Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00161 005706 11251167 na godz. na dobę w sumie
Polskie postępowanie karne. Wydanie 9 - ebook/pdf
Polskie postępowanie karne. Wydanie 9 - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 1135
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0595-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> karne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Polskie postępowanie karne to znany i ceniony od lat podręcznik, który przedstawia aktualny obraz polskiego postępowania karnego na gruncie k.p.k. z 6 czerwca 1997 r. Ukazany w  nim został stan stworzony przez akty prawne wydane do 1 lipca 2014 r., a więc z uwzględnieniem wszystkich, licznych zmian – częściowo także „wielkiej” nowelizacji z 27 września 2013 r. Zaprezentowano w nim ponadto najważniejsze orzeczenia Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów apelacyjnych, uzupełniono literaturę przedmiotu i obszerny skorowidz przedmiotowy.

Podręcznik jest przeznaczony przede wszystkim dla studentów prawa i – tak jak dotychczas – jest niezmiernie przydatny także praktykom, w tym aplikantom sądowym, prokuratorskim, adwokackim i radcowskim.

Prof. dr hab. Tomasz Grzegorczyk – kierownik Katedry Postępowania Karnego i Kryminalistyki Uniwersytetu Łódzkiego, sędzia Sądu Najwyższego. Członek Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. Autor wielu publikacji z zakresu postępowania karnego, karnego skarbowego i prawa wykroczeń oraz komentarzy do k.p.k., k.k.s., k.p.w. oraz kw.

Prof. dr hab. Janusz Tylman – profesor w Katedrze Postępowania Karnego i Kryminalistyki Uniwersytetu Łódzkiego. Przewodniczący zespołu prawa karnego procesowego w pracach nad reformą prawa karnego. Autor licznych opracowań z dziedziny postępowania karnego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

POLSKIE POSTĘPOWANIE KARNE Tomasz Grzegorczyk Janusz Tylman Wydanie 9 Warszawa 2014 Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Od Autorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 CZĘŚĆ OGÓLNA Rozdział I. ZAGADNIENIA WSTĘPNE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 § 1. Pojęcia podstawowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 § 2. Gwarancje procesowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 § 3. Źródła prawa karnego procesowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 § 4. Zakres mocy obowiązującej przepisów procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 § 5. Wykładnia prawa karnego procesowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 § 6. Nauka prawa karnego procesowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 Rozdział II. NACZELNE ZASADY PROCESOWE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 § 1. Wiadomości ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 § 2. Zasada prawdy materialnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 § 3. Zasada swobodnej oceny dowodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 § 4. Zasada obiektywizmu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 § 5. Zasada bezpośredniości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 § 6. Zasada skargowości i zasada postępowania z urzędu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 § 7. Zasada kontradyktoryjności i zasada śledcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 § 8. Zasada równouprawnienia stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 § 9. Zasada legalizmu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 § 10. Zasada domniemania niewinności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 § 11. Zasada in dubio pro reo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 § 12. Zasada ciężaru dowodu (onus probandi) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 § 13. Zasada prawa do obrony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 § 14. Zasada jawności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 § 15. Zasada ustności i pisemności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 § 16. Zasada koncentracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 6 Spis treści Rozdział III. WARUNKI DOPUSZCZALNOŚCI POSTĘPOWANIA KARNEGO . . . . . . . 172 § 1. Wiadomości ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 § 2. Poszczególne przesłanki procesowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 Rozdział IV. SĄD, INNE ORGANY PROCESOWE I POMOCNICY PROCESOWI . . . . 203 § 1. System sądów i ich właściwość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 1. System sądów w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 2. Właściwość sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 3. Procesowe organy wewnątrzsądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 § 2. Skład sądu. Wyłączenie sędziego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 1. Skład sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 2. Wyłączenie sędziego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 § 3. Prokurator jako organ postępowania karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242 1. Rola prokuratora w postępowaniu karnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 2. Struktura prokuratury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 3. Zasady działania prokuratury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248 § 4. Policja i inne organy ścigania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 1. Policja w postępowaniu karnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 2. Agencje: Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wywiadu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 3. Centralne Biuro Antykorupcyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 4. Inne organy ścigania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 § 5. Pomocnicy procesowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 Rozdział V. STRONY POSTĘPOWANIA KARNEGO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 § 1. Pojęcie strony i rodzaje stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 § 2. Oskarżyciel publiczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 § 3. Pokrzywdzony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 § 4. Oskarżyciel posiłkowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 § 5. Oskarżyciel prywatny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 § 6. Powód cywilny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 § 7. Oskarżony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 § 8. Strony szczególne i quasi -strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338 Rozdział VI. PRZEDSTAWICIELE PROCESOWI STRON, RZECZNICY INTERESU SPOŁECZNEGO I INNI UCZESTNICY POSTĘPOWANIA KARNEGO . . . 348 § 1. Przedstawiciele procesowi stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 2. Przedstawiciel ustawowy w procesie karnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349 3. Obrońca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 4. Pełnomocnik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366 § 2. Rzecznicy interesu społecznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371 2. Przedstawiciel społeczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 3. Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 4. Prokurator Generalny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 376 5. Prokurator jako rzecznik interesu społecznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 6. Instytucja państwowa, samorządowa lub społeczna jako rzecznik interesu społecznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 § 3. Inni uczestnicy postępowania karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 www.LexisNexis.pl Spis treści 7 Rozdział VII. CZYNNOŚCI PROCESOWE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 382 § 1. Pojęcie i klasyfi kacja czynności procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 382 § 2. Orzeczenia, zarządzenia i polecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 396 § 3. Narada i głosowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 410 § 4. Porządek czynności procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415 § 5. Terminy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 420 § 6. Doręczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 428 § 7. Protokoły i inne sposoby dokumentacji czynności procesowych . . . . . . . . . . . . . . . 431 1. Protokoły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432 2. Inne sposoby dokumentowania czynności procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 437 § 8. Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 § 9. Odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443 Rozdział VIII. DOWODY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446 § 1. Pojęcie dowodu i rodzaje dowodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446 § 2. Zakazy dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 456 § 3. Wprowadzanie dowodów do procesu. Wniosek dowodowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . 475 § 4. Charakterystyka poszczególnych dowodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 481 1. Wyjaśnienia oskarżonego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 481 2. Świadkowie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 486 3. Biegli, tłumacze, specjaliści . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 511 4. Oględziny. Otwarcie zwłok. Eksperyment procesowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 523 5. Wywiad środowiskowy i badanie oskarżonego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 528 6. O niektórych innych dowodach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 530 § 5. Dowodowe czynności poszukiwawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 535 1. Zatrzymanie rzeczy. Przeszukanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 535 2. Kontrola i utrwalanie rozmów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 544 3. Niektóre inne sposoby wykrywania dowodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 551 Rozdział IX. ŚRODKI PRZYMUSU . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 554 § 1. Wiadomości ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 554 § 2. Zatrzymanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 556 § 3. Środki zapobiegawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 566 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 566 2. Postanowienia ogólne. Tymczasowe aresztowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 571 3. Nieizolacyjne środki zapobiegawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 600 4. Poręczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 601 5. Dozór . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 605 6. Zawieszenie oskarżonego w czynnościach służbowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 608 7. Zakaz opuszczania kraju przez oskarżonego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 608 8. Uwagi końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 609 § 4. Poszukiwanie oskarżonego i list gończy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 611 § 5. List żelazny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 612 § 6. Kary porządkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 613 § 7. Zabezpieczenie majątkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 615 CZĘŚĆ SZCZEGÓLNA Rozdział X. POSTĘPOWANIE PRZYGOTOWAWCZE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 619 § 1. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 619 8 Spis treści § 2. Wiadomości i postanowienia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 626 § 3. Wszczęcie śledztwa lub dochodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 649 § 4. Przebieg śledztwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 662 § 5. Zakończenie śledztwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 674 § 6. Dochodzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 681 § 7. Nadzór prokuratora nad postępowaniem przygotowawczym . . . . . . . . . . . . . . . . . 703 § 8. Czynności sądowe w postępowaniu przygotowawczym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 713 § 9. Akt oskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 720 Rozdział XI. POSTĘPOWANIE PRZED SĄDEM I INSTANCJI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 733 § 1. Wiadomości ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 733 § 2. Wstępna kontrola oskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 737 § 3. Przygotowanie do rozprawy głównej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 753 § 4. Jawność rozprawy głównej i jej ogólny porządek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 757 § 5. Rozpoczęcie rozprawy głównej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 767 § 6. Przewód sądowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 769 § 7. Głosy stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 791 § 8. Wyrokowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 793 Rozdział XII. POSTĘPOWANIE ODWOŁAWCZE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 816 § 1. Pojęcie i cechy środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 816 1. Środki zaskarżenia a środki odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 816 2. Cechy środka odwoławczego. Organy odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 819 § 2. Model postępowania odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 822 1. Skuteczność środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 823 2. Zasady składania środka odwoławczego. Cofanie środka odwoławczego . . . . 830 3. Granice i kierunek środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 832 4. Przyczyny odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 845 A. Względne przyczyny odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 845 B. Bezwzględne przyczyny odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 850 C. Rażąca niesprawiedliwość orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 858 5. Rodzaje rozstrzygnięć organu odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 860 § 3. Apelacja i postępowanie apelacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 866 § 4. Zażalenie i postępowanie zażaleniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 873 Rozdział XIII. POSTĘPOWANIA SZCZEGÓLNE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 883 § 1. Pojęcie, istota i rodzaje postępowań szczególnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 883 § 2. Postępowanie uproszczone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 887 § 3. Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 893 § 4. Postępowanie nakazowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 901 § 5. Postępowanie przyspieszone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 906 § 6. Postępowanie karne skarbowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 920 § 7. Postępowanie w kwestii odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 932 Rozdział XIV. NADZWYCZAJNE ŚRODKI ZASKARŻENIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 942 § 1. Pojęcie i rodzaje nadzwyczajnych środków zaskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 942 § 2. Kasacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 945 www.LexisNexis.pl Spis treści 9 § 3. Wznowienie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 962 § 4. Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego wobec osoby represjonowanej za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego . . 979 Rozdział XV. POSTĘPOWANIA PO UPRAWOMOCNIENIU SIĘ ORZECZENIA . . . . . 983 § 1. Wiadomości wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 983 § 2. Podjęcie postępowania warunkowo umorzonego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 984 § 3. Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 988 § 4. Ułaskawienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1007 § 5. Wyrok łączny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1011 Rozdział XVI. POSTĘPOWANIE W SPRAWACH KARNYCH ZE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1020 § 1. Wiadomości wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1020 § 2. Immunitet dyplomatyczny i konsularny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1022 § 3. Pomoc prawna i doręczenia w sprawach karnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1025 § 4. Przejęcie i przekazanie ścigania karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1029 § 5. Przejęcie i przekazanie orzeczeń do wykonania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1033 § 6. Ekstradycja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1038 § 7. Europejski nakaz aresztowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1049 § 8. Występowanie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej i wykonywanie wniosków państw członkowskich w kwestii zatrzymania dowodu lub zabezpieczenia mienia oraz dla wykonania środka zapobiegawczego . . . . . . . . . 1059 § 9. Występowanie i przyjmowanie w ramach Unii Europejskiej wystąpień o wykonanie orzeczenia o karach i środkach o charakterze pieniężnym oraz o przepadku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1069 § 10. Występowanie i przyjmowanie w ramach Unii Europejskiej wystąpień o wykonanie kary pozbawienia wolności oraz orzeczeń związanych z poddawaniem sprawcy próbie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1079 § 11. Współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1090 Rozdział XVII. POSTĘPOWANIE KARNE W SPRAWACH PODLEGAJĄCYCH ORZECZNICTWU SĄDÓW WOJSKOWYCH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1098 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1111 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Wykaz skrótów ABW Acta UL Acta UNC Acta UWrocł. Annales UMCS aprob. arg. AW Biul. SN Biul. Prok. Gen. CBA d. art. d. k.k. d. k.p.k. Dz.U. EK ENA ETPC Inf. Praw. jw. Gaz. Praw. GSiP GSP k.c. k.k. KKPK k.k.s. k.k.w. Konstytucja – Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego – Acta Universitatis Lodziensis, Folia Iuridica, Łódź – Acta Universitatis Nicolai Copernici, Prawo, Toruń – Acta Universitatis Wratislaviensis, Prawo, Wrocław – Annales Universitatis Mariae Curie -Sklodowska, Sectio G. Ius, Lublin – aprobująco(-cy) – argument (argumentum) – Agencja Wywiadu – „Biuletyn Sądu Najwyższego” – „Biuletyn Prokuratury Generalnej” – Centralne Biuro Antykorupcyjne – dawny artykuł (uchylony) – dawny Kodeks karny (z 1969 r.) – dawny Kodeks postępowania karnego (z 1969 r.) – Dziennik Ustaw – Europejska Konwencja – Konwencja o ochronie praw człowie- ka i podstawowych wolności, sporządzona w Rzymie 4 listopa- da 1950 r. – europejski nakaz aresztowania – Europejski Trybunał Praw Człowieka – „Informacja Prawnicza” – jak wyżej – „Gazeta Prawnicza” – „Gazeta Sądowa i Penitencjarna” – „Gdańskie Studia Prawnicze” – Kodeks cywilny (z 1964 r. ze zm.) – Kodeks karny; bez bliższego oznaczenia – k.k. z 1997 r. – Komisja Kodyfi kacyjna Prawa Karnego – Kodeks karny skarbowy z 1999 r. – Kodeks karny wykonawczy z 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (ze zm.) 12 k.p.c. k.p.k. k.p.w. k.r.o. krytycz. KSP k.w. KZS Lexis.pl MON M.P. MPPOiP MS MTK NIK nowelizacja 2003 r., nowela styczniowa 2003 nowelizacja 2007 r. NP NRA OSN OSNK OSNKW OSNwSD OSNwSK OSNMS OSNPG OSP OSPiKA OSN Prok. i Prawo OTK-A Pal. PiP Wykaz skrótów – Kodeks postępowania cywilnego (z 1964 r. ze zm.) – Kodeks postępowania karnego (z 1997 r. ze zm.) – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (z 2001 r. ze zm.) – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (z 1964 r. ze zm.) – krytycznie – „Krakowskie Studia Prawnicze” – Kodeks wykroczeń (z 1971 r. ze zm.) – „Krakowskie Zeszyty Sądowe” – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska – Minister Obrony Narodowej – „Monitor Polski” – Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych przyję- ty rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 16 grudnia 1966 r. – Minister Sprawiedliwości – Międzynarodowy Trybunał Karny – Najwyższa Izba Kontroli – ustawa z 10 stycznia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks po- stępowania karnego, ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego, ustawy o świadku koronnym oraz usta- wy o ochronie informacji niejawnych – ustawa z 10 marca 2007 r. o zmianie ustawy o prokuraturze, ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw – „Nowe Prawo” – Naczelna Rada Adwokacka – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Karna i Wojskowa” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Dyscyplinar- nych” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych. Pełny Zbiór Orzeczeń Izby Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego” (rocznik) – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego”, wyd. Ministerstwa Spra- wiedliwości – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego”, wyd. Prokuratury Gene- ralnej – „Orzecznictwo Sądów Polskich” – „Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Sądów Apelacyjnych i Try- bunału Konstytucyjnego”, dodatek do „Prokuratura i Prawo” – „Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Urzędowy”, Seria A – „Palestra” – „Państwo i Prawo” www.LexisNexis.pl Wykaz skrótów PiŻ post. PPK Prok. i Prawo Probl. Krym. Probl. Praworz. Przeg. PK Przeg. Pol. PS PUG regul. prok. regul. sądów RP rozdz. RPEiS RPO RPD RzZN SIP SKKiP SKW Sł. MO SN SP SPE SWW tekst jedn. TK TS TS UE u. u.k.s. UOP u.a. u.p. u.p.n. u.r.p. u.s.p. ust. ustawa o odpowiedzial- ności podmiotów zbio- rowych 13 – „Prawo i Życie” – postanowienie – „Problemy Prawa Karnego”, Uniwersytet Śląski, Katowice – „Prokuratura i Prawo” – „Problemy Kryminalistyki” – „Problemy Praworządności” – „Przegląd Prawa Karnego” Towarzystwa Naukowego Prawa Karnego, Warszawa – „Przegląd Policyjny” – „Przegląd Sądowy” – „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jedno- stek organizacyjnych prokuratury (z 2010 r.) – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (z 2007 r.) – Rzeczpospolita Polska – rozdział – „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – Rzecznik Praw Obywatelskich – Rzecznik Praw Dziecka – „Rzeszowskie Zeszyty Naukowe” – system informacji prawnej Wolters Kluwer Polska – „Studia Kryminologiczne, Kryminalistyczne i Penitencjarne” – Służba Kontrwywiadu Wojskowego – „Służba MO” – Sąd Najwyższy – „Studia Prawnicze” Instytutu Nauk Prawnych PAN, Warszawa – „Studia Prawno -Ekonomiczne”, Łódź – Służba Wywiadu Wojskowego – tekst jednolity – Trybunał Konstytucyjny – Trybunał Stanu – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – uchwała – ustawa karna skarbowa (z 1971 r. ze zm. – nieobowiązująca) – Urząd Ochrony Państwa – ustawa – Prawo o adwokaturze (z 1982 r. ze zm.) – ustawa o prokuraturze (z 1985 r. ze zm.) – ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich (z 1982 r. ze zm.) – ustawa o radcach prawnych (z 1982 r. ze zm.) – ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych (z 2001 r. ze zm.) – ustęp (fragment przepisu) – ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (z 2002 r. ze zm.) 14 u.s.w. uw. Uzasadnienie k.k. Uzasadnienie k.p.k. w. WPP Zag. Wykr. zd. ZN ASW ZN IBPS ZN UJ ZN UMK ZN UŁ ZStW ŻW Wykaz skrótów – ustawa – Prawo o ustroju sądów wojskowych (z 1997 r. ze zm.) – uwaga – Uzasadnienie do Kodeksu karnego z 1997 r. (opublikowane w Nowe kodeksy karne – 1997 – z uzasadnieniami, Wydawnic- two Prawnicze 1997) – Uzasadnienie do Kodeksu postępowania karnego z 1997 r. (opublikowane jak wyżej) – wyrok – „Wojskowy Przegląd Prawniczy” – „Zagadnienia Wykroczeń” – zdanie (fragment przepisu) – „Zeszyty Naukowe Akademii Spraw Wewnętrznych” – „Zeszyty Naukowe Instytutu Badania Prawa Sądowego” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego” – „Zeitschrift für die gesamte Strafrechtswissenschaft” – Żandarmeria Wojskowa Uwaga: Numeracja artykułów podawana bez bliższego oznaczenia dotyczy Kodeksu postę- powania karnego z 6 czerwca 1997 r. (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.). www.LexisNexis.pl Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym Angerman, Nowotny, Przeworski – K. Angerman, J. Nowotny, J. Przeworski, Komentarz do kodeksu postępowania karnego, Warszawa 1930. Artymiak i inni, Proces. Część ogólna – G. Artymiak, M. Klejnowska, C. Kłak, M. Rogalski, Z. Sobolew- ski, P. Sowiński, Proces karny. Część ogólna, Warszawa–Kraków 2007. Artymiak i inni, Proces. Część szczególna – G. Artymiak, M. Klejnowska, C. Kłak, A. Masłowska, Z. So- bolewski, P. Sowiński, Proces karny. Część szczególna, Warszawa–Kraków 2007. Bafi a i inni, Kodeks – J. Bafi a, J. Bednarzak, M. Flemming, S. Kalinowski, H. Kempisty, M. Siewierski, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 1976 (wydanie z 1971 r. podaje się odrębnie ze wskazaniem roku wydania). Bogdan i inni, K.k.s. – G. Bogdan, A. Nita, Z. Radzikowska, A. Światłowski, Kodeks karny skarbowy z komentarzem, Gdańsk 2000. Boratyńska i inni – K. Boratyńska, A. Górski, A. Sakowicz, A. Ważny, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2009. Bratoszewski i inni, Kodeks – J. Bratoszewski, L. Gardocki, Z. Gostyński, S. Przyjemski, R. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. I–II, Warszawa 1998. Bratoszewski i inni, Kodeks II – J. Bratoszewski, L. Gardocki, Z. Gostyński, S. Przyjemski, R. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. I–III, Warszawa 2004. Bulsiewicz i inni, Przebieg – A. Bulsiewicz, M. Jeż-Ludwichowska, D. Kala, D. Osowska, Przebieg pro- cesu karnego, Toruń 1999. Bulsiewicz i inni, Przebieg II – A. Bulsiewicz, M. Jeż-Ludwichowska, D. Kala, D. Osowska, Przebieg procesu karnego, Toruń 2003. Cieślak, Nieważność – M. Cieślak, Nieważność w procesie karnym PRL, Warszawa 1965. Cieślak, Polska procedura – M. Cieślak, Polska procedura karna, Warszawa 1984. Cieślak, Zagadnienia – M. Cieślak, Zagadnienia dowodowe w procesie karnym, Warszawa 1955. Daszkiewicz, Oskarżyciel – W. Daszkiewicz, Oskarżyciel w polskim procesie karnym, Warszawa 1960. Daszkiewicz, Proces – W. Daszkiewicz, Prawo karne procesowe. Zagadnienia ogólne, t. I, Bydgoszcz 1999. Daszkiewicz, Proces II – W. Daszkiewicz, Prawo karne procesowe. Zagadnienia ogólne, t. II, Bydgoszcz 2001. Doda, Gaberle, Dowody – Z. Doda, A. Gaberle, Dowody w procesie karnym. Orzecznictwo Sądu Najwyż- szego. Komentarz, Warszawa 1996. Europejskie standardy – Europejskie standardy ochrony praw człowieka a ustawodawstwo polskie, red. E. Dynia, C.P. Kłak, Rzeszów 2005. Gaberle, Dowody w sądowym procesie – A. Gaberle, Dowody w sądowym procesie karnym, Kraków 2007. Gaberle, Umorzenie – A. Gaberle, Umorzenie postępowania przygotowawczego w polskim procesie kar- nym, Warszawa 1972. Glaser, Proces – S. Glaser, Polski proces karny w zarysie wraz z prawem o ustroju sądów powszechnych, Kraków 1934. 16 Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym Glaser, Zarys – S. Glaser, Zarys polskiego procesu karnego, Warszawa 1929. Grajewski, Przebieg – J. Grajewski, Przebieg procesu karnego, Warszawa 2004. Grajewski, Przebieg II – J. Grajewski, Przebieg procesu karnego, Warszawa 2008. Grajewski i inni, Prawo karne procesowe – J. Grajewski, K. Papke-Olszauskas, S. Steinborn, K. Woź- niewski, Prawo karne procesowe. Część ogólna, Warszawa 2009. Grajewski, Paprzycki, Komentarz – J. Grajewski, L.K. Paprzycki, Kodeks postępowania karnego z ko- mentarzem, Sopot 2000. Grajewski, Paprzycki, Płachta, Komentarz – J. Grajewski, L.K. Paprzycki, M. Płachta, Kodeks postępo- wania karnego. Komentarz, t. I–II, Kraków 2003. Grajewski, Paprzycki, Steinborn, Kodeks – J. Grajewski, L. K. Paprzycki, S. Steinborn, Kodeks postępo- wania karnego. Komentarz, t. I–II, Warszawa 2006. Grajewski, Paprzycki, Steinborn, Kodeks II – J. Grajewski, L.K. Paprzycki, S. Steinborn, Kodeks postę- powania karnego. Komentarz, t. I–II, Warszawa 2010. Grajewski, Paprzycki, Steinborn, Kodeks III – J. Grajewski, L.K. Paprzycki, S. Steinborn, Kodeks postę- powania karnego. Komentarz, t. I–II, Warszawa 2013. Grajewski, Rogoziński, Steinborn, Kodeks – J. Grajewski, P. Rogoziński, S. Steinborn, Kodeks postępo- wania karnego. Objaśnienia dla studentów, Kraków 2005. Grajewski, Skrętowicz, Komentarz – J. Grajewski, E. Skrętowicz, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Gdańsk 1996. Grzegorczyk, K.k.s. – T. Grzegorczyk, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, Warszawa 2009. Grzegorczyk, Kodeks – T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego oraz ustawa o świadku koron- nym. Komentarz, Warszawa 2008. Grzegorczyk, Kodeks, 2014 – T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego, t. 1, Artykuły 1–467. Komentarz, Warszawa 2014. Grzegorczyk, K.p.w. – T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz, Warszawa 2008. Grzegorczyk, Obrońca w postępowaniu przygotowawczym – T. Grzegorczyk, Obrońca w postępowaniu przygotowawczym, Łódź 1988. Grzegorczyk, Wnioskowy tryb – T. Grzegorczyk, Wnioskowy tryb ścigania czynów karalnych, Łódź 1986. Grzeszczyk, Komentarz – W. Grzeszczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2008. Hanausek, Kryminalistyka – T. Hanausek, Kryminalistyka. Zarys wykładu, Kraków 2000. Hofmański, Sadzik, Zgryzek, Kodeks – P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania kar- nego. Komentarz, t. I–III oraz Suplement, Warszawa 2004. Hofmański, Sadzik, Zgryzek, Kodeks II – P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. I–IV, Warszawa 2007. Hofmański, Sadzik, Zgryzek, Kodeks III – P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. I–IV, Warszawa 2012. Hofmański, Zabłocki, Metodyka – P. Hofmański, S. Zabłocki, Elementy metodyki pracy sędziego w spra- wach karnych, Warszawa 2006. Hołyst, Kryminalistyka – B. Hołyst, Kryminalistyka, Warszawa 2010. Kalinowski, Proces – S. Kalinowski, Polski proces karny, Warszawa 1971. Kalinowski, Rozprawa główna – S. Kalinowski, Rozprawa główna w polskim procesie karnym, Warsza- wa 1975. Kalinowski, Siewierski, Komentarz – S. Kalinowski, M. Siewierski, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 1966. Kmiecik, Prawo dowodowe – R. Kmiecik (red.), Prawo dowodowe. Zarys wykładu, Kraków 2005. Kmiecik, Skrętowicz, Proces – R. Kmiecik, E. Skrętowicz, Proces karny. Część ogólna, wyd. VI, Warsza- wa–Kraków 2006. Lipczyńska, Proces – M. Lipczyńska, Polski proces karny. Zagadnienia ogólne, Warszawa 1986. Lipczyńska i inni, Proces – M. Lipczyńska, A. Kordik, Z. Kegel, Z. Świda-Łagiewska, Polski proces kar- ny, Warszawa–Wrocław 1975. Marszał, Proces – K. Marszał, Proces karny, Katowice 1997. Marszał, Proces II – K. Marszał, Proces karny. Zagadnienia ogólne, Katowice 2008. Marszał i inni, Proces – K. Marszał, S. Stachowiak, K. Zgryzek, Proces karny, Katowice 2005. Marszał i inni, Przebieg – K. Marszał, S. Stachowiak, K. Sychta, J. Zagrodnik, K. Zgryzek, Proces kar- ny. Przebieg postępowania, Katowice 2008. www.LexisNexis.pl Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym 17 Marszał i inni, Przebieg II – K. Marszał, S. Stachowiak, K. Sychta, J. Zagrodnik, K. Zgryzek, Proces karny. Przebieg postępowania, Katowice 2013. Murzynowski, Istota – A. Murzynowski, Istota i zasady procesu karnego, Warszawa 1994. Nisenson, Siewierski, Kodeks – J. Nisenson, M. Siewierski, Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Orzecznictwo. Przepisy związkowe, Częstochowa 1947. Nowak, Postępowania szczególne – T. Nowak, Postępowania szczególne w polskim procesie karnym, Poznań 1976. Nowak, Stachowiak, Proces – T. Nowak, S. Stachowiak, Prawo karne procesowe. Dynamika postępowa- nia, Bydgoszcz 2000. Nowa kodyfi kacja – Nowa kodyfi kacja karna. Krótkie komentarze, wyd. MS, Warszawa 1996. Nowa kodyfi kacja prawa karnego – Nowa kodyfi kacja prawa karnego, red. L. Bogunia, t. I–XIII, Wrocław 1997–2003. Nowe uregulowania prawne – Nowe uregulowania prawne w kodeksie postępowania karnego z 1997 r., red. P. Kruszyński, Warszawa 1999. Peiper, Komentarz – L. Peiper, Komentarz do kodeksu postępowania karnego, Kraków 1933. Polska lat dziewięćdziesiątych – Polska lat dziewięćdziesiątych. Przemiany państwa i prawa. Materiały konferencji naukowej, Lublin 1997. Problemy reformy – Problemy reformy prawa karnego, red. T. Bojarski, E. Skrętowicz, Lublin 1993. Problemy znowelizowanej procedury – Problemy znowelizowanej procedury karnej, red. Z. Sobolewski, G. Artymiak, C.P. Kłak, Kraków 2004. Rzetelny proces – A. Błachnio-Parzych, J. Kosonoga, H. Kuczyńska, C. Nowak, P. Wiliński, Rzetelny pro- ces karny w orzecznictwie sądów polskich i międzynarodowych, red. P. Wiliński, Warszawa 2009. Rzetelny proces karny II – Rzetelny proces karny. Materiały konferencji naukowej, Trzebieszowice, 17–19 września 2009 r., red. J. Skorupka, W. Jasiński, Warszawa 2010. Schaff , Proces – L. Schaff , Proces karny Polski Ludowej. Wykład zasad ogólnych, Warszawa 1953. Siewierski, Tylman, Olszewski, Postępowanie – M. Siewierski, J. Tylman, M. Olszewski, Postępowanie karne w zarysie, wyd. II, Warszawa 1974. Standardy praw człowieka – Standardy praw człowieka a polskie prawo karne, red. J. Skupiński, War- szawa 1995. Śliwiński, Proces – S. Śliwiński, Polski proces karny przed sądem powszechnym. Zasady ogólne, War- szawa 1948. Tylman, Zasada – J. Tylman, Zasada legalizmu w procesie karnym, Warszawa 1965. Tylman, Instytucja – J. Tylman, Instytucja czynności sprawdzających w postępowaniu karnym, Łódź 1984. Waltoś, Postępowania szczególne – S. Waltoś, Postępowania szczególne w procesie karnym, Warszawa 1973. Waltoś, Proces – S. Waltoś, Proces karny. Zarys systemu, wyd. X, Warszawa 2009. Waltoś, Hofmański, Proces – S. Waltoś, P. Hofmański, Proces karny. Zarys systemu, wyd. XI, Warszawa 2013. Węzłowe problemy – Węzłowe problemy procesu karnego, red. P. Hofmański, Warszawa 2010. Księgi pamiątkowe Aktualne problemy – Aktualne problemy prawa i procesu karnego. Księga ofi arowana Profesorowi Jano- wi Grajewskiemu, Gdańsk 2003. Aktualne problemy prawa karnego – Aktualne problemy prawa karnego, kryminologii i penitencjarysty- ki. Księga ofi arowana prof. S. Lelentalowi, Łódź 2004. Iuridicium et Scientia – Iuridicium et Scientia. Księga jubileuszowa profesora Romualda Kmieciaka, Warszawa 2011. Kompensacyjna funkcja – Kompensacyjna funkcja prawa karnego. Księga poświęcona pamięci Profesora Zbigniewa Gostyńskiego, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych”, Kraków 2002, nr 2. Nauki penalne – Nauki penalne wobec problemów współczesnej przestępczości. Księga jubileuszowa z okazji 70. rocznicy urodzin Profesora Andrzeja Gaberle, Warszawa–Kraków 2007. Nowe prawo karne procesowe – Nowe prawo karne procesowe. Zagadnienia wybrane. Księga ku czci Profesora Wiesława Daszkiewicza, Poznań 1999. Problemy kodyfi kacji – Problemy kodyfi kacji prawa karnego. Księga ku czci Profesora Mariana Cieślaka, Kraków 1993. 18 Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym Problemy prawa i procesu – Problemy prawa i procesu karnego. Księga poświęcona pamięci Profesora Alfreda Kaftala, Warszawa 2008. Problemy stosowania prawa – Problemy stosowania prawa sądowego. Księga ofi arowana Profesorowi Edwardowi Skrętowiczowi, Lublin 2007. Przestępczość zorganizowana – Przestępczość zorganizowana, świadek koronny, terroryzm w ujęciu praktycznym, red. E. Pływaczewski, Kraków 2005. Rozprawa główna – Rozprawa główna. Problemy podstawowe. Praca zbiorowa ku czci Profesora Stefana Kalinowskiego, „Studia Iuridica”, Warszawa 1985, t. 13. Rzetelny proces karny – Rzetelny proces karny. Księga jubileuszowa Profesor Zofi i Świdy, Warszawa 2009. Skargowy model procesu – Skargowy model procesu karnego. Księga ofi arowana Profesorowi Stanisła- wowi Stachowiakowi, Warszawa 2008. Środki zaskarżenia – Środki zaskarżenia w procesie karnym. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Zbigniewa Dody, Kraków 2000. U progu nowych kodyfi kacji – U progu nowych kodyfi kacji karnych. Księga pamiątkowa ofi arowana Profesorowi Leonowi Tyszkiewiczowi, Katowice 1999. W poszukiwaniu dobra wspólnego – W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga jubileuszowa Profesora Macieja Zielińskiego, Szczecin 2010. Współczesne – Współczesne problemy procesu karnego i jego efektywność. Księga pamiątkowa Profesora Andrzeja Bulsiewicza, Toruń 2004. Współczesne problemy – Współczesne problemy procesu karnego i wymiaru sprawiedliwości. Księga ku czci Profesora Kazimierza Marszała, Katowice 2003. Współczesny proces karny – Współczesny proces karny. Księga ofi arowana Profesorowi Tadeuszowi Nowakowi, Poznań 2000. Zasady procesu karnego – Zasady procesu karnego wobec wyzwań współczesności. Księga ku czci Profe- sora Stanisława Waltosia, Warszawa 2000. www.LexisNexis.pl Od Autorów Od Autorów Od Autorów Dziewiąta edycja naszego podręcznika przedstawia aktualny obraz polskiego postępo- wania karnego na gruncie Kodeksu postępowania karnego z 6 czerwca 1997 r. oraz in- nych aktów prawnych współkształtujących system karnoprocesowy. Omówiono w nim stan prawny na dzień 1 lipca 2014 r., z uwzględnieniem wszystkich dotychczaso- wych nowelizacji, które weszły w życie do czerwca 2014 r. włącznie. Tym samym zo- stały m.in. pominięte unormowania zawarte w obszernej noweli z 27 września 2013 r. (Dz.U. z 2013 r., poz. 1247) wchodzące w życie dopiero 1 lipca 2015 r. – poza nielicz- nymi jej przepisami, które stały się prawem obowiązującym już wcześniej. W tym wy- daniu zaprezentowano orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego oraz sądów apelacyjnych, uzupełniono również bogatą literaturę przedmiotu. Podręcznik przeznaczony jest przede wszystkim dla osób studiujących prawo. Przedsta- wiając aspekty teoretyczne i dogmatyczne kodyfi kacji oraz dążąc do wyjaśnienia sensu i znaczenia poszczególnych instytucji i rozwiązań ustawowych, tylko w pewnym stop- niu mogliśmy – również ze względu na charakter opracowania – wnikać głębiej w zna- czące dla praktyki zagadnienia szczegółowe, chociaż w dość licznych, często węz łowych kwestiach dokonujemy pełniejszej interpretacji obowiązujących unormowań i zajmuje- my własne stanowisko. Zakładamy więc, że podręcznik ten – jak dotychczas – będzie przydatny także praktykom, w tym aplikantom sądowym, prokuratorskim, adwokac- kim i radcowskim. Przedstawiciele praktyki znajdą tu bowiem zarówno obraz całego obowiązującego prawa karnego procesowego (postępowania karnego), jak i szerszą prezentację ważkich instytucji procesowych, wyjaśnienie ich ratio legis oraz wskazanie wzajemnych powiązań między unormowaniami różnych kwestii procesowych. Układ treści podręcznika odpowiada w zasadzie systematyce Kodeksu. Analizę po- szczególnych zagadnień, ujętych w siedemnastu rozdziałach, poprzedza „Wprowadze- nie” prezentujące w zwięzłym zarysie historię przemian polskiego systemu karnopro- cesowego, począwszy od roku 1918, a także genezę i ogólną charakterystykę nowej kodyfi kacji oraz jej dotychczasowych nowelizacji. W pierwszych wszakże rozdziałach wyodrębniono tradycyjnie – również wobec konieczności odpowiedniego uwzględnie- nia podstawowych założeń teoretycznych i ze względu na potrzeby dydaktyczne – za- gadnienia unormowane w Kodeksie w sposób łączny. Rozdziały te są poświęcone pod- stawowym pojęciom postępowania karnego oraz naczelnym zasadom i przesłankom procesowym, co odpowiada w znacznym stopniu treści działu pierwszego Kodeksu, 20 Od Autorów kwestie zaś objęte jego działem drugim („Sąd”) połączono z prezentacją innych orga- nów procesowych oraz ich pomocników. Dalsze rozdziały podręcznika odnoszą się już wprost do kolejnych działów k.p.k., niekiedy z rozbiciem analizy norm danego rozdzia- łu na dwa rozdziały. Staraliśmy się przy tym wyeksponować w miarę możności niektó- re nowe lub zmodyfi kowane instytucje, omawiając je w odrębnych podrozdziałach lub punktach. W naszych zamierzeniach ma to stwarzać większą czytelność opracowania, a tym samym zrozumienie danej instytucji, ułatwieniu zaś odszukiwania odpowied- nich kwestii służą ponadto tzw. żywa pagina, numery boczne, piktogramy i szczegóło- wy skorowidz przedmiotowy. Na początku każdego rozdziału oraz w ramach poszczególnych rozdziałów przy wy- dzielonych w nich paragrafach zamieściliśmy literaturę do danych zagadnień. Jest to jedynie literatura wybrana. Wskazaliśmy przede wszystkim te liczne publikacje, które odnoszą się wprost do obecnego Kodeksu lub odnosiły się do jego kolejnych projektów. Ponadto uwzględniliśmy opracowania powstałe pod rządem poprzednich uregulowań, do których nadal warto sięgać, zwłaszcza wtedy, gdy omawiane unormowanie nie uległo istotniejszej zmianie lub gdy następuje powrót do niektórych instytucji istnie- jących ongiś, nawet jeszcze pod rządem Kodeksu z 1928 r. (np. oskarżenie posiłkowe subsydiarne), później zaś wyeliminowanych z postępowania karnego. Literatura ta, oczywiście, nie jest obowiązkowa dla studenta przygotowującego się do egzaminu z postępowania karnego. Może ona natomiast być pomocna zarówno semina- rzystom przygotowującym prace magisterskie z tego przedmiotu, jak i każdemu Czytel- nikowi, który chciałby pogłębić swą wiedzę o poszczególnych zagadnieniach i proble- mach prawnych przedstawianych w podręczniku. Podobnymi względami kierowaliśmy się, cytując lub tylko wskazując orzeczenia sądowe wydane pod rządem obecnego Ko- deksu postępowania karnego, a także te, które zostały wydane pod rządem poprzed- nich kodyfi kacji, a które w całości lub choćby w części zachowały swą aktualność. Mamy nadzieję, że podręcznik w jego kolejnym wydaniu będzie w dalszym ciągu spełniał swoją rolę i ułatwiał Czytelnikowi zgłębianie zmienionego postępowania karnego. Tomasz Grzegorczyk Janusz Tylman Łódź, w czerwcu 2014 roku Wprowadzenie Wprowadzenie Wprowadzenie 1 2 I. W roku 1918 Państwo Polskie, odzyskując niepodległość, odziedziczyło po za- borcach trzy różne systemy prawne. W zakresie procesu karnego obowiązywały kodeksy: rosyjski z 1864 r., niemiecki z 1877 r. oraz austriacki z 1873 r. Ustawą z 3 czerwca 1919 r. (Dz.Pr. poz. 315) powołano Komisję Kodyfi kacyjną Rzeczy- pospolitej Polskiej, której zadaniem było: „przygotowanie projektów jednolitego ustawodawstwa dla wszystkich ziem w skład Państwa wchodzących, a to w dzie- dzinie prawa cywilnego i karnego” (art. 2 lit. a). Unifi kacji procesu karnego dokonano dopiero przez wydanie 19 marca 1928 r. własnego Kodeksu postępowania karnego, który wszedł w życie 1 lipca 1929 r., chociaż postępowanie wojskowe toczyło się jeszcze do końca 1936 r. na podstawie austriacko -węgierskiego Kodeksu z 1912 r. (zastąpionego polskim Kodek- sem wojskowego postępowania karnego z 29 listopada 1936 r.). Nowy Kodeks karny z 11 lipca 1932 r. wszedł w życie 1 września 1932 r. (razem z prawem o wykroczeniach z 11 lipca 1932 r.). Fakty te świadczą zarówno o olbrzymich trudnościach, z jakimi borykało się – również na gruncie szeroko rozumianego prawa karnego i karnego wymiaru sprawiedliwości – odradzające się Państwo Polskie, jak i o wielkim dziele unifi kacji prawa (zob. Śliwiński, Proces, s. 55 i n.). Jednakże – jak słusznie się podkreśla – unifi kacja nie oznaczała peł- nej stabilizacji (W. Daszkiewicz, K. Paluszyńska -Daszkiewicz, Proces karny i materialne prawo karne w Polsce w latach 1918–1939, Toruń 1965, s. 4 i n.). Kodeks postępowania karnego z 1928 r. przyjął znaną, „mieszaną” formę proce- su, z nieformalnym dochodzeniem, śledztwem sądowym, jawną i kontradyktoryjną rozprawą oraz apelacyjno -kasacyjnym systemem odwoławczym. Chociaż sięgał do in- stytucji i poszczególnych rozwiązań zawartych w kodeksach obowiązujących w trzech dzielnicach Polski – i pośrednio, a także często bezpośrednio, do myśli i kodyfi kacji francuskiej z 1808 r., z której wywodzi się konstrukcja „mieszanej” formy procesu – był w znacznym stopniu tworem oryginalnym, charakteryzował się dobrą techni- ką legislacyjną i oceniano go jako jeden z lepszych wówczas kodeksów europejskich. W wersji przekazanej przez Komisję Kodyfi kacyjną (Projekt ustawy postępowania kar- nego, Warszawa–Lwów 1926–1927) chronił on też – poza wykazującym poważne man- kamenty dochodzeniem – w zasadzie w sposób wystarczający prawa i interesy uczest- ników postępowania. Przejawiały się w nim wyraźnie tendencje liberalne (M. Cieślak, 22 Wprowadzenie J. Tylman, Prawo karne procesowe, w: Stan i zadania nauk penalnych w Polsce, Warszawa 1983, s. 57 i n.; J. Tylman, Związki polskiego i niemieckiego prawa karnego procesowe- go, w: Związki prawa polskiego z prawem niemieckim, Łódź 2006, s. 103 i n.; S. Waltoś, Model postępowania przygotowawczego na tle prawnoporównawczym, Warszawa 1968, s. 12). Przypomnieć wszakże trzeba, że jeszcze w toku prac nad Kodeksem jego twórcy znajdowali się pod presją znacznej części praktyków, którzy z reguły byli prze- ciwni szerokim gwarancjom procesowym stron i którzy później atakowali Kodeks jako „nieodpowiadający duchowi czasu”. Komisja Kodyfi kacyjna obawiała się, że pro- jekt bardziej nowoczesny podzieli los projektu ustawy o sądach dla nieletnich z 1921 r. i zostanie odrzucony (W. Daszkiewicz, K. Paluszyńska -Daszkiewicz, Proces karny, s. 30 i n.). Projekt spotkał się również z krytyką kręgów domagających się większych gwarancji dla oskarżonego, przeważały jednak głosy przeciwników nadmiernej rzekomo liberalizacji, którzy m.in. twierdzili, że zaprojektowana procedura jest zbyt powolna, przesadnie uwzględnia zasadę kontradyktoryjności, niepotrzebnie wprowa- dza sądy przysięgłych, za szeroko traktuje uprawnienia pokrzywdzonego jako oskar- życiela posiłkowego, ułatwia bezkarność sprawcom przestępstw. W konkluzjach żąda- no uproszczenia i przyspieszenia postępowania oraz przepisów bardziej elastycznych z punktu widzenia organów procesowych. W rezultacie projekt został poddany rewizji, w zasadzie w kierunku odpowiadającym żądaniom praktyki, zarówno przez specjalną komisję powołaną z inicjatywy Ministra Sprawiedliwości, jak i przez samego Ministra. Po wejściu Kodeksu w życie naciski praktyki i – szerzej – przeciwników liberalizacji procedury karnej nie ustawały, prowadząc do kilku nowelizacji w latach 1932 i 1938. Zmiany przyjęte tymi nowelami zmierzały przede wszystkim do przyspieszenia postę- powania przez ograniczenie zasady bezpośredniości, utrudnienie zaskarżania wyro- ków, wyeliminowanie czynnika obywatelskiego, rozszerzenie orzekania jednoosobo- wego, ograniczenie uprawnień pokrzywdzonego i wzmocnienie pozycji prokuratora. Ogólnie nowelizacje były podporządkowane hasłom dość jednostronnie pojmowanego wzmożenia walki z przestępczością i oszczędności. W prasie prawniczej i podczas głośnego w tym czasie III Zjazdu Prawników Pol- skich (Katowice 1936) domagano się jednak – chociaż wyraźne też były głosy przeciwne – dalej idących reform, m.in. zniesienia instytucji sędziego śledczego, prze- kazania całego postępowania przygotowawczego prokuratorowi, zniesienia apelacji z pozostawieniem tylko kasacji z jej wąskimi podstawami, wprowadzenia zasady opor- tunizmu, a nawet wprowadzenia wyroków nieokreślonych. Wybuch wojny uniemoż- liwił dalsze zmiany w tym kierunku (W. Daszkiewicz, K. Paluszyńska -Daszkiewicz, Proces karny, s. 32; Śliwiński, Proces, s. 59 i n.). Andrzej Zoll w wywiadzie udzielonym „Gazecie Sądowej” (1999, nr 11, s. 9) przypomniał, że Zjazd nie był szczytowym osiąg- nięciem polskich prawników i nie najlepiej świadczył o tym środowisku, które zebrało się w Katowicach, bo było to środowisko już bardzo „brunatniejące”. II. Po drugiej wojnie światowej system karnoprocesowy kreowany był w Polsce raczej w sposób ewolucyjny – inaczej więc niż system radziecki two- www.LexisNexis.pl 3 4 5 Wprowadzenie 23 rzony po całkowitym rozbiciu porządku prawnego Rosji carskiej – chociaż pod sil- nym wpływem doktryny i prawa radzieckiego (M. Cieślak, J. Tylman, Prawo karne, s. 47 i n.). Utrzymano w mocy – obok Kodeksu karnego z 1932 r. – Kodeks postępowania kar- nego z 1928 r. oraz prawo o ustroju sądów powszechnych, również z 1928 r. Tym sa- mym został zachowany poprzedni system organów sądowych i prokuratorskich, a także dawny ustrój adwokatury, wobec pozostawienia w mocy prawa o ustroju adwokatury z 1938 r. Równocześnie w pierwszych latach po wojnie, a nawet jeszcze w końcowym okresie działań wojennych na terenach już wyzwolonych wydano wiele aktów prawnych opartych na innych niż przed wojną, dalece odmiennych założeniach i zasadach, które miały torować drogę nowemu systemowi karnoprocesowemu. Przede wszystkim 23 września 1944 r. ustanowiono nowe prawo o ustroju sądów woj- skowych i prokuratur wojskowych oraz Kodeks karny Wojska Polskiego, 23 czerwca 1945 r. zaś nowy Kodeks wojskowego postępowania karnego. Te akty prawne, oparte szeroko na koncepcjach i konstrukcjach radzieckich, miały stanowić transmisję tych rozwiązań do prawa polskiego, a trzeba przypomnieć, że w ciągu następnych lat, przez poważne rozszerzenie podsądności sądom karnym wojskowym, w znacznym stopniu odnosiły się one bezpośrednio także do osób cywilnych. Dekretem z 12 września 1944 r. zostały utworzone specjalne sądy karne dla spraw zbrodniarzy faszystowsko -hitlerowskich. Dekretem z 21 stycznia 1946 r. powołano Najwyższy Trybunał Narodowy, którego zadaniem było sądzenie głównych sprawców przestępstw wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości. Istotne przepisy pro- cesowe zawierał dekret z 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecz- nych w okresie odbudowy państwa (tzw. mały kodeks karny). Radykalne unormowania wprowadził dekret z 16 listopada 1945 r. o postępowaniu doraźnym. W tych i innych aktach prawnych wydanych w latach 1944–1948 ustawodawca, for- sując określone kierunki zmian, systematycznie dążył do likwidacji przedwojennego modelu postępowania karnego, który ostał się jednak w podstawowym akcie praw- nym, jakim był k.p.k. z 1928 r. W 1949 r. uznano, że nadszedł czas dokonania zasadni- czych zmian w samym Kodeksie postępowania karnego. W rezultacie reform przeprowadzonych w latach 1949 i 1950, a zatem w okre- sie tzw. stalinizmu, w ogólnej atmosferze łamania i lekceważenia prawa, zakoń- czono rozpoczętą w 1944 r. przebudowę systemu karnoprocesowego, dokonując w nim następujących głównych zmian: – zniesiono śledztwo sądowe oraz instytucję sędziego śledczego, a także dochodzenie, wprowadzając nieudaną formę tzw. jednolitego śledztwa, występującego też w wer- sjach uproszczonych; – całość postępowania przygotowawczego, bez względu na to, jaki organ je prowadził, podporządkowano – przynajmniej formalnie – prokuratorowi, eliminując z tego sta- dium niemal zupełnie czynnik sądowy; – do prowadzenia śledztwa uprawniono obok prokuratora również milicję i oficerów śledczych organów bezpieczeństwa publicznego, zwiększając przesadnie ich rolę; 6 7 8 9 24 Wprowadzenie – wyraźnie ograniczono prawa podejrzanego do obrony i korzystania z pomocy obroń- cy w postępowaniu przygotowawczym – zwłaszcza w porównaniu z sytuacją osoby ściganej w poprzednim śledztwie sądowym; – w postępowaniu przygotowawczym uprawniono prokuratora do stosowania i prze- dłużania tymczasowego aresztowania oraz innych środków zapobiegawczych, a także do rozpoznawania zażaleń na ich stosowanie; – rozszerzono znacznie podstawy tymczasowego aresztowania i – wprowadzając (obok fakultatywnej) obligatoryjną formę aresztowania – dopuszczono szeroko jego stoso- wanie w celach pozaprocesowych, zwłaszcza represyjnych; – w całym postępowaniu uszczuplono uprawnienia pokrzywdzonego; – pomniejszono znaczenie rozprawy głównej, dopuszczając utrwalanie przez prokura- tora i milicję, w formach protokolarnych, wszystkich czynności dowodowych postę- powania przygotowawczego i szeroko umożliwiając (w ramach odstępstw od zasady bezpośredniości) ujawnianie tych protokołów na rozprawie jako podstawy wyroko- wania; – system odwoławczy apelacyjno -kasacyjny (trójinstancyjność) zastąpiono modelem rewizyjnym (dwuinstancyjność); – dla kontroli prawomocnych orzeczeń przyjęto model rewizji nadzwyczajnej; – prokuratura została oddzielona od sądu i uniezależniona od Ministra Sprawiedli- wości – podporządkowano ją Radzie Państwa; – wprowadzono sądy powiatowe i wojewódzkie (w miejsce sądów grodzkich, okręgo- wych i apelacyjnych), odpowiadające zasięgiem podziałowi administracyjnemu pań- stwa i dostosowane do dwuinstancyjnego systemu orzekania. Większość zmian należało ocenić krytycznie. Pewne rozwiązania, w swej istocie pozytywne, takie jak: udział przedstawicieli społeczeństwa w wymiarze spra- wiedliwości, niektóre unormowania formalnie służące osobie ściganej, odejście od nie- sprawnego modelu środków odwoławczych, oddzielenie prokuratury od sądów, zostały wadliwie przeprowadzone. Całe postępowanie było podporządkowane idei ułatwiania działalności występujących w nim organów – zwłaszcza organów ścigania – którym zapewniono wyraźnie dominu- jącą pozycję i rolę, przyznając im nadmiernie szerokie uprawnienia, głównie kosztem prawa do obrony oraz gwarancji podejrzanego i oskarżonego, a w pewnym zakresie także praw i gwarancji pokrzywdzonego. Nadużywając tych uprawnień i wykorzystu- jąc klimat „okresu błędów i wypaczeń”, praktyka szła dalej, pogłębiając niedostatki nowych rozwiązań, co dodatkowo przyczyniało się do łamania praworządności (J. Tyl- man, Rechtsstaatliche Möglichkeiten einer Vereinfachung des Strafverfahrens in Polen, w: Von totalitaerem zu rechtsstaatlichem Strafrecht, Freiburg 1993, s. 533 i n.). III. Wypaczenia w praktyce ścigania karnego i wymiaru sprawiedliwości, wywołujące szeroki sprzeciw oraz krytykę regulacji prawnych, w atmosferze społecznej i politycznej prowadzącej do „polskiego października” roku 1956, spowodo- wały kolejne zmiany w systemie karnoprocesowym. Ustawą z 5 kwietnia 1955 r. (Dz.U. Nr 15, poz. 83) przekazano sądom powszechnym dotychczasową właściwość sądów wojskowych w sprawach karnych osób cywilnych, funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa publicznego, milicji obywatelskiej i służby więziennej (z wyjątkiem spraw o szpiegostwo). www.LexisNexis.pl 10 Wprowadzenie 25 Nowela do k.p.k. z 21 grudnia 1955 r. (Dz.U. Nr 46, poz. 309) dotyczyła głównie postępowania przygotowawczego. Zrezygnowano z tzw. śledztwa jednolitego, wpro- wadzając znów podział na dochodzenie i śledztwo (co nie oznaczało jednak powrotu do dawnej koncepcji dochodzenia zapiskowego i śledztwa sądowego), podjęto próbę urealnienia nadzoru prokuratora nad postępowaniem przygotowawczym, polepszono sytuację podejrzanego, m.in. przez wprowadzenie instytucji przedstawienia zarzutów, uprawniono też wyłącznie Sąd Najwyższy do przedłużania tymczasowego aresztowa- nia w postępowaniu przygotowawczym powyżej 9 miesięcy. Ustawa z 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych (Dz.U. Nr 54, poz. 243) wprowadziła do k.p.k. przepisy o odszkodowaniu za niesłuszne skazanie lub oskarżenie. Zmianę w ustroju sądownictwa przyniosła ustawa z 15 lutego 1962 r. o Sądzie Naj- wyższym (Dz.U. Nr 11, poz. 54), która – odpowiednio do art. 51 ówczesnej Konstytucji – przekształciła Sąd Najwyższy w naczelny organ sądowy, obejmujący nadzorem judy- kacyjnym orzecznictwo wszystkich sądów, zarówno powszechnych, jak i szczególnych, w tym także sądów wojskowych. 11 12 13 Kolejna ustawa o prokuraturze z 14 kwietnia 1967 r. (Dz.U. Nr 13, poz. 55) zwiększyła zakres obowiązków i katalog środków działalności prokuratorskiej. 14 15 16 Wszystkie te nowe regulacje miały jednak zakres dość ogra
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Polskie postępowanie karne. Wydanie 9
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: