Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00139 011196 10765634 na godz. na dobę w sumie
Poradnik operatora Koparka jednonaczyniowa - ebook/pdf
Poradnik operatora Koparka jednonaczyniowa - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 396
Wydawca: SELF-PUBLISHER Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3941-9511-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> praktyczna edukacja, samodoskonalenie, motywacja >> praca zawodowa
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Poradnik operatora to książka przeznaczona dla operatorów klasy III do klasy I koparek jednonaczyniowych oraz dla pracowników działów inwestycyjnych i dyspozytorów maszyn budowlanych.
Podręcznik obejmuje wiedzę określoną programem Instytutu Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego, Centrum Szkolenia Operatorów Maszyn, do nauczania na kursach operatora koparki jednonaczyniowej.
Książka będąca praktycznym kursem budowy i obsługi koparek jednonaczyniowych opisuje:
zasady eksploatacji maszyn
podstawy elektrotechniki
elementy napędu hydraulicznego
budowę i działanie silników spalinowych
zasady bezpieczeństwa i higieny pracy na budowie
budowę koparek jednonaczyniowych i jej głównych podzespołów
technikę pracy koparką jednonaczyniową
technologię robót ziemnych

Autor poradnika mgr inż. Grzegorz Koselnik studiował na Politechnice Warszawskiej i Politechnice Wrocławskiej. Ukończył dwa kierunki studiów z zakresu mechaniki oraz studia podyplomowe organizacji produkcji i zarządzania. Kilkunastoletni praktyk w zakresie eksploatacji maszyn bezpośrednio na budowach, wieloletni wykładowca Dolnośląskiego Zakładu Doskonalenia Zawodowego we Wrocławiu.

 

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

2 Redakcja techniczna i korekta: ANDRZEJ CHMIELEWSKI Projekt okładki: AD REM FOTOGRAFIA na pierwszej stronie okładki: Andrzej Chmielewski WYDAWCA: GRAFTON PROJEKT WARSZAWA www.graftonprojekt.com e-mail: wydawnictwo@graftonprojekt.com © Copyright by Grzegorz Koselnik 2015 © Copyright by Grafton Projekt 2015 ISBN 978-83-941951-0-6 ISBN 978-83-941951-1-3 (PDF) ISBN 978-83-941951-2-0 (ePUB) ISBN 978-83-941951-3-7 (MOBI) Warszawa 2015 DRUK i oprawa: TOTEM Inowrocław Wszelkie prawa zastrzeżone. Bez zgody wydawcy i autora żadna część tej książki nie może być powielana ani w jakikolwiek sposób kopiowana, jak również rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mecha- nicznych, nagrywających, kopiujących i innych, z wyłączeniem przypadków dozwolonych przez prawo. PORADNIK OPERATORA KOPARKA JEDNONACZYNIOWA PRAKTYCZNY KURS BUDOWY I OBSŁUGI Opracował: mgr inż. Grzegorz Koselnik 4 Projekty Drogowe Kompleksowe projekty z zakresu infrastruktury drogowej wraz z branżami towarzyszącymi, niezbędne do uzyskania decyzji administracyjnej o pozwoleniu na budowę Nasze usługi świadczymy dla poniższego zakresu prac:   budowy, przebudowy i remonty dróg, ulic, parkingów oraz skrzyżowań   budowy zjazdów publicznych i indywidualnych   budowy chodników i ciągów pieszo-jezdnych   budowy ścieżek rowerowych i ciągów pieszo- rowerowych Analizy i Modelowanie Ruchu Drogowego Analizy i modele ruchu drogowego ulic, skrzyżowań, parkin- gów, inwestycji mieszkaniowych i komercyjnych Doradztwo Techniczne i Konsulting Na każdym etapie inwestycji dbamy, aby przyjęte rozwiązania Przeanalizujemy możliwości obsługi komunikacyjnej konkret- były optymalne dla Inwestora nej działki przed jej zakupem Inżynieria Ruchu Przygotowujemy projekty organizacji ruchu oraz wykonujemy opracowania z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego Grafton Projekt, Pracownia Projektowa: Warszawa, ul. Kasprzaka 29/31, Budynek VIS , V piętro, lok. 510 Tel: 791-806-802, Fax: (39) 100-47-89 e-mail: biuro@graftonprojekt.com www.graftonprojekt.com SPIS TREŚCI Spis tabel ........................................................................... ....... 16 Od autora ........................................................................... ....... 17 Rozdział 1. WSTĘP............................................................ ....... 18 Rozdział 2. EKSPLOATACJA ........................................... ........ 20 Podstawowe pojęcia z zakresu eksploatacji ...................... ....... 20 Okres eksploatacji i jego fazy ....................................... ........ 21 Docieranie maszyny ...................................................... ........ 21 Utrata sprawności technicznej przez maszynę w okresie mię- dzynaprawczym ............................................................. ........ 22 Tarcie i smarowanie ...................................................... ........ 24 Cechy nieprawidłowej eksploatacji maszyny ............... ........ 25 Niezawodność maszyn budowlanych ............................ ........ 25 Odtworzenie zdolności produkcyjnych maszyny .......... ........ 26 Wydajność maszyny budowlanej....................................... ........ 27 Obmiar wykonania robót ziemnych .............................. ........ 27 Wydajność teoretyczna W0 ............................................ ........ 28 Wydajność techniczna WT ............................................. ........ 28 Wydajność eksploatacyjna WE = WP ............................. ........ 28 Wykorzystanie czasu pracy przez maszyny budowlane .. ........ 29 Straty czasu pracy w eksploatacji bezpośredniej, produkcyj- nej ................................................................................. ........ 29 Straty czasu pracy maszyny w eksploatacji technicznej, bez- pośredniej ...................................................................... ........ 30 Zasady ekologii w czasie użytkowania maszyn do robót ziem- nych ................................................................................... ........ 30 Zmniejszenie negatywnych skutków interwencji w środowi- sko naturalne................................................................. ........ 30 Zła eksploatacja maszyn do robót ziemnych ................ ........ 31 Regeneracja części lub zespołów maszyny ................... ........ 31 Materiały eksploatacyjne .................................................. ....... 31 6 Spis treści Paliwo do silników o zapłonie samoczynnym ............... ........ 32 Olej hydrauliczny .......................................................... ........ 32 Oleje smarne do silników spalinowych......................... ........ 33 Oleje przekładniowe ...................................................... ........ 34 Smary plastyczne .......................................................... ........ 35 Płyny hamulcowe .......................................................... ........ 36 Płyny do chłodnic........................................................... ........ 37 Płyny do mycia i spryskiwania szyb ............................. ........ 38 Ogumienie ..................................................................... ........ 38 Zadania operatora w procesie użytkowania maszyn budowla- nych ................................................................................... ........ 41 Właściwe wykonanie „Obsługi Technicznej Codziennej” OTC . ....................................................................................... ........ 42 Organizacja stanowiska pracy ...................................... ........ 42 Współpraca operatora maszyny z zespołem uczestniczącym w procesie produkcyjnym.................................................. ........ 43 Eksploatacja techniczna ................................................... ........ 43 Obsługi ........................................................................... ........ 43 Zakres czynności wykonywanych podczas obsług maszyn ...... 44 Ogólny zakres czynności podczas wykonywania obsługi co- dziennej OTC ................................................................. ........ 44 Ogólny zakres czynności przy wykonywaniu obsługi sezono- wej OTS ......................................................................... ........ 45 Ogólny zakres czynności przy wykonywaniu obsługi tech- nicznej okresowej OTO1 ................................................ ........ 46 Ogólny zakres czynności, podczas wykonywania obsługi technicznej okresowej OTO2 ......................................... ........ 47 Obsługa handlowa ......................................................... ........ 47 Ogólny zakres czynności przy wykonaniu obsługi transpor- towej OTT ...................................................................... ........ 48 Ogólny zakres czynności podczas wykonania obsługi dociera- nia OTD ......................................................................... ........ 49 Naprawy ........................................................................... ........ 49 Kontrola wykonania obsług i napraw .......................... ........ 49 Przegląd techniczny i diagnostyka ............................... ........ 50 Dokumentacja techniczno-eksploatacyjna ...................... ........ 50 Instrukcja eksploatacji i użytkowania ......................... ........ 50 Katalog części zamiennych ........................................... ........ 51 Książka maszyny budowlanej ...................................... ........ 51 Spis treści 7 Raport dzienny pracy maszyny .................................... ........ 51 Rozdział 3. PODSTAWY ELEKTROTECHNIKI ............. ........ 52 Rys historyczny ................................................................. ........ 52 Prąd elektryczny i zjawiska występujące podczas jego przepły- wu ....................................................................................... ........ 52 Budowa atomu ............................................................... ........ 52 Prąd elektryczny ........................................................... ........ 53 Natężenie przepływu ładunku prądu elektrycznego ... ........ 54 Natężenie pola magnetycznego i jego potencjał ........... ........ 54 Napięcie, moc i praca prądu elektrycznego .................. ........ 55 Pole elektromagnetyczne wytwarzane przez płynący prąd .. 56 Pole elektromagnetyczne wytwarzane przez płynący prąd w cewce .............................................................................. ........ 57 Prawo OHMA ................................................................ ........ 57 Przeprowadzenie pomiaru napięcia i natężenia prądu ........ 58 Wpływ przepływającego prądu na organizm człowieka........ 60 Węzeł elektryczny i łączenie rezystorów – oporników ..... ........ 61 Rodzaje obwodów elektrycznych ................................... ........ 61 Szeregowe łączenie rezystorów – oporników ................ ........ 62 Łączenie rezystorów równolegle ................................... ........ 62 Obwody elektryczne występujące w maszynach do robót ziem- nych .................................................................................... ........ 63 Układ instalacji elektrycznej jednoprzewodowej ......... ........ 64 Układ instalacji elektrycznej dwuprzewodowy dwunapięcio- wy ................................................................................... ........ 64 Układ trójprzewodowy dwunapięciowy ........................ ........ 65 Przewody stosowane w instalacjach elektrycznych pojazdów mechanicznych .................................................................. ........ 65 Charakterystyka przewodów w instalacjach pojazdów samo- bieżnych ......................................................................... ........ 65 Oznakowanie przewodów w instalacjach pojazdów samobież- nych ................................................................................ ........ 66 Przewody wysokiego napięcia ....................................... ........ 67 Kolorystyka przewodów ................................................ ........ 68 Rodzaje i budowa włączników i wyłączników oraz ich zasto- sowanie .......................................................................... ........ 69 Rodzaje włączników i wyłączników oraz ich zastosowanie .. 70 Akumulatory ...................................................................... ........ 71 8 Spis treści Wiadomości ogólne o akumulatorach ........................... ........ 71 Samowyładowanie akumulatorów ................................ ........ 73 Budowa akumulatora kwasowego ................................ ........ 74 Parametry charakteryzujące akumulator .................... ........ 75 Ładowanie akumulatorów ............................................ ........ 77 Łączenie akumulatorów szeregowo .............................. ........ 80 Łączenie akumulatorów równolegle ............................. ........ 80 Wiadomości ogólne o maszynach prądu stałego ............... ........ 81 Ogólne wiadomości o maszynach elektrycznych .......... ........ 81 Wiadomości ogólne o polu magnetycznym ................... ........ 81 Prądnice samochodowe ..................................................... ........ 84 Prądnice samochodowe prądu stałego .......................... ........ 86 Budowa i działanie alternatora .................................... ........ 87 Regulator napięcia prądnicy ......................................... ........ 89 Regulatory napięcia alternatora ................................... ........ 91 Obwód rozruchu silnika spalinowego ............................... ........ 94 Rozruch silnika spalinowego ........................................ ........ 94 Wiadomości ogólne o silnikach prądu stałego .............. ........ 94 Rozrusznik silnika spalinowego ................................... ........ 98 Elektryczny rozrusznik silnika spalinowego ............... ........ 99 Elektromechaniczne urządzenie sprzęgające ............... ...... 100 Prostowniki ........................................................................ ...... 102 Prostowniki diodowe trójfazowe ................................... ...... 102 Elektryczny napęd hydraulicznych zaworów zespolonych i pro- porcjonalnych ..................................................................... ...... 103 Zabezpieczenie operatora przed porażeniem prądem elektrycz- nym ................................................................................... ...... 104 Zabezpieczenie operatora przed porażeniem prądem elek- trycznym w czasie obsługi maszyny ............................. ...... 104 Zabezpieczenie operatora przed porażeniem prądem elek- trycznym w czasie pracy maszyny ................................ ...... 104 Rozdział 4. ELEMENTY NAPĘDU HYDRAULICZNEGO .... 106 Wiadomości ogólne ............................................................ ...... 106 Ciecze hydrauliczne ........................................................... ...... 107 Uszczelnienia ..................................................................... ...... 109 Zalety i wady napędu hydraulicznego .............................. ...... 112 Istota napędu hydraulicznego ........................................... ...... 113 Ogólny podział elementów napędu hydraulicznego ......... ...... 115 Spis treści 9 Pompy ................................................................................ ...... 116 Pompy zębate................................................................. ...... 118 Pompy łopatkowe .......................................................... ...... 121 Pompy rzędowe .............................................................. ...... 124 Pompy wielotłoczkowe osiowe z niewirującą tarczą .... ...... 124 Pompy wielotłoczkowe osiowe z wirującą tarczą ......... ...... 127 Pompy osiowe wielotłoczkowe z uchylnym wirnikiem . ...... 130 Pompy wielotłoczkowe promieniowe ............................ ...... 133 Akumulatory hydrauliczne ........................................... ...... 137 Zawory sterujące w napędach hydraulicznych................. ...... 139 Rozdzielacze................................................................... ...... 140 Zawory sterujące ciśnieniem cieczy roboczej................ ...... 149 Zawory sterujące strumieniem ..................................... ...... 151 Zawory odcinające ......................................................... ...... 152 Odbiorniki energii cieczy hydraulicznej ........................... ...... 153 Silniki hydrauliczne ...................................................... ...... 153 Silniki hydrauliczne zębate .......................................... ...... 154 Silniki łopatkowe ........................................................... ...... 154 Silniki wielotłoczkowe osiowe ....................................... ...... 155 Silniki wolnoobrotowe ................................................... ...... 156 Siłowniki hydrauliczne ................................................. ...... 158 Filtry .................................................................................. ...... 161 Elementy przewodzące i gromadzące ciecz hydrauliczne ...... 165 Przewody hydrauliczne sztywne ................................... ...... 165 Przewody giętkie ........................................................... ...... 166 Zbiorniki cieczy hydraulicznej ...................................... ...... 168 Przekładnie hydrostatyczne .............................................. ...... 169 Rozdział 5. SILNIKI SPALINOWE .................................. ..... 171 Definicja silnika spalinowego ........................................... ...... 171 Charakterystyka silnika spalinowego .............................. ...... 171 Podział silników spalinowych ........................................... ...... 174 Podział silników ze względu na konstrukcję ................ ...... 174 Podział silników ze względu na osiągane obroty wału korbowego i dobór do odpowiedniego odbiornika ......... ...... 175 Podział silników ze względu na moc maksymalną ...... ...... 176 Rodzaje obiegów roboczych ............................................... ...... 176 Silniki spalinowe dwusuwowe ...................................... ...... 176 Wady i zalety silników dwusuwowych ......................... ...... 177 10 Spis treści Silniki spalinowe czterosuwowe ................................... ...... 177 Wady i zalety silników czterosuwowych o zapłonie iskrowym . ....................................................................................... ...... 178 Wady i zalety silników czterosuwowych o zapłonie samo- czynnym ......................................................................... ...... 179 Budowa silnika .................................................................. ...... 179 Korpus silnika ............................................................... ...... 179 Układ korbowo-tłokowy ................................................ ...... 182 Rozrząd silników dwusuwowych i czterosuwowych ......... ...... 185 Rozrząd w silnikach dwusuwowych ............................. ...... 185 Rozrząd w silnikach czterosuwowych........................... ...... 186 Układy zapłonowe silników czterosuwowych ................... ...... 190 Zapłon iskrowy .............................................................. ...... 190 Zapłon samoczynny ....................................................... ...... 192 Układ smarowania silnika spalinowego ........................... ...... 195 Smarowanie samoczynne .............................................. ...... 195 Smarowanie wymuszone (ciśnieniowe) ........................ ...... 195 Układ chłodzenia silnika spalinowego.............................. ...... 197 Chłodzenie silnika spalinowego powietrzem................ ...... 198 Chłodzenie silnika spalinowego cieczą, przepływowe wymu- szone .............................................................................. ...... 199 Układy zasilania silników z zapłonem samoczynnym ..... ...... 204 Pompka zasilająca ......................................................... ...... 206 Pompa wtryskowa rzędowa .......................................... ...... 207 Pompa rozdzielaczowa .................................................. ...... 210 Dostarczenie paliwa do cylindra metodą „Common Rail” .. 212 Wtryskiwacz paliw otwierany hydraulicznie ............... ...... 215 System wtrysku dwukrotnego typu Vario.................... ...... 216 Wtryskiwacze elektromagnetyczne .............................. ...... 216 Wtryskiwacze piezoelektryczne .................................... ...... 217 Doładowanie ...................................................................... ...... 218 Eksploatacja silnika spalinowego ............................................. ...... 220 Zasady dotyczące eksploatacji silników spalinowych .. ...... 220 Obsługi silnika spalinowego ............................................. ...... 221 Uwagi ogólne ................................................................. ...... 221 Obsługa techniczna codzienna silnika OTC ................. ...... 221 Wielkości charakteryzujące silnik spalinowy .............. ...... 222 Niedomagania silników z zapłonem samoczynnym ..... ...... 223 Spis treści 11 Rozdział 6. BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY .... ..... 225 Ogólnie o BHP ................................................................... ...... 225 Bezpieczeństwo i higiena pracy podczas planowania i organiza- cji robót ziemnych .............................................................. ...... 225 Bezpieczeństwo i higiena pracy podczas wykonywania obsługi koparki ............................................................................... ...... 226 Bezpieczeństwo i higiena pracy na budowie .................... ...... 229 Praca koparki w pobliżu linii energetycznych i w strefach nie- bezpiecznych ...................................................................... ...... 234 Napięcie krokowe .......................................................... ...... 234 Wielkość strefy niebezpiecznej przy budynkach i liniach energetycznych w zależności od napięcia prądu w nich płyną- cego ................................................................................ ...... 234 Praca w strefie niebezpiecznej linii energetycznej ...... ...... 236 Działania zabronione......................................................... ...... 236 Realizacja zadań BHP ....................................................... ...... 237 Rozdział 7. BUDOWA KOPAREK JEDNONACZYNIOWYCH.... ............................................................................................ ...... 238 Podział koparek jednonaczyniowych wg polskich norm .. ...... 238 Wnioski dotyczące podziału koparek ................................ ...... 240 Wnioski dotyczące napędu ................................................ ...... 240 Wnioski dotyczące sterowania .......................................... ...... 240 Podział koparki jednonaczyniowej na główne zespoły ..... ...... 241 Podwozie gąsienicowe ........................................................ ...... 243 Rama i jej budowa ......................................................... ...... 244 Gąsienica ....................................................................... ...... 245 Koła i rolki ..................................................................... ...... 246 Napinanie gąsienicy ...................................................... ...... 247 Regulacja napięcia gąsienicy ........................................ ...... 249 Napęd jazdy koparki gąsienicowej ............................... ...... 249 Hamowanie napędem jazdy koparki ............................ ...... 253 Wieniec zębaty ............................................................... ...... 255 Hydrauliczna kolumna obrotowa ................................. ...... 255 Platforma obrotowa ....................................................... ...... 257 Hamowanie platformy obrotowej.................................. ...... 260 Osprzęt roboczy koparki jednonaczyniowej ...................... ...... 261 Osprzęt mocowany doosiowo ......................................... ...... 262 Osprzęt mocowany odosiowo trzyramienny podsiębierny .. 262 12 Spis treści Osprzęt podsiębierny mocowany korbowo ................... ...... 263 Osprzęt o konstrukcji dwuramiennej ........................... ...... 264 Osprzęt o konstrukcji trzyramiennej ........................... ...... 264 Osprzęt teleskopowy ..................................................... ...... 264 Osprzęt przedsiębierny ................................................. ...... 268 Osprzęt przedsiębierny ładowarkowy .......................... ...... 269 Osprzęt z uchylną łyżką w płaszczyźnie pionowej (kopanie rowów i na stokach wzniesień) ..................................... ...... 272 Osprzęt do kopania rowów przyściennych ................... ...... 273 Osprzęt z wychylnym ramieniem łyżki ........................ ...... 273 Osprzęt chwytakowy ..................................................... ...... 274 Wielkości charakterystyczne podstawowych osprzętów ..... 275 Osprzęt zgarniakowy i dźwigowy ................................. ...... 277 Osprzęt kafarowy .......................................................... ...... 279 Podwozie kołowe samobieżne ............................................ ...... 280 Układ kierowania koparką na podwoziu kołowym samojezd- nym ................................................................................ ...... 281 Rodzaje przeniesienia napędu w koparkach samojezdnych kołowych ........................................................................ ...... 283 Budowa mostu napędowego .......................................... ...... 290 Przekładnia główna i mechanizm różnicowy ............... ...... 292 Zwolnice ......................................................................... ...... 297 Mechanizm zwrotniczy .................................................. ...... 300 Hamowanie koparką kołową samobieżną .................... ...... 301 Skrzynia rozdzielcza ..................................................... ...... 305 Podwozie koparki kroczące ............................................... ...... 305 Podwozie kroczące za pomocą łap lub płóz ................... ...... 306 Podwozie kroczące kołowe............................................. ...... 307 Podwozie samochodowe................................................. ...... 309 Podwozie szynowe ......................................................... ...... 311 Koparki pontonowe ....................................................... ...... 312 Napęd pomp hydraulicznego układu roboczego i sterowanie ich wydajnością ........................................................................ ...... 313 Sprzęgła cierne .............................................................. ...... 314 Sprzęgło elastyczne typu „Wulkan” .............................. ...... 315 Sterowanie wydajnością pomp hydraulicznych układu robo- czego ............................................................................... ...... 316 System sterowania wydajnością pomp hydraulicznych ukła- du roboczego napędowego w koparce typu M500H ...... ...... 320 Spis treści 13 Kabina operatora - sterowanie osprzętami roboczymi ..... ...... 322 Kabina operatora .......................................................... ...... 322 Sterowanie osprzętem roboczym i nadwoziem ............. ...... 323 Sterowanie jazdą w koparce o podwoziu gąsienicowym ..... 330 Sterowanie jazdą koparki na podwoziu kołowym samobież- nym ................................................................................ ...... 333 Naciski koparek na grunt ................................................. ...... 337 Nacisk na grunt koparki na podwoziu gąsienicowym . ...... 337 Nacisk na grunt koparki samojezdnej i samochodowej ...... 337 Rozdział 8. TECHNOLOGIA ROBÓT .............................. ..... 338 Znaczenie i zasady organizacji robót ziemnych ............... ...... 338 Rodzaje organizacji robót ziemnych ................................. ...... 338 Metoda pracy tradycyjnej ............................................. ...... 338 Metoda pracy równomiernej ......................................... ...... 339 Zakres dokumentacji związanej z wykonawstwem robót ziemnych ........................................................................ ...... 339 Mechanizacja robót budowlanych ................................. ...... 339 Ocena efektywności ekonomicznej procesów mechanizacyj- nych ................................................................................ ...... 341 Pojęcia z zakresu urabiania gruntów ............................... ...... 342 Organizacja placu budowy i stanowiska pracy ................ ...... 343 Zasady organizacji placu budowy ................................. ...... 343 Prace związane z organizacją stanowiska pracy koparki ... 343 Klasyfikacja gruntów wg trudności ich odspajania ......... ...... 344 Ciężar pozorny - gęstość wyporowa .............................. ...... 347 Spulchnianie .................................................................. ...... 348 Wilgotność gruntów ....................................................... ...... 348 Rodzaje gruntów ............................................................ ...... 348 Klin odłamu gruntu....................................................... ...... 352 Posadowienie koparki nad wykopem ........................... ...... 353 Statyczność posadowienia koparki ............................... ...... 354 Urabianie gruntów ............................................................ ...... 354 Opory skrawania gruntów występujące w gruntach spójnych i zwięzłych ..................................................................... ...... 354 Urabianie gruntów spoistych i zwięzłych ..................... ...... 356 Obliczenie siły na narzędziu pozwalającej na skrawanie gruntu ............................................................................ ...... 359 Urabianie gruntów sypkich .......................................... ...... 361 14 Spis treści Charakterystyka łyżki .................................................. ...... 362 Dobór osprzętu roboczego w zależności od rodzaju i zakresu robót oraz kategorii gruntu ........................................... ...... 362 Fazy cyklu pracy osprzętem podsiębiernym i przedsiębiernym koparki ............................................................................... ...... 364 Cykl pracy osprzętem podsiębiernym .......................... ...... 364 Cykl pracy osprzętem przedsiębiernym ....................... ...... 364 Technika wykonywania niektórych robót ziemnych ........ ...... 365 Ustawienie łyżki i elementów osprzętu podczas kopania ... 365 Niedozwolone techniki pracy koparką ......................... ...... 366 Praca maszyny w trudnych warunkach ....................... ...... 368 Rozdział 9. TECHNOLOGIA ROBÓT ZIEMNYCH ......... ...... 372 Sposób prowadzenia robót ziemnych ................................ ...... 372 Usunięcie darniny i ziemi uprawnej ............................ ...... 372 Wykopy .......................................................................... ...... 373 Nasypy ............................................................................... ...... 375 Zakres robót ziemnych oraz zastosowanie koparek w organiza- cji tych robót ...................................................................... ...... 376 Wykonywanie wykopów z jednoczesnym załadunkiem urobku na środki transportu ......................................................... ...... 376 Wykonywanie rowów instalacyjnych ................................ ...... 377 Wykonywanie rowów instalacyjnych w zależności od uzbro- jenia terenu ................................................................... ...... 377 Wykonywanie rowów instalacyjnych w zależności od rodzaju układanej instalacji ....................................................... ...... 377 Współpraca z innymi maszynami ................................. ...... 378 Technika wykonywania niektórych prac koparką ........... ...... 378 Wykańczanie prostych ścian ......................................... ...... 378 Kopanie na pochyłościach ............................................. ...... 379 Usuwanie dużych kamieni ze ściany hałdy.................. ...... 379 Sposoby wkopywania się koparki i pracy w wykopie szeroko- przestrzennym ............................................................... ...... 379 Łączenie wykopów ......................................................... ...... 380 Kopanie rowów melioracyjnych .................................... ...... 381 Metody wykonania prac ziemnych koparkami................. ...... 381 Metody wykonania prac ziemnych koparką z osprzętem przedsiębiernym ............................................................ ...... 381 Spis treści 15 Metody wykonania prac ziemnych koparką z osprzętem pod- siębiernym ..................................................................... ...... 384 Zmiana stanowiska pracy przez koparkę ......................... ...... 385 Zmiana miejsca pracy przez koparkę kołową............... ...... 386 Zmiana miejsca pracy przez koparkę gąsienicową ...... ...... 386 Poruszanie się koparki w terenie górzystym ............... ...... 386 Statyczność koparki podczas jazdy .............................................. .......388 Sygnały ręczne ................................................................... ...... 392 BIBLIOGRAFIA ............................................................... ...... 394 SPIS TABEL 1. Podział eksploatacji, według Maszyny Budowlane, Prof. dr inż. Ignacy Brach ......................................................(str. 20) 2. Kody dopuszczalnej prędkości jazdy dla opon, Portal Oponiarski.pl ......................................................(str. 40) 3. Zestawienie norm przewodów stosowanych w instalacjach elek- trycznych, Internet-Przewody wysokiego napięcia ...................(str. 67) 4. Ogólny podział elementów napędu hydraulicznego na działy i gru- py, Mały Poradnik Mechanika Tom I i II ................................(str. 116) 5. Podział akumulatorów hydraulicznych, Mały Poradnik Mechanika Tom I i II ....................................................(str. 138) 6. Siły mięśni wywierane na elementy sterujące, PN-ISO 7096, Cią- gniki i ładowarki gąsienicowe, elementy sterownicze ............(str. 139) 7. Szczegółowy podział siłowników na grupy, rodzaje i typy, Mały Poradnik Mechanika Tom I i II .....................................(str. 160) 8. Wymiary przewodów sztywnych .........................................(str. 166) 9. Przewody giętkie stosowane w napędach hydraulicznych ..(str. 168) 10. Niedomagania silników z zapłonem samoczynnym, Poradnik Me- chanika Samochodowego Franciszek Stawiszyński ................(str. 223) 11. Współczynnik wielkości podstawy klina odłamu ..............(str. 230) 12. Bezpieczna odległość usytuowania maszyny od linii energetycz- nych, rozporządzenie ministra infrastruktury z dnia 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowia- dać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie 13. Podział gruntów na kategorie wg trudności ich odspajania ....................................................(str. 345) 14. Klasyfikacja gruntów dla osprzętów koparek jednonaczyniowych według norm rosyjskich (prof. N.G. Dąbrowskiego), „Koparki Jedno- naczyniowe, maszyny do robót ziemnych” Ignacy Brach i Ryszard ....................................................(str. 350) Walczewski 15. Współczynnik kąta odłamu klina gruntu ............(str. 353) 16. Porównawcze współczynniki oporów urabiania wg Zielenina ....................................................(str. 360) 17. Wartości współczynników M i M1 zależne od kąta skrawania δ, Koparki Jednonaczyniowe, Maszyny do robót ziemnych, Ignacy Brach i Ryszard Walczewski ....................................................(str. 361) 18. Optymalna wysokość ściany kopania, Maszyny do robót ziem- nych, Ignacy Brach i Ryszard Walczewski ..............................(str. 365) ....................................................(str. 235) W treści książki autor zawarł wiedzę uzyskaną podczas stu- diów kierunkowych, a także wiedzę empiryczną zdobytą pod- czas pracy na budowie i nadzorowania eksploatacji przedmio- towych maszyn. Treść książki jest przydatna dla operatorów klasy III do klasy I koparek jednonaczyniowych oraz dla pra- cowników działów inwestycyjnych i dyspozytorów maszyn bu- dowlanych. Treść książki obejmuje także wiedzę określoną programem Instytutu Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego, Centrum Szkolenia Operatorów Maszyn, do nauczania na kur- sach operatora koparki jednonaczyniowej. UWAGA: W numeracji rysunków pierwszy numer określa roz- dział książki, drugi kolejny to numer rysunku, natomiast ostatni umieszczony w nawiasie pokazuje numer pozycji z wy- kazu literatury, z której rysunek został zapożyczony, np. 4.23 (15) - taki numer oznacza rozdział czwarty, 23 numer rysunku w tym rozdziale oraz 15 numer pozycji w wykazie literatury. Opracowano: 29 kwiecień 2015 rok Od autora ROZDZIAŁ PIERWSZY Wstęp P 1.1.0. Definicja koparki hydraulicznej odziału i zdefiniowania koparki hydraulicznej dokonuje norma PN-ISO-7135-1966, „Maszyny do robót ziemnych, koparki hydrauliczne, nazwy i podstawowe dane do celów handlowych”, która określa koparkę w następujący sposób: ”Maszyna podstawowa - koparka samojezdna bez osprzę- tu, posiadająca niezbędne urządzenia do jazdy i stero- wania napędem hydraulicznym”. Koparki produkowane obecnie są maszynami czwartej generacji, w których zastosowano pompy hydrauliczne o zmiennej wydajności i rozdzielacze proporcjonalne w systemie „LOAD SENSING”. Pompy w takim system sterowania, powinny zapewnić dostosowanie wydatku do aktualnego zapo- trzebowania ilości jak i ciśnienia cieczy roboczej w układzie, poprzez wyko- rzystania odpowiednich regulatorów i rozdzielaczy hydraulicznych z wyczu- ciem obciążenia (Load Sensing). W hydraulicznych układach napędowych tych koparek, ciśnienie robocze cieczy waha się od 25 do 45 MPa. Dzięki napędom hydraulicznym, konstrukcja koparek uległa dużej zmianie - uproszczeniu, wyeliminowano układy linowe i skomplikowane napędy me- chaniczne, dzięki czemu masa koparek obniżyła się od 30 do 40 w za- leżności od wielkości maszyny. Napęd czwartej generacji, pozwala kopar- kom pracować bardzo wydajnie, ponieważ jego charakterystyka jest zbliżona do charakterystyki napędu idealnego. Norma rozróżnia koparki na podwoziu samojezdnym gąsienicowym i ko- łowym. W praktyce spotykane są koparki na podwoziu kroczącym i ponto- nowym. Koparki służą do odspajania - oddzielenia urobku od calizny gruntu i usu- wania go. Koparkami można nabierać materiał usypany i przenosić go na środki transportu, lub na hałdę, spełnia ona wówczas rolę urządzenia prze- ładunkowego, lub ładowarki. Koparka służy najczęściej do odspajania zwie- kich o małej szerokości. Dokładny opis pracy i charakterystyka osprzętów są opisane w rozdziale siódmym poniższego opracowania. Rozdział I – Wstęp 19 trzałych skał, glin i piasków, a także iłów. Koparka jest bardzo często wyko- rzystywana w robotach ziemnych. Koparki mogą być zaopatrzone w różnorakie osprzęty robocze:  osprzęt podsiębierny  osprzęt przedsiębierny  osprzęt chwytakowy  osprzęt kafarowy  osprzęt dźwigowy. Osprzęt podsiębierny koparki jest używany do odspajanie (urabianie) ma- teriału poniżej posadowienia maszyny, natomiast przeznaczenie osprzętu przedsiębiernego jest urabianie materiału powyżej posadowienia koparki. Nie oznacza to, że osprzętem podsiębiernym nie można pracować powyżej posadowienia maszyny, a osprzętem przedsiębiernym poniżej posadowienia maszyny. Osprzęt chwytakowy służy do wykonania wykopów jamistych i głębo- ROZDZIAŁ DRUGI EKSPLOATACJA E Eksploatacja Bezpośrednia Pośrednia 2.1.0. PODSTAWOWE POJĘCIA Z ZAKRESU EKSPLOATACJI ksploatacja jest innym określeniem użytkowania ma- szyny. Eksploatacja dzieli się na eksploatację produk- cyjną i techniczną, co obrazuje tabela 1. Tabela 1. Podział eksploatacji Produkcyjna (użytkowa) Wykonywanie zadań (zatrud- produkcyjnych nienie i praca maszyny) Planowanie i organizo- wanie procesów produk- cyjnych w budownictwie i robotach ziemnych, w których stosowane są maszyny Planowanie i organizo- wanie pracy maszyny Techniczna (obsługiwanie) Utrzymanie maszyny w stanie sprawności technicznej (wykony- wanie obsług i napraw) Planowanie i organi- zowanie obsług i na- praw oraz kierowanie ich wykonaniem Zaopatrzenie w mate- riały eksploatacyjne, części i zespoły za- mienne Kierowanie pracą za- plecza obsługowo- naprawczego są: Cechami charakterystycznymi procesu eksploatacji maszyn budowlanych  częste zmiany miejsca pracy maszyny oraz duża częstotliwość prze- mieszczania 2.1.1. Okres eksploatacji i jego fazy 21  szeroki zakres zmienności warunków użytkowania, tak pod wzglę- dem wymogów otoczenia, jak i wykonywania zadań  częste okresy przemiennie występującego użytkowania i obsługi. Eksploatacja bezpośrednia (produkcyjna) obejmuje wykonanie zadań produkcyjnych i czynności obsługowych wykonanych na placu budowy, a dotyczących bezpośrednio maszyny. W tym przypadku miejsce wykonania obsługi determinuje jej klasyfikację. W czasie eksploatacji bezpośredniej, tj. w toku wykonywania produkcji, następuje wyczerpanie zdolności eksploatacyjnych maszyny, czyli zużycie techniczne. 2.1.1. Okres eksploatacji i jego fazy Okres eksploatacji trwa od przekazania maszyny użytkownikowi, czyli od podpisania protokółu zdawczo-odbiorczego, przekazującego nowo zaku- pioną maszynę użytkownikowi, aż po jej złomowanie. Rys. 2.1 Cykle remontowe a - cykl remontowy okresu użytkowania b - cykl między naprawami głównymi (cykl międzynaprawczy) Od długości okresu eksploatacji zależy wielkość odpisu amortyzacyjnego. Okres eksploatacji dzielimy na trzy cykle remontowe. Cykle remontowe, jak i międzyremontowe pokazano na rys. 2.1. Cykl remontowy dzielimy na fazy eksploatacji maszyny. Należy rozróżnić następujące fazy eksploatacji maszy- ny: docieranie, okres intensywnej pracy, nadmierne zużycie oraz likwidacja (złomowanie maszyny). 2.1.2. Docierane maszyny Docieranie jest to obsługa techniczna maszyny, zlecona przez przełożo- nego. Docieraniem nazywamy proces wzajemnego dopasowania się do sie- bie powierzchni roboczych współpracujących ze sobą części. Każdy ruch w maszynie jest realizowany przez pary ruchowe. Rozróżniamy dwa rodzaje par ruchowych. Są to pary ślizgowe i toczne.Za pomocą par ślizgowych, są realizowane ruchy elementów osprzętu maszyn do robót ziemnych.. Parę 22 Rozdział II – Eksploatacja PORADNIK OPERATORA – KOPARKA JEDNONACZYNIOWA ślizgową tworzą powierzchnie dwóch części współpracujących, np. sworzeń i łożysko ślizgowe, natomiast parę toczną tworzą elementy łożyska toczne- go, czyli kulki i bieżnie łożyska. Proces prawidłowego docierania i utraty sprawności technicznej pary ślizgowej przedstawia wykres pokazany na rys.2.2. Podczas prawidłowego docierania, elementy współpracujące ścierają nierówności na powierzchniach stykających się. Dopasowanie się części współpracujących do siebie, powoduje zmniejszenie tarcia między nimi, a wtedy powierzchnie stykające się, przenoszą większe naciski jednostkowe. Rys. 2.2. Proces utraty sprawności pary ruchowej przy prawidłowym i przyśpieszonym docieraniu maszyny Docieranie ma bardzo duży wpływ na jakość pracy maszyny i długość bezawaryjnego czasu pracy w okresie międzynaprawczym, tzn. pomiędzy naprawami głównymi TNG. Przyśpieszenie docierania powoduje skrócenie czasu intensywnej pracy maszyny nawet o 50 . Stwarza to możliwość nad- miernego zużycia maszyny i nieopłacalności naprawy główne. Dlatego do- cieranie powinno odbywać się zgodnie z instrukcja docierania ma- szyny, umieszczoną w DTR. 2.1.3. Utrata sprawności technicznej przez maszynę w okre- sie międzynaprawczym Zakończenie docierania rozpoczyna okres intensywnej pracy maszyny, który kończy się z chwilą zakwalifikowania maszyny do naprawy głównej lub złomowania. W okresie tym postępuje proces utraty sprawności tech- nicznej przez maszynę. Proces utraty sprawności technicznej pary ślizgowej lub tocznej obrazuje wykres na rys. 2.3. Proces utraty sprawności technicz- nej (intensywności zużycia części) zależy od następujących czynników:  prawidłowego dotarcia maszyny  czasu eksploatacji maszyny  prawidłowo prowadzonego procesu eksploatacji maszyny 2.1.3. Utrata sprawności technicznej przez maszynę w okresie międzynaprawczym 23  obciążeń eksploatacyjnych  warunków zewnętrznych pracy maszyny  odpowiedniej konstrukcji i technologii wykonania części współpra- cujących, podlegających zużyciu, co składa się na niezawodność ma- szyny. Rys. 2.3. Wykres obrazujący przebieg zużycia w funkcji czasu i intensywności pracy  okres I - docieranie maszyny zgodnie z DTR lub instrukcją producen-  okres II - intensywna praca maszyny, po prawidłowym jej dotarciu  okres III - nadmierne zużycie części współpracujących w mechani- zmach maszyny. Proces zużycia maszyny można podzielić na dwie grupy:  proces ciągłego zużycia maszyny, który jest wprost proporcjonalny do czasu pracy i obciążenia oraz warunków pracy maszyny  proces zużycia o charakterze skokowym, powodujący występowanie awarii ze względu na nieprawidłową eksploatację i małą niezawodność ma- szyny. W rzeczywistości zużycie części maszyn posiada odchylenia od przed- stawionego procesu na wykresie. Zużycie części powoduje tarcie ślizgowe lub toczne zewnętrznych powierzchni dwóch współpracujących części ma- szyny. Zmniejszenie utraty sprawności technicznej (zużycia) powoduje od- powiednie smarowanie współpracujących części w maszynie. Maszyny do robót ziemnych urabiając glebę, pracują w bardzo trudnych warunkach. Urabianie gleby wytwarza kurze, w których nieodłącznym elementem są cząstki kwarcu, a także zmienność obciążeń narzędzia roboczego, więc i elementów osprzętu. Elementy kwarcu działają na elementy współpracujące jak korundy, z których są wykonane materiały ścierne. Dlatego intensyw- ność zużycia maszyn do robót ziemnych jest dość duża. ta 24 Rozdział II – Eksploatacja PORADNIK OPERATORA – KOPARKA JEDNONACZYNIOWA W celu zmniejszenia intensywności zużycia, należy prawidłowo eksploato- wać i konserwować maszynę. Nieprawidłowa eksploatacja prowadzi do nadmiernego zużycia części maszyn i występowania awarii. Duże obciążenia prowadzą do występowania tarcia granicznego. Przy tarciu granicznym: gru- bość warstwy smarującej jest mała w porównaniu z chropowatością po- wierzchni. Opory tarcia, przy takim typie smarowania, zależą tylko od mate- riału, rodzaju powierzchni i własności smarnych oleju. 2.1.4. Tarcie i smarowanie Tarcie jest to grupa zjawisk wywołujących opór w czasie przemieszczania się względem siebie dwóch współpracujących elementów. Takie tarcie na- zywa się tarciem kinetycznym. Tarcie kinetyczne ze względu na rodzaj ruchu nazywamy tarciem ślizgowym lub tocznym, a współpracujące części parą ślizgową lub toczną. Tarcie spowodowane przez styk (współpracę) dwóch różnych części, przemieszczających się względem siebie, nosi nazwę tarcia zewnętrznego. Ze względu na smarowanie, rozróżniamy tarcie suche, gra- niczne i płynne. Tarcie suche jest to tarcie zewnętrzne pary ślizgowej lub tocznej nieposiadającej smarowania, lub posiadającej niedostateczne smaro- wanie. Tarcie występujące w przypadku ruchu dwóch powierzchni pokry- tych tylko cienkimi warstewkami oleju smarowego (warstewka graniczna, film graniczny) nosi nazwę tarcia granicznego. Podczas eksploatacji maszyn występuje równocześnie obok tarcia płynnego i granicznego, także tarcie suche. Fizyka ustala siłę tarcia wyrażoną wzorem: powierzchni; μ - współczynnik tarcia. Współczynnik tarcia zależy od rodzaju tarcia. Największy jest przy tarciu suchym, a najmniejszy przy tarciu płynnym. Tarcie płynne występuje wtedy, gdy węzeł pary współpracującej posiada dostateczne smarowanie. Smarowanie polega na wypełnieniu środkiem smarującym przestrzeni wol- nej znajdującej się w węźle pary współpracującej. Przy tarciu granicznym warstwa czynnika smarującego jest zbyt mała w stosunku do chropowatości powierzchni. Opory tarcia przy takim smarowaniu zależą od nierówności (gładkości) powierzchni i własności smarnych czynnika smarującego. W smarowaniu przy tarciu płynnym, grubość warstwy czynnika smarującego przewyższa sumaryczną wielkość chropowatości obydwu powierzchni, co powoduje oddzielenie od siebie powierzchni. Oddzielenie obydwu po- wierzchni wymaga wytworzenie w obszarze smarnym, ciśnienia równego, lub nieco większego, od obciążenia zewnętrznego współpracujących części. Podczas pracy maszyny należy dążyć, by współpracujące pary pracowały przy tarciu płynnym. Nieprawidłowe smarowanie powierzchni współpracu- jących części, zalicza się do nieprawidłowej eksploatacji.   , gdzie N - obciążenie T N 2.1.5. Cechy nieprawidłowej eksploatacji maszyny 25 2.1.5. Cechy nieprawidłowej eksploatacji maszyny Pojęcie prawidłowej eksploatacji maszyny do robót ziemnych jest bardzo szerokie i zależy ona od niezawodności maszyny. Prościej jest określić cechy nieprawidłowej eksploatacji, które w okresie użytkowania maszyny są nie- pożądane. Pod pojęciem nieprawidłowej eksploatacji maszyny rozumie się;  nieprawidłowe lub niedbałe wykonanie docierania mechanizmów maszyny  niedbałe i nieterminowe wykonane obsług  naruszenie reguł eksploatacji  nieprzestrzeganie ustalonych reguł pracy maszyny  błędy w wykonywaniu czynności sterownia  nieprzestrzeganie warunków technologicznych wykonania robót  nieprzestrzeganie przepisów BHP. 2.1.6. Niezawodność maszyn budowlanych Niezawodność maszyn budowlanych jest zależna od jej konstrukcji i za- stosowanych materiałów, oraz technologii wykonania współpracujących części. Niezawodność charakteryzuje się następującymi właściwościami:  dużą trwałością maszyny  pewnością działania  bezawaryjnością  stabilnością działania, czyli zdolnością do długotrwałej pracy bez pogarszania parametrów eksploatacyjnych - wyjściowych maszyny  wytrzymałością na przeciążenia  łatwością obsługi i konserwacji oraz małym zakresem ich wykony- wania żywotnością maszyny, czyli zdolnością do dalszej pracy przy pogor- szonych parametrach lub częściowych uszkodzeniach  łatwością napraw. Niezawodność maszyn określają także kryteria:  długie okresy międzyremontowe  mała pracochłonność remontów. Awaryjność charakteryzują częste przerwy w pracy maszyny, spowodo- wane uszkodzeniami. Wielkość awarii jest zależna od zakresu i kosztu ich napraw. Trwałość maszyny to niezawodność podczas pracy, przez cały okres eksploatacji. Charakteryzuje się małą częstotliwością przerw w pracy maszy- ny, spowodowanych jej niesprawnością. Łatwość napraw to zakres trudności w usunięciu awarii. Mała praco- chłonność remontów, długotrwałość usunięcia niesprawności czy awarii. 26 Rozdział II – Eksploatacja PORADNIK OPERATORA – KOPARKA JEDNONACZYNIOWA Współczynnik wykorzystania maszyny określa się wzorem:   wyk H h   tr gdzie h - czas trwałości; H - okres użytkowania; ηtr - współczynnik warun- ków pracy - brak dokładnych danych, ale współczynnik ten można określić z bardzo dużym przybliżeniem, przyjmując wielkości: w przypadku średnich warunków eksploatacji ηtr = 1,0; w przypadku ciężkich warunków eksploatacji ηtr = 1,2 do 1,5; w przypadku lekkich wa- runków pracy ηtr = 0,7 do 0,8; natomiast ’ gdzie hf - wiel-  prz h prz  h prz h f kość faktycznego czasu pracy; hprz - okres, w którym liczymy hf. 2.1.7. Odtworzenie zdolności produkcyjnych maszyny Odtworzenie zdolności produkcyjnych i spowodowanie zmniejszenia in- tensywności utraty właściwości technicznych maszyny odbywa się w ramach eksploatacji technicznej. Do eksploatacji technicznej należą wszystkie prze- glądy i obsługi techniczne, oraz naprawy. Przed wykonywaniem tych ob- sług, musi być zrobiona diagnostyka, która obejmuje czynności kontrolno pomiarowe, w celu określenia stopnia zużycia poszczególnych podzespołów i zespołów. Znajomość stanu technicznego maszyny pozwala zapobiegać powstawaniu uszkodzeń awaryjnych, a także zaplanować jej zatrudnienie i w optymalnym czasie wykonać naprawę główną. Należy zaznaczyć, że na- prawa doraźna czy poawaryjna, wymaga większych nakładów pie- niężnych i czasowych, jak naprawa profilaktyczna, wcześniej zapla- nowana. Poprawność oceny stanu technicznego części, czy zespołów ma- szyny, zależy od wieloletniej praktyki, ale także od odpowiedniej diagnosty- ki. Należy pamiętać, że różne części, podzespoły, czy cale zespoły mają róż- ne trwałości. Odtworzenie trwałości tych części czy mechanizmów dokonuje się po- przez obsługi techniczne i naprawy. Praktyka pokazuje, że naprawa główna odtwarza zdolności techniczne maszyny w 75 - 80 w stosunku do no- wego urządzenia. Obecnie stosuje się maszyny o dużym stopniu komplika- cji, dlatego diagnostyka powinna być dostosowana do wymogów konstruk- cyjnych maszyny. Takie warunki określa DTR. Dlatego zgodnie z wytycz- nymi w DTR, należy w określonym czasie, a także zakresie, wykonywać wszystkie obsługi i naprawy, oraz przeglądy techniczne - czynności kontrol- no pomiarowe, w celu ustalenia stanu technicznego określonych mechani- zmów. Do najważniejszych zadań eksploatacji technicznej należą:  prace obsługowo-naprawcze 2.2.0. WYDAJNOŚĆ MASZYNY BUDOWLANEJ 27  ustalenia norm zużycia części oraz instrukcji obowiązujących w okresach międzyobsługowych i międzynaprawczych  dobór maszyn do określonej produkcji  powiązanie wymagań produkcyjnych z użytkowaniem maszyn – zabez- pieczenie gotowości technicznej, celem uzyskania optymalnego efektu  kierowanie eksploatacją maszyn - odpowiednie dysponowanie maszy- nami, w celu uzyskania jak największej gotowości technicznej urządzeń  ustalenie granicznych wartości zużycia poszczególnych elementów i  organizowanie i przeprowadzanie transportu oraz przechowywania ma- zespołów szyn  ustalanie wymagań dotyczących kwalifikacji personelu zajmującego się eksploatacją maszyn. W eksploatacji bezpośredniej, najważniejszymi wskaźnikami jest wydaj- ność i czas wykorzystania maszyny. 2.2.0. WYDAJNOŚĆ MASZYNY BUDOWLANEJ Wydajnością każdej maszyny do robót ziemnych, nazywamy efekt jej pracy w ciągu określonej jednostki czasu i mierzymy ją w [m3/h]. Efekt pra- cy maszyny ustalamy przez przeprowadzenie obmiaru wykonanego wykopu, czy załadowanego materiału na środki transportowe. Chcąc określić wydaj- ność eksploatacyjną maszyny należy dokonać obmiaru wykopu, czy ilości załadowanej ziemi na środki transportu, wyrażonej w m3, podzielonego przez czas wykonania tego zadania, określony w godzinach [h]. Warunki i czas wykonania zadania określa rodzaj wydajności maszyny. Rozróżnimy następujące rodzaje wydajności maszyn do robót ziemnych:  wydajność teoretyczna W0  wydajność techniczna WT  wydajność eksploatacyjna WE = WP (wydajność produkcyjna). 2.2.1. Obmiar wykonania robót ziemnych Obmiar określa, w jakim stopniu zostało wykonane zadania postawione przed operatorem. Jeśli dokonujemy obmiaru wykopu, to obliczamy obję- tość wykonanego rowu, czy innego wykopu w m3. Przy załadunku ziemi na pojazdy transportowe, lub wysypanej na odkład, obmiarem będzie policzo- na ilość łyżek z załadowanym urobkiem, pomnożona przez pojemność no- minalną łyżki, wyrażoną w m3.. Jeśli dokonujemy obmiaru za pomocą obję- tości ziemi wyrzuconej na odkład, to musimy ten wynik pomniejszyć o współczynnik spulchnienia. Współczynnik spulchnienia jest omówiony w technologii robót ziemnych.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Poradnik operatora Koparka jednonaczyniowa
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: