Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00286 004525 13087929 na godz. na dobę w sumie
Poradnik operatora Koparkoładowarka - ebook/pdf
Poradnik operatora Koparkoładowarka - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 352
Wydawca: Grafton Projekt Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-941951-7-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

„Poradnik operatora Koparkoładowarka” to unikatowa książka przeznaczona dla przyszłych i obecnych operatorów koparkoładowarek oraz dla pracowników działów inwestycyjnych i dyspozytorów maszyn budowlanych.

Podręcznik obejmuje wiedzę określoną programem Instytutu Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego, Centrum Szkolenia Operatorów Maszyn do nauczania na kursach operatora koparkoładowarki.

Książka będąca praktycznym kursem budowy i obsługi koparkoładowarek opisuje:

zasady eksploatacji maszyn

podstawy elektrotechniki

elementy napędu hydraulicznego

budowę i działanie silników spalinowych

zasady BHP podczas eksploatacji koparkoładowarek

budowę koparkoładowarek i ich głównych podzespołów

technologię robót ziemnych

technikę pracy koparkoładowarkami.

 

Autor poradnika mgr inż. Grzegorz Koselnik studiował na Politechnice Warszawskiej i Politechnice Wrocławskiej. Ukończył dwa kierunki studiów z zakresu mechaniki oraz studia podyplomowe organizacji produkcji i zarządzania. Długoletni praktyk w zakresie eksploatacji maszyn bezpośrednio na budowach, doświadczony wykładowca Dolnośląskiego Zakładu Doskonalenia Zawodowego we Wrocławiu.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

PORADNIK OPERATORA KOPARKO ŁADOWARKA Grafton Projekt Warszawa 2017 Redakcja techniczna i korekta: ANDRZEJ CHMIELEWSKI Projekt okładki: AD REM FOTOGRAFIA na pierwszej stronie okładki: Andrzej Chmielewski WYDAWCA: GRAFTON PROJEKT WARSZAWA www.graftonprojekt.com e-mail: wydawnictwo@graftonprojekt.com © Copyright by Grzegorz Koselnik 2017 © Copyright by Grafton Projekt 2017 ISBN 978-83-941951-6-8 ISBN 978-83-941951-7-5 (PDF) Warszawa 2017 DRUK i oprawa w Totem.com.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. Bez zgody wydawcy i autora żadna część tej książki nie może być powielana ani w jakikolwiek sposób kopiowana, jak również rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mecha- nicznych, nagrywających, kopiujących i innych, z wyłączeniem przypadków dozwolonych przez prawo. PORADNIK OPERATORA KOPARKO ŁADOWARKA PRAKTYCZNY KURS BUDOWY I OBSŁUGI Opracował: mgr inż. Grzegorz Koselnik Projekty Drogowe Kompleksowe projekty z zakresu infrastruktury drogowej wraz z branżami towarzyszącymi, niezbędne do uzyskania decyzji administracyjnej o pozwoleniu na budowę Nasze usługi świadczymy dla poniższego zakresu prac: • (cid:1) budowy, przebudowy i remonty dróg, ulic, parkingów oraz skrzyżowań • (cid:1) budowy zjazdów publicznych i indywidualnych • (cid:2) budowy chodników i ciągów pieszo-jezdnych • (cid:1) budowy ścieżek rowerowych i ciągów pieszo- rowerowych Analizy i Modelowanie Ruchu Drogowego Analizy i modele ruchu drogowego ulic, skrzyżowań, parkingów, inwestycji mieszkaniowych i komercyjnych Doradztwo Techniczne i Konsulting Na każdym etapie inwestycji dbamy, aby przyjęte rozwiązania były optymalne dla Inwestora Przeanalizujemy możliwości obsługi komunikacyjnej konkretnej działki przed jej zakupem Inżynieria Ruchu Przygotowujemy projekty organizacji ruchu oraz wykonujemy opracowania z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego Grafton Projekt, Pracownia Projektowa Warszawa Targówek, ul. Remiszewska 17 lok. 3 Tel: 791-806-802, Fax: 22-300-20-78 e-mail: biuro@graftonprojekt.com SPIS TREŚCI SPIS TABEL ...................................................................................... 15 Od autora .......................................................................................... 16 Rozdział pierwszy ............................................................................ 17 Wstęp .................................................................................................. 17 ROZDZIAŁ DRUGI .......................................................................... 18 EKSPLOATACJA ............................................................................. 18 2.1.0. PODSTAWOWE POJĘCIA Z ZAKRESU EKSPLOATACJI ....18 2.1.1. Okres eksploatacji i jego fazy ......................................................19 2.1.2. Docierane maszyny ........................................................................19 2.1.3. Utrata sprawności technicznej przez maszynę w okresie międzynaprawczym ..................................................................................20 2.1.4. Tarcie i smarowanie ......................................................................22 2.1.5. Cechy nieprawidłowej eksploatacji maszyny ..........................22 2.1.6. Niezawodność maszyn budowlanych ........................................23 2.1.7. Odtworzenie zdolności produkcyjnych maszyny ...................24 2.2.0. WYDAJNOŚĆ MASZYNY BUDOWLANEJ .................................25 2.2.1. Obmiar wykonania robót ziemnych...........................................25 2.2.2. Wydajność teoretyczna W0 ............................................................25 2.2.3. Wydajność techniczna WT .............................................................26 2.2.4. Wydajność eksploatacyjna WE = WP ...........................................26 2.3.0. WYKORZYSTANIE CZASU PRACY PRZEZ MASZYNY BUDOWLANE .............................................................................................27 2.3.1. Straty czasu pracy maszyny w eksploatacji bezpośredniej, produkcyjnej ..............................................................................................27 2.3.2. Straty czasu pracy maszyny w eksploatacji bezpośredniej, technicznej..................................................................................................28 2.4.0. ZASADY EKOLOGII W CZASIE UŻYTKOWANIA MASZYN DO ROBÓT ZIEMNYCH ...........................................................................28 2.4.1. Zmniejszenie negatywnych skutków interwencji w środowisko naturalne ..............................................................................28 2.4.2. Zła eksploatacja maszyn do robót ziemnych ...........................28 2.4.3. Regeneracja części lub zespołów maszyny ..............................29 2.5.0. MATERIAŁY EKSPLOATACYJNE..............................................29 5 Spis treści 2.5.1. Paliwo do silników o zapłonie samoczynnym .........................30 2.5.2. Oleje hydrauliczne .........................................................................30 2.5.3. Oleje smarne do silników spalinowych .....................................31 2.5.4. Oleje przekładniowe ......................................................................32 2.5.5. Smary plastyczne ............................................................................33 2.5.6. Płyny hamulcowe............................................................................33 2.5.7. Płyny do chłodnic ...........................................................................34 2.5.8. Płyny do mycia i spryskiwania szyb ..........................................35 2.5.9. Ogumienie ........................................................................................36 2.6.0. ZADANIA OPERATORA W PROCESIE UŻYTKOWANIA MASZYN BUDOWLANYCH .....................................................................39 2.6.1. Właściwe wykonanie „Obsługi Technicznej Codziennej” OTC .......................................................................................................................40 2.6.2. Organizacja stanowiska pracy ....................................................40 2.6.3. Współpraca operatora maszyny do robót ziemnych z zespołem uczestniczącym w procesie produkcyjnym ......................41 2.7.0. EKSPLOATACJA TECHNICZNA ................................................41 2.7.1. Obsługi ..............................................................................................41 2.8.0. ZAKRES CZYNNOŚCI WYKONYWANYCH PODCZAS OBSŁUG MASZYN.....................................................................................42 2.8.1. Ogólny zakres czynności podczas wykonywania obsługi codziennej OTC .........................................................................................42 2.8.2. Zakres czynności podczas wykonywania obsługi sezonowej OTS ...............................................................................................................43 2.8.3. Ogólny zakres czynności podczas wykonywania obsługi technicznej okresowej OTO1 ..................................................................44 2.8.4. Ogólny zakres czynności podczas wykonywania obsługi technicznej okresowej OTO2 ..................................................................45 2.8.5. Obsługa handlowa ..........................................................................45 2.8.6. Ogólny zakres czynności podczas wykonywania obsługi transportowej OTT ...................................................................................46 2.8.7. Ogólny zakres czynności podczas wykonywania obsługi docierania OTD .........................................................................................47 2.9.0. NAPRAWY .........................................................................................47 2.9.1. Kontrola wykonania obsług i napraw .......................................48 2.9.2. Przegląd techniczny i diagnostyka ............................................48 2.10.0. DOKUMENTACJA TECHNICZNO-EKSPLOATACYJNA .....48 2.10.1. Instrukcja eksploatacji i użytkowania ....................................48 2.10.2. Katalog części zamiennych ........................................................49 2.10.3. Książka maszyny budowlanej....................................................49 2.10.4. Raport dzienny pracy maszyny ................................................49 6 Spis treści ROZDZIAŁ TRZECI ......................................................................... 50 PODSTAWY ELEKTROTECHNIKI ............................................... 50 3.0.1. Rys historyczny ...............................................................................50 3.1.0. PRĄD ELEKTRYCZNY I ZJAWISKA WYSTĘPUJĄCE PODCZAS JEGO PRZEPŁYWU .............................................................50 3.1.1. Budowa atomu .................................................................................50 3.1.2. Prąd elektryczny.............................................................................51 3.1.3. Natężenie przepływu ładunku prądu elektrycznego ............52 3.1.4. Natężenie pola magnetycznego i jego potencjał .....................52 3.1.5. Napięcie, moc i praca prądu elektrycznego .............................53 3.1.6. Pole elektromagnetyczne wytwarzane przez płynący prąd 54 3.1.7. Pole elektromagnetyczne wytwarzane przez prąd płynący w cewce ............................................................................................................55 3.1.8. Prawo OHMA ...................................................................................56 3.1.9. Przeprowadzanie pomiaru napięcia i natężenia prądu .......56 3.1.10. Wpływ przepływającego prądu na organizm człowieka .....57 3.2.0. WĘZEŁ ELEKTRYCZNY I ŁĄCZENIE REZYSTORÓW - OPORNIKÓW .............................................................................................59 3.2.1. Rodzaje obwodów elektrycznych ...............................................59 3.2.2. Szeregowe łączenie rezystorów - oporników ...........................60 3.2.3. Łączenie rezystorów równolegle ................................................60 3.3.0. OBWODY ELEKTRYCZNE WYSTĘPUJĄCE W MASZYNACH DO ROBÓT ZIEMNYCH ...........................................................................61 3.3.1. Układ instalacji elektrycznej jednoprzewodowy ...................61 3.3.2. Układ instalacji elektrycznej dwuprzewodowy (dwunapięciowy) .......................................................................................62 3.3.3. Układ instalacji elektrycznej trójprzewodowy, dwunapięciowy ..........................................................................................62 3.4.0. PRZEWODY STOSOWANE W INSTALACJACH ELEKTRYCZNYCH POJAZDÓW MECHANICZNYCH ......................63 3.4.1. Charakterystyka przewodów w instalacjach pojazdów samobieżnych .............................................................................................63 3.4.2. Oznakowanie przewodów w instalacjach pojazdów samobieżnych .............................................................................................63 3.4.3. Przewody wysokiego napięcia ....................................................65 3.4.4. Kolorystyka przewodów ...............................................................66 3.4.5. Rodzaje i budowa włączników i wyłączników oraz ich zastosowanie ..............................................................................................66 3.4.6. Rodzaje włączników i wyłączników oraz ich zastosowanie 68 3.5.0. AKUMULATORY .............................................................................69 3.5.1. Wiadomości ogólne o akumulatorach ........................................69 7 Spis treści 3.5.2. Samowyładowanie akumulatorów .............................................70 3.5.3. Budowa akumulatora kwasowego..............................................71 3.5.4. Parametry charakteryzujące akumulator ...............................72 3.5.5. Ładowanie akumulatorów kwasowych rozruchowych.........74 3.5.6. Łączenie akumulatorów szeregowo ...........................................77 3.5.7. Łączenie akumulatorów równolegle..........................................78 3.6.0. WIADOMOŚCI OGÓLNE O MASZYNACH PRĄDU STAŁEGO .......................................................................................................................78 3.6.1. Ogólne wiadomości o maszynach elektrycznych ...................78 3.6.2. Wiadomości ogólne o polu magnetycznym ...............................79 3.7.0. PRĄDNICE SAMOCHODOWE .....................................................81 3.7.1. Prądnice samochodowe prądu stałego......................................83 3.7.2. Budowa i działanie alternatora ..................................................84 3.7.3. Regulator napięcia prądnicy .......................................................87 3.7.4. Regulatory napięcia alternatora ................................................89 3.8.0. OBWÓD ROZRUCHU SILNIKA SPALINOWEGO ....................91 3.8.1. Rozruch silnika spalinowego .......................................................91 3.8.2. Wiadomości ogólne o silnikach prądu stałego ........................92 3.8.3. Rozruszniki silnika spalinowego ................................................96 3.8.4. Elektryczny rozrusznik silnika spalinowego ..........................97 3.8.5. Elektromechaniczne urządzenie sprzęgające .........................98 3.9.0. PROSTOWNIKI ............................................................................ 100 3.9.1. Prostowniki diodowe trójfazowe ............................................. 100 3.10.0. ELEKTRYCZNY NAPĘD HYDRAULICZNYCH ZAWORÓW ZESPOLONYCH I PROPORCJONALNYCH .................................... 101 3.11.0. ZABEZPIECZENIE OPERATORA PRZED PORAŻENIEM PRĄDEM ELEKTRYCZNYM ................................................................ 101 3.11.1. Zabezpieczenie operatora przed porażeniem prądem elektrycznym w czasie obsługi maszyny .......................................... 102 3.11.2. Zabezpieczenie operatora przed porażeniem prądem elektrycznym w czasie pracy maszyny ............................................. 102 ROZDZIAŁ CZWARTY .................................................................. 104 ELEMENTY NAPĘDU HYDRAULICZNEGO ............................. 104 4.0.1. Wiadomości ogólne ...................................................................... 104 4.0.2. Ciecze hydrauliczne .................................................................... 105 4.0.3. Uszczelnienia ................................................................................ 108 4.0.4. Zalety i wady napędu hydraulicznego ................................... 111 4.0.5. Istota napędu hydraulicznego .................................................. 112 4.0.6. Ogólny podział elementów napędu hydraulicznego ........... 115 4.1.0. POMPY ........................................................................................... 116 8 Spis treści 4.1.1. Pompy zębate ................................................................................ 117 4.1.2. Pompy łopatkowe ........................................................................ 121 4.1.3. Pompy rzędowe ............................................................................ 123 4.1.4. Pompy wielotłoczkowe promieniowe z nie wirującymi tłoczkami .................................................................................................. 124 4.1.5. Akumulatory hydrauliczne ....................................................... 125 4.2.0. ZAWORY STERUJĄCE W NAPĘDACH HYDRAULICZNYCH .................................................................................................................... 127 4.2.1. Rozdzielacze.................................................................................. 128 4.2.2. Zawory sterujące ciśnieniem cieczy roboczej ...................... 137 4.2.3. Zawory sterujące strumieniem ................................................ 139 4.2.4. Zawory odcinające ...................................................................... 140 4.3.0. ODBIORNIKI ENERGII CIECZY HYDRAULICZNEJ ......... 140 4.3.1. Silniki hydrauliczne ................................................................... 140 4.3.2. Silniki hydrauliczne zębate ...................................................... 141 4.3.3. Silniki łopatkowe ......................................................................... 141 4.3.4. Silniki wielotłoczkowe osiowe ................................................. 142 4.3.5. Siłowniki hydrauliczne .............................................................. 143 4.4.0. PRZEKŁADNIE HYDRAULICZNE ........................................... 147 4.4.1. Przekładnie hydrokinetyczne .................................................. 147 4.4.2. Kierunki rozwoju przekładni hydrokinetycznych ............. 149 4.4.3. Przekładnie hydrostatyczne ..................................................... 149 4.5.0. ELEMENTY GROMADZĄCE I PRZEWODZĄCE CIECZ W NAPĘDZIE HYDRAULICZNYM .......................................................... 151 4.5.1. Filtry ............................................................................................... 151 4.5.2. Przewody hydrauliczne sztywne ............................................. 154 4.5.3. Przewody hydrauliczne giętkie ............................................... 156 ROZDZIAŁ PIĄTY ......................................................................... 159 SILNIKI SPALINOWE ................................................................... 159 5.01. Charakterystyka silnika spalinowego tłokowego ................ 159 5.1.0. PODZIAŁ SILNIKÓW SPALINOWYCH ................................... 162 5.1.1. Podział silników ze względu na konstrukcję i obieg roboczy .................................................................................................................... 162 5.1.2. Podział silników ze względu na osiągane obroty wału korbowego i dobór do odpowiedniego odbiornika ........................ 163 5.1.3. Podział silników ze względu na maksymalną moc.............. 164 5.2.0. RODZAJE OBIEGÓW ROBOCZYCH ....................................... 164 5.2.1. Silniki spalinowe dwusuwowe ................................................. 164 5.2.2. Wady i zalety silników dwusuwowych ................................... 165 5.2.3. Silniki spalinowe czterosuwowe.............................................. 165 9 Spis treści 5.2.4. Wady i zalety silników czterosuwowych o zapłonie iskrowym .................................................................................................. 166 5.2.5. Wady i zalety silników czterosuwowych o zapłonie samoczynnym .......................................................................................... 167 5.3.0. BUDOWA SILNIKA ...................................................................... 167 5.3.1. Korpus silnika .............................................................................. 167 5.3.2. Układ korbowo-tłokowy ............................................................. 170 5.4.0. ROZRZĄD SILNIKÓW CZTEROSUWOWYCH ....................... 173 5.5.0. UKŁADY ZAPŁONOWE SILNIKÓW CZTEROSUWOWYCH177 5.5.1. Zapłon iskrowy ............................................................................. 178 5.5.2. Zapłon samoczynny ..................................................................... 180 5.6.0. UKŁAD SMAROWANIA SILNIKA SPALINOWEGO ............. 182 5.6.1. Smarowanie samoczynne .......................................................... 182 5.6.2. Smarowanie wymuszone (ciśnieniowe) ................................. 183 5.7.0. UKŁAD CHŁODZENIA SILNIKA SPALINOWEGO .............. 185 5.7.1. Chłodzenie silnika spalinowego powietrzem ....................... 186 5.7.2. Chłodzenie silnika spalinowego cieczą obiegowe wymuszone .............................................................................................. 186 5.8.0. UKŁADY ZASILANIA SILNIKÓW Z ZAPŁONEM SAMOCZYNNYM .................................................................................... 192 5.8.1. Pompka zasilająca ....................................................................... 193 5.8.2. Pompa wtryskowa rzędowa ...................................................... 195 5.8.3. Pompa rozdzielaczowa ............................................................... 198 5.8.4. Dostarczenie paliwa do cylindra metodą „Common Rail” 200 5.8.5. Wtryskiwacz paliwa otwierany hydraulicznie ..................... 202 5.8.6. System wtrysku dwukrotnego typu Vario ............................ 203 5.8.7. Wtryskiwacze otwierane elektromagnetyczne .................... 204 5.8.8. Wtryskiwacze otwierane piezoelektryczne ........................... 204 5.9.0. DOŁADOWANIE SILNIKA SPALINOWEGO ......................... 205 5.10.0. EKSPLOATACJA SILNIKA SPALINOWEGO ...................... 207 5.10.1. Zasady dotyczące eksploatacji silników spalinowych ..... 207 5.11.0. OBSŁUGI SILNIKA SPALINOWEGO .................................... 208 5.11.1. Uwagi ogólne .............................................................................. 208 5.11.2. Obsługa techniczna codzienna silnika OTC ....................... 208 5.11.3. Wielkości charakteryzujące silnik spalinowy .................... 209 5.11.4. Niedomagania silników z zapłonem samoczynnym .......... 210 Rozdział szósty ............................................................................... 212 BHP PODCZAS EKSPLOATACJI ............................................... 212 KOPARKOŁADOWAREK .............................................................. 212 10 Spis treści 6.1.0. BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY PODCZAS PLANOWANIA I ORGANIZACJI ROBÓT ZIEMNYCH .................. 212 6.2.0. BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY PODCZAS WYKONYWANIA OBSŁUGI KOPARKOŁADOWARKI ................... 213 6.3.0. BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY NA BUDOWIE .... 216 6.4.0. PRACA KOPARKOŁADOWARKI W POBLIŻU LINII ENERGETYCZNYCH I W STREFACH NIEBEZPIECZNYCH ...... 222 6.4.1. Napięcie krokowe ........................................................................ 222 6.4.2. Wielkość strefy niebezpiecznej przy budynkach i liniach energetycznych w zależności od napięcia prądu płynącego w nich .................................................................................................................... 223 6.4.3. Praca w strefie niebezpiecznej linii energetycznych ......... 224 6.5.0. DZIAŁANIA ZABRONIONE ....................................................... 225 6.6.0. W CELU REALIZACJI ZADAŃ BHP NAKAZUJE SIĘ: ........ 225 ROZDZIAŁ SIÓDMY ...................................................................... 226 BUDOWA KOPARKOŁADOWARKI ............................................. 226 7.0.1. Podział koparkoładowarek ....................................................... 227 7.1.0. CIĄGNIK KOŁOWY ..................................................................... 227 7.1.1. Rama koparkoładowarki ........................................................... 228 7.2.0. UKŁAD JEZDNY KOPARKOŁADOWARKI ............................ 230 7.2.1. Budowa mostów napędowych .................................................. 231 7.2.2. Przekładnia główna i mechanizm różnicowy ....................... 233 7.2.3. Zwolnice ......................................................................................... 237 7.2.4. Mechanizm zwrotniczy............................................................... 240 7.2.5. Układy kierownicze ze wspomaganiem stosowane w koparkoładowarkach ............................................................................ 240 7.2.6. Układy hamulcowe koparkoładowarki .................................. 245 7.3.0. PRZENIESIENIE NAPĘDU Z SILNIKA NA MOSTY NAPĘDOWE ............................................................................................. 252 7.3.1. Napęd hydrokinetyczny ............................................................. 252 7.3.2. Konstrukcja zmiennika momentu i jego charakterystyka pracy.......................................................................................................... 254 7.3.3. Zmiennik momentu z wielonapędem ...................................... 257 7.3.4. Współpraca zmiennika momentu ze skrzynią biegów rozłączalną pod obciążeniem, w układzie napędu maszyny do robót ziemnych ....................................................................................... 258 7.3.5. Moment skręcający na kołach, przy różnych szybkościach jazdy .......................................................................................................... 261 7.3.6. Skrzynie biegów przełączalne pod obciążeniem, stosowane w napędach koparkoładowarek ......................................................... 263 7.4.0. PODSTAWOWE OSPRZĘTY KOPARKOŁADOWARKI ....... 266 11 Spis treści 7.4.1. Osprzęt ładowarkowy ................................................................. 266 7.4.2. Narzędzia robocze ładowarki ................................................... 268 7.4.3. Osprzęt koparkowy ..................................................................... 269 7.4.4. Mechanizm obrotu ....................................................................... 270 7.5.0. STABILIZATORY I PODPORY ................................................. 272 7.5.1. Stabilizatory ................................................................................. 272 7.5.2. Podpory .......................................................................................... 272 7.5.3. Przesuwanie osprzętu koparkowego po ramie poprzecznej .................................................................................................................... 273 7.6.0. BUDOWA KABINY I SPOSOBY STEROWANIA OSPRZĘTEM .................................................................................................................... 273 7.6.1. Budowa kabiny operatora ......................................................... 273 7.6.2. Sterowanie jazdą koparkoładowarki ..................................... 275 7.6.3. Sterowanie osprzętem ładowarkowym .................................. 275 7.6.4. Sterowanie podporami i osprzętem koparkowym .............. 276 7.6.5. Mocowanie narzędzi roboczych za pomocą szybkozłącza. 282 ROZDZIAŁ ÓSMY .......................................................................... 285 TECHNOLOGIA ROBÓT ZIEMNYCH ........................................ 285 8.0.1. Rodzaje robót ziemnych............................................................. 285 8.0.2. Znaczenie organizacji robót ziemnych i zasady jej realizacji .................................................................................................................... 285 8.1.0. ORGANIZACJA ROBÓT ZIEMNYCH ...................................... 286 8.1.1. Metoda pracy tradycyjnej.......................................................... 286 8.1.2. Metoda pracy równomiernej .................................................... 286 8.1.3. Zasady organizacji placu budowy ........................................... 287 8.1.4. Prace związane z organizacją stanowiska pracy koparkoładowarki ................................................................................. 287 8.2.0. KLASYFIKACJA GRUNTÓW WG TRUDNOŚCI ICH ODSPAJANIA .......................................................................................... 288 8.2.1. Gęstość pozorna - ciężar wyporowy ........................................ 291 8.2.2. Spulchnianie ................................................................................. 292 8.2.3. Wilgotność gruntów .................................................................... 292 8.2.4. Rodzaje gruntów .......................................................................... 293 8.2.5. Klin odłamu gruntu ..................................................................... 296 8.2.6. Bezpieczne posadowienie koparkoładowarki nad wykopem .................................................................................................................... 297 8.2.7. Statyczność posadowienia koparkoładowarki..................... 298 8.3.0. TECHNOLOGIA URABIANIA GRUNTÓW PRZEZ KOPARKOŁADOWARKĘ...................................................................... 299 8.3.1. Podstawowe pojęcia z zakresu procesu urabiania gruntów .................................................................................................................... 299 12 Spis treści 8.3.2. Opory skrawania zależne od ustawienia i kształtu narzędzia roboczego ................................................................................................. 300 8.3.3. Proces napełniania naczynia roboczego podczas pracy .... 302 8.3.4. Urabianie gruntów spoistych i spójnych osprzętem koparkowym ............................................................................................ 306 8.3.5. Wykonywanie szerokoprzestrzennych wykopów łyżką osprzętu ładowarkowego ..................................................................... 308 8.3.6. Dobór osprzętu ładowarkowego w zależności od rodzaju i zakresu robót oraz kategorii gruntu................................................. 310 8.3.7. Fazy cyklu pracy .......................................................................... 310 8.3.8. Ustawienie łyżki i elementów osprzętu podczas kopania . 314 8.3.9. Transport i załadunek materiałów koparkoładowarką na środki transportu ................................................................................... 315 8.3.10. Charakterystyka łyżki koparkoładowarki .......................... 317 8.3.11. Dobór pojemności łyżki do urabiania gruntów ................ 317 8.4.0. NIEDOZWOLONE TECHNIKI I PRACA KOPARKOŁADOWARKI W TRUDNYCH WARUNKACH .............. 318 8.4.1. Niedozwolone techniki pracy koparkoładowarką .............. 318 8.4.2 Praca maszyny w trudnych warunkach ................................. 321 8.5.0. TECHNIKA PORUSZANIA SIĘ KOPARKOŁADOWARKĄ . 324 8.5.1. Poruszanie się koparkoładowarką po drogach publicznych .................................................................................................................... 324 8.5.2. Poruszanie się koparkoładowarką na placu budowy......... 325 ROZDZIAŁ DZIEWIĄTY ............................................................... 326 TECHNOLOGIA ROBÓT .............................................................. 326 9.1.0. SPOSÓB PROWADZENIA ROBÓT ZIEMNYCH ................... 326 9.1.1. Wykopy ........................................................................................... 326 9.1.2. Nasypy ............................................................................................ 328 9.2.0. ZAKRES ROBÓT ORAZ ZASTOSOWANIE KOPARKOŁADOWAREK W ORGANIZACJI ROBÓT ZIEMNYCH .................................................................................................................... 329 9.3.0. WYKONYWANIE WYKOPÓW Z JEDNOCZESNYM ZAŁADUNKIEM UROBKU NA ŚRODKI TRANSPORTU .............. 330 9.4.0. WYKONYWANIE ROWÓW INSTALACYJNYCH ................... 330 9.4.1. Wykonywanie rowów instalacyjnych w zależności od uzbrojenia terenu .................................................................................. 330 9.4.2. Wykonywanie rowów instalacyjnych w zależności od rodzaju i medium płynących w instalacji ........................................ 331 9.5.0. WSPÓŁPRACA Z INNYMI NASZYNAMI ................................ 332 9.6.0. TECHNIKA PRACY OSPRZĘTEM KOPARKOWYM ............ 332 9.6.1. Kopanie rowów wzdłuż ścian ................................................... 332 13 Spis treści 9.6.2. Wykańczanie prostych ścian .................................................... 332 9.6.3. Kopanie rowów w nierównym terenie ................................... 333 9.6.4. Łączenie dwóch wykopów ......................................................... 333 9.6.5. Kopanie rowów melioracyjnych .............................................. 334 9.7.0. PRACA OSPRZĘTEM ŁADOWARKOWYM ............................ 334 9.7.1. Zasypywanie wykopów za pomocą osprzętu ładowarkowego .................................................................................................................... 334 9.7.2. Usuwanie nawisów, ładowanie ze ściany i z półki oraz praca u podstawy hałdy ................................................................................... 335 9.7.3. Usuwanie dużych kamieni ze ściany hałdy .......................... 335 9.7.4. Sposoby wkopywania się i pracy w wykopie koparkoładowarki ................................................................................. 336 9.7.5. Zgarnianie materiału i wyrównywanie terenu .................... 337 9.7.6. Skrobanie nawierzchni .............................................................. 338 9.7.7. Wykorzystanie siły wyrywającej łyżki koparkoładowarki 338 9.7.8. Pchanie ładowarką...................................................................... 339 9.7.9. Usuwanie drzew przy pomocy łyżki ....................................... 339 9.7.10. Wydostawanie przednich kół koparkoładowarki z wykopów .................................................................................................. 340 9.7.11. Naciski koparkoładowarki na grunt .................................... 341 9.8.0. PRACA MASZYNĄ W TERENIE GÓRZYSTYM ..................... 341 9.8.1. Ustawienie koparkoładowarki do pracy na zboczu wzniesienia .............................................................................................. 341 9.8.2. Wykonywanie wykopu wzdłuż stoku ...................................... 343 9.8.3. Garażowanie koparkoładowarki w terenie górzystym ...... 343 9.8.4. Jazda koparkoładowarką wzdłuż stoku ................................ 344 9.8.5. Jazda koparkoładowarką w poprzek stoku .......................... 344 Skróty funkcji maszyn stosowane w DTR .................................. 346 SYGNAŁY RĘCZNE ....................................................................... 348 BIBLIOGRAFIA .............................................................................. 350 14 SPIS TABEL 1. Podział eksploatacji (według Maszyny Budowlane, Prof. dr inż. Ignacy Brach) ..................................................... (str. 18) 2. Kody dopuszczalnej prędkości jazdy dla opon (Portal Oponiarski.pl) ..................................................... (str. 38) 3. Zestawienie norm przewodów stosowanych w instalacjach elek- trycznych (Internet - Przewody wysokiego napięcia) ................ (str. 64) 4. Ogólny podział elementów napędu hydraulicznego na działy i gru- py (Mały Poradnik Mechanika Tom I i II) .............................. (str. 115) 5. Podział akumulatorów hydraulicznych (Mały Poradnik Mechanika Tom I i II) ................................................... (str. 126) 6. Siły mięśni wywierane na elementy sterujące (PN-ISO 7096, Cią- gniki i ładowarki gąsienicowe, elementy sterownicze) .......... (str. 128) 7. Szczegółowy podział siłowników na grupy, rodzaje i typy (Mały Poradnik Mechanika Tom I i II) ............................................. (str. 144) 8. Wymiary przewodów sztywnych ......................................... (str. 155) 9. Przewody giętkie stosowane w napędach hydraulicznych . (str. 157) 10. Niedomagania silników z zapłonem samoczynnym (Poradnik Me- chanika Samochodowego Franciszek Stawiszyński) .............. (str. 210) 11. Bezpieczna odległość usytuowania maszyny od linii energetycz- nych (rozporządzenie ministra infrastruktury z dnia 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowia- dać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie) 12. Podział gruntów na kategorie wg trudności ich odspajania ................................................... (str. 289) 13. Klasyfikacja gruntów dla osprzętów maszyn budowlanych według norm rosyjskich (prof. N.G. Dąbrowskiego) ............................ (str. 294) ........... (str. 297) 14. Współczynnik kąta klina odłamu gruntu 15. Nominalna wysokość ściany kopania ........... (str. 312) 15. Minimalna szerokość dróg dla maszyn budowlanych ....... (str. 340) ................................................... (str. 223) 15 Od autora W treści książki autor zawarł wiedzę uzyskaną podczas stu- diów kierunkowych, a także wiedzę empiryczną zdobytą pod- czas pracy na budowie i nadzorowania eksploatacji przedmio- towych maszyn. Książka jest przydatna dla operatorów kopar- koładowarek oraz dla pracowników działów inwestycyjnych i dyspozytorów maszyn budowlanych. Treść książki obejmuje także wiedzę określoną programem Instytutu Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego, Centrum Szkolenia Operatorów Maszyn do nauczania na kur- sach operatora koparkoładowarki. UWAGA: W numeracji rysunków pierwszy numer określa roz- dział książki, drugi kolejny to numer rysunku, natomiast ostatni umieszczony w nawiasie pokazuje numer pozycji z wy- kazu literatury, z której rysunek został zapożyczony, np. 4.23 (15) - taki numer oznacza rozdział czwarty, rysunek numer 23 w tym rozdziale oraz pozycję numer 15 z wykazu literatury. Opracowano: 30 czerwca 2017 r. Rozdział pierwszy Wstęp P odziału i zdefiniowania koparki hydraulicznej dokonuje norma PN-ISO-7135-1966 „Maszyny do robót ziemnych, koparki hydrauliczne, nazwy i podstawowe dane do celów handlowych”, która określa, że „Podstawową maszyną ko- parkoładowarki jest ciągnik, bez osprzętów, posiadający niezbędne urządzenia do sterowania napędem hydrosta- tycznym i hydrokinetycznym”. Podstawowym zespołem tej maszyny jest ciągnik rolniczy i o specjalnej konstrukcji pozwalający na zamontowanie osprzętów i kabiny na jego ramie. W ciągnikach rolniczych musi być zmie- niona konstrukcja w celu przygotowania ich do zamontowania osprzętów i kabiny. Koparkoładowarka zaliczana jest do maszyn średniej wielko- ści, o pojemności łyżki osprzętu ładowarkowego 0,8 m3 ÷ 1,4 m3 i osprzętu koperkowego 0,18 m3 ÷ 0,6 m3. Koparkoładowarka jest maszyną uniwersalną przeznaczoną do małej i średniej wielkości robót ziemnych, z możliwością szybkiej zmiany stanowiska pracy. 17 ROZDZIAŁ SIÓDMY BUDOWA KOPARKOŁADOWARKI K oparko-ładowarka ze względu na stosowane pojemności łyżek osprzętu koperkowego i ładowarkowego jest zali- czana do maszyn małej i średniej wielkości, ale jedno- cześnie ze względu na wielofunkcyjność ma duże zastosowanie w drobnych i średnich robotach budowlanych Podstawowym zespołem koparkoładowarki jest ciągnik kołowy, przystosowany do przenoszenia dużych sił poziomych, dlatego ciągniki rolnicze produkowane seryjnie, choć są tańsze, ale rzadko stosowane w tych urządzeniach. Koparkoładowarkę należy nazwać urządzeniem, w którym podstawową maszyną jest cią- gnik z zamontowanym napędem hydraulicznym i ste- rownikami, do którego są montowane osprzęty do wy- konywania robót ziemnych. Protoplastą koparkoładowarki była koparko-spycharka. Historia eksploatacji koparkołado- warki rozpoczyna się od 1963 roku. W powyższym roku rozpo- częła prace koparkoładowarka w USA, której konstrukcja była dość prosta. Dojrzałą konstrukcją, jak na owe czasy, była ko- parkoładowarka Ostrówek, która rozpoczęła pracę w 1964 roku. Innowacyjnością tej konstrukcji była rama poprzeczna pozwala- jąca na przesuwanie osprzętu koperkowego w osi poprzecznej i stabilizatory. Te rozwiązania konstrukcyjne zostały rozpo- wszechnione dopiero w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Obecnie ze względu na system kierowania ciągnikiem należy rozróżnić maszyny z układem kierowania zwrotnicowym i prze- gubowym oraz z dwoma i czterema kołami skrętnymi. Podstawowe zespoły koparkoładowarki są pokazane i opisa- ne na rys. 7.1. 226 7.0.1. Podział koparkoładowarek W koparkoładowarkach stosuje się specjalne kabiny typu” ROPS/FOPS, których właściwości są wyszczególnione w punk- cie 7.5.1. Rys. 7.1 Widok ogólny koparkoładowarki 1 - osprzęt ładowarkowy; 2 - instalacja hydrauliczna; 3 - ciągnik; 4 - mechanizm obrotu osprzętu koparkowego i stabilizatory; 5 - kabina operatora; 6 - osprzęt koperkowy 7.0.1. Podział koparkoładowarek Koparkoładowarki dzielimy ze względu na pojemność łyżek osprzętów roboczych na: (cid:3) małe, w których pojemność łyżki osprzętu ładowarkowego wynosi 0,9 ÷ 1,1 m3 i osprzętu koparkowego 0,32 ÷ 0,36 m3 (cid:3) średnie, w których pojemność łyżki osprzętu ładowarkowego wynosi 1,2 ÷ 1,4 m3 i sprzętu koparkowego 0,36 ÷ 0,45 m3 (cid:3) duże, w których pojemność łyżki osprzętu ładowarkowego wynosi 1,6 m3 i powyżej, a sprzętu koparkowego 0,6 m3 Ponieważ pojemności łyżek determinują wagę maszyny, w związku z powyższym masa maszyn waha się od 7500 kg do 13000 kg. 7.1.0. CIĄGNIK KOŁOWY Podstawowym urządzeniem koparkoładowarki jest ciągnik, przystoso- wany do przenoszenia dużych sił poziomych a także obciążeń od osprzętów koperkowego i ładowarkowego. Dlatego w ciągnikach, które są przygoto- wywane pod zabudowę osprzętów koparkoładowarki stosuje się specjalne ramy. Ciągniki rolnicze, jak i ciągniki budowane pod zabudowę koparkoła- dowarki posiadają konstrukcję samonośną. Różnią się układem napędu hy- draulicznego oraz kabiną operatora, a niektóre także układem kierowania. Konstrukcja kabiny operatora koparkoładowarki musi sprostać odpowied- nim wymaganiom określonym w normach europejskich. Ciągniki rolnicze najczęściej posiadają układ kierowania zwrotnicowy, natomiast ciągniki przeznaczone pod zabudowę osprzętów koparkoładowarki posiadają roz- budowany układ napędu hydraulicznego i dodatkowo mogą posiadać prze- gubowy układ kierowania. Układy przeniesienia napędu z silnika na koła jezdne w ciągnikach rolniczych, jak i ciągnikach przeznaczonych pod zabu- 227 Rozdział VII – Budowa Koparkoładowarki PORADNIK OPERATORA – KOPARKOŁADOWARKA dowę są podobne, a w wielu przypadkach identyczne. Układami nazywa- my zespoły przestrzenne, których części realizują określone zadanie przynależne danemu zespołowi. 7.1.1. Rama koparkoładowarki Rama koparkoładowarki pokazana jest na rys. 7.2. Rama taka składa się z ramy wzdłużnej i ramy poprzecznej. Rama wzdłużna składa się z następujących elementów: podłużnic [1]; połączonych w części tylnej bel- kami ramy poprzecznej [2], belki przedniej [6] i wsporników [3] połączo- nych belką [5] oraz wsporników osłony silnika spalinowego, a także ramy poprzecznej. Obydwie ramy łączą się z obudowami stabilizatorów [9]. Rama poprzeczna służy do montowania przesuwnie osprzętu koperkowego. Mo- cowanie osprzętów na ramie koparkoładowarki pokazuje rys.7.5. Rama wzdłużna koparkoładowarki przenosi siły wzdłużne, poprzeczne i pionowe od układu jezdnego i osprzętów. Do ramy wzdłużnej mocowany jest na sztywno most napędowy tylny, natomiast most przedni jest moco- wany wahliwie w belce przedniej, ze zwrotnicami i drążkami kierowniczymi lub przegubem. Rys. 7.2 Rama koparkoładowarki z układem kierowniczym zwrotnicowym 1 - podłużnice ramy wzdłużnej; 2 - podłużnice ramy poprzecznej; 3 - wsporniki osprzętu ładowarkowego; 4 - wsporniki mocujące osłonę silnika napędowego; 5 - belka łącząca wsporniki; 6 - belka przednia ramy wzdłużnej; 7 - gniazdo mocowa- nia mostu napędowego; 8 - skrzynia akumulatorów; 9 - obudowa stabilizatora; 10 - teleskop stabilizatora; 11 - listwa mocująca osłonę skrzyni biegów; 12 - uchwyt kabiny operatora; 13 - otwór mocujący wahacz mostu przedniego Ramy przegubowe stosuje się w ładowarkach średnich i dużych, ale ilość produkowanych tego typu maszyn jest niewielka. W ramach przegubowych stosuje się mosty napędowe nie kierowane - nie posiadające zwrotnic. Na rysunku 7.2 pokazana jest przednia część ramy z belką przednią, przegubem i belką przegubu, w której wykonane jest gniazdo mocowania wahacza mostu przedniego. 228 Rozdział VII – Budowa Koparkoładowarki PORADNIK OPERATORA – KOPARKOŁADOWARKA Rys. 7.53 Mechanizm zmiany biegów w skrzyni Powershift (AUDI) Skrzynia przedstawiona na rys. 7.52 posiada mechatroniczny zespół ste- rujący, analizujący szesnaście danych pracującego mechanizmu. Mechatroni- ka to nauka, która wiąże takie dziedziny wiedzy jak mechanika, elektryka, elektronika, hydraulika, informatyka, automatyka i robotyka. Takie skrzynie biegów bardzo często nazywa się zespołami zrobotyzowanymi. Zgodnie z pomiarami Volvo Cars omawiana skrzynia Powershift gwa- rantuje o około 8 mniejsze zużycie paliwa w porównaniu z typowymi au- tomatycznymi skrzyniami biegów. Zmniejszenie zużycia paliwa skutkuje mniejszą ilością wydzielanych spalin, a to ogranicza negatywny wpływ pracy maszyny na środowisko naturalne i koszty pracy maszyny. 7.4.0. PODSTAWOWE OSPRZĘTY KOPARKOŁADOWARKI Podstawowym zespołem koparkoładowarki jest ciągnik z urządzeniami sterującymi osprzętami. Koparkoładowarka posiada dwa podstawowe osprzęty, które są mocowane do ciągnika. Osprzęt ładowarkowy jest mo- cowany z przodu, a osprzęt koparkowy jest montowany z tyłu ciągnika. Podstawowym narzędziem roboczym osprzętów są minimum trzy rodzaje łyżek, ale także rolę narzędzia roboczego mogą spełniać widły, chwytak czy kosiarka do koszenia trawy w osprzęcie ładowarkowym, a młot hydraulicz- ny, frezarka, kosiarka, piła tarczowa czy wibrator w osprzęcie koparkowym. Wszystkie te narzędzia napędzane są hydrostatycznie. 7.4.1. Osprzęt ładowarkowy Budowa i elementy, z których składa się osprzęt roboczy ładowarki są pokazane na rys. 7.54 wraz z opisem. Osprzęt ładowarkowy posiada naczy- nie robocze [2], dwa wysięgniki [1] i dwa siłowniki podnoszenia osprzętu [5] oraz jeden lub dwa siłowniki obrotu łyżki. Do napędu osprzętu są stosowa- ne siłowniki hydrauliczne dwustronnego działania i jednostronnego wysu- wu, w których maksymalne ciśnienie pracy wynosi od 12 MPa do 16 MPa. 266 7.4.1. Osprzęt ładowarkowy Osprzęt ładowarkowy charakteryzuje się pojemnością nominalną na- czynia roboczego, najwyższą wysokością podnoszenia i opróżnienia oraz szerokością łyżki, a także sposobem jej prowadzenia. Sposób prowadzenia jest to zachowanie się naczynia roboczego od po- zycji transportowej do punktu najwyższej wysokości podnoszenia, a następ- nie wysypu podczas jego opróżnienia i opuszczenia do poziomu posado- wienia ładowarki. Są trzy sposoby prowadzenia łyżki: prowadzenie regulo- wane, zwane także dowolnym, prowadzenie równoległe i po równoległobo- ku. Rys. 7.54 (47) Podział na główne części osprzętu ładowarki 1 - wysięgnik; 2 - łyżka (naczynie robocze); 3 - dźwignia napędu przechyłu łyżki; 4 - cięgno; 5 - siłownik napędu wysięgnika; 6 - siłownik obrotu łyżki (cid:1) Prowadzenie regulowane charakteryzuje się tym, że płaszczyzna otwar- ta łyżki podczas podnoszenia i opuszczania nie zmienia swego położenia w stosunku do wysięgnika. Powoduje to, że operator musi regulować położe- nie łyżki podczas podnoszenia, w innym przypadku materiał znajdujący się w naczyniu roboczym zostałby wysypany podczas podnoszenia. Do napeł- niania naczynia należy ułożyć łyżkę pod kątem przyłożenia 50 ÷ 70. Zaletą jest to, że płaszczyznę otwartą łyżki można ułożyć na płaszczyźnie posado- wienia ładowarki. Takie prowadzenie łyżki przedstawia rys. 7.55. Rys. 7.55 (47) Prowadzenie osprzętu regulowane 1 - płaszczyzna otwarta łyżki 2 - naczynie robocze (łyżka) 3 - wysięgnik 4 - siłowniki 267 7.4.3. Osprzęt koparkowy Wiele koparkoładowarek posiada szybkozłącza łyżki osprzętu ładowar- kowego. Takie szybkozłącze pokazuje rys. 7.59, a mocowanie jego z osprzę- tem rys. 7.82. Rys. 7.59 (47) Osprzęty robocze ładowarki 7.4.3. Osprzęt koparkowy Osprzęt koparkowy jest mocowany do korpusu mechanizmu obrotu (ob- rotnicy lub wieżyczki obrotu osprzętu koparkowego). Składa on się z nastę- pujących części: (cid:4) wysięgnika mocowanego na korpusie mechanizmu obrotu (cid:4) ramienia łyżki, zwanego też wysięgnikiem łyżki, mocowanego do wysię- gnika (cid:4) dźwigni łyżki - cięgieł, które pozwalają na zmianę położenia łyżki w płaszczyźnie pionowej (cid:4) siłownika wysięgnika, mocowanego w górnym otworze mechanizmu obrotu, czyli obrotnicy, a tłoczysko jest mocowane do wysięgnika (cid:4) siłownika ramienia łyżki, mocowanego w dolnej części, do wysięgnika, a tłoczysko jest mocowane do ramienia łyżki (cid:4) siłownika łyżki, mocowanego do ramienia łyżki, a tłoczysko jest moco- wane do dźwigni łyżki. Rys. 7.60 Osprzęt koparkowy 1 - wysięgnik; 2 - ramię łyżki; 3 - łyżka; 4 - wzmocnienie ramienia łyżki; 5 - siłownik hydrauliczny wysięgnika; 6 - siłownik hydrauliczny ramienia łyżki; 7 - siłownik hydrauliczny łyżki; 8 - cięgła łyżki; 9 - lemiesz boczny; 10 - zęby tnące łyżki; 11 - sworzeń mocujący siłownik; 12 - sworzeń mocujący ramię łyżki; 14 - sworzeń mocujący wysięgnik 269 Rozdział VII – Budowa Koparkoładowarki PORADNIK OPERATORA – KOPARKOŁADOWARKA Ramię łyżki wraz z łyżką mają możliwość obrotu w płaszczyźnie piono- wej, wokół osi poziomej sworznia mocującego [12], a łyżka obraca się wo- kół osi sworznia [13], natomiast wysięgnik ma możliwość obrotu w płasz- czyźnie pionowej wokół sworznia [14] i dodatkowo wokół osi pionowej mocowania obrotnicy. Kąt obrotu wokół osi pionowej w zasadzie wynosi 1800. W koparkach o nowoczesnej konstrukcji ramię łyżki jest przedłużane przez wysuwany teleskop. Mechanizm ten pokazano na rys. 7.61. Rys. 7.61 Teleskop wysuwany z ramienia łyżki 1 - ramię łyżki; 2 - teleskop; 3 - słownik wysuwający teleskop; 4 - płetwa mocująca siłownik obrotu łyżki; 5 - ślizgi teleskopu; 6 - mocowanie siłownika [3] do teleskopu; 7 - mocowanie siłownika [3] do ramienia łyżki; 8 - mocowanie łyżki lub szybkozłącza; 9 - mocowanie cięgieł; 10 - mocowanie ramienia łyżki na wysię- gniku; 11 - mocowanie siłownika napędzającego ramię łyżki Coraz częściej stosuje się w koparkoładowarkach szybkozłącza do łyżek osprzętu koparkowego. 7.4.4. Mechanizm obrotu Koparkoładowarki posiadają dwie odmiany napędu mechanizmu obrotu. Najprostszym jest mechanizm napędu obrotu osprzętu koperkowego, w którym w cylindrze położonym poziomo jest umieszczony podwójny tłok pływający, na tłoczysku którego jest nacięta zębatka, z którą zazębia się ko- ło zębate zamocowane na wałku napędzającym obrotnicę. Schemat takiego napędu pokazuje rys. 7.62, a widok rys. 7.63. Rys. 7.62 Schemat napędu osprzętu koparkowego przez pływający tłok 1 - cylinder; 2 - podwójny tłok pływający; 3 - koło zębate z wałkiem napędzającym obrotnicę; 4 - zębatka nacięta na tłoczysku; 5 - komora tłoczenia siłownika; 6 - komora spływu siłownika; 7 - olej hydrauliczny 270 7.5.3. Przesuwanie osprzętu koparkowego po ramie poprzecznej 7.5.3. Przesuwanie osprzętu koparkowego po ramie po- przecznej Możliwość przesunięcia osprzętu koparkowego na ramie poprzecznej jest bardzo przydatna podczas jego ustawienia w osi wykopu. Stosowane są trzy sposoby przesuwania osprzętu. Pierwszy odbywa się za pomocą ruchu łyżki, co obrazuje rys. 7.66, wtedy osprzęt powinien być ustawiony prosto- padle do osi wzdłużnej maszyny. Drugim sposobem jest hydrauliczne prze- suwanie osprzętu za pomocą pływającego tłoka, pokazuje ten proces rys. 7.67. Rys. 7.66 (47) Przesuwanie osprzętu przy pomocy narzędzia roboczego Rys. 7.67 (47) Przesuwanie osprzętu za pomocą siłownika hydraulicznego 1 - rama poprzeczna; 2 - płyta; 3 - siłownik z cylindrem pływającym; 4 - obrotnica; 5 - siłownik wysięgnika Trzecim sposobem jest przesuwanie osprzętu za pomocą silnika hydrau- licznego wolnoobrotowego. W miejsce siłownika (na rys. 7.67, poz. 3) mo- cowana jest zębatka, a do płyty mocowany jest silnik hydrauliczny wolno- obrotowy. 7.6.0. BUDOWA KABINY I SPOSOBY STEROWANIA OSPRZĘTEM 7.6.1. Budowa kabiny operatora Kabina operatora jest miejscem jego pracy, w którym znajdują się urzą- dzenia sterujące osprzętem roboczym oraz wskaźniki ostrzegawcze i infor- macyjne. Kabina operatora powinna być wykonana zgodnie z normą ISO 3411 i odpowiadać warunkom wyszczególnionym w PN-M-47024/02:1984 273 Rozdział VII – Budowa Koparkoładowarki PORADNIK OPERATORA – KOPARKOŁADOWARKA (ROPS) i PN-M-47024/01:1984 (FOPS). Oznaczenie ROPS określa kon- strukcję kabiny, która chroni operatora podczas przewrócenia się ma- szyny. Oznaczenie FOPS określa konstrukcję kabiny, która chroni operatora przed spadającymi z góry przedmiotami. Rys. 7.68 (47) Przednia część wnętrza kabiny operatora koparkoładowarki CAT z dźwigniami sterowania jazdą i osprzętem ładowarkowym 1 - koło kierownicze; 2 - dźwignia kierunkowskazów i zmiany świateł; 3 - dźwignia zmiany biegów; 4 - pedał przyśpieszenia; 5 - pedały hamulców zasadniczych; 6 - blokada hamulców; 7 - dźwignia zmiany kierunku jazdy innych dodatkowych funkcji skrzyni biegów; 8 - dźwignia hamulca postojowego; 9 – dźwignia rozdzielacza sterującego osprzętem ładowarkowym; 10 - dźwignia rozdzielacza sterującego dodatkowym osprzętem, np. dnem łyżki dzielonej; 16 - ręczna dźwignia przepustnicy; 19 - sterowanie temperaturą w kabinie Rys. 7.69 (47) Tylna część kabiny, przedstawiająca rozmieszczenie elementów sterowniczych 11 - prawa dźwignia sterująca; 12 - lewa dźwignia sterująca; 13 - pedał wahliwy sterujący prawym stabilizatorem (łapą); 14 - pedał wahliwy sterujący lewym stabilizatorem; 15 - pedał wahliwy sterujący dodatkowymi funkcjami; 16 - ręczne ustawianie przepustnicy; 17 - przycisk włączający funkcję Lock-Up (funkcja zmieniająca pracę zmiennika momentu na pracę sprzęgła hydrokinetycznego); 18 - stacyjka; 19 - regulacja temperatury 274 7.6.2. Sterowanie jazdą koparkoładowarki W kabinach wykonanych zgodnie z w/w normami, wszystkie elementy sterownicze powinny znajdować się w strefie wygody, oprócz sterowania fotelem kierowcy. Powinny być tak usytuowane, aby operator będąc w po- łożeniu neutralnym miał je w zasięgu rąk, bez wychylania się, czyli ich usy- tuowanie powinno spełniać warunki ergonomii. Elementy sterownicze po- winny być tak zaprojektowane i wykonane, by były niezawodne, łatwe w operowaniu z siedzenia operatora, a siły użyte do sterowania były zgodne z normą ISO 7095:1982(E). Fotel operatora powinien posiadać kształty ergonomiczne i mieć możli- wość ustawienia położenia w osi pionowej i wzdłużnej maszyny. Amortyza- cja fotela powinna zapewniać możliwość ustawienia sił równoważących wagę operatora. W celu obsługi osprzętu koparkowego fotel powinien się obracać w lewo o 1800. 7.6.2. Sterowanie jazdą koparkoładowarki Na rys. 7.68 pokazane jest wnętrze kabiny koparkoładowarki CAT (JCB) z położeniem elementów sterujących jazdą i jej kierunkiem oraz hamulcami i osprzętem ładowarkowym. Koparka posiada dwa pedały hamulców [5] i blokadę [6], stąd wiadomo, że układ kierowania jest konstrukcją zwrotnico- wą, z hamowanymi kołami tylnymi. Konstrukcja i postępowanie podczas jazdy są omówione w punkcie 7.2.5. 7.6.3. Sterowanie osprzętem ładowarkowym Rysunek 7.70 przedstawia sterowanie osprzętem ładowarkowym za po- mocą dźwigni [9], a rys. 7.71 za pomocą dźwigni [10] służącej do sterowania osprzętami lub funkcjami dodatkowymi, np. sterowaniem dnem łyżki dzie- lonej. Suwak rozdzielacza sterowany dźwignią [9] posiada siedem funkcji. Jeżeli dźwignia rozdzielacza zostanie przesunięta do operatora, osprzęt zostanie podniesiony. Usytuowanie dźwigni w położeniu neutralnym unieruchamia osprzęt w miejscu, w którym znajdował się w chwili przesterowania. Prze- sunięcie dźwigni od operatora do pierwszego oporu powoduje jego opusz- czenie. Dalsze przesunięcie dźwigni w tym samym kierunku, do drugiego oporu, powoduje włączenie funkcji „pływająca łyżka”, zwanej często w instrukcjach obsługi (DTR) jako RC (Ride Control). Ostatnią funkcją jest amortyzacja łyżki podczas transportu, wtedy zostaje dokonane połączenie siłowników hydraulicznych, napędzających osprzęt przez suwak rozdzielacza lub inny element sterujący z akumulatorem hy- draulicznym; wówczas akumulator hydrauliczny spełnia rolę amortyzatora łyżki osprzętu ładowarkowego. Funkcję tą bardzo często włącza się specjal- nym przyciskiem lub automatycznie przy ustawieniu łyżki w pozycji trans- portowej. 275
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Poradnik operatora Koparkoładowarka
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: