Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00885 011071 7491804 na godz. na dobę w sumie
Polityka w perspektywie etycznej i religijnej - ebook/pdf
Polityka w perspektywie etycznej i religijnej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 503
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3809-0055-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> religia i rozwój duchowy >> religia
Porównaj ceny (książka, ebook (-18%), audiobook).
Deklarowana w tytule perspektywa etyczna w spojrzeniu na politykę oznacza poszukiwanie koniunkcji między pragmatyczną racjonalnością polityczną a racjonalnością etyczną, tj. między skutecznością i moralnością, instytucjami i cnotami, interesami i wartościami. Perspektywa religijna zakłada natomiast istnienie pewnego styku religii i polityki. Takie założenie towarzyszy zebranym w książce refleksjom wokół aksjologicznych podstaw polityki, wynaturzeń jej struktur i postaw uprawiających ją podmiotów, pojawiających się w praktyce politycznej dylematów, kwestii gospodarczych i stosunku Kościoła do wspólnoty politycznej.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

SPIS TREŚCI Wstęp .............................................................................................. I. AKSJOLOGICZNE PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI POLITYCZNEJ ..... 1. Godność człowieka: fundament wartości europejskich ............. 2. Służba (publiczna): cnota zapomniana ....................................... 3. Idea solidarności. Potencjał społeczno-polityczny ..................... 4. Subsydiarność: stara idea na nowe czasy. Perspektywa encykliki Caritas in veritate ................................................................... 5. Pokój jako zadanie czasów globalizacji ..................................... 6. Etyka społeczna wobec przemian ustrojowych w Polsce .......... 7. Inspiracje Jana Pawła II. Zagadnienia wybrane ......................... II. WARTOŚĆ JAWNOŚCI I JEJ OGRANICZENIA. PERSPEKTYWA ETYKI POLITYCZNEJ ....................................................................... Wartość jawności i jej ograniczenia. Perspektywa etyki politycznej III. WYNATURZENIA STRUKTUR I POSTAW ....................................... 1. Działanie w obrębie „struktur grzechu”. Refleksje etyczne ....... 2. Służba zdrowia jako przykład wynaturzonych struktur. Dylematy moralne ................................................................................... 3. Kulturowe uwarunkowania korupcji. Doświadczenia Polski ..... 4. Dyskryminacja i anydyskryminacja ........................................... 5. Wokół etycznej sytuacji edukacji akademickiej w Polsce. Wybrane determinanty ............................................................ IV. DYLEMATY W PRAKTYCE POLITYCZNEJ ...................................... 1. Wolność sumienia polityka a dyscyplina partyjna ..................... 2. Niemoralna bezkompromisowość w polityce. Inspiracje teolo- giczne ...................................................................................... 7 11 13 26 37 50 63 81 97 115 117 171 173 184 196 217 254 267 269 294 2015 - Dylus - Polityka w perspektywie etycznej.indd 5 2016-03-02 13:01:31 SPiS tReśCi 3. Polityczne zaangażowanie uczonych. Perspektywa szkoły lwow- sko-warszawskiej .................................................................... V. POLITYKA A GOSPODARKA. ZAGADNIENIA WYBRANE ........... 1. Suwerenność państwa narodowego na tle współczesnych proce- sów gospodarczych ................................................................. 2. Społeczna gospodarka rynkowa jako podstawa ustroju gospodar- czego Polski ............................................................................ 3. Kryzys społecznej gospodarki rynkowej w kontekście procesów globalizacji ............................................................................. 4. Przedsiębiorstwo jako obywatel (Corporate Citizenship) .......... VI. KOŚCIÓŁ A WSPÓLNOTA POLITYCZNA ...................................... 1. Refleksje posoborowe ................................................................. 2. Jaki Kościół jest potrzebny demokratycznemu państwu? .......... 3. „Kościół docenia demokrację”, ale... ......................................... 4. Polskie przewodnictwo w Unii Europejskiej jako wyzwanie dla Kościoła .................................................................................. 5. Kościół a społeczeństwo obywatelskie ...................................... 6. Przywódca religijny jako autorytet ............................................. Zamiast zakończenia: Dekalog zaangażowanych politycznie chrześ- cijan ........................................................................................ 309 331 333 351 369 380 391 393 412 434 445 458 469 484 Dane bibliograficzne ....................................................................... 497 Skróty ............................................................................................. 500 6 2015 - Dylus - Polityka w perspektywie etycznej.indd 6 2016-03-02 13:01:31 WSTĘP „Znakiem czasu”, nie tylko w Polsce, jest dziś powszechne roz- czarowanie i zniechęcenie polityką. Nie trzeba śledzić badań opinii publicznej, aby dostrzec znużenie powtarzającymi się „wojnami na górze”, związanymi z dążeniem do zdobycia władzy, jej sprawowania i utrzymania. W kontekście gorszących sporów i ujawnianych afer właściwie nie dziwi to rozczarowanie brakiem „klasy” w obrębie kla- sy politycznej. Jej konsekwencją jest wycofywanie się obywateli do sfery prywatnej (nazywane w okresie słusznie minionym „emigracją wewnętrzną”), a miernikiem – chociażby bardzo niska frekwencja wyborcza, w Polsce daleko odbiegająca od średniej europejskiej. Zatroskanie kondycją polityki wiąże się też z jej wynaturzeniem w postpolitykę. Jeśli w debacie publicznej w ogóle pojawia się wątek „roztropnej troski o dobro wspólne”, to zazwyczaj jedynie w charak- terze retorycznego ozdobnika przydatnego w marketingu politycz- nym. Dbałość o wizerunek i zabieganie całych sztabów ekspertów o natychmiastowe efekty, odbijające się w niemal przysłowiowych już „słupkach poparcia” pozostaje przecież w sprzeczności z polityką wiązaną jakoś z dobrem wspólnym. Właściwa mężom stanu deter- minacja w prowadzeniu reform koniecznych, acz bolesnych jest dziś w polityce dobrem (bardzo) rzadkim. Uzasadnione zniechęcenie „brudną polityką” prowadzi niekiedy do wniosku, że polityka skuteczna z istoty swej jest niemoralna, intere- sów nie da się pogodzić z wartościami, a wyrażenie „etyka polityczna” to oksymoron, wykorzystywany przez PR-owców do wyprowadzania w pole bezkrytycznego elektoratu. Z drugiej zaś strony uprawnionej tęsknocie za „polityką moralną” i „władzą cnotliwych” grozi morali- styczne wynaturzenie i rygoryzm. 2015 - Dylus - Polityka w perspektywie etycznej.indd 7 2016-03-02 13:01:32 WStęP Teksty publikowane w tej książce opierają się na przeświadcze- niu, że nie jesteśmy skazani na wybór między politycznym cynizmem a moralizmem. Owszem, obszar „tego, co polityczne” nie jest ak- sjologicznie neutralny. Patrząc na politykę z perspektywy etycznej, zakładamy przy tym (wraz z Jacquesem Maritainem), że zagraża jej nie tylko amoralizm, ale i hipermoralizm. Tym bardziej szkodliwe jest jej demonizowanie i angelizowanie. Trudno jednak nie przyznać, że poszukiwanie w bieżącej dzia- łalności politycznej koniunkcji między tym, co hic et nunc (np. przy uwzględnieniu parlamentarnego układu sił czy stanu budżetu) jest najlepsze, a zarazem możliwe, jest mozolne i szalenie trudne. Dlatego pary pojęć: skuteczność – moralność, instytucje – cnoty, interesy – wartości zwykle zestawia się ze sobą jako alternatywy. Zawarte w tej książce rozważania poniekąd są polemiką z takim stereotypowym ujęciem. Są raczej próbą pokazania niezbędnej ich koniunkcji. Wy- rastają z przeświadczenia, że skuteczność i powodzenie w polityce niekoniecznie osiąga się za cenę rezygnacji z wysokich standardów moralnych. To samo dotyczy innej pary: instytucji i cnót. Oczywiście, sprawnie funkcjonujące instytucje i procedury „odciążają moralnie” codzienne wybory; są instrumentem urzeczywistniania wartości spo- łecznych. Same w sobie nie przesądzają jednak o moralnej jakości polityki. Okażą się wydrążoną atrapą, jeśli nie będą ich budowali cnotliwi „ludzie sumienia”. Nieoczywista w polityce wydaje się też koniunkcja interesów i wartości. Obszar polityki niewątpliwie podlega logice pragmatycznej. W tej sferze chodzi o interesy: konkretnej grupy, np. zawodowej, regionu czy państwa. Zakłamaniem byłoby zaprze- czanie czy wypieranie tej prawdy. Praktyka polityczna polega często właśnie na próbie godzenia różnych, niekiedy sprzecznych interesów. Czyniąc to, trzeba się jednak kierować busolą wartości – i to pod groźbą naruszenia porządku dobra wspólnego. Chodzi przy tym chociaż- by o zwykłą uczciwość w kontakcie z wyborcą, o wstrzemięźliwość w szafowaniu obietnicami i o nieabsolutyzowanie interesów jednej grupy kosztem innej. Poszukiwanie koniunkcji między pragmatyczną racjonalnością polityczną a racjonalnością etyczną będzie towarzyszyło rozważaniom 8 2015 - Dylus - Polityka w perspektywie etycznej.indd 8 2016-03-02 13:01:32 WStęP zawartym w kolejnych rozdziałach. Przypomniane zostaną najpierw aksjologiczne i aretologiczne podstawy działalności politycznej, po- czynając od „podstawy podstaw”, jak określa się niekiedy godność człowieka, poprzez służbę publiczną, solidarność, subsydiarność, po- kój oraz inne wartości, cnoty i zasady etyki społecznej. Inspiracją do odkrycia ich blasku będzie m.in. nauczanie Jana Pawła II (rozdział I). Odrębnej charakterystyki wymaga wartość jawności i jej ograniczenia (rozdział II). Podobnie jak działanie w obrębie tzw. „struktur grzechu”, tj. wynaturzonych ram instytucjonalnych działalności publicznej, cho- ciażby w służbie zdrowia czy edukacji akademickiej. Nieco więcej uwagi zostanie przy tym poświęcone korupcji, dyskryminacji i działa- niom antydyskryminacyjnym (rozdział III). Przedmiotem refleksji będą następnie niektóre dylematy, które muszą rozwiązywać politycy. Są one związane chociażby z napięciem między wolnością sumienia a dyscy- pliną partyjną, pytaniem o granice kompromisu czy trudnością godzenia ról uczonego z zaangażowaniem politycznym (rozdział IV). Wybrane zagadnienia szeroko rozumianej polityki gospodarczej, w tym: suwe- renność państwa w warunkach globalizacji, ustrojowy model społecznej gospodarki rynkowej i kryzys tego modelu oraz problem „obywatel- skości” przedsiębiorstwa będą przedmiotem rozważań w kolejnym (V) rozdziale. Wreszcie trudnym (i niebezpiecznym) związkom Kościoła i wspólnoty politycznej zostanie poświęcona ostatni (VI) rozdział. God- ne przypomnienia jest w tym miejscu nauczanie soborowe na ten temat. Podjęta tu zostanie m.in. kwestia jego aktualności, a także inne pytania: o wkład Kościoła do demokratycznego państwa, do społeczeństwa obywatelskiego oraz w ogóle o jego stosunek do demokracji. W treści tej części znajdziemy wreszcie próbę podjęcia dwóch szczegółowych kwestii: polskiego przewodnictwa w Unii Europejskiej jako wyzwania dla Kościoła oraz charakterystykę autorytetu przywódcy religijnego (w zestawieniu z przywódcą politycznym). W tekście pt. „Zamiast zakończenia” czytelnik poszukujący drogowskazów dla własnego zaan- gażowania politycznego znajdzie swego rodzaju dekalog, opracowany w oparciu o pewne wskazania encyklik społecznych. Deklarowana w tytule perspektywa religijna w spojrzeniu na po- litykę nie dotyczy tylko ostatnich części książki, ale przenika całą 9 2015 - Dylus - Polityka w perspektywie etycznej.indd 9 2016-03-02 13:01:32 WStęP jej treść. Omawiając aksjologiczne podstawy polityki, wynaturze- nia jej struktur i postaw uprawiających ją podmiotów, pojawiające się w praktyce politycznej dylematy, kwestie gospodarcze i stosunku Kościoła do wspólnoty politycznej, zakłada się mianowicie istnienie pewnego styku religii i polityki. Nie będą tu jednak prowadzone reli- gioznawcze badania porównawcze. Perspektywa religijna wywodów będzie oznaczać uwzględnienie myśli chrześcijańskiej nt. wspólnoty politycznej, a przede wszystkim – nauczania społecznego Kościo- ła. Na pozór polityczne zadania, które rezerwuje dla siebie Kościół, wydają się minimalistyczne. W jednym z dokumentów czytamy na przykład: „Kościoły nie zamierzają same uprawiać polityki, pragną czynić politykę możliwą”. Chodzi po prostu o to, aby promować system wartości służący budowaniu dobra wszystkich, wsłuchiwać się w głos tych, którzy nie potrafią skutecznie wypowiedzieć swych potrzeb, „tworzyć przesłanki dla polityki kierującej się kryteriami solidarności i sprawiedliwości”1. W dobie postpolityki trudno przecenić znaczenie wszelkich tego rodzaju działań zmierzających do „czynienia polityki możliwą”. Zawartość książki stanowią teksty po części publikowane już wcześniej (mniej więcej w ciągu ostatniej dekady), nierzadko w trudno dostępnych, niskonakładowych czasopismach lub pracach zbiorowych (por. „Dane bibliograficzne”). Po przeredagowaniu i niezbędnej ak- tualizacji tworzą pewną całość prezentującą politykę w perspektywie etycznej i religijnej. Można żywić nadzieję, że ich zwarta publikacja pomoże zrozumieć wybrane zagadnienia problematyki zakreślonej tytułowym sformułowaniem. 1 Tak zdefiniowały niegdyś swoje zadania w obszarze polityki Kościoły pro- testancki i katolicki. Por. O przyszłość w solidarności i sprawiedliwości. Wspólne Słowo Rady Kościoła Ewangelickiego w Niemczech i Konferencji Episkopatu Niemiec, „Społeczeństwo” 1997 nr 3-4, s. 402. 10 2015 - Dylus - Polityka w perspektywie etycznej.indd 10 2016-03-02 13:01:32
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Polityka w perspektywie etycznej i religijnej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: