Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00129 011015 7496263 na godz. na dobę w sumie
Polskie sądownictwo administracyjne - ebook/pdf
Polskie sądownictwo administracyjne - ebook/pdf
Autor: , , , , Liczba stron: 254
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 83-7483-354-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W podręczniku 'Polskie sądownictwo administracyjne' przedstawione zostały zagadnienia dotyczące m.in.:

Problemy będące przedmiotem rozważań przedstawione zostały na tle prawnoporównawczym, z szerokim uwzględnieniem orzecznictwa sądów polskich i obcych.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

PPooddrręęcczznniikki Pi Prraawwnniicczzee i k i n z c ę r d o P e z c i n w a r P Seria ta stanowi kanon wiedzy niezbędnej każdemu studentowi prawa do zdania egzaminu. W podręczniku zostały zagadnienia dotyczące m.in.: „Polskie sądownictwo administracyjne” przedstawione ü ü ü ü ü ü modeli sądownictwa administracyjnego, ewolucji sądownictwa administracyjnego na ziemiach polskich, postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, weryfikacji orzeczeń wojewódzkiego sądu administracyjnego, kosztów postępowania, prawa do sądu i efektywności sądowej kontroli administracji. Problemy będące przedmiotem rozważań przedstawione zostały na tle prawnoporównawczym, z szerokim uwzględnieniem orzecznictwa sądów polskich i obcych. Prof. zw. dr hab. Zbigniew Kmieciak, prof. zw. dr hab. Wojciech Chróścielewski, dr Katarzyna Defecińska-Tomczak, dr Agnieszka Korzeniowska, dr Agnieszka Kubiak-Kozłowska – pracownicy nauko- wi Katedry Postępowania Administracyjnego Uniwersytetu Łódzkiego, auto- rzy wielu publikacji. www.sklep.beck.pl, e-mail: redakcja@beck.pl, http://www.beck.pl, tel.: 022 33 77 600, fax: 022 33 77 601 ISBN 83-7483-354-8 e n j y c a r t s i n i m d a o w t c i n w o d ą s e i k s l o P • ) . d e r ( k a i c e i m K PPooddrręęcczznniikki Pi Prraawwnniicczzee PPolsolskiekie sądosądownictw wnictwoo adminis administracy ZZbbiiggnniieeww KKmmiieecciiaakk ((rreedd..)) tracyjnejne 9 7 8 8 3 7 4 8 3 3 5 4 7 Cena 39,00 z³ C H BECK • • CC. H. H. B. Beecckk PODRÊCZNIKI PRAWNICZE Zbigniew Kmieciak • Polskie s¹downictwo administracyjne W sprzeda¿y: M. Wierzbowski POSTÊPOWANIE ADMINISTRACYJNE OGÓLNE, PODATKOWE, EGZEKUCYJNE I PRZED S¥DAMI ADMINISTRACYJNYMI, wyd. 10 Podrêczniki Prawnicze G. £aszczyca, A. Matan, Cz. Martysz POSTÊPOWANIE ADMINISTRACYJNE OGÓLNE Studia Prawnicze Z. Leoñski SAMORZ¥D TERYTORIALNY W RP, wyd. 5 Podrêczniki Prawnicze R. Kêdziora KODEKS POSTÊPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO, wyd. 2 KodeksSystem KODEKS POSTÊPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO, POSTÊPO- WANIE EGZEKUCYJNE W ADMINISTRACJI, PRAWO O POS- TÊPOWANIU PRZED S¥DAMI ADMINISTRACYJNYMI, AKTY WYKONAWCZE, wyd. 2 Edycja Sêdziowska KODEKS POSTÊPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO, wyd. 18 Teksty Ustaw Becka KODEKS POSTÊPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO Z WPROWA- DZENIEM, wyd. 16 Twoje Prawo www.sklep.beck.pl Polskie s¹downictwo Polskie s¹downictwo administracyjne administracyjne Redaktor prof. zw. dr hab. Zbigniew Kmieciak Autorzy prof. zw. dr hab. Wojciech Chróœcielewski dr Katarzyna Defeciñska-Tomczak prof. zw. dr hab. Zbigniew Kmieciak dr Agnieszka Korzeniowska dr Agnieszka Kubiak-Koz³owska pracownicy naukowi Uniwersytetu £ódzkiego Poszczególne czêœci opracowali: Wojciech Chróœcielewski: III Katarzyna Defeciñska-Tomczak: IV; V § 40–50 Zbigniew Kmieciak: I; VII Agnieszka Korzeniowska: VI Agnieszka Kubiak-Koz³owska: II; V § 51 Redakcja: Ksenia Kwaœniak © Wydawnictwo C. H. Beck 2006 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Gen. Zaj¹czka 9, 01–518 Warszawa Sk³ad i ³amanie: Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa Druk i oprawa: P.W.P. INTERDRUK, Warszawa ISBN 83-7483-354-8 Przedmowa Przygotowane przez zespó³ pracowników Katedry Postêpowania Admini- stracyjnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu £ódzkiego opraco- wanie zawiera analizê powa¿nie przebudowanego w 2002 r. systemu s¹downic- twa administracyjnego. Przedmiotem rozwa¿añ s¹ zagadnienia ustrojowe i proceduralne przedstawione z uwzglêdnieniem w¹tku prawnoporównawczego oraz historycznego, a tak¿e uniwersalnego dla wszelkich dyskusji o s¹dowej kontroli administracji publicznej problemu realizacji „prawa do s¹du”. Autorzy skoncentrowali siê na kwestiach wzbudzaj¹cych najwiêcej kontrowersji i w¹tpli- woœci, odwo³uj¹c siê do spostrze¿eñ p³yn¹cych z obserwacji praktyki i ustaleñ orzecznictwa s¹dowego. O zastosowaniu tego ujêcia przes¹dzi³a ewidentna dziœ potrzeba wychodzenia poza zwyk³y opis rozwi¹zañ ukszta³towanych ustaw¹ i ukazywania ich uwarunkowañ, celu oraz sposobu funkcjonowania. Uchwy- cenie dystynkcji miêdzy tym, co w prawie anglosaskim okreœla siê jako law in books i law in action istotnie zmienia nasze wyobra¿enia o rozpatrywanych zja- wiskach – powoduje, i¿ s¹ one bli¿sze rzeczywistoœci. Podejœcie to s³u¿y zatem lepszemu poznaniu tej ostatniej. Autorzy maj¹ oczywiœcie œwiadomoœæ trudnoœci i ograniczeñ zwi¹zanych z prób¹ wype³nienia podjêtego zadania. Wynikaj¹ one w du¿ej czêœci z braku do- statecznie ugruntowanej linii orzeczniczej s¹dów administracyjnych i zgodnoœci pogl¹dów doktryny w wielu objêtych wywodami sprawach. Nie zmienia to jed- nak faktu, ¿e odpowiedzialnoœæ za wszystkie niedoci¹gniêcia i usterki pracy ponosi wy³¹cznie jej redaktor naukowy. Przedstawione w pracy dane liczbowe obrazuj¹ce dzia³alnoœæ s¹downictwa administracyjnego pochodz¹ z zestawieñ sporz¹dzonych przez Wydzia³ Infor- macji NSA. £ódŸ, sierpieñ 2006 r. prof. zw. dr hab. Zbigniew Kmieciak Spis treœci Przedmowa .............................................................................................................. V Wykaz skrótów ........................................................................................................ XI Wykaz literatury ...................................................................................................... XV Str. Nb. Rozdzia³ I. Polskie s¹downictwo administracyjne na tle systemów europejskich ............................................................................................................ § 1. S¹d administracyjny a ochrona praw jednostki ....................................... § 2. Model dualnej jurysdykcji s¹dowoadministracyjnej ................................ § 3. Model jurysdykcji typu kasacyjnego (weryfikacyjnej)............................ § 4. Za³o¿enia polskiego modelu jurysdykcji s¹dowoadministracyjnej ......... § 5. Subsydiarne œrodki ochrony w postêpowaniu s¹dowoadministracyjnym.. § 6. Instytucje maj¹ce s³u¿yæ unowoczeœnieniu s¹downictwa 1 1 2 7 10 15 administracyjnego ...................................................................................... 17 § 7. Problem kontroli instancyjnej w postêpowaniu s¹dowoadministracyjnym .......................................................................... 21 § 8. Potrzeba prowadzenia analizy funkcjonalnej s¹downictwa administracyjnego ...................................................................................... 27 Rozdzia³ II. Ewolucja i ustrój s¹downictwa administracyjnego w Polsce......... § 9. Geneza s¹downictwa administracyjnego na ziemiach polskich.............. § 10. S¹downictwo administracyjne w okresie miêdzywojennym ................... § 11. S¹downictwo administracyjne po II Wojnie Œwiatowej.......................... § 12. Organizacja s¹downictwa administracyjnego........................................... 29 29 34 44 53 1 1 2 11 17 25 28 33 45 47 47 57 76 99 Rozdzia³ III. Przedmiotowy i podmiotowy zakres ochrony udzielanej przez s¹dy administracyjne.............................................................................................. § 13. Ewolucja zakresu w³aœciwoœci rzeczowej s¹downictwa administracyjnego ...................................................................................... § 14. Zakres w³aœciwoœci dwuinstancyjnego s¹downictwa administracyjnego § 15. W³aœciwoœæ wojewódzkich s¹dów administracyjnych i w³aœciwoœæ Naczelnego S¹du Administracyjnego ....................................................... § 16. Strony postêpowania s¹dowoadministracyjnego ...................................... I. Skar¿¹cy.............................................................................................. II. Organ, którego dzia³anie lub bezczynnoœæ jest przedmiotem skargi.. § 17. Uczestnicy postêpowania .......................................................................... § 18. Zdolnoœæ s¹dowa i procesowa .................................................................. § 19. Pe³nomocnictwo procesowe ...................................................................... 58 114 58 114 61 123 69 136 73 144 74 146 77 153 79 156 85 169 87 176 VIII Spis treœci Rozdzia³ IV. Postêpowanie przed wojewódzkim s¹dem administracyjnym ..... 91 186 § 20. Tryb wniesienia skargi .............................................................................. § 21. Wyczerpanie œrodków obrony przed organem wykonuj¹cym 91 186 92 188 administracjê publiczn¹ ............................................................................. § 22. Termin wniesienia skargi .......................................................................... 96 195 § 23. Treœæ skargi................................................................................................ 100 203 § 24. Autokontrola .............................................................................................. 102 210 § 25. Ochrona tymczasowa ............................................................................... 106 216 § 26. S¹d administracyjny – w³aœciwoœæ, sk³ad s¹du i wy³¹czenie sêdziego .... 109 224 § 27. Czynnoœci wstêpne .................................................................................... 111 230 § 28. Dorêczenia pism ........................................................................................ 113 235 § 29. Posiedzenia s¹dowe ................................................................................... 115 243 § 30. Odrzucenie skargi...................................................................................... 117 248 § 31. Tryb uproszczony ...................................................................................... 119 254 § 32. Postêpowanie mediacyjne ......................................................................... 121 260 § 33. Postêpowanie rozpoznawcze ..................................................................... 123 263 § 34. Rozprawa ................................................................................................... 126 269 § 35. Zawieszenie i umorzenie postêpowania s¹dowoadministracyjnego........ 128 278 I. Zawieszenie postêpowania ................................................................. 128 278 II. Umorzenie postêpowania ................................................................... 131 286 § 36. Podjêcie wyroku przez wojewódzki s¹d administracyjny....................... 133 291 § 37. Uwzglêdnienie skargi ................................................................................ 136 297 § 38. Postanowienia ............................................................................................ 141 310 § 39. Postêpowanie w razie zaginiêcia lub zniszczenia akt ............................. 143 318 Rozdzia³ V. Weryfikacja orzeczeñ wojewódzkiego s¹du administracyjnego .... 146 327 § 40. Dwuinstancyjnoœæ postêpowania s¹dowoadministracyjnego ................... 146 327 § 41. Przedmiot zaskar¿enia i podstawy skargi kasacyjnej.............................. 148 329 § 42. Podmiot uprawniony do wniesienia skargi kasacyjnej............................ 152 335 § 43. Przymus zastêpstwa ................................................................................. 153 338 § 44. Tryb i termin wniesienia skargi kasacyjnej ............................................. 154 341 § 45. Wymagania skargi kasacyjnej jako kwalifikowanego pisma procesowego .............................................................................................. 156 345 § 46. Przebieg postêpowania kasacyjnego ....................................................... 159 352 § 47. Orzeczenia koñcz¹ce postêpowanie kasacyjne ........................................ 163 362 § 48. Za¿alenie .................................................................................................... 165 366 § 49. Wznowienie postêpowania s¹dowoadministracyjnego............................. 168 374 § 50. Uniewa¿nienie prawomocnego orzeczenia s¹du administracyjnego....... 173 389 § 51. Uchwa³y NSA............................................................................................ 174 392 Rozdzia³ VI. Koszty postêpowania i prawo pomocy ........................................... 182 406 § 52. Koszty postêpowania................................................................................. 182 406 § 53. Zwrot kosztów postêpowania s¹dowoadministracyjnego ........................ 192 436 § 54. Zwolnienie od kosztów s¹dowych............................................................ 198 452 § 55. Prawo pomocy ......................................................................................... 200 457 Spis treœci IX Rozdzia³ VII. Problem efektywnoœci ochrony s¹dowoadministracyjnej ........... 213 483 § 56. Dwa rozumienia pojêcia efektywnoœci ochrony udzielanej przez s¹d administracyjny.......................................................................................... 213 483 § 57. Gwarancje efektywnoœci wewnêtrznej ..................................................... 215 487 § 58. Wykonanie orzeczenia s¹dowego – gwarancje efektywnoœci zewnêtrznej ................................................................................................ 227 508 Indeks rzeczowy ..................................................................................................... 233 Wykaz skrótów 1. Akty normatywne d. NSAU .......................... ustawa z 31.1.1980 r. o Naczelnym S¹dzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy – Kodeks postêpowania administracyjnego (Dz.U. Nr 4, poz. 8 ze zm.) DostInfPublU ................. ustawa z 6.9.2001 r. o dostêpie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) EgzAdmU ...................... ustawa z 17.6.1966 r. o postêpowaniu egzekucyjnym w admini- stracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) KC .................................. Kodeks cywilny Konstytucja RP ............... Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej KPA ................................ Kodeks postêpowania administracyjnego KPC ................................ Kodeks postêpowania cywilnego KSH ................................ Kodeks spó³ek handlowych NSAU ............................. ustawa z 11.5.1995 r. o Naczelnym S¹dzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) OchrŒrodU ..................... ustawa z 27.4.2001 r. – Prawo ochrony œrodowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) OrdPU ............................ ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) PomSpo³U ..................... ustawa z 12.3.2004 r. o pomocy spo³ecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) PrPostSAdm ................... ustawa z 30.8.2002 r. – Prawo o postêpowaniu przed s¹dami ad- ministracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) PrSpó³dz .......................... ustawa z 16.9.1982 r. – Prawo spó³dzielcze (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848 ze zm.) PrUSAdm ....................... ustawa z 25.7.2002 r. – Prawo o ustroju s¹dów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) PWAdmU ....................... ustawa z 30.8.2002 r. – Przepisy wprowadzaj¹ce ustawê – Prawo o ustroju s¹dów administracyjnych i ustawê – Prawo o postêpo- waniu przed s¹dami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) ReferLokU ..................... ustawa z 15.9.2000 r. o referendum lokalnym (Dz.U. Nr 88, RegulaminAdmR ........... poz. 985 ze zm.) rozporz¹dzenie Prezydenta RP z 18.9.2003 r. – Regulamin wew- nêtrznego urzêdowania wojewódzkich s¹dów administracyjnych (Dz.U. Nr 169, poz. 1646) SamGminU .................... ustawa z 8.3.1990 r. o samorz¹dzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) XII Wykaz skrótów SamPowU ...................... ustawa z 5.6.1998 r. o samorz¹dzie powiatowym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) SamWojU ....................... ustawa z 5.6.1998 r. o samorz¹dzie wojewódzkim (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm.) 2. Czasopisma CAS ................................ Casus GAiPP ............................. Gazeta Administracji i Policji Pañstwowej GP ................................... Gazeta Prawna MoP ................................ Monitor Prawniczy ONSA ............................. Orzecznictwo Naczelnego S¹du Administracyjnego ONSAiWSA ................... Orzecznictwo Naczelnego S¹du Administracyjnego i Wojewódz- kich S¹dów Administracyjnych OSNAPiUS .................... Orzecznictwo S¹du Najwy¿szego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeñ Spo³ecznych OSP ................................. Orzecznictwo S¹dów Polskich OTK ................................ Orzecznictwo Trybuna³u Konstytucyjnego Pal. .................................. Palestra PG ................................... Prawo Gospodarcze PiP .................................. Pañstwo i Prawo PP .................................... Przegl¹d Podatkowy PPH ................................. Przegl¹d Prawa Handlowego Prok. i Pr. ........................ Prokuratura i Prawo Prz. Sejm. ....................... Przegl¹d Sejmowy PS ................................... Przegl¹d S¹dowy Rzeczp. ........................... Rzeczpospolita SP-E ................................ Studia Prawno-Ekonomiczne ST ................................... Samorz¹d Terytorialny Wok. ............................... Wokanda ZNSA .............................. Zeszyty Naukowe S¹downictwa Administracyjnego ZNU£ ............................. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu £ódzkiego 3. Piœmiennictwo Dauter, Komentarz ...................... B. Dauter, B. Gruszczyñski, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Pra- wo o postêpowaniu przed s¹dami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2005 Woœ, Komentarz ...................... T. Woœ, H. Knysiak-Molczyk, M. Romañska, Prawo o postêpowa- niu przed s¹dami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005 Adamiak, Postêpowanie administracyjne .............. B. Adamiak, J. Borkowski, Postêpowanie administracyjne i s¹do- woadministracyjne, wyd. 2, Warszawa 2005 Wykaz skrótów XIII Woœ, Postêpowanie s¹dowo-administracyjne ... T. Woœ, H. Knysiak-Molczyk, M. Romañska, Postêpowanie s¹do- wo-administracyjne, Warszawa 2004 4. Inne skróty art. ................................... artyku³ Dz.U. .............................. Dziennik Ustaw ETPC .............................. Europejski Trybuna³ Praw Cz³owieka nast. ................................ nastêpne (a, y) Nb. .................................. numer brzegowy niepubl. ........................... niepublikowane (a, y) Nr .................................... numer NSA ................................ Naczelny S¹d Administracyjny NTA ................................ Najwy¿szy Trybuna³ Administracyjny orz. .................................. orzeczenie pkt ................................... punkt por. .................................. porównaj post. ................................ postanowienie rozdz. .............................. s. ..................................... strona SN ................................... S¹d Najwy¿szy t. ...................................... tekst jedn. ....................... TK ................................... Trybuna³ Konstytucyjny uchw. .............................. uchwa³a uchw. NSA (7) ................ uchwa³a Naczelnego S¹du Administracyjnego w sk³adzie siedmiu tom tekst jednolity rozdzia³ sêdziów uchw. SN (7) ................... uchwa³a S¹du Najwy¿szego w sk³adzie siedmiu sêdziów ust. .................................. ustêp WSA ............................... wojewódzki s¹d administracyjny wyd. ................................ wydanie wyr. ................................. wyrok z. ..................................... zeszyt zd. ................................... zdanie ze zm. ............................. ze zmianami zob. ................................. zobacz Wykaz literatury B. Adamiak, J. Borkowski, Postêpowanie administracyjne i s¹dowoadministracyjne, Warsza- wa 2005 B. Dauter, B. Gieruszyñski, A. Kabat, M. Niezgódka-Mendek, Prawo o postêpowaniu przed s¹dami administracyjnymi, Warszawa 2005 L. Garlicki (red.), S¹downictwo administracyjne w Europie Zachodniej, Warszawa 1990 M. Jaœkowska, M. Masternak, E. Ochendowski, Postêpowanie s¹dowo-administracyjne, War- szawa 2004 H. Knysiak-Molczyk, M. Romañska, Prawo o postêpowaniu przed s¹dami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2005 T. Woœ, H. Knysiak-Molczyk, M. Romañska, Prawo o postêpowaniu przed s¹dami administra- cyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005 T. Woœ, H. Knysiak-Molczyk, M. Romañska, Postêpowanie s¹dowo-administracyjne, Warsza- wa 2004 Rozdzia³ I. Polskie s¹downictwo administracyjne na tle systemów europejskich Literatura: B. Adamiak, J. Borkowski, Postêpowanie administracyjne i s¹dowoadmini- stracyjne, Warszawa 2005; L. Garlicki (red.), S¹downictwo administracyjne w Europie Za- chodniej, Warszawa 1990; Z. Kmieciak, Mediacja i koncyliacja w prawie administracyjnym, Kraków 2004; Z. Kmieciak (red.), Postêpowanie administracyjne w Europie, Kraków 2005; S¹downictwo administracyjne gwarantem wolnoœci i praw obywatelskich 1980–2005, War- szawa 2005; J. Schwarze, European Administrative Law, Luxembourg 1992; Z. Stelmasiak, J. Niczyporuk, S. Fundowicz (red.), Polski model s¹downictwa administracyjnego, Lublin 2003; F. Stroink, E. van der Linden, Judical Lawmaking and Administrative Law, Intersentia Antwerpen–Oxford 2005; T. Woœ (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romañska, Prawo o postê- powaniu przed s¹dami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2005. § 1. S¹d administracyjny a ochrona praw jednostki 1 D³ugoletnia, bêd¹ca w du¿ym stopniu spuœcizn¹ austriackiej myœli prawnej, tradycja s¹downictwa administracyjnego rodzi naturalne przekonanie jeœli nie o doskona³oœci, to przynajmniej poprawnoœci przyjêtych u nas w tej materii rozwi¹zañ. Wynika ono po czêœci z faktu, i¿ w czasie gdy reaktywowano w Pol- sce s¹downictwo administracyjne, a wiêc na prze³omie lat 70. i 80. XX w., mo- ¿liwoœci realizacji idei i za³o¿eñ uto¿samianych z zasad¹ demokratycznego pañstwa prawnego by³y wiêcej ni¿ skromne. S¹d administracyjny jawi³ siê za- tem wówczas jako istotne novum w dziedzinie ochrony praw jednostki, a jedno- czeœnie realna, daj¹ca siê ³atwo uruchomiæ gwarancja praworz¹dnoœci. Pierw- szy, trwaj¹cy mniej wiêcej do po³owy lat 90. XX w., etap dzia³alnoœci NSA bê- dzie – jak mo¿na przypuszczaæ – jeszcze przez wiele lat stanowi³ interesuj¹cy przedmiot badañ nie tylko dla historyków prawa. Dokonania tego okresu s¹ do dziœ Ÿród³em inspiracji i wzorem dla sêdziów pe³ni¹cych s³u¿bê w ramach no- wego, powa¿nie przebudowanego w 2002 r. systemu s¹downictwa administra- cyjnego. Œwiadomoœæ roli, jak¹ odegra³ NSA w kszta³towaniu wizji pañstwa praworz¹dnego, dbaj¹cego o zachowanie równowagi praw i obowi¹zków oby- watelskich oraz respektowanie regu³ prawid³owej legislacji, w ¿adnym wypad- ku nie uwalnia nas od powinnoœci oceny efektywnoœci funkcjonowania obecne- Nb. 1 2 Rozdzia³ I. Polskie s¹downictwo administracyjne na tle systemów europejskich go systemu s¹dów administracyjnych, w tym porównania jego zasadniczych elementów z konstrukcjami typowymi dla innych pañstw europejskich. Próba przeprowadzenia tak rozumianej oceny musi uwzglêdniaæ g³ówne problemy, jakie ujawni³y siê w trakcie stosowania obowi¹zuj¹cych od 1.1.2004 r. ustaw o s¹downictwie administracyjnym: Prawo o postêpowaniu przed s¹dami admi- nistracyjnymi, Prawo o ustroju s¹dów administracyjnych, Przepisy wprowa- dzaj¹ce – Prawo o ustroju s¹dów administracyjnych i ustawê – Prawo o postê- powaniu przed s¹dami administracyjnymi. Celem tej czêœci opracowania jest te¿ ukazanie, jak z problemami tymi radzi sobie obca praktyka, co samo w so- bie pozwala na wysnucie ogólniejszych wniosków co do tendencji rozwoju wspó³czesnych instytucji s¹dowej ochrony praw jednostki1. § 2. Model dualnej jurysdykcji s¹dowoadministracyjnej 2 3 Analiza obowi¹zuj¹cych w pañstwach europejskich rozwi¹zañ w dziedzinie s¹downictwa administracyjnego uzmys³awia ich znaczn¹, tak¿e wewnêtrzn¹, niejednolitoœæ. Charakterystyczn¹ cech¹ niektórych systemów prawnych jest dualizm jurysdykcji sprawowanej przez s¹dy w sprawach administracyjnych. Wyra¿a siê on w tym, i¿ dzia³alnoœæ s¹dów wykazuje znamiona niezale¿nych od siebie, dope³niaj¹cych siê modeli: 1) „pe³nego orzekania”, 2) orzekania weryfikacyjnego, co do zasady kasacyjnego. Rozró¿nienie to pokrywa siê w jakimœ stopniu z przyjmowanym w literatu- rze europejskiej podzia³em funkcji s¹dowych uto¿samianych z ochron¹ praw podmiotowych (recours subjectif) i ochron¹ obiektywnego porz¹dku praw- nego (recours objectif), choæ oczywiœcie nie oddaje wszystkich jego niuansów i zawi³oœci2. Odmian¹ pierwszego z wyró¿nionych wariantów ochrony jest rozpoznawa- nie przez brytyjskie s¹dy powszechne spraw w wyniku wniesienia odwo³ania (an appeal). Zaliczane jest ono do tzw. ustawowych œrodków ochrony – statu- tory remedies, które oprócz s¹dów rozpatruj¹ tak¿e trybuna³y administracyjne, 1 Przegl¹d tych instytucji oraz ich genezê przedstawia J. Schwarze, European Administrative Law, Luksemburg 1992. 2 Znakomit¹ analizê instytucji zwi¹zanych z wype³nianiem tych funkcji przedstawi³ A. J. Bok, Ju- dical Review of Administrative Decisions by the Dutch Administrative Courts: Recours Objectif or Recours Subjectif? A Survey Including French and German Law, [w:] Judical Lawmaking and Admi- nistrative Law, red. F Stroink, E. Van der Linden, Intersentia Antwerpia–Oxford 2005, s. 153 i nast. Nb. 2–3 § 2. Model dualnej jurysdykcji s¹dowoadministracyjnej 3 a niekiedy nawet odpowiednie cia³a usytuowane w obrêbie jakiegoœ uk³adu or- ganizacyjnego administracji (np. wy¿si rang¹ urzêdnicy)1. Wyczerpanie admi- nistracyjnego trybu jurysdykcji mo¿e stanowiæ przes³ankê wniesienia sprawy do s¹du. Ten ostatni bada jej merytoryczny, a w pewnych wypadkach – tylko prawny aspekt, oceniaj¹c zakwestionowany akt z punktu widzenia kryteriów daj¹cych siê wywieœæ z przepisów prawa stanowionego. Mówi¹c inaczej, s¹d rozwa¿a stan faktyczny i prawny sprawy b¹dŸ tylko elementy odnosz¹ce siê do prawa. Odwo³anie do s¹du s³u¿y jedynie wtedy, gdy wyraŸnie przewiduje je przepis prawa stanowionego2. S¹d jest w³adny wzruszyæ dany akt i zast¹piæ go w³asnym orzeczeniem. Czêœciej stosowany w praktyce, odpowiadaj¹cy drugie- mu z wyodrêbnionych wczeœniej modeli ochrony, tryb rewizyjny czy te¿ kon- trolny w œcis³ym tego s³owa znaczeniu (a review) umo¿liwia jedynie przepro- wadzanie oceny legalnoœci zapad³ego aktu, zgodnie z uprawnieniami s¹du wy- znaczonymi przez common law. Przedmiotem ustaleñ s¹du jest wówczas kwestia przestrzegania jurysdykcji organu administracji (nec ultra vires). Prze- kroczenie jej granic albo nadu¿ycie w³adzy kwalifikuje do stwierdzenia nie- wa¿noœci aktu. Poza tymi przypadkami, wy³¹cznie jawny b³¹d w œwietle akt sprawy stwarza podstawê do wydania wywieraj¹cego taki skutek orzeczenia kasacyjnego3. Wypada dodaæ, ¿e oprócz œrodków ochrony ustawowej, równie¿ inne, znane prawu brytyjskiemu remedia pozwalaj¹ na podjêcie rozstrzygniêcia, które my uznalibyœmy za „merytoryczne”. Przyk³adem remedium s³usznoœciowego, wy- kszta³conego na gruncie equity law jest declaratory judgement (declaration). Jego zastosowanie ³¹czy siê z orzeczeniem przez s¹d o istnieniu prawa lub obo- wi¹zku w konkretnym przedmiocie bez wyci¹gania konsekwencji prawnych wobec pozwanego podmiotu. Ustalenie, ¿e pewne dzia³anie (ju¿ podjête albo przysz³e) nie znajduje umocowania w obowi¹zuj¹cym prawie koñczy sprawê, zaœ orzeczenie s¹du mo¿e tworzyæ precedens i zyskuje przymiot powagi rzeczy os¹dzonej. Zabiegaj¹cy o ochronê dysponuje prawem sformu³owania ¿¹dania przyznania mu odszkodowania dla wyrównania doznanej szkody. Warunkiem wyst¹pienia z roszczeniem jest wykazanie, ¿e ma ono oparcie w jednym z re- 1 Pozycjê, funkcje i zasady dzia³ania tego typu podmiotów, wystêpuj¹cych zreszt¹ równie¿ poza systemem prawnym Zjednoczonego Królestwa omawia szerzej Z. Kmieciak, Trybuna³y admi- nistracyjne i instytucja publicznego dochodzenia w Wielkiej Brytanii, PiP 2002, z. 9, s. 25 i nast.; ten¿e, Kontrola decyzji administracyjnych w Australii, ST 2003, Nr 3, s. 52 i nast. 2 A. Carroll, Constitutional and Administrative Law, Edynburg 2002, s. 274, uj¹³ to krótko s³o- wami: No inherent common law right to appeal against the merits of a public body’s decision. 3 A. Carroll, Constitutional..., op. cit., s. 269 i nast. Z polskich publikacji na ten temat zob. I. Dyr- da, Podstawowe cechy nauki angielskiego prawa administracyjnego, Wroc³aw 1979, s. 154 i nast. Nb. 4 4
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: