Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00211 004858 15200900 na godz. na dobę w sumie
Polskie prawo wykroczeń. Zarys wykładu - ebook/pdf
Polskie prawo wykroczeń. Zarys wykładu - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 262
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-656-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> karne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Podręcznik przedstawia całość zagadnień prawa wykroczeń, tj. materialne prawo wykroczeń w zakresie zagadnień części ogólnej, charakterystykę części szczególnej Kodeksu wykroczeń oraz niezbędne wiadomości o postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Zawiera również informacje o drodze rozwojowej systemów prawa wykroczeń w Europie, o ewolucji polskiego prawa wykroczeń od 1919 r. do zasadniczej zmiany modelowej w 2001 r. Część materialna obejmuje zasady odpowiedzialności oraz kary i ich orzekanie. Charakterystyka części szczególnej zawiera prezentację poszczególnych grup wykroczeń znajdujących się w Kodeksie wykroczeń z 1971 r. W części procesowej przedstawiono rozwiązania Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia z 2001 r., uchwalonego w związku z przekazaniem wykroczeń do orzecznictwa sądowego.

Podręcznik jest przeznaczony głównie dla studentów studiów prawniczych i administracyjnych. Może służyć także aplikantom i w odpowiednim stopniu praktykom. Zawiera bogatą i aktualną literaturę przedmiotu ułatwiającą poznawanie zagadnień bardziej szczegółowych oraz skorowidz rzeczowy, uwzględnia również orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Prof. dr hab. Tadeusz Bojarski jest kierownikiem Katedry Prawa Karnego i Kryminologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Wykłada na kierunkach prawniczych i administracyjnych prawo karne, prawo karne skarbowe, prawo wykroczeń, prawo nieletnich (UMCS, Politechnika Radomska). Autor wielu prac naukowych z tego zakresu.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

strBojarskiWykroczen 9/1/12 5:13 PM Page 3 Polskie prawo wykroczeƒ Zarys wykładu Tadeusz Bojarski Wydanie 4 Warszawa 2012 Opracowanie redakcyjne: Grażyna Polkowska-Nowak Redakcja techniczna: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autora i wydawcy. ISBN 978-83-7806-656-9 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02–222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e-mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Słowo wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Część pierwsza ROZWÓJ PRAWA WYKROCZEŃ ROZDZIAŁ I. Europejskie systemy (modele) orzekania w sprawach o wykroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 § 1. Pierwsze modele postępowania w sprawach o wykroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . 15 1. Model sądowy (francuski) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 2. Model administracyjny (austriacki) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 3. Model mieszany (pruski) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 § 2. Współczesne systemy orzekania w sprawach o wykroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . 18 ROZDZIAŁ II. Rozwój polskiego prawa wykroczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 § 1. Polskie prawo wykroczeń w okresie międzywojennym (1919–1939) . . . . . . . . . . 21 § 2. Prawo wykroczeń w latach 1952–1990 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 § 3. Ewolucja systemu polskiego prawa wykroczeń od roku 1990 . . . . . . . . . . . . . . . 26 Część druga CZĘŚĆ OGÓLNA MATERIALNEGO PRAWA WYKROCZEŃ ROZDZIAŁ III. Przepisy materialnego prawa o wykroczeniach i ich obowiązywanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 § 1. Pojęcie prawa wykroczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 § 2. Źródła prawa wykroczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 § 3. Budowa przepisów części szczególnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 § 4. Zasady obowiązywania ustawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 1. Kolizja ustaw karnych w czasie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 2. Zasada terytorialności i inne zasady obowiązywania ustawy . . . . . . . . . . . . . 39 ROZDZIAŁ IV. Pojęcie wykroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 § 1. Ogólnie o pojęciu wykroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 § 2. Wykroczenie a przestępstwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 § 3. Społeczna szkodliwość i bezprawność czynu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 6 Spis treści ROZDZIAŁ V. Typizacja wykroczeń. Ustawowe znamiona wykroczenia . . . . . . . . 50 § 1. Typizacja (określoność) wykroczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 § 2. Znamiona wykroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 § 3. Znamiona wykroczenia a społeczna szkodliwość i bezprawność czynu . . . . . . . . 53 ROZDZIAŁ VI. Przedmiot wykroczenia. Przedmiotowa strona wykroczenia . . . . 54 § 1. Przedmiot wykroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 § 2. Przedmiotowa strona wykroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 1. Czyn sprawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 2. Rodzaje wykroczeń z uwagi na ustawowy kształt czynu zabronionego . . . . . 58 2.1. Wykroczenia z działania i zaniechania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 2.2. Wykroczenia materialne i formalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 2.3. Wykroczenia z naruszenia dobra i z narażenia na niebezpieczeństwo . . 61 2.4. Wykroczenia trwałe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 2.5. Wykroczenia o zbiorowo oznaczonym czynie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 2.6. Wykroczenia kwalifikowane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 2.7. Wykroczenie ciągłe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 § 3. Okoliczności czynu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 § 4. Związek przyczynowy i jego znaczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 ROZDZIAŁ VII. Podmiot wykroczenia. Podmiotowa strona wykroczenia . . . . . . 67 § 1. Podmiot wykroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 § 2. Zasada winy w prawie wykroczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 § 3. Istota winy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 § 4. Formy winy. Wykroczenie umyślne i nieumyślne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 1. Wykroczenie umyślne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 2. Wykroczenie nieumyślne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 § 5. Zasada równowartości form winy jako podstawa odpowiedzialności . . . . . . . . . 72 ROZDZIAŁ VIII. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność . . . . . . . . . . . . . . . . 75 § 1. Okoliczności wyłączające bezprawność czynu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 1. Obrona konieczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 2. Stan wyższej konieczności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 3. Inne możliwe okoliczności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 § 2. Okoliczności wyłączające winę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 1. Nieletniość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 2. Niepoczytalność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 3. Błąd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 ROZDZIAŁ IX. Formy popełnienia wykroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 § 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 § 2. Formy stadialne. Karalność usiłowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 § 3. Formy zjawiskowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 1. Sprawstwo. Współsprawstwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 2. Podżeganie. Pomocnictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 ROZDZIAŁ X. Jedność – wielość czynów. Zbieg przepisów. Zbieg wykroczenia z przestępstwem. Zbieg wykroczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 § 1. Ocena ludzkiego zachowania jako jednego lub wielu czynów . . . . . . . . . . . . . . . 92 § 2. Zbieg przepisów w prawie wykroczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 Spis treści 7 § 3. Zbieg wykroczenia z przestępstwem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 § 4. Zbieg wykroczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 ROZDZIAŁ XI. Istota i cele kary. Kary, środki karne (kary dodatkowe), inne środki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 § 1. Istota i cele kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 § 2. Kary, środki karne i inne środki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 § 3. Kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 1. Kara aresztu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 2. Kara ograniczenia wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 3. Kara grzywny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 4. Kara nagany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 § 4. Środki karne (kary dodatkowe) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 1. Zakaz prowadzenia pojazdów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 2. Przepadek przedmiotów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 3. Nawiązka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 4. Obowiązek naprawienia szkody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 5. Podanie orzeczenia o ukaraniu do publicznej wiadomości w szczególny sposób . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 6. Inne środki karne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 § 5. Środki „naprawcze” i środki oddziaływania społeczno-wychowawczego . . . . . . 117 ROZDZIAŁ XII. Orzekanie kar i innych środków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 § 1. Ogólne dyrektywy wymiaru kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 § 2. Szczegółowe przesłanki wymiaru kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 § 3. Ustawowy katalog okoliczności łagodzących i obciążających . . . . . . . . . . . . . . . 123 § 4. Zasada indywidualizacji wymiaru kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 § 5. Nadzwyczajny wymiar kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 1. Nadzwyczajne zaostrzanie kary recydywiście . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 2. Nadzwyczajne złagodzenie kary i odstąpienie od wymierzenia kary . . . . . . . 127 § 6. Warunkowe zawieszenie wykonania kary aresztu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 ROZDZIAŁ XIII. Przedawnienie orzekania i wykonania kary. Zatarcie ukarania 130 § 1. Przedawnienie orzekania i wykonania kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 § 2. Zatarcie ukarania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 CHARAKTERYSTYKA CZĘŚCI SZCZEGÓLNEJ KODEKSU WYKROCZEŃ Część trzecia Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 ROZDZIAŁ XIV. Wykroczenia przeciwko porządkowi i spokojowi publicznemu oraz instytucjom państwowym, samorządowym i społecznym . 135 § 1. Wykroczenia przeciwko porządkowi i spokojowi publicznemu . . . . . . . . . . . . . . 135 1. Wykroczenia przeciwporządkowe o charakterze publicznym i politycznym . . 136 2. Wykroczenia zakłócające porządek lub spokój w miejscach publicznych . . . . 139 3. Wykroczenia związane z naruszeniem przepisów o zbiórkach i działalności zawodowej bez zezwolenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 § 2. Wykroczenia przeciwko instytucjom państwowym, samorządowym i społecznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 8 Spis treści ROZDZIAŁ XV. Wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu osób i mienia oraz bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji . . . . . . . . . . . . 151 § 1. Wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu osób i mienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 § 2. Wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji . . . . . . . . 160 ROZDZIAŁ XVI. Wykroczenia przeciwko osobie i zdrowiu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 § 1. Wykroczenia przeciwko osobie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 § 2. Wykroczenia przeciwko zdrowiu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 ROZDZIAŁ XVII. Wykroczenia przeciwko mieniu, interesom konsumentów oraz urządzeniom użytku publicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 § 1. Wykroczenia przeciwko mieniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 § 2. Wykroczenia przeciwko interesom konsumentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 § 3. Wykroczenia przeciwko urządzeniom użytku publicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 ROZDZIAŁ XVIII. Inne wykroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 § 1. Wykroczenia przeciwko obyczajności publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 § 2. Wykroczenia przeciwko obowiązkowi ewidencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 § 3. Szkodnictwo leśne, polne i ogrodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 WIADOMOŚCI O POSTĘPOWANIU W SPRAWACH O WYKROCZENIA Część czwarta ROZDZIAŁ XIX. Uwagi wstępne o postępowaniu w sprawach o wykroczenia . . . 203 § 1. Przepisy procesowego prawa wykroczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 § 2. Organy orzekające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 § 3. Etapy (stadia) postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 § 4. Rodzaje postępowania w sprawach o wykroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 ROZDZIAŁ XX. Założenia ogólne postępowania w sprawach o wykroczenia . . . . 208 § 1. Zasady procesowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 § 2. Przesłanki procesowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 § 3. Organy, strony procesowe, reprezentanci stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 § 4. Dowody. Środki przymusu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 ROZDZIAŁ XXI. Czynności wyjaśniające. Wniosek o ukaranie . . . . . . . . . . . . . . . 223 ROZDZIAŁ XXII. Postępowanie w sądzie pierwszej instancji . . . . . . . . . . . . . . . . 226 ROZDZIAŁ XXIII. Postępowania szczególne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232 § 1. Postępowanie przyspieszone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232 § 2. Postępowanie nakazowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 § 3. Postępowanie mandatowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 ROZDZIAŁ XXIV. Środki odwoławcze. Nadzwyczajne środki zaskarżenia. Odszkodowanie za niesłuszne ukaranie lub zatrzymanie . . . . 240 § 1. Środki odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 § 2. Nadzwyczajne środki zaskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242 § 3. Odszkodowanie za niesłuszne ukaranie lub zatrzymanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 ROZDZIAŁ XXV. Postępowanie w sprawach ze stosunków międzynarodowych 245 Literatura podstawowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 Wykaz ważniejszych skrótów I. Akty normatywne d.k.k. – dawna ustawa z 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 13, d.k.p.k. d.k.p.w. k.k. k.k.s. k.k.w. k.p.k. k.p.w. k.w. poz. 94 ze zm.) – dawna ustawa z 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks postępowania karne- go (Dz.U. Nr 13, poz. 96 ze zm.) – dawna ustawa z  20  maja 1971  r. – Kodeks postępowania w  spra- wach o wykroczenia (Dz.U. Nr 12, poz. 116 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) – ustawa z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) – ustawa z  6  czerwca 1997  r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) – ustawa z  24  sierpnia 2001  r. – Kodeks postępowania w  sprawach o wykroczenia (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 ze zm.) – ustawa z  20  maja 1971  r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 ze zm.) ustawa listopadowa – ustawa z 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny, usta- wy – Kodeks postępowania karnego, ustawy – Kodeks karny wyko- nawczy, ustawy – Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 206, poz. 1589 ze zm.) II. Czasopisma An. UMCS GP GS GSiP GSW KZS – „Annales Universitatis M. Curie-Skłodowska” – „Gazeta Prawna” – „Gazeta Sądowa” – „Gazeta Sądowa i Penitencjarna” – „Gazeta Sądowa Warszawska” – „Krakowskie Zeszyty Sądowe” 10 MP NP OSNKW OSNwSK OSP OSPiKA OTK Pal. PiP PPiA PPK Pr.Al. Pr.PK Pr.Praw. Prok. i Pr. PS PUG RPEiS SI Sł.MO St.Praw. WPP ZKA ZN ZW III. Inne Dz.U. GUS Lex LexPolonica SA SN Wykaz ważniejszych skrótów – „Monitor Prawniczy” – „Nowe Prawo” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Karna i Wojskowa” – „Orzecznictwo Sądu Najwyszego w Sprawach Karnych” – Orzecznictwo Sądów Polskich” – „Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych” – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Urzędowy – „Palestra” – „Państwo i Prawo” – „Przegląd Prawa i Administracji” – „Przegląd Prawa Karnego” – „Problemy Alkoholizmu” – „Problemy Prawa Karnego” – „Problemy Praworządności” – „Prokuratura i Prawo” – „Przegląd Sądowy” – „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” – „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – „Studia Iuridica” – „Służba MO” – „Studia Prawnicze” – „Wojskowy Przegląd Prawniczy” – „Zagadnienia Karno-Administracyjne” – Zeszyty Naukowe (z oznaczeniem uniwersytetu) – „Zagadnienia Wykroczeń” – Dziennik Ustaw – Główny Urząd Statystyczny – system informacji prawnej Wydawnictwa Wolters Kluwer Polska – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska Sp. z o.o. – Sąd Apelacyjny – Sąd Najwyższy Artykuły cytowane bez oznaczenia pochodzą z  obowiązującego Kodeksu wykroczeń lub Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, chyba że jest to w inny sposób wska- zane w tekście. Słowo wstępne Status prawa wykroczeń w obszarze prawa stosowanego nie jest jednolicie rozumiany. W różnych systemach prawnych bywa ono traktowane wprost jako część prawa karnego albo też jako dział prawa stosowanego bliższy prawu administracyjnemu. Istotnym kryte- rium systematycznego spojrzenia na prawo wykroczeń jest rozumienie istoty wykrocze- nia, co wcale nie jest bezsporne. Ocena w tym względzie zależy do pewnego stopnia od przedmiotowego zakresu prawa wykroczeń. Im więcej w jego ramach czynów o charak- terze ogólnokryminalnym, tym bliższe staje się ono prawu karnemu. Ale też przecież we wszystkich systemach prawnych znaczną – lub nawet przeważającą – część wykroczeń stanowią czyny o  charakterze przeciwporządkowym, o  rodowodzie administracyjno- prawnym. W związku z tym pojawia się pytanie, czy odpowiedzialność za wykroczenie ma charakter odpowiedzialności karnej. W polskim systemie prawa odpowiedzialność za wykroczenia, mimo zróżnicowanego ich charakteru, wykazuje wszelkie cechy kary stoso- wanej w związku z odpowiedzialnością karną człowieka. Wątpliwości co do pozycji prawa wykroczeń między prawem karnym a prawem administracyjnym są jednak podnoszone. W wielu krajach europejskich występują one z jeszcze większą siłą, co wynika z tradycji rozwiązań systemowych. Zasadniczo inna jest ogólna ocena prawa wykroczeń w krajach, które przyjęły system sądowy (francuski), a inna tam, gdzie silniejsza była tradycja funk- cjonowania modelu administracyjnego (Austria i kraje w dawnych czasach jej podległe). Nie zawsze więc można mówić z tego punktu widzenia, że karanie sprawców wykroczeń mieści się w pojęciu, nawet szerokim, „wymiar sprawiedliwości”. W polskiej nauce prawa przyjęło się kiedyś w  związku z  tym określenie „mały wymiar sprawiedliwości”1. Bli- skość co najmniej odpowiedzialności za wykroczenia odpowiedzialności karnej, mimo że polskie prawo karne od wejścia w życie pierwszego Kodeksu karnego po odzyskaniu niepodległości (k.k. z 1932 r.) formalnie lokuje „wykroczenie” poza pojęciem „przestęp- stwo” (dzielą się one na zbrodnie i występki), w zasadzie nie jest kwestionowana. Nie podejmując w  tym miejscu bardziej szczegółowych rozważań w  kwestii relacji pomię- dzy wykroczeniem a przestępstwem, odpowiedzialnością karną a odpowiedzialnością za 1 E. Iserzon, Prawo administracyjne, Warszawa 1968, s. 268; tenże, Kolegia karno-administracyjne w systemie organów państwowych, St.Praw. 1969, nr 21, s. 94 i n.; tenże, Uwagi do projektów material- nego i formalnego prawa o wykroczeniach, PiP 1970, nr 8–9, s. 284. 12 Słowo wstępne wykroczenie, należy podkreślić, że wykroczenia, stanowiąc z zasady drobniejsze narusze- nia norm prawnych niż przestępstwa, wykazując znacznie mniejszą społeczną ujemność niż czyny przestępne, również tworzą poprzez swoją masowość istotny problem społecz- ny wymagający odpowiednich rozwiązań prawnych. Dawniej do kolegiów, obecnie do są- dów rejonowych (grodzkich) wpływa rocznie około 600–700 tys. wniosków o ukaranie. Stanowi to zresztą tylko cząstkę naruszeń porządku prawnego, kilkakrotnie więcej spraw wykroczeniowych jest bowiem załatwianych w postępowaniach mandatowych. Odpowiedzialność za wykroczenia prawo polskie realizuje, opierając się na zasadach bliskich prawu karnemu w znaczeniu ścisłym lub wprost przeniesionych z Kodeksu kar- nego. Kodeks wykroczeń z  1971  r. (z  licznymi już zmianami), który zastąpił prawo o wykroczeniach z 1932 r., dość wiernie wzoruje się na Kodeksie karnym w zakresie rozwiązań części ogólnej. Dlatego zadaniem głównym przyjętym w tym podręczniku jest przede wszystkim wskazanie istoty różnic w stosunku do części ogólnej Kodeksu karnego, a nie dokładny całościowy opis powtarzających się instytucji prawa karnego. Również treść kar właściwych wykroczeniom jest tożsama z rozwiązaniami Kodeksu karnego. Oczywiście, inaczej kształtują się granice tych kar niż odpowiednich kar orze- kanych z powodu przestępstwa. Inny jest natomiast kształt części szczególnej Kodeksu wykroczeń, ale to jest zrozumiałe. W nielicznych tylko przypadkach wykroczenia kore- spondują z przestępstwami, np. gdy zastosowano kryterium kwotowe jako oddzielające (po reformie z 1996 r.) przestępstwa od wykroczeń. Celem zasadniczym podręcznika jest ukazanie przede wszystkim prawnomaterialnych rozwiązań prawa wykroczeń. W części procesowej została dokonana ogólna charaktery- styka tych rozwiązań. Ma to odpowiednie uzasadnienie rzeczowe. Od 17 października 2001 r. postępowanie w sprawach o wykroczenia zostało w pełni „usądowione”. Postępo- wanie w tych sprawach należy więc do sądu. Wyjątek stanowi postępowanie mandatowe. Nowy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia z 24 sierpnia 2001 r. (zastąpił Kodeks z 1971 r.) jest oparty w dużej mierze na regułach postępowania sądowego. Wie- le instytucji tego postępowania stanowi odpowiednie powtórzenie rozwiązań k.p.k., ale oczywiście zachowuje ono też pewne odmienności, które właśnie zostaną przedstawione. Podręcznik jest przeznaczony przede wszystkim dla studentów prawa i administracji. Może służyć także słuchaczom innych kierunków studiów, wszędzie tam, gdzie prawo wykroczeń może być przydatne (ochrona bezpieczeństwa osób, zdrowia, porządku pu- blicznego, mienia, ruchu drogowego, środowiska). Jak sądzę, będzie również przydatny praktykom, czasem w celu wyjaśnienia niektórych problemów budzących wątpliwości, a czasem do przypomnienia zmieniających się rozwiązań2. Jest to pierwsze wydanie podręcznika. Mam nadzieję na opracowanie w  przyszłości i przedstawienie Czytelnikowi podręcznika szerszego, bogatszego, ale to już po wpro- wadzeniu w życie nowego Kodeksu wykroczeń. Prace w tym zakresie trwają. Tadeusz Bojarski 2 Analizę całości polskiego modelu prawa wykroczeń z uwzględnieniem etapów jego rozwoju pre- zentuje w szczególności (poza podręcznikami prawa wykroczeń) praca J. Skupińskiego, Model pol- skiego prawa o wykroczeniach, Ossolineum 1974, a odpowiednio także prace J. Jakubowskiej-Hary, Grzywna w  prawie wykroczeń. Model ustawowy i  praktyka, Warszawa 2004; J.  Szumskiego, Środki penalne w polskim prawie wykroczeń na tle doświadczeń praktyki, Lublin 1995. Słowo wstępne Do wydania drugiego 13 Po ogłoszeniu drukiem pierwszego wydania podręcznika nie doszło do uchwalenia nowego Kodeksu wykroczeń, z czym można było się liczyć. Nie zaszła więc potrzeba zasadniczej zmiany tekstu podręcznika. Było zatem możliwe ograniczenie się do doko- nania niezbędnych poprawek, uzupełnień i uwzględnienia zmian w stanie prawnym, które od tamtego czasu nastąpiły. Lublin, lipiec 2005 Do wydania trzeciego Tadeusz Bojarski Do trzeciego wydania podręcznika nie wprowadzono w szerszym zakresie zmian w nor- mach prawa wykroczeń. Nowe wydanie uzupełnia jedynie dotychczasowe rozważania. Uwzględniono natomiast nową literaturę oraz aktualne orzecznictwo sądowe. Lublin, grudzień 2008 Do wydania czwartego Tadeusz Bojarski W czwartym wydaniu podręcznika uwzględniono zmiany, które weszły w życie po uka- zaniu się poprzedniego wydania w  2009  r. Było ich dość dużo – głównie w  zakresie przepisów części szczególnej Kodeksu wykroczeń. Uwzględniono również w odpowied- nim stopniu nową literaturę i orzecznictwo sądowe. W ten sposób podręcznik ukazuje aktualny stan normatywny i może być przydatny zarówno dla praktyków, jak i osób dopiero poznających problematykę prawa wykroczeń. Bardzo dziękuję Panu mgr. Dominikowi Firkowskiemu za pomoc przy aktualizacji stanu normatywnego, literatury i orzecznictwa sądowego, a także Pani Redaktor Grażynie Polkowskiej-Nowak za okazaną pomoc przy redagowaniu tekstu podręcznika. Lublin, lipiec 2012 Tadeusz Bojarski Część pierwsza ROZWÓJ PRAWA WYKROCZEŃ Rozdział I Europejskie systemy (modele) orzekania w sprawach o wykroczenia 1 § 1. Pierwsze modele postępowania w sprawach o wykroczenia 1 Na przełomie XVIII i XIX w., wraz z rozwojem prawa karnego i innych działów prawa stosowanego, wykształciły się trzy zasadnicze modele postępowania w sprawach o wykroczenia: 1) sądowy; 2) administracyjny; 3) mieszany. Ich rozwój nastąpił w szczególności w XIX w. Pojęcie modelu (systemu prawa wykroczeń) zakła- da odpowiednie uwzględnienie przy ocenie zarówno wątków materialnoprawnych, jak i  procesowych oraz ustrojowych. W  przypadku prawa wykroczeń zagadnienia te są szczególnie ze sobą powiązane. Chodzi więc, z jednej strony, o relacje między wykro- czeniem a przestępstwem, a z drugiej, o charakter i formę ukarania sprawcy czynu sta- nowiącego wykroczenie, w szczególności o to, czy owo karanie mieści się w ramach po- jęcia „wymiar sprawiedliwości”. Z tym łączy się w sposób naturalny sprawa właściwości rzeczowej organów orzekających. Niewątpliwie zagadnienie podstawowe to kwestia relacji między kategorią czynów stanowiących przestępstwa a  czynami określanymi jako wykroczenia. Spór w tej kwestii zaznaczył się w nauce prawa karnego i administra- cyjnego już w XIX w. i nie jest rozstrzygnięty do dzisiaj1. Jest to spór o istotę wykro- czenia i zarazem o zakres pojęcia „przestępstwo”. Powszechny w Europie w XIX w. po- dział przestępstw na zbrodnie, występki i wykroczenia nawiązywał, zdaniem wielu autorów, do sięgających czasów rzymskich zróżnicowań czynów karalnych, zwłaszcza jeśli chodzi o ich ciężar gatunkowy2. Trójpodział przestępstw znało prawo francuskie 1 Zob. W.F. Dąbrowski, Orzecznictwo..., s. 42 i n., s. 148 i n.; M. Zimmermann, Art. 72 Konstytucji..., s. 15, 19 i n.; A. Gubiński, Prawo..., 1989, s. 8 i n.; A. Marek, Polskie prawo..., s. 45; T. Bojarski, Prze- stępstwo a wykroczenie, w: Problemy ewolucji prawa karnego, Lublin 1990, s. 15 i n. 2 Zob. w dawniejszej literaturze M. Ortolan, Eléments de droit pénal, Paris 1859, s. 271; w nowszej C. Roxin, Strafrecht. Allgemeiner Teil, t. I, München 1992, s. 159–160.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Polskie prawo wykroczeń. Zarys wykładu
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: