewa Matyszewska Autorzy: Elżbieta Gaździk Ewa Ostapowicz Wydawca: Emilia Leśniewska Redaktor: Lidia Pogodzińska Koordynator produkcji: Mariusz Jezierski Korekta: Zespół Skład, łamanie: Raster studio, Norbert Bogajczyk Druk: MillerDruk, ul. Jagiellońska 82, 03-301 Warszawa ISBN 978-83-269-2361-6 Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z .o.o. 03-918 Warszawa, ul. Łotewska 9a Tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, NIP: 526-19-92-256 Numer KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, Sąd Gospodarczy XIII Wydział Gospodarczy Rejestrowy. Wysokość kapitału zakładowego: 200.000 zł Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. Warszawa 2013 Publikacja „Polityka rachunkowości 2013 z komentarzem do planu kont dla jednostek budżetowych i  samorządowych zakładów budżetowych” chroniona jest prawem autorskim. Przedruk materiałów opublikowanych w niniejszej publikacji – bez zgody wydawcy – jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Publikacja „Polityka rachunkowości 2013 z komen- tarzem do planu kont dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów oraz konsultantów. Zaproponowane w publikacji porady i interpretacje nie mają charakteru porady prawnej. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodat- kowych, pogłębionych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przykładów. Informacje o prenumeracie: Tel: 22 518 29 29 e-mail: cok@wip.pl 3 SPIS TREŚCI Wstęp ................................................................................................................................................ 7 Rozdział I Wprowadzenie do polityki rachunkowości ....................................................................... 11 Rozdział II Polityka rachunkowości dla jednostek budżetowych ................................................... 19 19 21 21 22 22 23 26 33 39 40 49 50 50 51 54 54 1. Zarządzenie w sprawie wprowadzenia polityki rachunkowości .......................................... 2. Zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych ............................................................................. 2.1. Podstawa prawna ............................................................................................................. 2.2. Charakterystyka jednostki .............................................................................................. 2.3. Miejsce prowadzenia ksiąg rachunkowych .................................................................. 2.4. Określenie roku obrotowego oraz okresów sprawozdawczych .................................. 2.5. Technika prowadzenia ksiąg rachunkowych ................................................................ 2.6. Zasady i terminy inwentaryzacji składników majątkowych ...................................... 3. Zasady wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego ......................... 3.1. Zasady wyceny aktywów i pasywów obowiązujące w jednostce ............................... 3.2. Sposób ustalania wyniku finansowego .......................................................................... 4. Sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych ............................................................................ 4.1. Zakładowy Plan Kont ...................................................................................................... 4.2. Wykaz kont księgi głównej ............................................................................................. 4.3. Zasady klasyfikacji operacji gospodarczych występujących ...................................... 4.4. Wykaz kont ksiąg pomocniczych oraz ich powiązania z kontami księgi głównej ...... 5. Wykaz zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na komputerowych nośnikach danych oraz ochrona zbiorów ksiąg rachunkowych ............................................................ 5.1. Wykaz zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe i ich ochrona ..................... 5.2. Przechowywanie zbiorów i dokumentów ..................................................................... 5.3. Udostępnianie danych i dokumentów .......................................................................... 59 59 64 65 Rozdział III Polityka rachunkowości dla samorządowych zakładów budżetowych .................... 67 67 1. Zarządzenie w sprawie wprowadzenia polityki rachunkowości .......................................... 4 Spis treści 2. Zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych ............................................................................ 2.1. Podstawa prawna ............................................................................................................. 2.2. Charakterystyka jednostki .............................................................................................. 2.3. Miejsce prowadzenia ksiąg rachunkowych .................................................................. 2.4. Określenie roku obrotowego oraz okresów sprawozdawczych .................................. 2.5. Technika prowadzenia ksiąg rachunkowych ................................................................ 2.6. Zasady i terminy inwentaryzacji składników majątkowych ...................................... 3. Zasady wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego ........................ 3.1. Zasady wyceny aktywów i pasywów obowiązujące w jednostce ............................... 3.2. Sposób ustalania wyniku finansowego .......................................................................... 4. Sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych ............................................................................ 4.1. Zakładowy Plan Kont ...................................................................................................... 4.2. Wykaz kont księgi głównej ............................................................................................. 4.3. Zasady klasyfikacji operacji gospodarczych występujących ...................................... 4.4. Wykaz kont ksiąg pomocniczych oraz ich powiązania z kontami księgi 69 69 70 70 71 72 80 84 84 94 95 96 96 98 głównej ............................................................................................................................... 98 5. Wykaz zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na komputerowych nośnikach danych oraz ochrona zbiorów ksiąg rachunkowych .......................................... 102 5.1. Wykaz zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe i ich ochrona ..................... 102 5.2. Przechowywanie zbiorów ............................................................................................... 106 5.3. Udostępnianie danych i dokumentów .......................................................................... 107 Rozdział IV Komentarz do planu kont .................................................................................................. 109 1. Konta bilansowe ......................................................................................................................... 109 1.1. Zespół 0 – „Majątek trwały” ........................................................................................... 109 1.2. Zespół 1 – „Środki pieniężne i rachunki bankowe” .................................................... 138 1.3. Zespół 2 – „Rozrachunki i rozliczenia” ......................................................................... 177 1.4. Zespół 3 – „Materiały i towary” ..................................................................................... 212 1.5. Zespół 4 – „Koszty według rodzajów i ich rozliczenie” .............................................. 220 1.6. Zespół 5 – „Koszty według typów działalności i ich rozliczenie” .............................. 236 1.7. Zespół 6 – „Produkty” ..................................................................................................... 242 1.8. Zespół 7 – „Przychody, dochody i koszty” ................................................................... 248 1.9. Zespół 8 – „Fundusze, rezerwy i wynik finansowy” ................................................... 265 2. Konta pozabilansowe ................................................................................................................. 281 2.1. Płatności ze środków europejskich ....................................................................................... 282 2.2. Wydatki strukturalne ............................................................................................................. 283 2.3. Plany finansowe ....................................................................................................................... 287 2.4. Zaangażowanie środków i wydatków ................................................................................... 291 Rozdział V Plan kont w przykładach ..................................................................................................... 299 1. Ewidencja dochodów z tytułu najmu w jednostkach budżetowych – przypadek wystawienia faktury obejmującej okres przekraczający rok obrachunkowy .................... 299 2. Ewidencja księgowa odsetek naliczonych w fakturze za usługi telekomunikacyjne ...... 301 Spis treści 5 3. Ewidencja nadpłaty składek ZUS w jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżetowych .......................................................................................................... 302 4. Ewidencja pierwszego wyposażenia w jednostkach budżetowych .................................... 303 5. Ewidencja sprzedaży lub likwidacji środka trwałego w księgach jednostek budżetowych ........................................................................................................... 305 6. Ewidencja szkody wyrządzonej przez pracownika. ............................................................. 306 7. Przyjęcie do ksiąg rachunkowych składników majątkowych rok później niż faktycznie przyjęto je do używania ............................................................. 307 8. Wadium i zabezpieczenie w księgach rachunkowych jednostek budżetowych ............... 308 9. Ewidencja mylnego obciążenia przez bank ........................................................................... 309 10. Ewidencja dotacji przedmiotowej w samorządowym zakładzie budżetowym ................ 310 11. Ewidencja nakładów inwestycyjnych w jednostce budżetowej .......................................... 310 12. Ewidencja spłat nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami w jednostkach budżetowych ................................................................................................... 311 13. Ewidencja kar naliczonych wykonawcy z tytułu nieterminowej realizacji umowy w jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżetowych ........................ 312 14. Ewidencja grzywny wraz z kosztami egzekucji w jednostkach budżetowych .................. 313 15. Ewidencja kosztu szkolenia wyjazdowego pracownika w jednostkach budżetowych ... 314 16. Ewidencja wynagrodzeń wraz z pochodnymi w jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżetowych ........................................................................... 314 17. Ewidencja świadczeń z funduszu alimentacyjnego ............................................................ 316 18. Ubezpieczenia majątkowe w rozliczeniach międzyokresowych kosztów w jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżetowych ........................ 318 19. Ewidencja rezerw na przyszłe zobowiązania w jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżetowych .......................................................................... 319 20. Ewidencja zobowiązań zastępczo uregulowanych przez pracownika jednostki budżetowej lub samorządowego zakładu budżetowego ..................................... 320 21. Ewidencja księgowa pobranych przez pracowników zaliczek i ich rozliczenie ......................................................................................................................... 321 22. Błędy w ustaleniu odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych .......................... 322 23. Darowizna w księgach rachunkowych jednostki budżetowej ............................................ 324 24. Sumy na zlecenia w księgach państwowej jednostki budżetowej ....................................... 324 25. Ewidencja dochodów gromadzonych na wydzielonym rachunku dochodów i wydatków nimi sfinansowanych w budżetowej jednostce prowadzącej działalność oświatową .............................................................................................................. 325 26. Ewidencja zdarzeń związanych z kradzieżą środka trwałego ............................................. 326 27. Ewidencja czeku gotówkowego .............................................................................................. 327 28. Ewidencja niedoboru ujawnionego w wyniku inwentaryzacji ........................................... 327 29. Ewidencja inwestycji w samorządowych zakładach budżetowych z przychodów własnych ........................................................................................................... 330 30. Ewidencja inwestycji w samorządowych zakładach budżetowych z dotacji celowej ........................................................................................................................ 330 31. Ujawnienie fałszywych znaków pieniężnych w ewidencji księgowej w jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżetowych ................................................... 331 6 Spis treści 32. Ewidencja wartości niematerialnych i prawnych w jednostce budżetowej i zakładzie budżetowym ......................................................................................................... 332 33. Ewidencja wynagrodzenia przysługującego płatnikowi z tytułu terminowego wpłacania podatków ................................................................................................................ 334 34. Ewidencja odpisów aktualizujących należności w jednostce budżetowej. ........................ 335 35. Ewidencja odsetek w samorządowym zakładzie budżetowym – ujęcie bilansowo-podatkowe ............................................................................................... 337 36. Modernizacja budynku w księgach rachunkowych jednostki ............................................ 339 37. Wymiana podłogi – remont a ulepszenie w księgach rachunkowych zakładu budżetowego ............................................................................................................... 341 38. Odłączenie części składowej środka trwałego – wpływ na wartość początkową i umorzenie ...................................................................... 342 39. Ewidencja nieruchomości przekazanej w trwały zarząd ..................................................... 344 40. Ewidencja dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej ............................................................................................................. 344 41. Ewidencja opłat leasingowych w jednostce budżetowej (leasing finansowy) ................... 346 42. Zakup części składowej środka trwałego a zwiększenie jego wartości początkowej ............................................................................................................................... 347 43. Ewidencja umorzenia pożyczki udzielonej pracownikowi z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych ............................................................................................................... 348 Wykaz aktów prawnych ............................................................................................................................ 349 WSTĘP Oddajemy w Państwa ręce trzecie wydanie książki „Polityka rachunkowości z komen- tarzem do planu kont dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budże- towych”. Opracowanie zostało przygotowane w oparciu o uregulowania zawarte w ustawie z 27 sierpnia 2009 r o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 ze zm.), oraz ustawie z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 330), z uwzględnieniem szeregu przepisów wykonawczych wydanych na ich podstawie, uwzględniających specyfikę działalności jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych, jak również innych przepisów mających zastosowanie w określonych częściach w odniesieniu do tych jednostek. Głównym celem niniejszego opracowania jest pomoc dla kierowników jednostek w przygotowaniu dokumentacji opisującej przyjęte w jednostce zasady rachunko- wości, jak również pomoc dla służb finansowo-księgowych w zakresie rozwiązań ewidencyjnych, które są często odmienne od rozwiązań ewidencyjnych występują- cych w podmiotach spoza sfery jednostek sektora finansów publicznych. Jednostki powinny jednak pamiętać, że zaproponowane w opracowaniu rozwiązania zakresu formy i treści dokumentacji dotyczącej przyjętych zasad rachunkowości oraz co do rozwiązań ewidencyjnych są propozycją do ewentualnego wykorzystania i nie mają charakteru obligatoryjnego. Niniejsze opracowanie składa się z kilku części. Rozdział pierwszy zawiera wpro- wadzenie do polityki rachunkowości, w którym określono ogólne wskazówki, co ma być przedmiotem jej treści oraz jak ich zasad jednostka powinna obligatoryjnie prze- strzegać przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych. Rozdział drugi zawiera propozycje/ wzór dokumentacji opisującej przyjęte zasady rachunkowości w państwowych lub samorządowych jednostkach budżetowych, natomiast w rozdziale trzecim przedsta- wiono taką propozycję/wzór dla samorządowych zakładów budżetowych. Rozdział czwarty opisuje zasady funkcjonowania poszczególnych kont, jak również: • ich treść ekonomiczną, 8 • zasady prowadzenia ewidencji analitycznej, • zasady ewidencji na poszczególnych kontach ze wskazaniem konta przeciwstawnego, • przyporządkowanie klasyfikacji budżetowej do poszczególnych kont kosztowych, • sposób wyceny oraz rodzaje dowodów księgowych będących podstawą zapisów księgowych, • charakterystykę sald poszczególnych kont. Rozdział piąty prezentuje praktyczne rozwiązania w ewidencji księgowej operacji występujących w jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżeto- wych. W rozdziale tym zaprezentowano wiele przykładów zawierających rozwiązania w zakresie ewidencji księgowej zarówno dla operacji typowych, jak i nietypowych, które stwarzają najwięcej trudności w ich zaksięgowaniu. Rozdział szósty, to wykaz aktów prawnych powołanych w niniejszym opracowaniu. Przekazywane do Państwa rąk opracowanie uwzględnia wszystkie zmiany wpro- wadzone w ostatnim okresie do ustawy o rachunkowości, ustawy o finansach publicz- nych oraz przepisów wykonawczych, w tym w szczególności dość obszerne zmiany wprowadzone do rozporządzenia ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakła- dów budżetowych, funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r poz. 289), na których wprowadzenie jednostki miały czas 6 miesięcy od dnia wejścia ich w życie, jednak z mocą obowiązującą od pierwszego dnia roku obrotowego, tj. od 1 stycznia 2012 r. Reasumując, zarówno jednostki budżetowe, jak i samorządowe zakłady budżetowe powinny pamiętać, że ustalane przez nie zasady rachunkowości po raz pierwszy, jak i każde ich kolejne modyfikacje wynikające ze zmian przepisów, specyfiki działalności jednostki, rozszerzenia lub zaprzestania części jej działalności – muszą zapewniać możliwość sporządzania sprawozdań finansowych, sprawozdań budżetowych oraz innych określonych odrębnymi przepisami (§ 15 rozporządzenia). Oznacza to, że przy ich ustalaniu, a zwłaszcza przy konstruowaniu planu kont należy pamiętać o podstawowych zasadach, z których wynika, że: • konta wskazane w planach kont należy traktować jako standardową liczbę kont, która może być ograniczona jedynie o konta służące do księgowania operacji gospodarczych niewystępujących w jednostce lub placówce albo uzupełniona o konta zgodne co do treści ekonomicznej, w tym również przy wykorzystaniu symboli kont, które nie mają zastosowania w jednostce,  • plan kont dla budżetu jednostki samorządu terytorialnego może być uzupełniony, w miarę potrzeby, o właściwe konta planu kont dla jednostek budżetowych i samo- rządowych zakładów budżetowych,  • konta wskazane w planach kont ujętych w załącznikach do rozporządzenia mogą być dzielone na dwa lub więcej kont syntetycznych,  Polityka rachunkowości WSTĘP 9 • zakładowy plan kont powinien uwzględniać ustalenia dysponenta części budżeto- wej lub zarządu jednostki samorządu terytorialnego dotyczące zasad grupowania operacji gospodarczych istotnych dla rodzaju działalności. Prawidłowo sporządzona polityka rachunkowości pozwala wyeliminować wiele błędów, zwłaszcza tych dotyczących wyceny i ewidencji księgowej. Jednocześnie trzeba pamiętać, jak ważną rolę we właściwym funkcjonowaniu systemu rachunkowości jednostki odgrywają prawidłowy obieg oraz kontrola i przechowywanie dokumentów księgowych. Dlatego też, oddając w Państwa ręce trzecie wydanie książki, autorki uszczegóło- wiły jej treść w związku z wprowadzeniem zmian do przepisów w ostatnim okresie, uzupełniły o opis prezentacji sald poszczególnych kont w bilansie strat i zysków. W tym wydaniu zmodyfikowano zamieszczone wcześniej przykłady zapisów różnych zdarzeń i operacji gospodarczych występujących w jednostkach, w świetle rozwiązań wynikających z nowelizacji przepisów powołanych w opracowaniu, a zwłaszcza znacznej nowelizacji rozporządzenia, jak również dodano nowe przykłady opisujące ewidencję zdarzeń często skomplikowanych i sprawiających kłopoty w codziennej pracy. ROZDZIAŁ I WPROWADZENIE DO POLITYKI RACHUNKOWOŚCI Jednostki budżetowe oraz samorządowe zakłady budżetowe, będąc jednostkami sektora finansów publicznych zobowiązanymi do prowadzenia ksiąg rachunkowych, stosownie do postanowień art. 10 ust. 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 330; dalej: uor), mają obowiązek stworzyć dokumen- tację opisującą przyjęte przez każdą z nich zasady rachunkowości. Zasady te, zwane również polityką rachunkowości, powinny określać pojęcia wraz z ich opisem, reguły stosowane w jednostce, dokumenty i metody stosowane w czynnościach i procedurach księgowych jednostki. Polityka rachunkowości musi nazywać i opisywać: 1) ścisłe terminy trwania roku obrotowego (zwanego również rokiem obrachunkowym) obejmującego kolejnych 12 miesięcy oraz jego podział na okresy sprawozdawcze; 2) stosowane przez jednostkę metody wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego; 3) sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych, czyli podstawowych urządzeń księgo- wych służących do rejestrowania zdarzeń gospodarczych w jednostce, w tym: a) zakładowego planu kont, ustalającego wykaz ksiąg głównych, przyjęte zasady klasyfikacji zdarzeń, zasady prowadzenia kont ksiąg pomocniczych oraz ich powiązania z kontami księgi głównej, którego podstawą sporządzenia dla państwowych i samorządowych jednostek budżetowych oraz samorządowych zakładów budżetowych jest plan kont stanowiący załącznik nr 3 do rozpo- rządzenia ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad 12 rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 289), b) wykazu ksiąg rachunkowych, a w przypadku prowadzenia ksiąg rachunkowych za pomocą komputera – wykazu zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na informatycznych nośnikach danych oraz ich jednoznaczne identyfikatory, wraz z określeniem ich struktury, wzajemnych powiązań oraz ich funkcji w organizacji całości ksiąg rachunkowych oraz w procesach przetwarzania danych, c) opisu procesu przetwarzania danych, a przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych za pomocą komputera – opisu systemu informatycznego, zawierającego dokładny i szczegółowy wykaz wszystkich programów tworzących ten system, zastosowa- nych procedur lub funkcji, w zależności od struktury oprogramowania, wraz z opisem algorytmów i parametrów oraz programowych zasad ochrony danych, w tym w szczególności metod zabezpieczenia dostępu do danych i systemu ich przetwarzania, a ponadto dokładne określenie wersji oprogramowania i daty rozpoczęcia jego eksploatacji, d) systemu służącego ochronie danych i ich zbiorów, w tym dowodów księgowych oraz wszystkich innych dokumentów stanowiących podstawę dokonywania w nich zapisów. Opracowanie, jak również aktualizowanie tych zasad, zgodnie z przepisami art. 10 ust. 2 ustawy o rachunkowości należy do obowiązków kierownika każdej jednostki. Brak opracowania takiej dokumentacji oraz prowadzenie ksiąg rachunkowych wbrew przepisom ustawy o rachunkowości, stosownie do postanowień art. 77 tej ustawy, podlega karze grzywny lub karze pozbawienia wolności do lat 2, a nawet obu tym karom łącznie. Opracowanie właściwej polityki rachunkowości ma niewątpliwie wpływ także na unikniecie ewentualnego popełnienia czynów naruszenia dyscypliny finansów publicznych, do których między innymi, stosownie do postanowień art. 18 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicz- nych (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 168) zaliczamy: • zaniechanie przeprowadzenia i rozliczenia inwentaryzacji albo przeprowadzenie lub rozliczenie inwentaryzacji w sposób niezgodny z przepisami ustawy o rachun- kowości, • wykazanie w sprawozdaniu budżetowym danych niezgodnych z danymi wynika- jącymi z ewidencji księgowej. Aby ułatwić pracę pracownikom działów księgowych, którzy są w przeważającej części twórcami tych dokumentów, w dalszej części opracowania został zaprezentowany przykład polityki rachunkowości, do ewentualnego wykorzystania, po odpowiednim Polityka rachunkowości WPROWADZENIE DO POLITYKI RACHUNKOWOŚCI 13 dostosowaniu tych zasad do zindywidualizowanej specyfiki jednostki od strony organizacyjno-prawnej oraz przedmiotu jej działalności. W zależności od uznania jednostka w ramach swojej polityki rachunkowości może opracować wewnętrzne dokumenty dotyczące następujących zagadnień: – obiegu i kontroli dokumentów księgowych, – zasad przeprowadzania inwentaryzacji, – zasad rejestracji, wydawania i przechowywania druków ścisłego zarachowania, – obrotu kasowego. Przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych jednostki budżetowe oraz samorządowe zakłady budżetowe, podobnie jak wszystkie inne podmioty, powinny bezwzględnie przestrzegać nadrzędnych zasad rachunkowości, do których należą: Zasada rzetelnego i jasnego obrazu (art. 4 ust. 1 uor). Mówi ona, że jednostki zobowiązane są stosować przyjęte zasady (politykę) rachunkowości, rzetelnie i jasno przedstawiając swoją sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. Określenie „rzetelnie” znaczy zgodnie ze stanem rzeczywistym (prawdą materialną), natomiast określenie „jasno” oznacza wymóg prowadzenia ksiąg na powszechnie uznanych zasadach, określonych w przepisach prawa. Zasada wyższości treści nad formą (art. 4 ust. 2 uor). Zgodnie z tą zasadą zda- rzenia, w tym operacje gospodarcze, ujmuje się w księgach rachunkowych i wykazuje w sprawozdaniu finansowym zgodnie z ich treścią ekonomiczną. Zasada memoriału (art. 6 ust. 1 uor). W księgach rachunkowych jednostki należy ująć wszystkie osiągnięte, przypadające na jej rzecz przychody i obciążające ją koszty związane z tymi przychodami, dotyczące danego roku obrotowego, bez względu na termin ich zapłaty. Oznacza to, że niezapłacone koszty będą ujmowane jako zobowią- zanie, natomiast nieopłacone przychody stanowią należności jednostki. Zasada kasowa. Dotyczy ona wyłącznie dochodów oraz wydatków budżetu, które ujmuje się w terminie ich zapłaty, niezależnie od rocznego budżetu, którego dotyczą (art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych). Zasada ta stosowana jest wyłącz- nie w jednostkach budżetowych. Zasada współmierności (art.6 ust. 2 uor). Ta norma stanowi, że do zapewnienia współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów do aktywów lub pasywów danego okresu sprawozdawczego zaliczane będą koszty lub przychody dotyczące przyszłych okresów oraz przypadające na ten okres sprawozdawczy koszty, które jeszcze nie zostały poniesione. 14 Zasada zakazu kompensat (art. 7 ust. 3 uor). Z zasady tej wynika, że wartość poszczególnych składników aktywów i pasywów, przychodów i związanych z nimi kosztów, jak też zysków i strat nadzwyczajnych ustala się oddzielnie. Jednocześnie zabrania ona kompensowania ze sobą wartości różnych co do rodzaju aktywów i pasy- wów, przychodów i kosztów związanych z nimi oraz zysków i strat nadzwyczajnych. Zasada istotności (art. 4 ust. 4 uor). Zgodnie z tą regułą jednostka może w ramach przyjętych zasad (polityki) rachunkowości stosować uproszczenia, jeżeli nie wywiera to istotnie ujemnego wpływu na jej sytuację majątkową i finansową oraz wynik finan- sowy. W bezpośrednim związku z tą zasadą pozostaje także art. 8 ust. 1 uor, w którym ustawodawca nakazuje, aby przy określaniu polityki rachunkowości zapewnić wyod- rębnienie w rachunkowości wszystkich zdarzeń istotnych do oceny sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki, przy zachowaniu zasady ostrożności. Zasada ciągłości (art. 5 ust. 1 uor). Przyjętą politykę rachunkowości należy stosować przez kolejne lata. Zasada ta nakłada bezwarunkowy obowiązek ujęcia, wykazywanych na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych, stanów aktywów i pasywów w takiej samej wysokości jak na dzień otwarcia następnego roku obrotowego. Tak sformułowana zasada nie oznacza jednak, że jednostka nie może dokonywać żadnych zmian. Jednostka może, bez względu na datę podjęcia decyzji, od pierwszego dnia bieżącego lub następnego roku obrotowego zmienić dotychczas stosowane rozwiązania (art. 8 ust. 2 uor). Zasada kontynuacji działalności (art. 5 ust. 2 uor). Zgodnie z tą zasadą należy przyjąć założenie, że jednostka będzie kontynuowała, w dającej się przewidzieć przy- szłości, działalność w niezmniejszonym istotnie zakresie, bez postawienia jej w stan likwidacji lub upadłości, przy stosowaniu przyjętych zasad rachunkowości. Należy zwrócić uwagę, że zasada ta praktycznie nie będzie miała zastosowania w jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżetowych, gdyż ich faktyczny byt jest uzależniony od decyzji organu założycielskiego. Zasada ostrożnej wyceny (art. 7 ust. 1 i 2 uor). Ta norma nakazuje jednostkom z ostrożnością podchodzić do wyceny aktywów i pasywów, uwzględniając w swym wyniku finansowym: • zmniejszenia wartości użytkowej lub handlowej składników aktywów, w tym również dokonywane w postaci odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych, • wyłącznie niewątpliwe pozostałe przychody operacyjne i zyski nadzwyczajne, • wszystkie poniesione pozostałe koszty operacyjne i straty nadzwyczajne, • rezerwy na znane jednostce ryzyko, grożące straty oraz skutki innych zdarzeń. Zdarzenia te jednostka powinna uwzględnić także wtedy, gdy zostaną ujawnione między dniem bilansowym a dniem, w którym rzeczywiście następuje zamknięcie ksiąg rachunkowych. Polityka rachunkowości WPROWADZENIE DO POLITYKI RACHUNKOWOŚCI 15 Opracowując politykę rachunkowości, nie wolno zapominać, że do wyceny akty- wów i pasywów używane są różne rodzaje cen, których definicje podano poniżej. Cena zakupu – jest to kwota obejmująca kwotę należną sprzedającemu za dany składnik aktywów, bez podlegających odliczeniu podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego. Cena nabycia – jest to cena zakupu składnika aktywów, obejmująca kwotę należną sprzedającemu, bez podlegających odliczeniu podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego – a w przypadku importu powiększona jest o obciążenia o charakterze publicznoprawnym, powiększona także o koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem składnika aktywów do stanu zdatnego do używania lub wprowadzenia do obrotu, łącznie z kosztami transportu, jak też załadunku, wyładunku, składowania lub przystosowania do sprzedaży, obniżona natomiast o rabaty, opusty i inne zmniejszenia oraz odzyski (art. 28 ust. 2 uor). Jeżeli zaku- piony składnik aktywów trwałych lub obrotowych nie wymaga przystosowania do sprzedaży i pochodzi od dostawców krajowych, to cena nabycia takiego składnika jest równa cenie zakupu. Koszt wytworzenia produktów (wyrobów gotowych i usług) – obejmuje wszystkie koszty pozostające w bezpośrednim związku z danym produktem oraz uzasadnioną część kosztów pośrednio związanych z wytworzeniem tego produktu. Koszty bezpośrednie obejmują wartość zużytych materiałów bezpośrednich, koszty pozyskania i przetworzenia związane bezpośrednio z produkcją oraz inne koszty poniesione w związku z doprowadzeniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje w dniu wyceny. Do uzasadnionej, odpowiedniej do okresu wytwarzania produktu, części kosztów pośrednich zalicza się zmienne pośrednie koszty produkcji oraz tę część stałych, pośrednich kosztów produkcji, które odpowiadają poziomowi tych kosztów, przy normalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych. Do kosztów wytworzenia produktu nie zalicza się kosztów: • będących konsekwencją niewykorzystanych zdolności produkcyjnych, a także strat produkcyjnych, • ogólnego zarządu, które nie są związane z doprowadzaniem produktu do postaci i miejsca, w jakich on się znajduje na dzień wyceny, • magazynowania wyrobów gotowych i półproduktów, chyba że poniesienie tych kosztów jest niezbędne w procesie produkcji, • kosztów sprzedaży produktów. Koszty niezaliczane do kosztu wytworzenia wpływają na wynik finansowy okresu sprawozdawczego, w którym zostały poniesione (art. 28 ust. 1 pkt 4 uor). 16 Cena sprzedaży netto (art. 28 ust. 5 uor) – jest to wartość składnika aktywów możliwa do uzyskania na dzień bilansowy w razie jego sprzedaży, bez podatku od towarów i usług i podatku akcyzowego, pomniejszona o rabaty, opusty i inne podobne zmniejszenia oraz koszty związane z przystosowaniem składnika aktywów do sprzedaży i dokonaniem tej sprzedaży, natomiast powiększona o należną dotację przedmiotową. Wartość godziwa (art. 28 ust. 6 uor) – kwota, za jaką dany składnik aktywów mógłby zostać wymieniony, a zobowiązanie uregulowane, na warunkach transakcji rynkowej, pomiędzy zainteresowanymi i dobrze poinformowanymi, niepowiązanymi ze sobą stronami. W przypadku gdy dla danych aktywów nie istnieje aktywny rynek, wówczas wartość godziwą określa się szacunkowo, we własnym zakresie lub przy pomocy rzeczoznawców. Kwota wymagająca zapłaty – to wielkość zobowiązania, którą jednostka powinna zapłacić, lecz: • pomniejszona o kwotę już spłaconą, • powiększona o naliczone kary umowne, odszkodowania, zasądzone koszty sądowe oraz o należne odsetki z tytułu nieterminowej zapłaty. Kwota wymagająca zapłaty wynika najczęściej z faktury, rachunku lub innego dokumentu potwierdzającego istnienie zobowiązania lub naliczonych, ale nie wypła- conych jeszcze wynagrodzeń. Kwota wymaganej zapłaty – należność od dłużnika, która jest nieuznana przez jednostkę za umorzoną, przedawnioną lub nieściągalną, za wykonane na jego rzecz świadczenia (dostawy lub usługi): • pomniejszona o kwotę już spłaconą, • powiększona o naliczone kary umowne, odszkodowania, zasądzone koszty sądowe oraz o należne odsetki za zwłokę. Cena ewidencyjna – najczęściej spotykana definicja ceny ewidencyjnej mówi, że jest to stała cena (niezmienna przez pewien czas), która jest przyjęta do wartościowej ewidencji rzeczowych składników majątku. Stosowanie cen ewidencyjnych wymaga rozliczenia odchyleń w danym okresie. Odchylenia od cen ewidencyjnych mogą być: • debetowe – stała cena ewidencyjna jest wówczas niższa od ceny zakupu, • kredytowe – występują, gdy cena rzeczywista jest niższa od ceny ewidencyjnej. Stałe ceny ewidencyjne stosuje się tylko w trakcie roku obrotowego. Natomiast na dzień bilansowy wyceny rzeczowych składników majątku, do których jednostka stosuje ceny ewidencyjne, dokonuje się w cenach nabycia lub koszcie wytworzenia, nie wyższych od cen sprzedaży netto na dzień bilansowy. Polityka rachunkowości WPROWADZENIE DO POLITYKI RACHUNKOWOŚCI 17 Skorygowana cena nabycia – cena nabycia, w jakiej składnik aktywów finanso- wych lub zobowiązań finansowych został po raz pierwszy wprowadzony do ksiąg rachunkowych, pomniejszona o spłaty wartości nominalnej, odpowiednio skorygo- wana o skumulowaną kwotę zdyskontowanej różnicy między wartością początkową składnika a jego wartością w terminie wymagalności, wyliczoną za pomocą efektywnej stopy procentowej, a także pomniejszona o odpisy aktualizujące wartość. Przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej kwoty przychodów bądź kosztów, przypadające na poszczególne okresy, są odmienne. Pozostaje natomiast na niezmie- nionym poziomie stopa rentowności aktywów bądź zobowiązań. Trwała utrata wartości – istnienie dużego prawdopodobieństwa, że posiadany przez jednostkę składnik aktywów nie przyniesie w przyszłości przewidywanych korzyści ekonomicznych. W takiej sytuacji jednostka dokonuje odpisu aktualizują- cego, mającego na celu doprowadzenie wartości składnika majątkowego (wynikającej z ksiąg rachunkowych) do ceny sprzedaży netto, a w przypadku jej braku – do ustalonej w inny sposób wartości godziwej. Rozdział II POLITYKA RACHUNKOWOŚCI DLA JEDNOSTEK BUDŻETOWYCH Wzory dokumentów składających się na politykę rachunkowości 1. Zarządzenie w sprawie wprowadzenia polityki rachunkowości Obowiązkiem kierownika jednostki jest opracowanie zasad (polityki) rachunko- wości, które wprowadza w kierowanym podmiocie, wydając stosowne zarządzenie. Przykładowy wzór zarządzenia przedstawiono poniżej. Zarządzenie Nr …..../20…. Dyrektora …………………………………………………………… (nazwa jednostki) z dnia ………… 20…… r. w sprawie przyjętych zasad rachunkowości w ………………………………. (nazwa jednostki) Na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 330) oraz szczególnych ustaleń zawartych w art. 40 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 ze zm.) oraz rozporządzenia ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek 20 budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 289 ), ustala się, co następuje: Wprowadza się jako obowiązujące od dnia ………….. 20….. r. zasady (politykę) rachunkowości, obejmujące: 1) Zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych – załącznik nr 1 do zarządzenia. 2) Zasady wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego – załącz- nik nr 2 do zarządzenia. 3) Sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz funkcjonowania kont ksiąg pomocniczych – załącznik nr 3 do zarządzenia. 4) Wykaz zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na komputerowych nośnikach danych oraz ochrona zbiorów ksiąg rachunkowych – załącznik nr 4 do zarządzenia. 5) Zasady działania programu ………………………….… oraz ich funkcje opisane (nazwa oprogramowania) w Instrukcji użytkownika – załącznik nr 5 do zarządzenia. 6) Zasady działania programu ……………………………… oraz ich funkcje (nazwa oprogramowania) opisane w Instrukcji użytkownika – załącznik nr 6 do zarządzenia. 7) System ochrony danych i zbiorów opisany został w załączniku nr 6. § 1 § 2 § 3 Zakładowy plan kont dostosowany jest do prowadzenia ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera w systemie ………………….…………………..... (nazwa oprogramowania) 1. Uprawnienia i obowiązki dotyczące prowadzenia ksiąg rachunkowych ………………………….…………. w zakresie wynikającym z postanowień (nazwa jednostki) art. 4 ust. 3 pkt 2–6 ustawy o rachunkowości przenosi się na Głównego Księgo- wego (z wyjątkiem przeprowadzenia inwentaryzacji w formie spisu z natury). 2. Zobowiązuje się Głównego Księgowego ………………..……………..…….. (nazwa jednostki) do bieżącej aktualizacji dokumentacji przyjętych zasad rachunkowości, z uwzględ- nieniem obowiązujących przepisów i potrzeb prowadzonej działalności oraz proponowania wprowadzania zmian. 3. Uprawnienia i obowiązki dotyczące prowadzenia ksiąg rachunkowych Główny Księgowy …………….. realizuje przy pomocy …………………………………. (np. zespołu finansowo-księgowego) (nazwa jednostki) Polityka rachunkowości POLITYKA RACHUNKOWOŚCI DLA JEDNOSTEK BUDŻETOWYCH 21 Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania. § 4 .…..…………………… (podpis kierownika jednostki) Otrzymują: 1. …………..….. 2. ……………… 2. Zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych Opracowując tę części polityki rachunkowości, trzeba brać pod uwagę obowią- zujące ustawy: ustawę o finansach publicznych, ustawę o rachunkowości itp., jak również akty wykonawcze wydane na ich podstawie, w tym dotyczące specyfiki prowadzonej przez jednostkę działalności. Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr ……./20…… Dyrektora ………......... z dnia …….. 20… r. Zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych 2.1. Podstawa prawna 1) ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. 2) ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 poz. 330), ze zm.), 3) rozporządzenie ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 289), 4) rozporządzenie ministra finansów z 3 lutego 2010 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz.U. nr 20, poz. 103), 5) rozporządzenie ministra finansów z 28 grudnia 2011 r. w sprawie sprawozdaw- czości budżetowej w układzie zadaniowym (Dz.U. nr 298, poz. 1766), 22 6) rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. z 2013 r., poz. 167). (Pozostałe akty prawne do uzupełnienia w zależności od specyfiki jednostki). 2.2. Charakterystyka jednostki 1) ……………………… jest jednostką organizacyjną sektora finansów (nazwa jednostki) publicznych nieposiadającą osobowości prawnej, działającą w formie jednostki budżetowej. 2) ……………………… działa na podstawie statutu określającego jej nazwę, (nazwa jednostki) siedzibę oraz przedmiot działalności. 3) Podstawą gospodarki finansowej …………………. jest plan dochodów i wydatków. 4) Za całość gospodarki finansowej ………………… odpowiada kierownik (nazwa jednostki) (nazwa jednostki) jednostki, z wyjątkiem spraw powierzonych pracownikom, określonych w imien- nych upoważnieniach lub w regulaminie organizacyjnym, z wyłączeniem przeprowadzenia inwentaryzacji w formie spisu z natury. 5) Podstawowa działalność ………………………….. obejmuje: (nazwa jednostki) – …………………………………………………………….. – …………………………………………………………….. – …………………………………………………………….. (należy uzupełnić, wpisując rodzaj wykonywanej działalności) 2.3. Miejsce prowadzenia ksiąg rachunkowych Księgi rachunkowe …………………………………………. prowadzone są (nazwa jednostki) w siedzibie jednostki, tj. ……………………................................….. (nazwa jednostki) Polityka rachunkowości POLITYKA RACHUNKOWOŚCI DLA JEDNOSTEK BUDŻETOWYCH 23 2.4. Określenie roku obrotowego oraz okresów sprawozdawczych 1) Przyjmuje się, że rokiem obrotowym jest okres roku budżetowego, obejmujący rok kalendarzowy od 1 stycznia do 31 grudnia. 2) Najkrótszym okresem sprawozdawczym są poszczególne miesiące, za które sporządza się: – deklarację ZUS, – deklarację VAT-7, – deklaracje PFRON, – ……………………………........................................................................ (uzupełnić o inne występujące w jednostce) – sprawozdania budżetowe określone w przepisach rozporządzenia ministra finansów z 3 lutego 2010 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz.U. nr 20, poz. 103), 3) …………………………… sporządza następujące sprawozdania budżetowe: (nazwa jednostki) a) za okresy miesięczne: dla państwowych jednostek budżetowych (do wyboru) – sprawozdanie Rb-23 o stanie środków na rachunkach bankowych państwowych jednostek budżetowych, z wyłączeniem rachunków izb celnych, – sprawozdanie R-23B o stanie środków na rachunkach bankowych izb cel- nych, z wyłączeniem rachunku do gromadzenia dochodów budżetowych z podatku akcyzowego oraz podatku od gier, – sprawozdanie Rb-24 o stanie środków na rachunkach bieżących urzędów skarbowych do gromadzenia dochodów budżetowych, – sprawozdanie Rb-27 z wykonania planu dochodów budżetowych, – sprawozdanie Rb-28 sprawozdanie z wykonania planu wydatków budżetu państwa, – sprawozdanie Rb-28UE z wykonania planu wydatków budżetu środków europejskich, z wyłączeniem wydatków na realizację Wspólnej Polityki Rolnej, – sprawozdanie Rb-28NW z wykonania planu wydatków, które nie wygasły z upływem roku budżetowego, – sprawozdanie Rb-28 Programy z wykonania planu wydatków budżetu państwa w zakresie programów realizowanych ze środków pochodzą- cych z budżetu UE oraz niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie EFTA, z wyłączeniem wydatków na realizację Wspólnej Polityki Rolnej, – sprawozdanie Rb-28NW Programy z wykonania planu wydatków budżetu państwa, które nie wygasły z upływem roku budżetowego w zakresie programów realizowanych ze środków pochodzących z budżetu UE oraz 24 niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie EFTA, dla samorządowych jednostek budżetowych (do wyboru) – sprawozdanie Rb-27S z wykonania planu dochodów budżetowych, – sprawozdanie Rb-28S z wykonania planu wydatków budżetowych; b) za okresy kwartalne: dla państwowych jednostek budżetowych (do wyboru) – sprawozdanie Rb-70 o zatrudnieniu i wynagrodzeniach, dla samorządowych jednostek budżetowych (do wyboru) – sprawozdanie Rb-27ZZ z wykonania planu dochodów związanych z reali- zacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych, – sprawozdanie Rb-50 o dotacjach/wydatkach związanych z wykonywaniem zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom; c) za okresy półroczne: dla państwowych jednostek budżetowych – Rb-BZ1 – półroczne sprawozdanie z wykonania wydatków budżetu państwa oraz budżetu środków europejskich w układzie zadaniowym dla samorządowych jednostek budżetowych (do wyboru) – sprawozdanie Rb-34S z wykonania dochodów i wydatków na rachunku, o którym mowa w art. 223 ust. 1 ustawy o finansach publicznych; d) za okresy roczne: dla państwowych jednostek budżetowych (do wyboru) – sprawozdanie Rb-23 o stanie środków na rachunkach bankowych pań- stwowych jednostek budżetowych, z wyłączeniem rachunków izb celnych, – sprawozdanie Rb-23B o stanie środków na rachunkach bankowych izb celnych, z wyłączeniem rachunku do gromadzenia dochodów budżetowych z podatku akcyzowego oraz podatku od gier, – sprawozdanie Rb-24 o stanie środków na rachunkach bieżących urzędów skarbowych do gromadzenia dochodów budżetowych, – sprawozdanie Rb-27 z wykonania planu dochodów budżetowych, – sprawozdanie Rb-28 z wykonania planu wydatków budżetu państwa, – sprawozdanie Rb-28UE z wykonania planu wydatków budżetu środków europejskich, z wyłączeniem wydatków na realizację Wspólnej Polityki Rolnej, – sprawozdanie Rb-28NW z wykonania planu wydatków, które nie wygasły z upływem roku budżetowego, – sprawozdanie Rb-28 Programy z wykonania planu wydatków budżetu państwa w zakresie programów realizowanych ze środków pochodzących Polityka rachunkowości POLITYKA RACHUNKOWOŚCI DLA JEDNOSTEK BUDŻETOWYCH 25 z budżetu UE oraz niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzie- lanej przez państwa członkowskie EFTA, z wyłączeniem wydatków na realizację Wspólnej Polityki Rolnej, – sprawozdanie Rb-28NW Programy z wykonania planu wydatków budżetu państwa, które nie wygasły z upływem roku budżetowego w zakresie programów realizowanych ze środków pochodzących z budżetu UE oraz niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie EFTA, – Rb-BZ1 – roczne sprawozdanie z wykonania wydatków budżetu państwa oraz budżetu środków europejskich w układzie zadaniowym – sprawozdanie Rb-WSb o wydatkach strukturalnych w podziale woje- wódzkim (regionalnym) poniesionych przez jednostki sektora finansów publicznych, (dla samorządowych jednostek budżetowych do wyboru) – sprawozdanie Rb-27S z wykonania planu dochodów budżetowych, – sprawozdanie Rb-28S z wykonania planu wydatków budżetowych, – sprawozdanie Rb-34S z wykonania dochodów i wydatków na rachunku, o którym mowa w art. 223 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, – sprawozdanie Rb-WSa o wydatkach strukturalnych. 4) Na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych ………………………………… (nazwa jednostki) sporządza sprawozdanie finansowe obejmujące: – bilans jednostki, – rachunek zysków i strat (wariant porównawczy), – zestawienie zmian w funduszu, zgodnie ze wzorami określonymi odpowiednio w załącznikach nr 5, 7, 8 do rozporządzenia z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowo- ści oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budże- towych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej. 5) Sprawozdania budżetowe jednostkowe sporządza się w złotych i groszach, sto- sownie do zasad obowiązujących przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami o sprawozdawczości. 6) Sprawozdania budżetowe sporządzane są w formie elektronicznej w programie ……………………………… oraz w formie dokumentu, w terminach okre (nazwa programu) ślonych w obowiązujących przepisach o sprawozdawczości, z uwzględnieniem odrębnych uregulowań wynikających z dyspozycji jednostki nadrzędnej, tj. ………………….…..….. (nazwa jednostki nadrzędnej) 26 Sprawozdanie finansowe i sprawozdania budżetowe są sporządzane na podstawie danych wynikających z ksiąg rachunkowych jednostki. Sprawozdanie finansowe i sprawozdania budżetowe podpisywane są przez kierownika jednostki oraz głównego księgowego. 2.5. Technika prowadzenia ksiąg rachunkowych 1) Księgi rachunkowe jednostki prowadzone są przy zastosowaniu technik kom- puterowych, począwszy od dnia …….., za pomocą systemu ………………… .........................................................., który to system obejmuje: (nazwa systemu stosowanego przez jednostkę) – program Finansowo -Księgowy ……………………………..……………………... (nazwa programu stosowanego przez jednostkę) – program Środki Trwałe …………………………………………..………………… (nazwa programu stosowanego przez jednostkę) – program Kadry – Płace …………………………………………..………………… (nazwa programu stosowanego przez jednostkę) – program ……………………………………………………………………………. (wpisać nazwy innych programów stosowanych przez jednostkę) 2) Księgi rachunkowe prowadzone za pomocą systemu ………………………………. (nazwa systemu stosowanego przez jednostkę) zapewniają automatyczną kontrolę ciągłości zapisów oraz przenoszenia obro- tów i sald. 3) Księgi rachunkowe jednostki otwiera się na początek każdego roku obro- towego, tj. na 1 stycznia, a zamyka na dzień kończący rok obrotowy, tj. na 31 grudnia, przy czym ostateczne zamknięcie i otwarcie ksiąg rachunkowych ………………………………. (nazwa jednostki) następuje do 30 kwietnia roku następnego lub w ciągu 15 dni od dnia zatwier- dzenia sprawozdania finansowego za rok obrotowy (wariant do wyboru) Zamknięcie ksiąg rachunkowych polega na nieodwracalnym wyłączeniu możli- wości dokonywania zapisów księgowych w zbiorach tworzących zamknięte księgi. 4) Księgi rachunkowe ………………………………………… obejmują zbiory (nazwa jednostki) zapisów księgowych, obrotów (sum zapisów) i sald, które tworzą: – dziennik, – księgę główną, – księgi pomocnicze, Polityka rachunkowości POLITYKA RACHUNKOWOŚCI DLA JEDNOSTEK BUDŻETOWYCH 27 – zestawienia: obrotów i sald kont księgi głównej oraz sald kont pomocniczych, – wykaz aktywów i pasywów (inwentarz). 5) Księgi rachunkowe są: – trwale oznaczone skróconą nazwą jednostki, nazwą danego rodzaju księgi rachunkowej oraz nazwą programu przetwarzania, – prowadzone są w języku i walucie polskiej (w złotych i groszach), – wyraźnie oznaczone, co do roku obrotowego, okresu sprawozdawczego i daty sporządzenia, – przechowywane starannie w ustalonej kolejności. 6) Księgi rachunkowe podlegają wydrukowaniu nie później niż na koniec roku obrotowego. Za równoważne z wydrukiem uznaje się przeniesienie treści ksiąg rachunkowych na inny komputerowy nośnik danych, zapewniający trwałość zapisu informacji, przez czas nie krótszy od wymaganego dla przechowywania ksiąg rachunkowych. 7) Wydruki komputerowe ksiąg rachunkowych składają się z automatycznie numerowanych stron, z oznaczeniem pierwszej i ostatniej strony, zawierające sumowania na kolejnych stronach w sposób ciągły w roku obrotowym. – zawiera chronologiczne ujecie zdarzeń, jakie nastąpiły w danym okresie 8) Dziennik: sprawozdawczym, – prowadzony jest w sposób umożliwiający uzgodnienie jego obrotów z obro- tami zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej, – zapisy w dzienniku są kolejno numerowane, a sumy zapisów liczone w sposób ciągły, – sposób zapisów w dzienniku umożliwia ich powiązanie ze sprawdzonymi i zatwierdzonymi dowodami księgowymi, – z uwagi na stosowanie dzienników częściowych, uwzględniających rodzaj grupowania operacji gospodarczych ze względu na specyfikę prowadzonej działalności, sporządza się zestawienia obrotów tych dzienników za dany okres sprawozdawczy (alternatywa w przypadku stosowania dzienników częściowych). 9) Księga główna (konta syntetyczne) prowadzona jest w sposób gwarantujący: – zasadę podwójnego zapisu, – zasadę systematycznego i chronologicznego rejestrowania zdarzeń gospo- darczych, – powiązania dokonywanych w niej zapisów z zapisami w dzienniku. 10) Księgi pomocnicze to tzw. konta analityczne, stanowiące zapisy będące uszcze- gółowieniem i uzupełnieniem zapisów kont księgi głównej. Prowadzone są one w ujęciu systematycznym, jako wyodrębniony system ksiąg, kartotek (zbiorów kont), komputerowych zbiorów danych, uzgodniony z saldami i zapisami na kontach księgi głównej. Zapisy dokonywane na tych kontach są powtórzeniem zapisów na kontach księgi głównej. 28 11) Konta ksiąg pomocniczych prowadzi się w szczególności dla: – środków trwałych, w tym także środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych oraz dokonywanych od nich odpisów amorty- zacyjnych, umorzeniowych, oraz odpisów aktualizujących z tytułu trwałej utraty ich wartości, – rozrachunków z kontrahentami, – rozrachunków z pracownikami, w tym imienną ewidencję wynagrodzeń pra- cowników zapewniającą uzyskanie informacji, z całego okresu zatrudnienia, – operacji sprzedaży, – operacji zakupu, – kosztów, – operacji gotówkowych, – innych istotnych dla jednostki składników aktywów. (przykładowe zbiory kont księgi pomocniczej – do wyboru i uzupełnienia przez jednostkę) 12) Konta pozabilansowe są kontami, na których rejestrowane dane nie wpływają na zmianę stanu składników aktywów i pasywów. Pełnią one wyłącznie funkcję informacyjno-kontrolną. Na kontach pozabilansowych obowiązuje zapis: – jednostronny, – dwustronny – w korespondencji z technicznym kontem pozabilansowym. Podwójny zapis na kontach pozabilansowych wynika z uwarunkowań tech- nicznych i informatycznych systemu. (warianty do wyboru, w zależności od systemu stosowanego przez jednostkę) 13) Konta pozabilansowe, stosownie do przepisów znowelizowanego rozporządzenia ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planu kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu teryto- rialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej stosuje się dla: – płatności środków europejskich, – wydatków strukturalnych, – wzajemnych rozliczeń między jednostkami, – planu finansowego wydatków budżetowych, – planu finansowego niewygasających wydatków, – planu wydatków środków europejskich, – planu wydatków budżetowych w układzie zadaniowym, – zapewnienia finansowania lub dofinansowania z budżetu państwa, – zaangażowania wydatków środków europejskich roku bieżącego, – zaangażowania wydatków środków europejskich przyszłych lat, – zaangażowania wydatków budżetowych roku bieżącego, – zaangażowania wydatków budżetowych przyszłych lat. (wykaz do wyboru i uzupełnienia – przykładowe zbiory kont pozabilansowych) Polityka rachunkowości POLITYKA RACHUNKOWOŚCI DLA JEDNOSTEK BUDŻETOWYCH 29 14) Na podstawie zapisów na kontach księgi głównej sporządza się na koniec każ- dego okresu sprawozdawczego, nie rzadziej niż na koniec miesiąca, zestawienie obrotów i sald, zawierające: – symbole i nazwy kont, – salda kont na dzień otwarcia ksiąg rachunkowych, obroty za okres sprawo- zdawczy i narastająco od początku roku obrotowego oraz salda na koniec okresu sprawozdawczego, – sumę sald na dzień otwarcia ksiąg rachunkowych, obrotów za okres sprawo- zdawczy i narastająco od początku roku obrotowego oraz sald na koniec okresu sprawozdawczego. ! W przypadku gdy jednostka stosuje dzienniki częściowe, obroty zestawienia powinny być zgodne z obrotami zestawienia dzienników częściowych. 15) Na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych sporządza się zestawienia sald wszystkich kont ksiąg pomocniczych, a na dzień inwentaryzacji – zestawienia sald inwentaryzowanej grupy składników aktywów. 16) Do ksiąg rachunkowych okresu sprawozdawczego podlega wprowadzeniu, w postaci zapisu, każde zdarzenie gospodarcze, które nastąpiło w danym okresie sprawozdawczym. 17) Podstawą zapisu w księgach rachunkowych są oryginalne, zatwierdzone dowody księgowe, stwierdzające dokonanie operacji gospodarczych zgodnie ze stanem faktycznym, zwane dalej dowodami źródłowymi, tj.: a) zewnętrzne obce – otrzymane od kontrahentów, b) zewnętrzne własne – przekazywane w oryginale kontrahentom, c) wewnętrzne – dotyczące operacji wewnątrz jednostki. 18) Podstawą zapisów są również sporządzone przez jednostkę dowody księgowe, tj.: – zbiorcze – służące do dokonania łącznych zapisów zbioru dowodów źród- łowych, któ
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Polityka rachunkowości 2013 z komentarzem do planu kont dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: