Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00459 010846 7465281 na godz. na dobę w sumie
Portugalia. W rytmie fado. Wydanie 2 - ebook/pdf
Portugalia. W rytmie fado. Wydanie 2 - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 528
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-3163-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> fotografia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Portugalia to kraj niezwykły. W czasach starożytnych wytyczał 'koniec świata', a dziś zachwyca białymi plażami, zabytkami z różnych epok i melancholijnymi dźwiękami fado. Z Portugalii wywodzą się wielcy odkrywcy, a w dziełach jej kultury zapisana jest historyczna potęga. To wyjątkowo piękna część Europy. Jej mieszkańcy mówią o swej ojczyźnie, że to kraj łagodnych obyczajów. Zachwyćmy się jej pięknem, kuchnią i winem, poddając się niespiesznemu rytmowi życia na krańcu Europy.

Lubisz podróżować samodzielnie? Chciałbyś poznać historię, kulturę i przyrodnicze atrakcje odwiedzanych krajów, regionów i miast? Seria Bezdroża Classic powstała z myślą o Tobie! Ten przewodnik pomoże Ci zaplanować wyjazd, stanie się Twoim wiernym towarzyszem podróży i zapewni pasjonującą lekturę także po powrocie!

O autorach:

Anna Pamuła – kulturoznawca. Pierwszych portugalskich dźwięków uczyła się już w pierwszej klasie liceum. Przez trzy lata prowadziła jeden z krakowskich hosteli, by następnie wyruszyć do Francji, gdzie zajęła się literaturą i filmem afrykańskim. W trakcie trwającej rok podróży po Europie południowej pracowała jako dziennikarka, pisząc dla „Polityki” on-line i miesięcznika „Kuchnia”. Jej europejskie miłości to Bośnia i Hercegowina, Sycylia i Portugalia. Tę ostatnią najchętniej by adoptowała, bo będąc w Polsce tęskni za smakiem bacalhau równie mocno, jak za kotletem schabowym, kibicuje zarówno Polsce, jak i Portugalii, a zalane słońcem ulice Lizbony są jej równie bliskie, jak te zimowe, krakowskie.

Frederico Kuhl de Oliveira – fotografik i dziennikarz, piszący dla największych portugalskich dzienników i magazynów jak „Sabado”, „Expresso” czy „Público”. Urodzony w Lizbonie, mieszkał m.in. w Londynie, Chicago, Colorado, Paryżu i Krakowie. Przez całe życie podróżuje, spędził półtora roku w Ameryce Południowej i ponad rok wędrując po Europie centralnej i południowej. Z zawodu dziennikarz, specjalizuje się w reportażu o tematyce społecznej, pisał o portugalskich Żydach z greckich Salonik, bezdomnych z Katowic, opozycji na Białorusi. Dla gazety „Independente” stworzył przewodnik po nieodkrytych przez turystów portugalskich szlakach. Jest zagorzałym fanem Benfiki, wspina się i surfuje, a gazetą, która codziennie pojawia się na jego stole, jest poświęcona piłce nożnej „A Bola”.

Krzysztof Gierak – z wykształcenia geograf po Uniwersytecie Śląskim, który ma to szczęście, że udało mu się połączyć zainteresowania z pasją i pracą zawodową. W podróżach uwielbia nie tylko poznawanie nowych miejsc, ale również odkrywanie ich smaków, lokalnych społeczności i kultury. Kilka lat temu głos serca zaprowadził go na kraniec Europy – do Portugalii, która od tego czasu stała się jego nową bazą do podróży. Portugalię pokochał za spokój, ludzi, historię i to, że każdego dnia kraj ten potrafi zaskoczyć go czymś innym. Tworzy i współtworzy różne projekty związane z turystyką w Portugalii. Od lat prowadzi bloga www.krzysztofgierak.pl, gdzie opisuje swoje małe i duże podróże. Prywatnie tata, miłośnik fotografii, dobrego jedzenia i niebanalnego spędzania wolnego czasu.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

10 ZASAD ODPOWIEDZIALNEGO PODRÓŻOWANIA PODRÓŻUJ ODPOWIEDZIALNIE – DBAJ O ŚRODOWISKO I DZIEDZICTWO KULTUROWE KRAJÓW I REGIONÓW, KTÓRE ZWIEDZASZ 1 4 Zaplanuj swoją podróż i przygotuj się do niej. 3 Kupuj lokalne produkty i pamiątki. 2 Naucz się choćby kilku słów i zwrotów w języku kraju czy regionu, który odwiedzasz. Korzystaj z usług miejscowych ludzi, tak by jak najwięcej Twoich wydatków wspierało lokalną gospodarkę. 5 Kosztuj miejscowej kuchni, kupuj sezonowe produkty spożywcze na targach i jarmarkach. 6 Szanuj mieszkańców, ich kulturę i tradycje, staraj się nie zwracać na siebie uwagi strojem i zachowaniem zupełnie odmiennym od miejscowych zwyczajów, proś o zgodę, gdy chcesz zrobić komuś zdjęcie. 8 Dbaj o dziedzictwo kulturowe, nie zostawiaj po sobie śladu, zwiedzając obiekty zabytkowe i stanowiska archeologiczne. 7 Nie zostawiaj po sobie śmieci, szczególnie w miejscach cennych przyrodniczo i parkach narodowych. 9 Korzystaj z ekologicznych środków transportu i komunikacji publicznej. 10 Podróżuj aktywnie i poznawczo ! Propagując zasady odpowiedzialnego podróżowania, Wydawnictwo Bezdroża popularyzuje przyjazne środowisku formy turystyki, które przyczyniają się do aktywnej ochrony dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, wspierają rdzennych mieszkańców regionów i krajów oraz uwrażliwiają turystów na • Księgarnia internetowa • Lubię to! • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę lokalne tradycje i ochronę środowiska naturalnego. Nasza społeczność Oprac. Dominika Zaręba, Wydawnictwo Bezdroża Rysunki i oprac. graficzne: Joanna Nowak Anna Pamuła Frederico Kuhl de Oliveira Krzysztof Gierak Portugalia W rytmie fado A tam, najwyżej, jakby u ciemienia lądu Europy – jest kraj Luzytanów, gdzie ląd się z wodą miejscami zamienia i Feb zasypia w głębi Oceanu. Luís Vaz de Camões, Luzytanie (przekład Ireneusz Kania) Kup książkę Poleć książkę Niezbędnik turysty zawsze pod ręką Godło Portugalii Flaga Portugalii Strefa czasowa UTC – zima, UTC + 1 – lato (o godzinę wcześniej niż w Polsce) Numery kierunkowe Do Polski: ( 0048 (+48) Do Portugalii: ( 00351 (+351) Telefon alarmowy ( 112 Języki Język urzędowy: portugalski Popularne języki obce: angielski, francuski Klimat Ô podzwrotnikowy, w północ- nej części kraju wilgotny, w południowej – śródziem- nomorski Ô średnia temperatura: w styczniu 8–10°C na pół- nocy, 11–12°C na południu, w lipcu od 22°C na północy do 27°C na południu Ô opady głównie zimowe Placówki dyplomatyczne Ambasady Portugalii w Polsce: ul. Ateńska 37, Warszawa; ( +225111010; @ www.ambasada-portugalii.pl. Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Lizbonie: Avenida das Descobertas 2; ( +351 213041410; @ www.lizbona.msz.gov.pl. Konsulat Rzeczypospolitej Polskiej w Porto: Avenida Dom João II, Vila Nova da Gaia; ( +351 223775199, ext. 399; @ www. consuladopoloniaporto.pt; ) w czw. 14.30–17.00, konieczne umówienie wcześniejszej wizyty. Konsulat Honorowy Rzeczypospolitej Polskiej w Albufeirze: Quinta da Bolota, Lote 4A; ( +351 289580530. Kup książkę Przepisy drogowe Ô Dopuszczalne prędko- ści: 50 km/godz. na terenie zabudowanym, 90 km/godz. poza terenem zabudowa- nym, 100 km/godz. na dro- gach ekspresowych, 120 km/ godz. na autostradach Ô Dopuszczalna zawartość alkoholu we krwi: 0,5 g/l (kie- rowcy zawodowi i początku- jący – 0,2 g/l). Ô Używanie pasów bezpie- czeństwa jest obowiązkowe. Ô Za rozmowę przez telefon podczas jazdy samochodem grozi wysoki mandat. Więcej zob. s. 58 Poleć książkę Godziny otwarcia Inne informacje Ô W Portugalii nie występują zagrożenia sanitarno-epide- miologiczne i nie wymaga się specjalnych szczepień. Ô Palenie papierosów w miej- scach publicznych jest dozwolone. Przydatne zwroty Dzień dobry – Bom dia Do widzenia – Adeus Przepraszam cię / Pana / Panią – Desculpa / Desculpe-me Proszę (podając coś) – Por favor Dziękuję – Obrigado (mężczyzna) / Obrigada Choć godziny otwarcia zależą od wielu czynników, poniższe orientacyjne dane mogą znacznie ułatwić życie turysty. Ô Apteki czynne są z regu- ły od poniedziałku do piąt- ku w godzinach 9.00–13.00 i 15.00–19.00; apteki dyżurne – 24 godz. na dobę. Ô Banki otwarte są od ponie- działku do piątku od 8.30 (lub 9.00) do 15.00. Ô Punkty informacji tury- stycznej czynne są zwykle pięć lub sześć dni w tygo- dniu w godzinach 9.00–13.00 i 14.00–18.00; w miastach o wzmożonym ruchu tury- stycznym – codziennie. Ô Urzędy pocztowe obsługu- ją klientów zwykle od ponie- działku do piątku w godzi- nach 9.00–13.00 i 15.00–18.00; w większych miastach – tak- że w soboty. Ô Sklepy spożywcze są z reguły czynne od rana do późnego wieczora (8.00– 19.00, a nawet 20.00), te mniejsze często z przerwą na obiad, a centra handlo- we do 21.00. Elektryczność Ô napięcie 220V/50Hz Ô wtyczki typu C, C-2, F Kup książkę Ô Walutę można wymieniać (kobieta) w bankach i kantorach – naj- częściej znajdują się one w centrach dużych miast i na lotniskach. Uwaga: pobiera- na jest niewielka prowizja. Ô Karty płatnicze i kredytowe są w powszechnym użyciu. Bardzo dobrze rozwinięta jest sieć bankomatów (mul- tibanco). Ô Popularne są ekspreso- we przekazy pieniężne (np. obsługiwane przez fir- mę Western Union; jej sta- nowiska znajdują się m.in. w wybranych oddziałach pocztowych oraz na lot- niskach). Ô W Portugalii działają specjal- ne posterunki policji przygo- towane do obsługi turystów: PSP Esquadra de Turismo. W Lizbonie taki posteru- nek znajduje się w centrum, przy Praça dos Restaurado- res, a w Porto przy Rua Clu- be dos Fenianos. Można tam bez problemu porozumieć się w języku angielskim. Ô Bardzo surowo karane są przestępstwa związane z przemytem i rozpowszech- nianiem narkotyków. Słabo mówię po… – Não falo bem… Proszę mówić wolniej – Por favor, fale mais devagar Nie rozumiem – Não percebo Jestem Polakiem/Polką – Sou polaco/polaca Mam na imię… – Chamo-me… Czy może mi Pan/Pani pomóc? – Pode ajudar-me? Jak mogę dotrzeć do ambasady polskiej? – Come é que eu faço para chegar á embaixada polaca? Pomocy! – Socorro! Liczebniki 0 – zero 1 – um 2 – dois 3 – três 4 – quatro 5 – cinco 6 – seis 7 – sete 8 – oito 9 – nove 10 – dez 11 – onze 12 – doze 20 – vinte 100 – cem 1000 – mil 1 000 000 – um milhão Poleć książkę Jeśli lubisz przyrodę… Jeśli szukasz malowniczych widoków… …koniecznie odwiedź: …koniecznie zobacz: Ô oceanarium w Lizbonie – największe Ô lizbońską panoramę Tagu o zachodzie w Europie (s. 157) słońca (s. 105) Ô Parque Natural da Serra da Estrela obejmu- Ô park kulturowy w Sintrze z licznymi jący najwyższe góry kontynentalnej Por- tugalii (s. 277) pałacami i przepięknymi ogrodami (s. 188) Ô urokliwe kamienne wioski aldeias do xisto Ô Parque Nacional da Peneda-Gerês – jedyny portugalski park narodowy (s. 401) ukryte wśród portugalskich gór (s. 289) Ô piaszczyste wyspy przy brzegu oceanu Ô pokryte winnicami wzgórza regionu w obrębie Parque Natural Ria Formosa (s. 474) Alto Douro (s. 354) Jeśli lubisz zabytki… …koniecznie zobacz: Ô XVI-wieczny klasztor Hieronimitów w Lizbo- nie – perłę stylu manuelińskiego (s. 142) Ô zachwycające klasztory w miejscowościach Alcobaça i Batalha (s. 208, 211) Ô Costa Vincentina z najpiękniejszymi plażami Portugalii (s. 465) Ô Serra de Monchique – tajemnicze góry regionu Algarve (s. 493) Jeśli szukasz śladów prehistorii… …koniecznie zobacz: Ô Convento de Cristo w Tomar – ogromny Ô paleolityczne ryty naskalne w Vale do Côa kompleks zamkowo-klasztorny (s. 243) (s. 376) Ô historyczne centrum Porto (s. 301) Ô Guimarães – malownicze średniowieczne miasto (s. 393) Ô wspaniałe fortyfikacje miasteczka Elvas Ô Obszar Megalityczny Almendres starszy o ok. 2 tys. lat od Stonehenge, powstały prawdopodobnie 7 tys. lat temu (s. 443) wpisane na Listę UNESCO (s. 429) Ô skupisko megalitów koło Alcalar (s. 487) Kup książkę Poleć książkę Zobacz koniecznie 1 Lizbona Ma tę właściwość, że – czy oglądana zimą, czy latem – jest równie zachwycająca i zawsze zalana słońcem. Spacer mauretańskimi uliczkami Alfamy, przejażdżka żółtym tramwajem po stromych ścieżkach Bairro Alto, panorama Tagu o zachodzie słońca, a na deser chrupiące pastel de Belém – tego trzeba doświadczyć. Więcej zob. s. 105. Katedra w Lizbonie m o c . k c o t s r e t t u h S | o a z a r F o v a t s u G © Kup książkę Poleć książkę m o c . k c o t s r e t t u h S | i a g a T © Palácio da Pena 2 Sintra Liczne zamki i pałace – mauretańskie, masońskie i nieodparcie kojarzące się z Disney- landem – wraz z przepięknymi ogrodami tworzą unikalny zespół, który wpłynął na roz- wój architektury krajobrazowej w Europie. Więcej zob. s. 188. Kup książkę Poleć książkę m o c . k c o t s r e t t u h S | p 3 o k i a s © m o c . k c o t s r e t t u h S | i v o k a r t e P m d a V © Klasztor w miejscowości Alcobaça 3 Klasztory Alcobaça, Batalha i Convento de Cristo Klasztory regionów Estremadura i Ribatejo to trzy perły portugalskiej architektury: cysterska, gotycka i manuelińska. Wszystkie zostały wpisane na Listę UNESCO. Więcej zob. s. 208, 211, 243. Convento de Cristo w Tomar Kup książkę Poleć książkę 106 a n o b z i L Historia Mówi się, że wystarczy w Lizbonie czy jej okolicach wykopać metrową dziurę i już ma się szansę na znalezienie wartościo- wego przedmiotu, np. rzymskiej mone- ty lub fragmentów naczyń. Prace arche- ologiczne w stolicy, ba, w całej Portugalii, są niełatwe: ziemia kryje warstwy tylu kul- tur, że decyzja, co wyeksponować i poka- zać w muzeum, okazuje się niezwykle trud- na – stąd w Lizbonie zaledwie kilka zabyt- ków z czasów rzymskich (w tym fragment orchestry teatru). Najstarszą legendę o Olissipo znajdzie- my wśród greckich mitów. Kraina odkry- ta przez Odyseusza, który zgubiwszy dro- gę, pożeglował na „kraniec świata”, mia- ła być baśniowym ogrodem, zamieszka- nym przez nimfy Hesperydy. W ogrodzie tym rosły złote jabłka, które badacze mitów identyfikują jako… pomarańcze! Notabe­ ne, w wielu językach, m.in. arabskim, turec- kim i perskim, „pomarańcza” to odpowied- nio burtuqaal, portakal, porteghâl. Jeszcze dla wielu renesansowych pisarzy legen- darny Grek był uznawany – jak najbardziej Siedem wzgórz czy trzy pagórki? poważnie – za założyciela Lizbony. Co cie- kawe, jak potwierdzają badania archeolo- giczne, tereny faktycznie zamieszkane już w epoce neolitu, pokrywają się z baśnio- wą krainą. W innej wersji legendy zakocha- na w Odyseuszu nimfa Kalipso przemieniła się w węża, którego ciało uformowało sie- dem lizbońskich wzgórz. Według historyków jedno z  owych wzniesień – to, na którym znajduje się dziś średniowieczny zamek – zostało zasiedlo- ne ok. 1200 r. p.n.e. przez Fenicjan. Ci lizboń- skiemu wybrzeżu nadali miano Ubis Ubbo, czyli „Łagodna Zatoka”. W 205 r. p.n.e. Rzy- mianie, po wkroczeniu na teren Luzyta- nii (której stolicą stało się dzisiejsze miasto Mérida, leżące na terenie Hiszpanii), zaję- li Olissipum, zwane za czasów Cezara Feli- citas Iulia. Aż do V w., kiedy to ziemię prze- jęli Wizygoci, Rzymianie budowali w mie- ście drogi, wznosili fortyfikacje oraz sadzi- li – tak ważne dla gospodarki współczesnej Portugalii – winorośle i oliwki. Plemiona germańskie wycofały się stąd wraz z nadejściem Maurów, którzy w 711 r. zdobyli Gibraltar, a trzy lata później Lizbo- nę, nazywaną Lixbuną lub Olissiboną. Za W warszawskim dwutygodniku Kolumb: pamiętnik opisom podróży poświęcony, wydawanym w latach 1828–29, zostały opublikowane, przetłumaczone z języka angielskiego, Listy o Portugalii: „Lizbona mia- ła być podobnie jak Rzym na 7 pagórkach wybudowaną. Miał ją założyć Ulisses, skąd wzięła nazwisko Olissipolis, jak mówi Camoes w Luzjadzie: Wsławione miasto! Twoje warowne mury wzniosła ręka, która dumną Troię strąciła. Lecz dawne to podanie nie jest podobniejsze do prawdy od nowej bajki, podług której Alfons I miał dać Almadę stojącą na przeciwległych Lizbonie wzgórzach, w nagrodę Angielskim krzyżownikom za pomoc w pokonaniu Maurów. (…) Istotnie Lizbona leży na trzech pagórkach – (…) pierwszy pagórek stanowi zachodnią część miasta (…). Ulice tak tu są przykre i górzyste, że niezmier- nie ciężko chodzić, a w czasie deszczu niepodobna było ich wcale przebyć, gdyby nie gallegowie, któ- rzy przechodzących za lada nagrodą przez wody przenoszą. (…) Druga dolina rozciąga się od tej doli- ny, w której leży nowa część miasta przez Pombala po trzęsieniu ziemi wystawiona. (…). Trzeci pagó- rek jest dalszym ciągiem wzgórza, na którem leży zamek Lizboński (…)”. Kolumb: pamiętnik opisom podróży lądowych i morskich, najnowszych odkryć geograficznych, wiadomo­ ściom statystycznym oraz z temi w styczności zostającym poświęcony, nr 43, Warszawa 1829, s. 67–68. Kup książkę Poleć książkę 107 a n o b z i L Tsunami i trzęsienie ziemi w 1755 r. 1 listopada 1755 r., sześcioletni wówczas Goethe poczuł, jak trzęsie się ziemia – doznał szoku, o którym pamiętał ponoć przez całe życie. A był wtedy w Niemczech… Wielkie trzęsienie ziemi, które doszczętnie zniszczyło stolicę Portugalii, było najpotężniejszym w znanej nam historii Europy! Epicentrum znajdowa- ło się na dnie oceanu, w pobliżu Przylądka św. Wincentego. Tragedia rozpoczęła się w Lizbonie o 9.30 ra- no. Pechowego dnia, w dzień Wszystkich Świętych, wszystkie kościoły stolicy były pełne wiernych. Pierw- szy wstrząs w ciągu dwóch minut zrównał z ziemią 50 kościołów. Kolejny przysypał Lizbonę pyłem i gru- zem, powodując śmierć przez uduszenie setek mieszkańców. Fala tsunami uderzyła kilka minut później, zalewając przybrzeżną część stolicy. Tysiące świec, palących się w domach i kościołach, wywołało pożar, którego nie zdołano ugasić przez kolejne sześć dni. Następne wstrząsy rujnowały miasto całymi dniami: z ok. 20 tys. budynków 17 tys. zostało zniszczonych, m.in. Casa da India – portugalskie centrum dowodze- nia, Pałac Inkwizycji i budynek Opery (największy w Europie, otwarty zaledwie kilka miesięcy przed kata- strofą). Spaliły się setki dokumentów, obrazów i książek nieocenionej wartości. Spośród 250 tys. miesz- kańców Lizbony, jedna osoba na dziesięć straciła życie. W mieście zapanował chaos: otwarto więzienia, a bandy kryminalistów dokonywały spustoszenia w magazynach z bronią i amunicją. Księża z pospiesz- nie skonstruowanych ambon wygłaszali kazania, piętnujące grzeszników odpowiedzialnych za trzęsienie ziemi, które miało być oznaką Bożego gniewu. Ówczesny król Portugalii, Józef I, szczęśliwie uszedł z ży- ciem – akurat w ten dzień postanowił wybrać się z rodziną do Belém. Do historii przeszła rozmowa mo- narchy z jednym z ministrów. Niezdecydowany José prosił dostojnika o radę. Polityk odpowiedział: „Po- grzebać umarłych. Nakarmić żywych. Odbudować miasto”. Ministrem tym był Sebastião de Carvalho, zna- ny jako markiz de Pombal, jeden z czołowych polityków europejskich końca XVIII w. panowania muzułmańskiego wzniesio- no zamek św. Jerzego, który 1200 lat póź- niej wysłannik Napoleona, generał Junot, wybrał na swą siedzibę. W tym samym cza- sie u stóp zamku powstała, właściwie nie- zmieniona do dziś, dzielnica al-Hamma, współcześnie Alfama. W 1147 r. Alfons I, znany w historii jako Dom Afonso Henriques, pierwszy król Por- tugalii, wtargnął do miasta wraz z wielona- rodową armią krzyżowców (Anglików, Fla- mandów, Niemców i Normanów), urządza- jąc trwającą kilka dni krwawą rzeź. W 1256 r. stolicę z Coimbry przeniesiono do Lizbony, która od tego czasu, aż po wyniszczające trzęsienie ziemi w 1755 r., nieustannie się rozwijała. Do miasta dobudowano dzielni- cę Mouraria, w której pozwolono osiedlić się pozostałym w mieście Maurom; znacze- nia nabrała także dzisiejsza Baixa, niegdyś dzielnica położona po obydwu stronach rzeki. W latach 1288–90 powstał w Lizbonie Kup książkę pierwszy portugalski uniwersytet, przenie- siony z czasem do Coimbry, ale „złote lata” stolicy miały dopiero nadejść… Dzięki skarbom, przyprawom i niewolni- kom przywiezionym z wypraw przez Barto- lomeu Diaza (1487) i Vasco da Gamę (1497) Portugalia stała się najbogatszą monarchią Europy. Większą część budżetu pochłania- ła jednak, nierzadko ekstrawagancka, roz- budowa stolicy rodzącego się imperium kolonialnego. Okres dobrobytu skończył się w 1580 r., a rocznicę końca 60-letniej oku- pacji hiszpańskiej obchodzi się w Portuga- lii do dziś 1 grudnia i hucznie świętuje. Przełom XVII i XVIII w. to korzystny czas w dziejach Lizbony – z Brazylii przypływa- ły statki załadowane diamentami. Szyb- ko jednak tłuste lata odeszły w niepamięć. Jan V doprowadził kraj do bankructwa, m.in. wznosząc monumentalny pałac-klasztor w  Mafrze (1717–30). Według ówczesnych plotek nieodpowiedzialny monarcha tak Poleć książkę 108 a n o b z i L „znakomicie” zarządzał skarbem państwa, że złota nie wystarczyło nawet na królew- ski pochówek! 1 listopada 1755 r. w Lizbonie zatrzęsła się ziemia… Nad ranem w miasto uderzyła potężna fala tsunami, wywołu- jąc kolosalne zniszczenia, do dziś widocz- ne w mieście. Kontrolę nad zniszczoną Lizboną przejął asystent nieudolnego króla Józefa I – mar- kiz de Pombal. Konsekwentnie odbudowy- wał pogrążone w anarchii miasto. Zrównał z ziemią średniowieczne ruiny, na których wzniósł, niezwykle nowoczesną jak na owe czasy, współczesną dzielnicę Baixa, jedną z najchętniej dziś odwiedzanych. Od XIX w. aż po lata 50. XX w. Lizbona była przedostatnim przystankiem tysięcy emigrantów z całej Europy, którzy ze stat- ków odpływających z lizbońskiego portu do Ameryki patrzyli, nierzadko po raz ostat- ni, na Stary Kontynent. Wśród uchodźców byli także Polacy, m.in. Julian Tuwim i Kazi- mierz Wierzyński, których pobyt wspominał Czesław Karkowski: „Znaleźliśmy się w koń- cu w Lizbonie razem z Kazimierzem Wie- rzyńskim, Tuwimem i wieloma innymi Pola- kami, którzy z różnych miejsc Europy zmie- rzali do Portugalii, by następnie przedostać się za ocean. Pozostawał oczywiście ogrom- ny problem z otrzymaniem wizy do Stanów Zjednoczonych. W konsulacie USA kłębiło się mnóstwo ludzi, głównie uciekinierów z Niemiec, ale i z całej Europy. Na wizę cze- kaliśmy ok. pięciu miesięcy. Utworzyło się spontanicznie polskie środowisko w Lizbo- nie, artyści, literaci siedzieli po kawiarniach i zawzięcie dyskutowali. Całą gromadą opie- kował się konsulat RP – często tam chodzi- liśmy. I wkrótce zaczęły się wyjazdy. (…) Powoli ludzie zaczęli wyjeżdżać z Lizbony” (Cz. Karkowski, W 25. rocznicę śmierci Józefa Wittlina (1896–1976). Emigracyjna wędrówka, „Przegląd Polski”, 2 marca 2001). Dziś, zwie- dzając stare dzielnice Lizbony  – Alfamę, Kup książkę Bairro Alto czy Baixę, szybko zauważymy, że dużo kamienic jest zaniedbanych, a sporo mieszkań stoi pustych. Powodów jest kilka. Jednym z nich, niezwykle istotnym, były wie- loletnie, narzucone przez państwo, niskie czynsze (nawet 5 contos, czyli ok. 25 EUR, za wynajem 100-metrowego mieszkania!), któ- re nie pozwalały właścicielom na renowacje czy inwestycje. Skutkiem tego był, a w nie- których miejscach nadal jest, niski standard mieszkaniowy: w Alfamie czasami braku- je jeszcze prywatnych łazienek, a w Bairro Alto nie da się ogrzać kamienicy w zimie ze względu na niewystarczające wyposaże- nie elektryczne budynków. W Baixie mało kto chce mieszkać, po pierwsze dlatego, że dzielnica jest niezwykle głośna, po drugie, ponieważ stanowi swego rodzaju architek- toniczną „bombę zegarową”. Przed trzęsie- niem ziemi w 1755 r., tutaj, gdzie obecnie znajduje się Baixa, wiła się rzeka, wpadają- ca nieco dalej do Tagu. Drewniane struktury kamienic, które zostały wybudowane przez Pombala z zastosowaniem nowych jak na XVIII w. technik chroniących budynki przed trzęsieniem ziemi, usytuowane są więc czę- ściowo – od ponad 200 lat – w podziem- nej rzece! Trudno zatem dziwić się Lizboń- czykom, którzy uciekają na peryferia mia- sta do bardziej pewnych i komfortowych domów z ogródkiem, o którym mieszkań- cy miasta mogą tylko pomarzyć. Lizbo- na cały czas się jednak zmienia – z roku na rok staje się coraz popularniejsza na świe- cie. Opuszczone budynki powoli są odna- wiane i zamieniane w hotele lub lokale usłu- gowe. Widać inwestycje, które mają popra- wić jakość życia w mieście. W  1986  r. Portugalia wstąpiła do Unii Europejskiej. Lizbona wraz z całym krajem dużo na tym zyskały. W roku 1988 w dziel- nicy Chiado wybuchł wielki pożar, a odbu- dowa dzielnicy zajęła ponad 10 lat. W 1994 r. miasto zostało ogłoszone Europejską Stolicą Poleć książkę 109 a n o b z i L a x a B i i o d a h C i , o t l A o r r i a B Kultury, co miało wpływ na rozwój placó- wek kulturalnych miasta. W 1998 r. Lizbo- na gościła wystawę Expo, dzięki której powstała najnowsza część stolicy – nowo- czesne założenie architektoniczne dzielni- cy Park Narodów. Warto zobaczyć Bairro Alto, Chiado i Baixa Zwiedzanie Lizbony warto rozpocząć od Bairro Alto, aby następnie przejść spacerem do dzielnic Baixa i Chiado. Miejsca te różnią się od siebie – w Baixie ma się wrażenie, że oto znaleźliśmy się nagle w zupełnie innym mieście. Bairro Alto, siódme wzgórze Lizbo- ny, to współcześnie wielokulturowa dziel- nica, gdzie toczy się nocne życie Lizbony. Każdego wieczora miejscowi siedzą ściśnię- ci łokieć w łokieć z turystami – zaniedbane i pomalowane graffiti kamieniczki są pełne knajpek i barów fado, które pojawiły się tam w latach 80. XX w. Pięć wieków wcześniej, na wzgórzu zwanym ówcześnie Vila Nova de Andrade, panował zupełnie inny klimat. Mieszkali tu po sąsiedzku arystokraci i han- dlarze towarów importowanych z portu- galskich kolonii. Budowano pałace i trady- cyjne kamieniczki pokryte azulejos. W tym samym czasie wprowadzili się jezuici, zakła- dając zakon Companhia de Jesus. W 1573 r. zbudowali kościół São Roque (znany pod nazwą Bairro Alto de São Roque, dziś w obrę- bie Chiado), dzięki któremu dzielnica zyska- ła prestiż i uznanie. Osiedliła się tu lizboń- ska szlachta, zajmując północną część dzi- siejszego Bairro Alto. Sytuacja zmieniła się diametralnie w  XVIII  w., kiedy to markiz de Pombal, po legendarnym trzęsieniu ziemi z 1755 r., zrekonstruował miasto wg swojego pro- jektu. Wiele ze zrujnowanych pałaców zostało zastąpionych „pombalińskimi” Kup książkę konstrukcjami, które stoją do dziś na Rua da Misericórdia i Rua do Século. Pombal, nie- chętny jezuitom z powodów politycznych, pozbył się ich z dzielnicy, która została zaję- ta przez lizbońską elitę. W XIX w. Bairro Alto stało się mekką intelektualistów, artystów i dziennikarzy. Współcześnie ślad po nich został już tylko w nazwach ulic: Rua Eduar- do Coelho (założyciel największego portu- galskiego dziennika „Diário de Notícias”) czy Rua do Século (dziennik lizboński wydawa- ny w latach 1880–1978). W czasach Salazara, historia zatoczyła koło i dzielnica ponow- nie stała się miejscem spotkań wszystkich klas społecznych. Tam, w mroku ciemnych barów, spiskowano przeciwko dyktaturze i śpiewano fado, opiewając czasy mitycz- nej Luzytanii. Pierwszym barem lat 80. był Fragil, gdzie przy wiśniowej nalewce, zwa- nej ginginha, siedzieli adwokaci, prostytutki i artyści. Obecnie bar ten już nie istnieje, war- to jednak pamiętać, że rozpoczął on epokę „klubową” Bairro Alto, która trwa do dziś. Pomiędzy Bairro Alto, a Baixą mieści się Chiado. W XIV w. król Ferdynand I polecił powiększyć miasto, dzięki czemu dzielnica znalazła się w obrębie murów miejskich. Zniszczona w 1755 r. przez trzęsienie zie- mi wywołane falą tsunami, została odbu- dowana wraz z  Baixą przez markiza de Pombal, premiera na dworze króla Józe- fa  I. Dzięki nowo powstałym muzeum, teatrom (w 1792 r. otwarto Operę Narodową São Carlos) i kawiarniom, przyciągała elitę intelektualną Lizbony, aż do lat 60. XX w. W 1988 r. część dzielnicy pochłonął pożar – 250 osób straciło dach nad głową, spaliło się 18 zabytkowych kamienic. Rekonstruk- cji Chiado, która trwała ponad 10 lat, pod- jął się znany architekt Álvaro Siza Vieira. Współcześnie dzielnica ponownie zaczy- na odgrywać swą kulturalną rolę z XIX w., stając się powoli najmodniejszą i najdroż- szą częścią Lizbony. Poleć książkę 110 a n o b z i L a x a B i i o d a h C i , o t l A o r r i a B Tr a v . d o S a l i t r e Rua das Pretas Jardim Botânico (Ogród botaniczny) Jardim Botânico (Ogród botaniczny) Avenida da Liberdade Tr a v . d o R u a d S a l i t r e e S a o J o s é Rua das Pretas Jardim do Torel a d a d o Lavra C a l ç Avenida da Liberdade RUA DA ESCOLA POLITÉCNICA Cecilio de Sousa R RUA DA ESCOLA POLITÉCNICA ua das Taipas Cecilio de Sousa E R U A D. P D R O V al arç o M a e S a d u R Rua da Palm eira Rua da Palm eira Pensão Londres R a G ló ria ua das Taipas ua da Glória R o d eiç a c n R u a d a d e S u a R o a C nto A ntó nio d a Glória R u a d a d e S u a R o a C nto A Ascensor do Lavra a G ló ria o d eiç a Teatro Politeama c n ntó nio d R ua da Glória Coliseu a Glória dos Receio R U A D. P E D R Fabrico Infinito O V Elevador da Glória Fabrico Infinito Praça dos Restauradores Coliseu dos Receio Elevador da Glória Miradouro Pensão Londres de São Pedro de Alcântara Cervejaria O Pinóquio Miradouro de São Pedro de Alcântara Casa do Alentejo Cervejaria O Pinóquio R . C â m a r a R u a d P e s t a n a e S a o J Jardim do Torel o s é C a l ç a Ascensor do Lavra Teatro Politeama al arç o M a e S a d u R Rua do Jasmim o s Rua Eduard o C oel h Arco a J s e u o d a s s e v a r T R u a d a A c a d e m i a d a s Ciencias C C o o n n v e v e n n t T r t T r o o a v a v d d e e J s s e a s d u s o R u a d o V a l e e e J s s e a s d u s o R u a d o V a l e R ua d o Poço dos N egros Embaixada Portuguesa R. da Hera R ua d o Poço dos N egros R u a do Sol a Santa Catarina a e S Rua d n ta Catarina Noobai Café Rua da Bonavista Restauradores Estaçao do Rossio Restauradores Largo São Domingos Lisboa Rossio Dona Maria II Teatro da Café Gelo Museu de São Roque Pedro IV O D M Dom P Igreja de Sao Roque D E R R N u o a d o t i c i a R s u D u q R. d u e a d Museu a C da Guarda Bali Bar o Nacional a Oli dessa Esperança Republicana n v e ir a Lisboa Carmo Hotel Adega Machado Largo do Carmo O I V R u a d o Rossio a d u R R. d a C a Oli v e Museu Cervejaria Arqueológico da Triandade do Carmo Miradouro de Santa Justa Lisboa Carmo Hotel o m Largo do Carmo r a C o d a u R Taras Carmo Rua Lui sa Todi BAIRRO ALTO Rua do Jasmim o s Rua Eduard o C oel h Arco a J d R a s V e . u R . d a R o s a R u a d o S é c u l o R u a N o v a d o L o i r e i r o i o d n h a a s s e v a r T Rua Lui sa Todi BAIRRO ALTO . R o d T R . d o s M o R u r u o a s d o S é c u l o R . d a V i n h a e i x e i r a R u a d R u a N o v a d o L o i r e i r o N e r i o d o D i a R u a d a A c a d e m i a d a s Ciencias R u a Garrefeira Alfaia L u z S o o t i c i a s Estaçao do Rossio R . d R . d o a s R o Lisboa Rossio a s o u r o M s R . d o T e i x e i r a R Museu de São Roque d a u o D Igreja de Sao Roque o i i r a d e R u a L u z S o Garrefeira Alfaia r i a n o Wine Bar do Bairro Alto R u a d a A t a l a i a r i Bali Bar a n o Esperança Wine Bar do Bairro Alto R u a d a Cervejaria da Triandade t a A a l i a . R d o s C a et a n o s Old Pharmacy Capela BICA Travessa dos Fiéis de D e u s O Faia Maria Caxuxa As Salgedeiras c es r Travessa das M e I tascas1º de Maio Calçada do Combro Embaixada Portuguesa A Camponesa R u a do Sol a Santa Catarina Bicaense R. da Hera . . R R u a a n o s R d o s C a et R u a d o N o r t e Old Pharmacy Capela Adega BICA Machado Travessa dos Fiéis de D e u s O Faia D A Maria Caxuxa M As Salgedeiras I S E R Vista Alegre I C Ó R D I A Camponesa A c es Tavares I tascas1º de Maio d a s G a v e a s r Travessa das M e R. das Salgadeiras Calçada do Combro Cabacas R . d a H o r Bicaense Praça de Camões Largo R . d a H o r do Chiado t a S e c a Vista Alegre Santini Chiado Baixa/ Chiado Largo R u do Chiado a I Brasileira a d a o Alm R. d e S Rua d a Miradouro de Santa Catarina Elevador da Bica n ta Catarina Noobai Café s a g a h C s a d a u R Elevador da Bica Belcanto i e t a v e n s R u a N Belcanto o v Teatro Nacional de São Carlos Trav. Guilherme Cossoul Teatro Nacional de São Carlos a d s a g a h C s a d a u R Trav. Guilherme Cossoul Miradouro de Santa Catarina R. das Salgadeiras Cabacas Benard Brasileira o R u a R u a d o N o r t e o C a r m d a s G a v e a s e s s a d v Tavares Tr a R . D A M I S E R I C Ó R D I A R u a Praça de Camões A n c h Rua Capelo R u a d a E m e n d a CHIADO R u a S e r s e r o l F s a d R. p a P i n t o Museu Nacional Contemporânea de Arte M I R do Chiado C E L A O D A U R a d a t a S e c a o Alm R. d R u a d a E m e n d a elo arte B u e D a Bica d R. d Lisbon Old Town Hostel Rua do Ataide Lisbon Old Town Hostel Rua do Ataide s e r o l F s a d R. elo arte B Rua da Bonavista u e D a Bica d R. d SANTA CATARINA Rua de Sao Paulo Rua Dom Luís I Rua de Sao Paulo a r r e o F a d u R g i a l M I R C E L A O D A U R Rua Remolares MusicBox O’Gilins Jamaica Bar Time Out Mercado da Ribeira Rua Remolares MusicBox R U A D O A R O’Gilins S E N A L Jamaica Bar Time Out Mercado da Ribeira SANTA CATARINA Rua Dom Luís I s o eir r r e e F o d a r e u q o R. B s o eir r r e e F o d a r e u q o R. B Museu Nacional Contemporânea Câmara Municipal g i a l a r r e o F a d u R R U A D O A R Avenida da Ribeira das Naus Cais do Sodré Cais do Sodré Cais do Sodré Cais do Sodré Cais do Sodré Cais do Sodré Cais do Sodré Cais do Sodré Kup książkę Poleć książkę 111 a n o b z i L a x a B i i o d a h C i , o t l A o r r i a B R u a d a V e R . C â m a r a P e s t a n a Jardim do Torel a d a d o Lavra C a l ç C a l ç a R u a d e S a o L á z aro C a l ç a d d a Ascensor do Lavra S e d a a d e S a n n t a t a n n a a o s o m r o f n e B o d a u R A M L A P A D A U R Coliseu dos Receio Praça dos Restauradores Casa do Alentejo Cervejaria O Pinóquio Martim Moniz Rua do Arco da Graça Martim Moniz Casa do Alentejo A M L A P A D A U R s Olaria as o d ri a Calç Martim Moniz r u a g r a L a d a d a M o R. do Terreirinho Rua dos Cavalheiros R. da Guía Dom Sewery Martim Moniz R. do Capelao a Mouraria Rua do Arco da Graça a d u R MOURARIA Roof top Bar R. de Sao Gens R. de Sao Gens R u a d e S Miradouro Nossa Senhora do Monte o L a R u a d á z a s Ola aro ris o s o m r o f n e B o d a u R Miradouro Nossa Senhora do Monte Rua Damasceno Monteiro a u R a d Rua Damasceno Monteiro s Ola ris Largo da Graça Largo da Graça GRAÇA s Olaria as o d ri a a r u d o s R u a g r a L Calç Igreja da Graça a d a d a M o Carca da Graça R. do Terreirinho Rua dos Cavalheiros Miradouro da Graça R. da Guía Dom Sewery R. do Capelao a g a e s L r a Mouraria a d u R GRAÇA a ç a Gra Carca da Graça o d arg R u a L d o s L a g a r e s Igreja da Graça Miradouro da Graça a ç a Gra o d arg L C alç d a MOURARIA a d e S a n t o A n d r é C a l ç a d a d a G r a ç a T r a v e s s a d a s M ó C alç a d a d e S a n t o A n d r é Santo André n i c Santo André as C a l ç a d a d a G r a ç a T r a v e s s a d a s M ó n i c as Restauradores R . d e Barros Queirós R . d e Barros Queirós Roof top Bar Largo São Domingos Ginjinha Café Gelo Largo São Domingos Igreja de São Domingos Teatro da Dona Maria II Pensão Praça da Figueira Dom Pedro IV D Praça da Figueira M O Ginjinha Igreja de São Domingos Pensão Praça da Figueira Praça da Figueira Dom Pedro IV P R A Rossio Ç A P E D R O I V P R A Rossio Ç A u a d o Rossio a d D u q Confeitaria Nacional Rossio Garraferia Manuel Tavares u e Museu a C o a Oli v n e ir da Guarda Nacional dessa Republicana e S R . d A Merendinho do Arco Museu a t s Arqueológico n t a J a do Carmo u São Cristóvão Confeitaria Nacional Garraferia Manuel Tavares A Merendinho do Arco a t s u n t a J a e S R . d a Miradouro de Santa Justa Lisboa Carmo Hotel Elevador Santa Justa Largo do Carmo R BAIXA Miradouro de Santa Justa Elevador Santa Justa d u d d u u R o R a a a a s M a d R u a o a ç n u s Taras Carmo d o s C o m r a C o d a u R a A s R . d F a n q u o s D o u r a d r r e e i r o s R u a U r e s A D Santini Chiado A P R u a d u A Baixa/ Chiado u g s o t s S a a R p u a a t e I i v r e o n s s Travellers House a C a d u R o a e i ç c n o R A T A R u a d o C r u c i fi x o R u a N o v a d o A l m a d a d u R a a e S o C o a r m e s s a d Brown’s Boutique Hotel v Tr a Santini Chiado Benard Brasileira R u a d R u a R u a d o O o C r u A n c h c i u i e fi x t a o r o Rua Capelo u a N o v a d o A l m a d CHIADO a R u a Chapitô o a ç à mesa n u s d a l e n a a A s R . d e r o i Brown’s Boutique s Hotel o s C r r e e i r o s R u a A R u u a d g u s o t s S a R u a d o O u r o t e i r o s a Museu Antoniano p a a i r a d a P a d . R Travellers c a R o u o J e i ç u li a House a C a d o n o Conserváira de Lisboa Museu do Design e da Moda Igreja da Conceição Velha r o m e o C o R o o R o s r o m e o C c i o Café Martinho da Arcada a d R. DA ALFÂNDEGA u Pousada de Lisboa R Rua dos Bacalhoeiros c i o Café Martinho da Arcada Castelo de São Jorge São Cristóvão Hello Lisbon Castelo Apartaments Castelo de São Jorge Hello Lisbon Castelo Apartaments R u a d o S R u a d o S alv a d or alv a d or Museu de Artes ALFAMA Decorativas Museu de Artes Decorativas BAIXA ALFAMA d u R a a R u R u a d a o d o s D s F a n M a d a l e n o u r a d q a u Largo dos Lóios i o r e Chapitô à mesa Miradouro de Santa Luzia R. das Dam as Largo dos Lóios R . de Santiago Rua de Sao Mamede R. das Pedras Negras Coistas com História Tasca de Sé U r e s T P R A A A D Rua de Sao Mamede R. das Pedras Negras A R. da Saudade A Arte da Terra Tasca de Sé Museu Antoniano Museu do Teatro Romano R. das Dam as R . de Santiago Miradouro de Santa Luzia R. da Saudade A Arte da Terra Memmo Alfama Coistas com História Memmo Alfama Igreja de u li a de Lisboa a d Sé Santo António C r uzes da Sé o Conserváira Casa de Lisboa dos Bicos e S o J u R a Rua do Barao Sé Santo António R. de Sao Joao da Praça Igreja de de Lisboa a i r a d a P a d . R Rua dos Bacalhoeiros Pois Café C r uzes da Sé Igreja de São Casa João da Praça dos Bicos É M S D E S A N T A R Loja dos Descobrimentos Igreja da Conceição Velha Loja dos R . D O S C A I Descobrimentos R. DA ALFÂNDEGA Museu do Teatro Romano Rua do Barao R. de Sao Joao da Praça Igreja de São João da Praça É S D E S A N T A R M Pois Café R . D O S C A I Arco da Rua Augusta P r a ç a d o C o m é r c i o Câmara Municipal de Lisboa Praça do Comércio P r a ç a Dom Joao III d o C o m é r c i o Museu de Cerveja Lisboa Story Centre Arco da Rua Augusta Museu de Cerveja Lisboa Story Centre Praça do Comércio Dom Joao III Terreiro do Paço Terreiro do Paço Museu do Design e da Moda R u a S e r p a i t P o n a d u Pousada de Lisboa de Arte Museu Nacional R Contemporânea Câmara Municipal do Chiado de Lisboa E N A L S R U A D O A R Avenida da Ribeira das Naus Avenida da Ribeira das Naus Cais das Colunas Cais das Colunas Terreiro do Paço Terreiro do Paço Cais do Sodré R i o T e j o ( T a g ) R i o T e j o ( T a g ) Lizbona Bairro Alto, Chiado i Baixa Lizbona Bairro Alto, Chiado i Baixa 0 100 m 0 100 m Kup książkę Poleć książkę 112 a n o b z i L a x a B i i o d a h C i , o t l A o r r i a B Kolejki-windy Lizbony W Lizbonie działają słynne elevadores (windy): Elevador da Glória, Elevador da Bica, Lavra i Santa Justa (w 2002 r. te cztery windy zostały wpisane na listę Narodowych Zabytków Portugalii) oraz od 2013 r. Elevador Baixa-Castelo łącząca dzielnicę Baixa z zamkiem św. Jerzego, a od 2015 r. Elevador de San- ta Luzia, która połączyła Miradouro de Santa Luzia z Rua Norberto de Araújo na Alfamie. Trzy pierwsze wymienione windy przypominają kolejkę na Gubałówkę, czwarta – typową windę. Dla Lizbończyków stanowią tylko jeden ze środków transportu, dla turystów natomiast sporą atrakcję. Ulice starego mia- sta w Lizbonie są tak strome i wąskie, że już pod koniec XIX w. wymyślono windy, które miały ułatwić życie mieszkańców zmuszonych do codziennej „wspinaczki” do domu. Elevador da Lavra została uruchomiona jako pierwsza, 19 kwietnia 1884 r. Łączy Largo da Anunciada i Tra- vessa do Forno do Torel (po prawej stronie od Avenida da Liberdade). Bica, na której otwarcie 28 czerw- ca 1890 r. zgromadziła się cała Lizbona, na początku działała zasilana wodą. Po kilku latach zaczęto wyko- rzystywać silnik parowy. W 1912 r. rozpoczęto testy sprawdzające nowy system elektryczny. Podczas prac miał jednak miejsce nieszczęśliwy wypadek, który unieruchomił Bicę na kolejne lata – w jednym z wa- gonów zepsuły się hamulce i zjechał on z góry Bairro Alto, roztrzaskując się na dolnej stacji przy Rua São Paulo. W latach 30. pomalowana na żółto Bica, już w nowym systemie wykorzystującym stację zasilającą, wspięła się z powrotem na lizbońskie wzgórze, aby służyć mieszkańcom do dziś. Największe uroczysto- ści towarzyszyły otwarciu Elevador da Glória łączącego Avenida da Liberdade z Bairro Alto. 24 grudnia 1885 r. festa z fajerwerkami i śpiewem trwała do rana. Lizbończykom podobały się oryginalnie wykonane wagony: drewniane, dwupiętrowe, z rzędem ławek na obu poziomach. Na górny pokład wagonika pro- wadziły kręcone schody, umieszczone z tyłu kolejki. Współcześnie Elevador da Glória jest jednopiętrowa, jej tylnej części często chwytają się dzieci, fundując sobie darmową przejeżdżę i niezapomnianą zabawę. Sąsiednią Baixę, która najbardziej ucier- piała w  katastrofie z  1755  r., wybudowa- no od nowa. Pombal stworzył dzielnicę w kształcie prostokąta, o symetrycznych ulicach. W trakcie odbudowy posługiwano się jednym z pierwszych na świecie syste- mów będących w stanie zweryfikować, czy budynki wytrzymają kolejne trzęsienie zie- mi. Współcześnie wiele kamienic Baixy stoi pustych – podobnie jak w Wenecji, miesz- kańcy uciekają w rejony miasta, gdzie można żyć bardziej komfortowo. Od 2004 r. dziel- nica kandyduje do Listy Światowego Dzie- dzictwa UNESCO. Do Bairro Alto warto wybrać się rano, kiedy z okien budynków pokrytych azule­ jos wyglądają portugalskie babcie, a ostat- ni goście klubów wracają właśnie do domu. Dzielnica ta sprzyja włóczędze i  obser- wacji codziennego życia Lizbony. Spa- cer po Bairro Alto wymaga jednak dobrej Kup książkę kondycji – ulice prowadzą bowiem na prze- mian w górę i w dół. Miradouro de São Pedro de Alcântara Dobrym miejscem na odpoczynek jest punkt widokowy św. Piotra z Alkanta- ry (Miradouro de São Pedro de Alcântara), znajdujący się przy windzie Gloria (Elevador da Glória, Praça dos Restauradores, Bairro Alto; ) pn.–czw. 7.00–23.55, pt. 7.00–00.25, sb. 8.30–00.25, nd. 9.00–23.55; bilet kupiony w windzie: 3,60 EUR/dwa przejazdy, z kar- tą Viva Viagem/7 Colinas od 1,25 EUR/prze- jazd), kolejce łączącej Avenida da Liberdade i Bairro Alto. Z miradouro rozciąga się prze- piękny widok na wschodnią część Lizbony. Na balustradzie widnieje mapa panoramy wykonana z azulejos, która pomaga w iden- tyfikacji obiektów na horyzoncie. Na gór- nym tarasie punktu widokowego znajdu- je się pomnik Eduarda Coelho – fundatora Poleć książkę 113 a n o b z i L a x a B i i o d a h C i , o t l A o r r i a B dziennika „Diário de Notícias” – odsłonięty w 1904 r., autorstwa rzeźbiarza Costy Motty oraz architekta Álvara Augusta Machado. Miradouro de Santa Catarina Popularnym miejscem spotkań Lizbończy- ków jest punkt widokowy św. Katarzyny (Miradouro de Santa Catarina) w dolnej czę- ści Bairro Alto. Zdaniem niektórych to naj- piękniejsze miejsce, z którego można podzi- wiać zachód słońca nad Tagiem. Dla innych miradouro jest idealnym przystankiem na popołudniową kawę. Na skwerze „tarasu” znajduje się pomnik… potwora Adamasto- ra, mitycznej postaci, z którą wg Camõesa mieli walczyć żeglarze podróżujący do Indii. Potwór – „mąż pleczysty, krzepki, ogrom- ny, niekształtny, ponury, o twarzy mrocznej i brodzie nieczystej” (Luís Vaz de Camões, Luzytanie) zsyłał na bohaterów sztormy i burze, nie pozwalając im płynąć dalej niż do Przylądka Dobrej Nadziei, pierwotnie nazwanego przez Bartolomeu Diaza Cabo das Tormentas – „Przylądkiem Burz”. Cais do Sodré Z okolic punktu widokowego św. Katarzy- ny można udać się bezpośrednio w stronę Chiado lub zjechać kolejką-windą Bica Licytacja ryb w Cais do Sodré Jeszcze w latach 70. XX w. w dzielnicy Cais do So- dré odbywały się lota do peixe (licytacje ryb): „Bły- skawicznie, niedostrzegalnymi dla laika gestami, kupcy nabywają od rybaków kolejne porcje ryb, których ceny wywołuje monotonnym głosem człowiek prowadzący tę licytację. Wkrótce cały towar jest rozdysponowany”, pisali 40 lat temu Janina Pałęcka i Oskar Sobański, polscy autorzy książki Porto, sardynka i fado: kuchnia portugal­ ska (Warszawa 1990). W głównych portach kra- ju do tej pory funkcjonują takie licytacje, jednak- że współcześnie dotyczą tylko hurtowników. Kup książkę (Elevador da Bica, Rua de São Paulo (Rua Duarte Belo), Largo de Calhariz; ) pn.–sb. 7.00–21.00, nd. i św. 9.00–21.00; bilet kupiony w windzie: 3,60 EUR/dwa przejazdy, z kar- tą Viva Viagem/7 Colinas od 1,25 EUR/prze- jazd) do Cais do Sodré – dzielnicy, która od lat 80. XX w. całkowicie zmieniła swe oblicze. Jeszcze 20 lat temu była miejscem spotkań prostytutek, marynarzy i  wszel- kich typów spod ciemnej gwiazdy. Dzisiaj mieszczą się tu m.in. stacje metra, pociągu i promu, obsługujących przedmieścia i dru- gi brzeg Tagu. Praça Luis de Camões Plac dzielący Bairro Alto i Chiado jest popu- larnym miejscem spotkań o randze podob- nej do pomnika Adama Mickiewicza na ryn- ku w Krakowie. Stamtąd też można wyru- szyć zabytkowym tramwajem nr 28 w kie- runku Baixy i Alfamy (przystanek, idąc od Rua do Alecrim, znajduje się po lewej stro- nie placu). Largo do Chiado Literackim zaułkiem Lizbony jest Largo do Chiado – plac w centrum dzielnicy. Jego nazwa wiąże się z  XVI-wiecznym poetą Antóniem Ribeiro, który mieszkał w tych okolicach. Wedle legendy włóczył się on po ulicach, deklamując swoje wiersze. Miesz- kańcy nazywali go Chiado, bowiem niezwy- kle często trzeba było go uciszać: „szszsz…”. Przy Largo do Chiado znajduje się pomnik poety, wzniesiony w 1925 r. Brasileira Kawiarnia Brasileira (A Brasileira, Rua Gar- rett 120; ) codz. 8.00–2.00) powstała 19 listo- pada 1905 r. i była początkowo sklepem ofe- rującym produkty sprowadzane z Brazylii. Z czasem przed wejściem ustawiono stoli- ki, a dekoracją wnętrza zajęli się stali bywal- cy kawiarni, dziś znani malarze portugalscy, Poleć książkę 114 a n o b z i L a x a B i i o d a h C i , o t l A o r r i a B Winda Santa Justa m o c . k c o t s r e t t u h S l | s o c n a h C © tacy jak Almada Negreiros, Eduardo Viana, Bernardo Marquês czy Stuart Carvalhais. W latach 60. kolekcja stała się tak cenna, że zdecydowano się na jej przeniesienie do Narodowego Muzeum Sztuki Współcze- snej Chiado. Przy stoliku legendarnej kawiarni umiesz- czono posąg Fernanda Pessoi, najwybit- niejszego poety portugalskiego XX w. Sta- tua z brązu, której autorem jest Lagoa Hen- riques, powstała w 1988 r. Stanowi symbo- liczną pamiątkę, choć ulubioną kawiarnią Pessoi była Martinho da Arcada przy Pra- ça do Comércio. Museu Nacional de Arte Contemporânea do Chiado W Narodowym Muzeum Sztuki Współ- czesnej Chiado (Museu Nacional de Arte Contemporânea do Chiado  – Rua Serpa Pinto 4; @  www.museuartecontempo- ranea.pt; ) wt.–nd. 10.00–18.00; wstęp: 4 EUR, ulg. 2 EUR; pierwsza nd. każdego miesiąca bezpł.) stała kolekcja prezentuje przede wszystkim dzieła artystów portugal- skich z okresu 1850–1950, a także francuską Kup książkę rzeźbę XIX  w.,  m.in. Wiek brązu Augusta Rodina. Wystawy czasowe zmieniają się co ok. 3 miesiące. Muzeum aktualnie znajdu- je się w średniowiecznym budynku klasz- tornym Convento São Francisco. Na tara- sie muzeum mieści się mała, sympatyczna kawiarnia, w której bywają głównie studen- ci Akademii Sztuk Pięknych. Teatro Nacional de São Carlos Wracając do głównej ulicy Chiado – Rua Gar- ret – przechodzi się obok Teatru Narodo- wego św. Karola (Teatro Nacional de São Carlos – Rua Serpa Pinto 9; @ www.tnsc.pt; ) pn.–pt. 10.30–18.30, sb.–nd. 10.30–16.30; wstęp: 3,50 EUR). W 1792 r. otwarto Operę Narodową São Carlos, by zastąpić komplet- nie zniszczony przez trzęsienie ziemi budy- nek Ópera do Tejo. Opera La ballerina amante Domenica Cimarosa uroczyście zainauguro- wała jego działalność. Fasada teatru zaprojek- towana została w stylu neoklasycystycznym. Scena główna jest synonimem elegancji. Aż do schyłku monarchii w  Portugalii Teatro de São Carlos nazywany był „Operą Włoską”, ponieważ występowały tu głównie Poleć książkę Autorzy przewodnika: Krzysztof Gierak, Frederico Kuhl de Oliveira, Anna Pamuła Aktualizacja: Krzysztof Gierak Redaktor prowadzący: Aurelia Hołubowska Redakcja: Sandra Trela, Aurelia Hołubowska Zdjęcia na okładkach: Winda w Lizbonie; © begemot | Depositphotos.com Projekt okładki: Jan Paluch Opracowanie kartograficzne: DAKA – Studio Graficzne Źródło pochodzenia danych kartograficznych: © OpenStreetMap contributors; www.opendatacommons.org/licenses/odbl Fotoedycja: Dawid Kwoka Skład: DAKA – Studio Graficzne Projekt okładki: hotmedia Jan Paluch Koncepcja graficzna serii: Dawid Kwoka, Wydawnictwo Bezdroża Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autorzy oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autorzy oraz wydawnictwo Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel.: 32 2309863 e-mail: redakcja@bezdroza.pl Księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: http://bezdroza.pl/user/opinie/?bepof2 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydanie II ISBN: 978-83-283-2224-0 Copyright © Helion, 2016 Kup książkę Poleć książkę
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Portugalia. W rytmie fado. Wydanie 2
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: