Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00410 007494 11260812 na godz. na dobę w sumie
Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym - ebook/pdf
Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-3568-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Monografia stanowi kompleksowe opracowanie problematyki dotyczącej postanowień administracyjnych. Autor scharakteryzował poszczególne elementy konstrukcyjne postanowienia administracyjnego, zwłaszcza zakres podmiotowy i przedmiotowy tej czynności procesowej orzeczniczej, poruszył problemy doręczania (ogłaszania) postanowień, ich skuteczności i wykonalności, a także sięgnął do zagadnień weryfikacji instancyjnej i pozainstancyjnej postanowień administracyjnych. W publikacji uwzględniono również nowe konstrukcje procesowe, m.in. omówione zostały regulacje dotyczące odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, umorzenia postępowania incydentalnego, zażalenia na przewlekle prowadzenie postępowania oraz uzupełnienia rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym. Książka przeznaczona jest dla przedstawicieli teorii i praktyki prawa oraz postępowania administracyjnego, w szczególności dla sędziów, adwokatów, radców prawnych, urzędników oraz legislatorów administracyjnych. Powinna zainteresować także studentów wydziałów prawa i administracji.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

POSTANOWIENIE ADMINISTRACYJNE W OGÓLNYM POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM Grzegorz Łaszczyca Warszawa 2011 Stan prawny na 1 lipca 2011 r. Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Joanna Maź Opracowanie redakcyjne JustLuk Łamanie Wolters Kluwer Polska Układ typografi czny Marta Baranowska © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2011 ISBN 978-83-264-1523-4 ISSN 1897-4392 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Istnieją sfery, w których „rozstrzyganie” jest bezprzedmiotowe. Agnieszce i Ignasiowi Spis treści Wykaz skrótów / 23 Wstęp / 27 Rozdział 1 Istota postanowienia administracyjnego / 31 1.1. Rozstrzygnięcia niemerytoryczne w ogólnym postępowaniu administracyjnym / 31 1.2. Czynności procesowe orzecznicze a czynności procesowe techniczne i działania pozaprocesowe organu administracji publicznej / 35 1.3. Ewolucja rozwiązań prawnych w zakresie postanowień administracyjnych / 40 1.3.1. Decyzja incydentalna w przepisach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnym / 40 1.3.2. Modyfikacja koncepcji postanowienia w przepisach k.p.a. / 42 1.4. Zakres regulacji prawnej postanowień administracyjnych / 44 1.4.1. Uwagi ogólne / 44 1.4.2. Ogólne aspekty odpowiedniego stosowania przepisów prawa / 46 1.4.3. Rezultaty odpowiedniego stosowania do postanowień określonych przepisów k.p.a. / 49 1.5. Charakter prawny postanowienia administracyjnego / 53 1.5.1. Uwagi ogólne / 53 1.5.2. Postanowienie jako czynność procesowa podmiotu administrującego / 55 7 Spis treści 1.5.3. 1.5.4. 1.5.5. 1.5.6. 1.5.7. 1.5.8. 1.5.9. Postanowienie jako czynność procesowa władcza / 57 Postanowienie jako czynność procesowa orzecznicza / 59 Postanowienie jako czynność procesowa formalna i ekspresywna / 60 Postanowienie jako czynność procesowa nieodwołalna / 62 Postanowienie jako czynność następcza (końcowa) w określonej grupie czynności (w postępowaniu o charakterze szczególnym, wpadkowym) / 64 Postanowienie jako czynność procesowa pomocnicza / 65 Postanowienie jako czynność procesowa powtarzalna / 67 1.6. Podstawa prawna postanowienia administracyjnego / 68 1.7. Pojęcie postanowienia administracyjnego / 72 Rozdział 2 Klasyfikacja postanowień administracyjnych / 73 2.1. Uwagi ogólne / 73 2.2. Kryterium charakteru rozstrzyganej kwestii / 73 2.3. Kryterium skutku zakończenia postępowania administracyjnego / 81 2.4. Kryterium zdeterminowania postanowienia przez podstawę prawną / 86 2.5. Kryterium stopnia związania treści postanowienia normą prawną / 89 2.6. Kryterium dopuszczalności zaskarżenia postanowienia zwykłym środkiem prawnym / 92 2.7. Kryterium uwzględnienia żądań strony lub innego uczestnika postępowania / 98 2.8. Kryterium inicjatywy zmierzającej do wydania postanowienia administracyjnego / 99 2.9. Kryterium etapu procesowego wydania postanowienia 2.10. Kryterium całościowego lub częściowego rozstrzygnięcia administracyjnego / 101 określonej kwestii / 104 8 2.11. Inne kryteria klasyfikacyjne / 105 Spis treści Rozdział 3 Zakres podmiotowy postanowień administracyjnych / 106 3.1. Uwagi ogólne / 106 3.2. Podmiot zdolny do wydania postanowienia administracyjnego / 107 3.2.1. Organ administracji publicznej / 108 3.2.2. Inny administrujący podmiot procesowy / 110 3.2.2.1. Bezpośredni przełożony pracownika / 110 3.2.2.2. Przewodniczący organu kolegialnego lub organu wyższego stopnia / 111 3.2.2.3. Kierujący rozprawą / 113 3.3. Adresat postanowienia administracyjnego / 116 3.3.1. Uwagi ogólne / 116 3.3.2. Organ administracji publicznej i pracownicy organu (członkowie organu kolegialnego) / 117 Strona postępowania administracyjnego / 119 Podmioty na prawach strony / 125 3.3.3. 3.3.4. 3.3.5. Uczestnicy postępowania administracyjnego / 128 3.3.5.1. Uwagi ogólne / 128 3.3.5.2. Osoby zainteresowane / 129 3.3.5.3. Osoby uczestniczące w określonych czynnościach procesowych ze względu na swoje właściwości / 133 3.3.5.4. Podmioty uczestniczące w określonych czynnościach procesowych ze względu na swoje zadania / 135 Rozdział 4 Zakres przedmiotowy postanowień administracyjnych / 137 4.1. „Kwestia” jako przedmiot rozstrzygnięcia / 137 4.2. Postanowienia rozstrzygające kwestie wyłączenia od udziału w postępowaniu oraz wyznaczenia do prowadzenia sprawy bądź załatwienia sprawy / 141 4.2.1. Postanowienie w kwestii wyłączenia pracownika (art. 24 § 1 i 3 k.p.a.) / 141 9 Spis treści 4.2.2. 4.2.3. 4.2.4. 4.2.5. 4.2.6. 4.2.7. Postanowienie w kwestii wyłączenia członka organu kolegialnego (art. 27 § 1 k.p.a.) / 145 Postanowienie w kwestii wyłączenia biegłego (art. 84 § 2 zdanie pierwsze k.p.a.) / 146 Postanowienie o wyznaczeniu innego (nowego) pracownika, w miejsce wyłączonego, do prowadzenia sprawy (art. 26 § 1 k.p.a.) / 148 Postanowienie organu wyższego stopnia o wyznaczeniu do załatwienia sprawy innego podległego sobie organu (art. 26 § 2 zdanie drugie k.p.a.) / 149 Postanowienie Prezesa Rady Ministrów o wyznaczeniu organu właściwego do załatwienia sprawy (art. 26 § 2 zdanie trzecie k.p.a.) oraz postanowienie ministra właściwego do spraw administracji publicznej o wyznaczeniu do załatwienia sprawy innego samorządowego kolegium odwoławczego (art. 27 § 3 k.p.a.) / 151 Postanowienie o wyznaczeniu organu właściwego do przeprowadzenia czynności etapu rozpoznawczego wznowionego postępowania administracyjnego (art. 150 § 2 k.p.a.) / 153 4.3. Postanowienia rozstrzygające kwestie udziału organizacji 4.3.2. społecznej w postępowaniu administracyjnym / 155 Postanowienie w kwestii wszczęcia z urzędu 4.3.1. postępowania administracyjnego na żądanie organizacji społecznej (art. 31 § 2 k.p.a.) / 155 Postanowienie w kwestii dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym (art. 31 § 2 k.p.a.) / 156 Postanowienie w kwestii wyrażenia zgody na przedstawienie organowi administracji publicznej przez organizację społeczną swojego poglądu w sprawie (art. 31 § 5 k.p.a.) / 160 4.3.3. 4.4. Postanowienie o wyznaczeniu przez organ administracji publicznej przedstawiciela dla osoby nieobecnej (art. 34 § 2 k.p.a.) / 162 10 Spis treści 4.5. Postanowienia rozstrzygające kwestie załatwiania sprawy w terminie / 165 4.5.1. 4.5.2. Postanowienie o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.) / 165 Postanowienie rozstrzygające kwestię zażalenia (wezwania do usunięcia naruszenia prawa) na niezałatwienie sprawy w terminie lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 37 § 2 k.p.a.) / 167 4.6. Postanowienie o odmowie doręczania stronie (innemu uczestnikowi postępowania) pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 391 § 1 k.p.a.) / 173 4.7. Postanowienie rozstrzygające kwestię przywrócenia terminu / 175 4.8. Postanowienia rozstrzygające kwestie zwrotu podań / 179 4.8.1. 4.8.2. 4.8.3. Postanowienie o zwrocie podania wnoszącemu ze względu na niemożność ustalenia organu właściwego (art. 66 § 3 k.p.a.) / 179 Postanowienie o zwrocie podania wnoszącemu ze względu na właściwość sądu powszechnego (art. 66 § 3 k.p.a.) / 181 Postanowienie w kwestii zwrotu stronie podania ze względu na nieuiszczenie w terminie należności tytułem opłat i kosztów postępowania (art. 261 § 2 k.p.a.) / 184 4.9. Postanowienia rozstrzygające kwestie wszczęcia 4.9.2. postępowania administracyjnego (w trybie głównym i nadzwyczajnym) / 187 4.9.1. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 61a k.p.a.) / 187 Postanowienie w kwestii wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 1 i 3 k.p.a.) / 191 4.10. Postanowienia rozstrzygające kwestie akt sprawy / 195 4.10.1. Postanowienie o odmowie umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy (art. 74 § 2 k.p.a.) / 195 4.10.2. Postanowienie o odmowie sporządzania notatek, kopii i odpisów z akt sprawy (art. 74 § 2 k.p.a.) / 196 11 Spis treści 4.10.3. Postanowienie o odmowie uwierzytelnienia sporządzonych przez stronę kopii i odpisów z akt sprawy (art. 74 § 2 k.p.a.) / 196 4.10.4. Postanowienie o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy (art. 74 § 2 k.p.a.) / 196 4.10.5. Postanowienie w kwestii odtworzenia akt sprawy administracyjnej / 200 4.11. Postanowienia rozstrzygające kwestie środków dowodowych, toku i form postępowania wyjaśniającego / 203 4.11.1. Postanowienie o zwróceniu się do innego organu o udzielenie pomocy prawnej (art. 52 k.p.a.) / 203 4.11.2. Postanowienie w kwestii zezwolenia na dołączenie do protokołu zeznania na piśmie, podpisanego przez zeznającego, oraz innych dokumentów mających znaczenie dla sprawy (art. 70 k.p.a.) / 205 4.11.3. Postanowienie rozstrzygające kwestię przeprowadzenia dowodu (art. 77 § 2 k.p.a.) / 207 4.11.4. Postanowienie organu kolegialnego o zleceniu przeprowadzenia postępowania dowodowego lub jego części jednemu z pracowników organu (art. 87 k.p.a.) / 210 4.11.5. Postanowienie o ukaraniu grzywną za niestawiennictwo bez uzasadnionej przyczyny w charakterze świadka lub biegłego, mimo prawidłowego wezwania albo za bezzasadną odmowę złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej (art. 88 § 1 k.p.a.) / 212 4.11.6. Postanowienie w kwestii zwolnienia od kary grzywny (art. 88 § 2 k.p.a.) / 214 4.11.7. Postanowienie w kwestii wyznaczenia rozprawy 4.11.8. Postanowienie w kwestii odroczenia rozprawy (art. 89 k.p.a.) / 216 (art. 94 § 2 k.p.a.) / 218 12 Spis treści 4.11.9. Postanowienie o wydaleniu z miejsca rozprawy przez kierującego rozprawą (art. 96 k.p.a.) / 219 4.11.10. Postanowienie o ukaraniu grzywną za niewłaściwe zachowanie się w czasie rozprawy (art. 96 k.p.a.) / 219 4.12. Postanowienia rozstrzygające kwestie przerw toku postępowania administracyjnego / 222 4.12.1. Postanowienie w kwestii zawieszenia postępowania administracyjnego (art. 101 § 3 k.p.a.) / 222 4.12.2. Postanowienie o odmowie fakultatywnego umorzenia postępowania administracyjnego (art. 105 § 2 k.p.a.) / 228 4.13. Postanowienia w kwestii współdziałania organów przy wydawaniu decyzji administracyjnej / 231 4.13.1. Postanowienie organu załatwiającego sprawę o zwróceniu się do innego organu o zajęcie stanowiska (art. 106 § 2 k.p.a.) / 231 4.13.2. Postanowienie organu współdziałającego w kwestii zajęcia stanowiska (art. 106 § 5 k.p.a.) / 233 4.14. Postanowienia rozstrzygające kwestie złożenia przez stronę zabezpieczenia w postępowaniu administracyjnym / 239 4.14.1. Postanowienie o uzależnieniu załatwienia sprawy od złożenia stosownego zabezpieczenia w związku z wystąpieniem zagadnienia wstępnego (art. 100 § 3 k.p.a.) / 239 4.14.2. Postanowienie o zażądaniu od strony stosownego zabezpieczenia w przypadku nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 108 § 1 zdanie drugie k.p.a.) / 242 4.14.3. Postanowienie w kwestii uchylenia zabezpieczenia (art. 100 § 3 i art. 108 § 1 k.p.a.) / 244 4.15. Postanowienia rozstrzygające kwestie wykonalności decyzji lub postanowienia / 246 4.15.1. Postanowienie w kwestii nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 108 § 2 k.p.a.) / 246 13 Spis treści 4.15.2. Postanowienie w kwestii wstrzymania wykonania decyzji lub postanowienia przed rozpatrzeniem prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia (art. 60 k.p.a.) / 251 4.15.3. Postanowienie organu odwoławczego w kwestii wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji (art. 135 k.p.a.) / 253 4.15.4. Postanowienie w kwestii wstrzymania wykonania postanowienia, na które wniesiono zażalenie (art. 143 k.p.a.) / 255 4.15.5. Postanowienia rozstrzygające kwestie wstrzymania wykonania decyzji (odpowiednio postanowienia – art. 126 k.p.a.) w związku z trybem wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną (art. 152 k.p.a.) oraz trybem stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (art. 159 k.p.a.) / 257 4.15.6. Postanowienie w kwestii wstrzymania wykonania decyzji lub postanowienia w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 61 p.p.s.a.) / 261 4.16. Postanowienia rozstrzygające kwestie rektyfikacji decyzji lub postanowienia / 264 4.16.1. Postanowienie w kwestii uzupełnienia decyzji lub postanowienia co do rozstrzygnięcia (art. 111 k.p.a. – także w związku z art. 126 k.p.a.) / 264 4.16.2. Postanowienie w kwestii uzupełnienia decyzji lub postanowienia co do klauzuli zaskarżalności (art. 111 k.p.a. – także w związku z art. 126 k.p.a.) / 268 4.16.3. Postanowienie w kwestii sprostowania zamieszczonej w decyzji lub postanowieniu klauzuli zaskarżalności (art. 111 § 1 in fine, art. 111 § 1a – także w związku z art. 126 k.p.a.) / 269 4.16.4. Postanowienie w kwestii sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez organ decyzjach lub postanowieniach (art. 113 § 1 i 3 k.p.a. – także w związku z art. 126 k.p.a.) / 272 14 Spis treści 4.16.5. Postanowienie w kwestii wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji lub postanowienia (art. 113 § 3 k.p.a. – także w związku z art. 126 k.p.a.) / 276 4.17. Postanowienia rozstrzygające kwestie zawarcia ugody administracyjnej / 280 4.17.1. Postanowienie w kwestii odroczenia wydania decyzji i wyznaczenia stronom terminu do zawarcia ugody (art. 116 § 1 k.p.a.) / 280 4.17.2. Postanowienie o zatwierdzeniu bądź odmowie zatwierdzenia ugody (art. 119 § 1 k.p.a.) / 283 4.18. Postanowienia rozstrzygające kwestie toku i czynności postępowania odwoławczego, zażaleniowego oraz uruchomionego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy / 287 4.18.1. Postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania (art. 134 k.p.a.), zażalenia (art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.) bądź wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub kwestii (art. 134 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. – także w związku z art. 144 k.p.a.) / 287 4.18.2. Postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.), zażalenia (art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.), wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub kwestii (art. 134 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. – także w związku z art. 144 k.p.a.) / 291 4.18.3. Postanowienie o zleceniu organowi, który wydał decyzję lub postanowienie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego (art. 136 k.p.a. – także w związku z art. 144 k.p.a.) / 293 4.18.4. Postanowienie organu odwoławczego (zażaleniowego) o odmowie uwzględnienia cofnięcia odwołania (art. 137 k.p.a.), zażalenia (art. 137 w zw. z art. 144 k.p.a.) lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub kwestii (art. 137 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. – także w związku z art. 144 k.p.a.) / 295 15 Spis treści 4.19. Postanowienia rozstrzygające kwestie opłat i kosztów postępowania / 297 4.19.1. Postanowienie o zażądaniu od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania (art. 262 § 2 k.p.a.) / 297 4.19.2. Postanowienie w kwestii kosztów postępowania (art. 264 k.p.a.) / 299 4.19.3. Postanowienie w kwestii zwolnienia strony od ponoszenia opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania (art. 267 k.p.a.) / 302 Rozdział 5 Zagadnienia postępowania incydentalnego w ogólnym postępowaniu administracyjnym / 306 5.1. Istota administracyjnego postępowania incydentalnego / 306 5.2. Problem milczenia organu procesowego w kwestii rozstrzyganej w formie postanowienia administracyjnego / 312 5.3. Przerwanie toku postępowania incydentalnego / 318 5.3.1. Uwagi ogólne / 318 5.3.2. Zawieszenie postępowania incydentalnego / 320 5.3.3. Umorzenie postępowania incydentalnego / 325 5.3.3.1. Istota umorzenia postępowania 5.3.3.2. Bezprzedmiotowość postępowania incydentalnego / 325 incydentalnego / 326 5.3.3.3. Podstawa fakultatywna umorzenia postępowania incydentalnego / 331 5.3.3.4. Forma rozstrzygnięcia kwestii umorzenia postępowania incydentalnego. Granice zaskarżalności rozstrzygnięcia / 333 Rozdział 6 Struktura postanowienia administracyjnego / 338 6.1. Uwagi ogólne / 338 6.2. Podstawowe składniki struktury prawnej postanowienia administracyjnego / 340 16 Spis treści 6.3. Dodatkowe składniki struktury prawnej postanowienia administracyjnego / 370 6.4. Układ wewnętrzny składników struktury prawnej postanowienia administracyjnego / 374 6.5. Skutki uchybień formy (struktury) postanowienia administracyjnego / 377 6.5.1. Uwagi ogólne / 377 6.5.2. 6.5.3. Wadliwość istotna formy postanowienia Postanowienie nieistniejące / 378 administracyjnego / 383 6.5.3.1. Uwagi ogólne / 383 6.5.3.2. Wadliwość istotna kwalifikowana formy postanowienia / 384 6.5.3.3. Wadliwość istotna niekwalifikowana formy postanowienia / 387 6.5.4. Wadliwość nieistotna postanowienia administracyjnego. Konstrukcja prawna instytucji rektyfikacji postanowienia administracyjnego / 388 6.5.4.1. Uwagi ogólne / 388 6.5.4.2. Wady nieistotne nazwane struktury 6.5.4.3. Wady nieistotne nienazwane struktury postanowienia / 389 postanowienia / 392 Rozdział 7 Doręczenie lub ogłoszenie postanowienia administracyjnego / 395 7.1. Uwagi ogólne / 395 7.2. Zakres podmiotowy i przedmiotowy obowiązku doręczenia lub ogłoszenia postanowień administracyjnych / 399 7.3. Doręczenie postanowienia administracyjnego na piśmie / 402 7.4. Doręczenie e-postanowienia za pomocą środków komunikacji elektronicznej / 406 7.5. Ustne ogłoszenie postanowienia administracyjnego / 409 17 Spis treści Rozdział 8 Skuteczność (skutki) i wykonalność (wykonanie) postanowienia administracyjnego / 416 8.1. Uwagi ogólne / 416 8.2. Skuteczność (skutki) postanowienia administracyjnego / 420 8.3. Wykonalność (wykonanie) postanowienia administracyjnego / 425 Rozdział 9 Weryfikacja instancyjna postanowień administracyjnych / 432 9.1. System weryfikacji postanowień administracyjnych – uwagi ogólne / 432 9.2. Zażalenie na postanowienie administracyjne / 435 9.2.1. Uwagi wprowadzające / 435 9.2.2. Zakres regulacji prawnej zażalenia / 437 9.2.3. Konstrukcja prawna zażalenia jako środka 9.2.4. 9.2.5. prawnego (środka zaskarżenia) / 442 Przedmiot zażalenia / 447 Podmioty uprawnione do wniesienia zażalenia / 449 9.2.6. Wymogi zażalenia / 453 9.2.7. Postępowanie zażaleniowe przed organem I instancji / 456 9.2.7.1. Uwagi ogólne / 456 9.2.7.2. Zawiadomienie o wniesieniu zażalenia / 456 9.2.7.3. Instytucja samokontroli w postępowaniu zażaleniowym / 458 9.2.7.4. Wstrzymanie wykonania postanowienia / 462 9.2.7.5. Przesłanie zażalenia wraz z aktami sprawy organowi zażaleniowemu / 462 Postępowanie zażaleniowe przed organem II instancji / 464 9.2.8.1. Postępowanie wstępne / 464 9.2.8.2. Postępowanie rozpoznawcze / 466 9.2.8. 18 Spis treści 9.2.8.3. Rozstrzygnięcie organu zażaleniowego / 470 9.3. Wniosek o ponowne rozpatrzenie kwestii / 485 9.4. Zarzuty procesowe w odwołaniu od decyzji / 489 Rozdział 10 Weryfikacja pozainstancyjna postanowień administracyjnych (nadzwyczajne tryby wzruszenia postanowień administracyjnych) / 492 10.1. Ewolucja rozwiązań prawnych pozainstancyjnej weryfikacji postanowień / 492 10.2. System weryfikacji pozainstancyjnej postanowień administracyjnych / 494 10.3. Wznowienie fragmentu postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem administracyjnym (wznowienie postępowania incydentalnego) / 499 10.3.1. Istota wznowienia administracyjnego postępowania incydentalnego / 499 10.3.2. Przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania w kwestii wznowienia postępowania incydentalnego zakończonego ostatecznym postanowieniem / 502 10.3.3. Podstawy wznowienia postępowania incydentalnego / 513 10.3.4. Tryb postępowania w kwestii wznowienia postępowania incydentalnego / 535 10.3.4.1. Uwagi ogólne / 535 10.3.4.2. Etap wstępny / 536 10.3.4.3. Etap rozpoznawczy / 539 10.3.4.4. Etap wydania rozstrzygnięcia / 541 10.3.5. Skutki uchylenia postanowienia w wyniku wznowienia postępowania incydentalnego / 547 10.4. Stwierdzenie nieważności postanowienia administracyjnego / 549 10.4.1. Istota stwierdzenia nieważności postanowienia administracyjnego / 549 19 Spis treści 10.4.2. Przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania w kwestii stwierdzenia nieważności postanowienia administracyjnego / 552 10.4.3. Podstawy (przyczyny) stwierdzenia nieważności postanowienia administracyjnego / 557 10.4.4. Tryb postępowania w kwestii stwierdzenia nieważności postanowienia / 576 10.4.4.1. Etap wszczęcia postępowania w kwestii stwierdzenia nieważności postanowienia (etap wstępny) / 576 10.4.4.2. Etap rozpoznawczy / 581 10.4.4.3. Etap rozstrzygający / 585 10.4.5. Skutki stwierdzenia nieważności postanowienia administracyjnego / 592 10.5. Autokontrola postanowienia zaskarżonego do sądu administracyjnego (art. 54 § 3 p.p.s.a.) / 594 10.5.1. Charakter prawny czynności procesowej autokontrolnej / 594 10.5.2. Przesłanki dopuszczalności czynności 10.5.3. Forma i charakter czynności procesowej autokontrolnej / 597 autokontrolnej / 604 10.5.4. Skutki czynności procesowej autokontrolnej uwzględnienia w całości skargi na postanowienie / 606 10.6. Skarga do sądu administracyjnego na postanowienie administracyjne / 607 10.6.1. Uwagi ogólne / 607 10.6.2. Granice sądowej kontroli postanowień wydawanych w ogólnym postępowaniu administracyjnym / 610 10.6.3. Legitymacja do wniesienia skargi na postanowienie administracyjne / 616 10.6.4. Przesłanki dopuszczalności skargi na postanowienie administracyjne / 619 10.6.5. Orzeczenie sądu administracyjnego w sprawie skargi na postanowienie / 627 20 Uwagi końcowe / 635 Wykaz literatury / 641 Spis treści 21 Wykaz skrótów k.c. Konstytucja k.p.a./ustawa procesowa k.p.c. k.p.k. k.s.h. nowelizacja z 1980 r. nowelizacja z 2010 r. Źródła prawa ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cy‐ wilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks po‐ stępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks po‐ stępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postę‐ powania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spó‐ łek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie usta‐ wy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 4, poz. 8) ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie usta‐ wy – Kodeks postępowania administracyjnego 23 Wykaz skrótów p.p.s.a. p.u.s.a. r.p.a. u.p.e.a. ustawa o informatyzacji ustawa o NSA oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed są‐ dami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 z późn. zm.) ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o po‐ stępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu admi‐ nistracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.) ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565 z późn. zm.) ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Są‐ dzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) Periodyki Acta Universitatis Lubliniensis AUL AUW Acta Universitatis Wratislaviensis Biul. Skarb. GAiPP GSP KPPubl. KSP Biuletyn Skarbowy Gazeta Administracji i Policji Państwowej Gdańskie Studia Prawnicze Kwartalnik Prawa Publicznego Krakowskie Studia Prawnicze M. Pod. Monitor Podatkowy M. Praw. Monitor Prawniczy NP Nowe Prawo 24 NZS OMT ONSA (ONSA WSA) OSNAPiUS OSNCK OSNCP (OSNC) OSP (OSPiKA) PiP PNUŚ POP PPiA PPP Prok. i Pr. Prz. Pod. PS RN RH UJ RPEiS Sam. Teryt. St. Iur. St. Pr.-Ek. ZNSA Wykaz skrótów Nowe Zeszyty Samorządowe Organizacja – Metody – Technika Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyj‐ nego (Orzecznictwo Naczelnego Sądu Admini‐ stracyjnego i wojewódzkich sądów administra‐ cyjnych) Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Admini‐ stracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna i Izba Karna Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (Orzecznic‐ two Sądu Najwyższego. Izba Cywilna) Orzecznictwo Sądów Polskich (Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych) Państwo i Prawo Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego Przegląd Orzecznictwa Podatkowego Przegląd Prawa i Administracji Przegląd Prawa Publicznego Prokuratura i Prawo Przegląd Podatkowy Przegląd Sądowy Rada Narodowa Rozprawy habilitacyjne Uniwersytetu Jagielloń‐ skiego Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny Samorząd Terytorialny Studia Iuridica Studia Prawno-Ekonomiczne Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyj‐ nego 25 Wykaz skrótów ZNUJ ZNUŁ Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego Inne Naczelny Sąd Administracyjny Najwyższy Trybunał Administracyjny NSA NTA WSA Wojewódzki Sąd Administracyjny 26 Wstęp 1. Regulacja polskiego postępowania administracyjnego ogólnego nie przyjęła koncepcji jednolitej konstrukcyjnie czynności procesowej orzeczniczej. Wyróżnia dwie postacie czynności o takim charakterze. Na ich wydzielenie, już w warstwie formalnej, wskazują w szczegól‐ ności: przyjęta terminologia, wyodrębnienie zespołów przepisów (roz‐ działów) w systematyce kodeksu postępowania administracyjnego oraz w zasadzie niewielki zakres wspólnej regulacji, odnoszącej się w części do elementów doniosłych, ale nie podstawowych, opartej po‐ nadto na zabiegu odpowiedniego stosowania przepisów (zaniechano tu techniki wyodrębnienia przepisów ogólnych o czynnościach proce‐ sowych orzeczniczych). W warstwie merytorycznej zróżnicowanie czynności orzeczniczych ustawa procesowa opiera m.in. na kryteriach: ich odmiennych funkcji, zakresu wykorzystania, zasad podejmowania, dopuszczalności i trybu kontroli. Postacią kodeksowej czynności procesowej orzeczniczej jest po‐ stanowienie administracyjne (dookreślenie „administracyjne”, niezna‐ ne językowi kodeksowemu – prawnemu – wydaje się konieczne z uwagi na przypadki używania w języku prawniczym pojęcia postanowienia w znaczeniu normy prawnej albo ich zespołu). Ustawa nadaje jej wy‐ miar czynności pomocniczej, służebnej w stosunku do czynności orzeczniczej zasadniczej (realizującej cel postępowania administracyj‐ nego), czyli decyzji administracyjnej. Nie chodzi tu jednak o służebność w ujęciu technicznym, lecz o postać istotnego działania wspierającego, wspomagającego, wykonywanego, co do zasady, w granicach admini‐ stracyjnego stosunku procesowego. Poprzez swoją funkcję rozstrzyga‐ jącą czynność ta w określony sposób determinuje osiągnięcie wskaza‐ nego celu postępowania administracyjnego. Znaczenie tej czynności orzeczniczej (podkreślane przez kolejne nowelizacje kodeksu postę‐ 27 Wstęp powania administracyjnego, rozszerzające zakres jej stosowania, w tym w sferach, które były do tej pory zastrzeżone dla formy decyzji admi‐ nistracyjnej) legło u podstaw wyboru przedmiotu badawczego. 2. Konstrukcję każdej czynności procesowej wyznaczają jej ele‐ menty składowe (ich zespół). Można je ujmować w znaczeniu wąskim bądź szerokim. Pierwsze z nich tworzą jej wymiar podstawowy (kształ‐ tują, wyrażają czynność procesową, zwłaszcza jej zakres, tkwią w jej naturze jako konieczne – zwykle przyjmują postać statyczną), drugie zaś określają ramy podejmowania czynności procesowej oraz zew‐ nętrznego jej funkcjonowania (skuteczności, dopuszczalności oraz gra‐ nic weryfikacji – wyznaczają aspekt dynamiki czynności). W odniesie‐ niu do czynności procesowej orzeczniczej już jej istota sprzeciwia się ograniczeniu zakresu badawczego tylko do jednej z tych sfer. Praca podejmuje zatem analizę elementów konstrukcyjnych postanowienia administracyjnego w szerokim rozumieniu. Obejmuje w szczególności zakres podmiotowy i przedmiotowy tej czynności orzeczniczej, określa wybrane aspekty procesowe jej podejmowania, przedstawia strukturę postanowienia, zagadnienie „uzewnętrzniania”, problemy skutecznoś‐ ci i wykonalności, a ponadto ukazuje podstawowe zasady i tryb jej we‐ ryfikacji (instancyjnej i pozainstancyjnej). 3. Zakres analizy postanowienia administracyjnego ograniczono zasadniczo do ram ogólnego postępowania administracyjnego, rozu‐ mianego jako określony w kodeksie postępowania administracyjnego tryb załatwiania spraw administracyjnych przez organy administracji publicznej, w formie decyzji administracyjnej1. Ze względu na szeroki i zróżnicowany zakres przedmiotowy, a także z uwagi na częściowo odmienną funkcję (realizacja głównego celu postępowania) praca nie podejmuje zagadnienia postanowień w postępowaniu egzekucyjnym w administracji2. W wąskim zakresie przedstawiono w pracy elementy postępowania sądowoadministracyjnego – wyłącznie w aspekcie skargi do sądu administracyjnego na postanowienie wydane w ogólnym po‐ stępowaniu administracyjnym. 1 Zob. J. Pokrzywnicki, Postępowanie administracyjne. Komentarz – Podręcznik, Warszawa 1948, s. 14; W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys sys‐ temu, Warszawa 1962, s. 10 i n.; Cz. Martysz (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 11. 2 Zagadnienie to podejmuje A. Skóra, Postanowienie w administracyjnym postępo‐ waniu egzekucyjnym (w:) System egzekucji administracyjnej, red. J. Niczyporuk, S. Fun‐ dowicz, J. Radwanowicz, Warszawa 2004, s. 258 i n. 28 Wstęp 4. Zasadniczym celem niniejszej pracy jest ocena prawidłowości kodeksowej konstrukcji czynności procesowej wydania postanowienia administracyjnego. Za kryteria (wyznaczniki) badania obowiązującej regulacji prawnej uznano w szczególności: realizację potrzeby funk‐ cjonowania względnie elastycznej, ale jednak ograniczonej formuły wykonywania (dopuszczalności) tej czynności, spójność elementów konstrukcyjnych postanowienia, wyrażonych normatywnie, z istotą (charakterem) czynności orzeczniczej oraz efektywność dopuszczal‐ nych instrumentów weryfikacji tej czynności, zarówno instancyjnych, jak i pozainstancyjnych. 5. W wymiarze podstawowym pracę oparto na metodzie dogma‐ tycznej, rozumianej jako działalność zmierzająca do ustalenia treści norm prawnych i zbadania ich związków, ujmowania ich w pewną ca‐ łość w celu wydobycia pewnych idei przewodnich czy zasad, które mo‐ gą ułatwić stosowanie prawa3. Jej wykorzystanie stwarza możliwość ustalenia konstrukcji prawnej postanowienia administracyjnego w ogólnym postępowaniu administracyjnym. Poza materiałem nor‐ matywnym analiza obejmuje także poglądy judykatury. Wykorzystano w niej dorobek nauki postępowania administracyjnego, a w ograni‐ czonym zakresie także osiągnięcia doktryny polskich postępowań są‐ dowych. W celu przedstawienia przeobrażeń w regulacji prawnej po‐ stanowienia administracyjnego oraz ich konsekwencji zastosowano w pracy metodę historyczną. 6. Praca uwzględnia stan prawny na dzień 1 lipca 2011 r. 3 M. Zimmermann, Nauka administracji i polskie prawo administracyjne, Poznań 1949, s. 31. 29 Rozdział 1 Istota postanowienia administracyjnego 1.1. Rozstrzygnięcia niemerytoryczne w ogólnym postępowaniu administracyjnym W katalogu czynności procesowych organu administracji publicz‐ nej podstawowe znaczenie odgrywają czynności rozstrzygające (decy‐ dujące), rozumiane jako uzyskujące walor rozstrzygnięcia administra‐ cyjnego. Ze względu na określone formuły kodeksowe („orzekanie należy do organu” – art. 21 § 1 pkt 1 k.p.a.; „organ odwoławczy (...) orzeka co do istoty sprawy” – art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.; „orzekanie (...) następuje w trybie administracyjnym” – art. 266 zdanie drugie k.p.a.) można je także nazwać czynnościami orzeczniczymi. Analiza przepi‐ sów kodeksu postępowania administracyjnego pozwala wyodrębnić dwie ich kategorie. Są nimi – w znaczeniu dynamicznym – czynność wydania decyzji administracyjnej oraz czynność wydania postanowie‐ nia administracyjnego. W ujęciu statycznym jest to akt administracyj‐ ny, odpowiednio w postaci decyzji administracyjnej lub postanowienia administracyjnego. Co do zasady, pojęcie rozstrzygnięcia prawodawca wiąże z wyda‐ niem decyzji administracyjnej. Tej postaci czynności orzeczniczej nad‐ aje znaczenie podstawowe. Podkreśla to w szczególności treść art. 1 pkt 1 k.p.a. („sprawy indywidualne rozstrzygane w drodze decyzji ad‐ ministracyjnej”) oraz art. 104 § 2 k.p.a. („decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty (...) albo w inny sposób kończą sprawę w danej instan‐ cji”). Pierwsza ze wskazanych norm traktuje formę decyzji admini‐ stracyjnej, przewidzianej dla rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, ja‐ ko jedną z konstytutywnych przesłanek stosowania przepisów k.p.a. w zakresie ogólnego postępowania administracyjnego; czyni ją jedno‐ 31 Rozdział 1. Istota postanowienia administracyjnego cześnie elementem pojęcia ogólnego postępowania administracyjnego. Z treści wskazanego art. 104 § 2 k.p.a. wynika, że decyzja administra‐ cyjna w postępowaniu administracyjnym może mieć charakter roz‐ strzygnięcia merytorycznego (rozstrzyga sprawę co do jej istoty) lub niemerytorycznego (w inny sposób kończy sprawę w danej instancji). Cechą pierwszej postaci decyzji jest jej podwójny skutek. Rozstrzyga bowiem co do istoty całą sprawę administracyjną lub jej część (sprawę administracyjną materialną lub sprawę administracyjną procesową4), a zatem decyzja taka wywołuje skutek zarówno materialnoprawny (us‐ tala sytuację prawną strony w zakresie konkretnych praw lub/i obo‐ wiązków), jak i procesowy (kończy sprawę w danej instancji)5. Można przyjąć – na podstawie całokształtu rozwiązań kodeksowych – że wy‐ danie decyzji merytorycznej jest podstawową zasadą ogólnego postę‐ powania administracyjnego; ze względu na formę rozstrzygnięcia spra‐ wy – jest jego celem. Zasadzie tej, kreującej obowiązek organu administracyjnego wydania w sprawie decyzji merytorycznej, odpo‐ wiada uprawnienie strony postępowania do żądania (oczekiwania) merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy stanowiącej przedmiot postę‐ powania6. Decyzja niemerytoryczna, zwana też pozamerytoryczną, sta‐ nowiąca wyjątek od powyższej zasady, określana jest z reguły dwoma wyznacznikami: pozytywnym i negatywnym, a których wystąpienie musi mieć charakter jednoczesny. Chodzi tu zatem o decyzję, która kończy postępowanie w danej instancji w inny sposób niż przez roz‐ strzygnięcie sprawy co do jej istoty. Decyzja niemerytoryczna wywołuje przede wszystkim bezpośrednio skutek procesowy7. Niejednokrotnie określana jest w nauce jako „decyzja administracyjna wyłącznie o cha‐ rakterze formalnoprocesowym”, jako „tylko akt formalny”, czyli taki, który nie konkretyzuje normy prawa materialnego, nie kreuje dla stron 4 Por. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP 2001, z. 8, s. 29. 5 Por. S. Biernat, J. Zimmermann, Problem stabilizacji nieostatecznych decyzji ad‐ ministracyjnych, KSP 1974, rok VII, s. 70–71; J. Jendrośka, Pojęcie decyzji administra‐ cyjnej i jej trwałość (w:) Problemy praworządności w działaniu administracji państwo‐ wej, Materiały konferencji naukowej Komitetu Nauk Prawnych PAN, Warszawa 21–22 maja 1979 r., red. L. Bar, Ossolineum 1980, s. 77; A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 517. 6 Por. wyrok SN z dnia 11 czerwca 1996 r., III ARN 20/96, OSNP 1996, nr 22, 7 J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administra‐ cyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 404. poz. 330. 32 1.1. Rozstrzygnięcia niemerytoryczne w ogólnym... postępowania żadnej normy indywidualnej8. Można, jak się wydaje, mówić także o jej skutku materialnoprawnym, z zastrzeżeniem, że ma on charakter w istocie pośredni i jednocześnie negatywny, a zatem w tym tylko znaczeniu, że decyzja taka zamyka drogę do konkretyzacji praw i obowiązków9. W zakresie ogólnego postępowania administra‐ cyjnego decyzją niemerytoryczną jest w istocie tylko decyzja o umo‐ rzeniu postępowania (art. 105 k.p.a.)10. Nauka prawa procesowego i judykatura podkreślają, że nazwano ją decyzją wyłącznie dlatego, aby zapewnić jej adresatom możliwość obrony11. Stanowisko takie nie wy‐ daje się przekonujące. Skuteczną ochronę, w tym sądową, mogłaby bo‐ wiem w pełni gwarantować forma zaskarżalnego postanowienia. Sądzić można, że przyjęta przez ustawę procesową forma decyzji administra‐ cyjnej o umorzeniu postępowania może znaleźć oparcie jedynie w ko‐ nieczności dokonania w toku postępowania oceny „przedmiotu po‐ stępowania” na podstawie sfery regulacji materialnoprawnej (jej rezultat jest negatywny). Ocena ta nie jest jednak konieczna w każdym przypadku umorzenia postępowania (np. w zakresie umorzenia po‐ stępowania na podstawie art. 61 § 2 k.p.a. bądź art. 98 § 2 k.p.a.), a tym samym zastosowanie formy postanowienia umarzającego nie narusza‐ łoby formuły „postanowienia” określonej w art. 123 § 2 k.p.a., zwłasz‐ cza ze względu na końcowe jej zastrzeżenie. Takie same skutki jak decyzja wydana w toku postępowania ad‐ ministracyjnego wywiera zatwierdzona ugoda (art. 121 k.p.a.). Ta po‐ stać czynności procesowej (traktowana zwykle, choć nie jest to prze‐ konujące – ze względu na wymóg zatwierdzenia przez organ administracji publicznej – jako prawna forma działania administracji w sprawach indywidualnych) ma jednak charakter działania wyłącznie merytorycznego. Ugoda wywołuje bowiem skutek materialnoprawny 8 J. Zimmermann, Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, s. 140; W. Jakimowicz, Problem definiowania pojęcia „decyzji administracyjnej”, CASUS jesień 2000, nr 17, s. 47. 9 Por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania admini‐ stracyjnego..., 2011, s. 404. 10 Por. J. Zimmermann, Polska jurysdykcja..., s. 140; A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego..., s. 517; B. Adamiak, Wadliwość decyzji administracyjnej, AUW No 955, Prawo CLVI, Wrocław 1986, s. 104; tejże, glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., III SA 103/97, OSP 1999, z. 1, poz. 19. 11 J. Zimmermann, Polska jurysdykcja..., s. 140. Por. także wyrok NSA z dnia 16 lipca 1982 r., SA/Wr 220/82, ONSA 1982, nr 2, poz. 72. 33 Rozdział 1. Istota postanowienia administracyjnego w zakresie uprawnień lub obowiązków stron postępowania. Wymiar procesowy tej postaci czynności wiąże się natomiast ze skutkiem za‐ kończenia postępowania administracyjnego, czyli z trwałym przerwa‐ niem stosunku procesowego pomiędzy organem administracji pu‐ blicznej a każdą ze stron określonego postępowania administra- cyjnego. Drugą postać rozstrzygnięcia (czynności orzeczniczej) kodeks wy‐ raża w sposób pośredni, a w części negatywny. Wskazuje, że „posta‐ nowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postę‐ powania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej” (art. 123 § 2 k.p.a.). Taka technika regulacji charakteru prawnego postanowienia może nasuwać wątpliwości. Pod‐ kreślić zatem należy, że użycie w przepisie formuły „postanowienia dotyczą” zamiast „postanowienia rozstrzygają” podyktowane zostało wyłącznie dążeniem ustawodawcy do uniknięcia powtórzeń w jego treści. Nie może być on rozumiany w ten sposób, że postanowienie nie ma zasadniczo waloru rozstrzygnięcia, a uzyskuje się go wyłącznie w przypadkach wskazanych w kodeksie. Końcowe brzmienie przepisu art. 123 § 2 k.p.a. pozwala na sformułowanie dwóch ogólnych zasad. Pierwsza z nich dotyczy przedmiotu rozstrzygnięcia: postanowienie rozstrzyga w innym zakresie niż istota sprawy, a wyjątkowo tylko może rozstrzygać istotę sprawy, gdy tak stanowią przepisy kodeksu. Druga zasada dotyczy granic czasowych wydania postanowienia: postano‐ wienie rozstrzyga określoną kwestię w toku postępowania (takie gra‐ nice zakreśla również przepis art. 123 § 1 k.p.a.), a odstępstwo od niej także wymaga podstawy kodeksowej. Postanowienie jest zatem zasad‐ niczo czynnością orzeczniczą przedstanowczą (nazywaną interlocuto‐ ria, sententia interlocutoriae), wywierającą skutki procesowe wewnątrz samego postępowania12, a tylko sporadycznie poza nim. Wskazane powyżej postacie czynności orzeczniczych tworzą w ogólnym postępowaniu administracyjnym katalog zamknięty. Moż‐ na w związku z tym przyjąć, że zasadniczą postacią rozstrzygnięcia niemerytorycznego, czyli nierozstrzygającego o istocie sprawy, jest po‐ stanowienie administracyjne. Wyjątek od tej zasady wymaga wyraźnej 12 K. Piasecki, Orzeczenia sądowe i ich podział (w:) System prawa procesowego cy‐ wilnego, t. 2, Postępowanie rozpoznawcze przed sądami pierwszej instancji, red. Z. Resich, Ossolineum 1987, s. 217. 34 1.2. Czynności procesowe orzecznicze a czynności... podstawy kodeksowej. Obejmuje on swoim zakresem jednostkową w istocie postać decyzji niemerytorycznej. 1.2. Czynności procesowe orzecznicze a czynności procesowe techniczne i działania pozaprocesowe organu administracji publicznej Obok grupy czynności orzeczniczych, obejmującej decyzję i po‐ stanowienie, organ administracji publicznej w toku postępowania po‐ dejmuje także inne czynności procesowe, a sporadycznie także czyn‐ ności pozaprocesowe, pozostające w związku z toczącym się postępowaniem, a stanowiące swoisty refleks czynności procesowych. Niektóre z nich, z uwagi na swój przedmiot czy określone elementy konstrukcyjne (zwłaszcza cechę władczości), mogą nasuwać wątpli‐ wości co do charakteru prawnego. Trzeba im jednak odmówić przy‐ miotu orzeczniczych. Do ich natury nie należy bowiem cecha roz‐ strzygnięcia. Nie ma przy tym znaczenia kodeksowa terminologia, lecz istota czynności, jej swoista treść. Jednoznacznie należy zatem pod‐ kreślić, że waloru orzeczniczego nie posiada w szczególności zarządze‐ nie organu wyższego stopnia, jednostkowo przewidziane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego (art. 37 § 2). Aspektu roz‐ strzygnięcia pozbawione są także czynności techniczno-procesowe, mimo wspólnych – z czynnościami orzeczniczymi – niektórych ele‐ mentów składowych. Zagadnienia te wymagają krótkiego wyjaśnienia (zob. także zagadnienie zakresu przedmiotowego postanowień admi‐ nistracyjnych, w szczególności uwagi ogólne – rozdział 4, pkt 4.1). Przepisom k.p.a. nie jest znana postać zarządzenia procesowego w znaczeniu czynności procesowej o charakterze decydującym. Forma zarządzenia występuje w regulacjach procedur sądowych i zasadniczo związana jest z działaniem jednoosobowego organu wewnątrzsądowe‐ go (prezesa sądu, przewodniczącego wydziału, przewodniczącego skła‐ du orzekającego, sędziego sprawozdawcy). Wywołuje ona – zwłaszcza w postępowaniu cywilnym – istotne wątpliwości zarówno co do jej 35 Rozdział 1. Istota postanowienia administracyjnego charakteru prawnego, jak i zakresu podmiotowego i przedmiotowe‐ go13. Niejasności te wynikają z nader ogólnej regulacji prawnej, naka‐ zującej stosować odpowiednio do zarządzeń przewodniczącego ozna‐ czone przepisy o postanowieniach sądu (art. 362 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) lub o orzeczeniach sądowych (art. 167 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami ad‐ ministracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), bądź przy‐ jmującej, że zarządzenia wydawane są w kwestiach niewymagających postanowienia (art. 93 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.). Z reguły podkreśla się instrukcyjny (porządkowy) charakter zarządzeń, prze‐ ciwstawiając je czynnościom rozstrzygającym (czyli wyrokowi i posta‐ nowieniu)14. Obok jednak zarządzeń, które wynikają z obowiązków łą‐ czących się z kierowaniem postępowaniem, a w szczególności z istotną jego częścią, jaką stanowi rozprawa, wyodrębnia się w nauce i takie, które odpowiadają swą treścią i skutkami postanowieniom wydawa‐ nym przez sąd (np. o zwrocie pozwu, o ustanowieniu kuratora, o przy‐ gotowaniu rozprawy)15. Jak już wyżej zasygnalizowano, pojęciem za‐ rządzenia k.p.a posługuje się w istocie jedynie w przepisie art. 37 § 2, stanowiąc o zarządzeniu przez organ administracji publicznej wyższe‐ go stopnia wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwie‐ nia sprawy w terminie. Podkreślić zatem należy, że wskazane w tej normie czynności o wymiarze represyjnym nie mają charakteru pro‐ cesowego. Sama okoliczność, że są one uruchamiane w związku z określonym postępowaniem, nie może stanowić o przypisaniu im takiego waloru, skoro nie mają znamion czynności procesowych. For‐ ma stanowiąca podstawę ich wszczęcia, czyli zarządzenie organu, nie przybiera postaci postanowienia administracyjnego w rozumieniu k.p.a., lecz jest jedną z wewnętrznych form działania organu wyższego stopnia. Uruchomione na jego podstawie postępowanie o charakterze 13 Por. S. Lizer, Zarządzenia według kodeksu postępowania cywilnego, NP 1969, nr 6, s. 967 i n.; tenże, W kwestii zarządzeń sądu w postępowaniu cywilnym, NP 1973, nr 7–8, s. 1091 i n.; W. Broniewicz, W kwestii zarządzeń sądu w postępowaniu cywil‐ nym, NP 1972, nr 7–8, s. 1128 i n. 14 T. Misiuk-Jodłowska (w:) J. Jodłowski, Z. Resich, J. Lapierre, T. Misiuk-Jodłow‐ ska, Postępowanie cywilne, Warszawa 1996, s. 348. 15 K. Kołakowski (w:) Kodeks postępowania cywilnego, t. 1, Komentarz do artykułów 1–366, red. K. Piasecki, Warszawa 2010, s. 1628. 36 1.2. Czynności procesowe orzecznicze a czynności... wyjaśniającym obejmuje dwie kwestie, które choć ściśle ze sobą zwią‐ zane, mają odmienny cel. W ustaleniu osób winnych niezałatwienia sprawy tkwi bezpośredni element represyjności. Wynik postępowania wyjaśniającego stanowił będzie podstawę do wszczęcia właściwego po‐ stępowania w zakresie odpowiedzialności porządkowej lub dyscypli‐ narnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach pra‐ wa16. Wyjaśnienie przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie ma natomiast charakter prewencyjny. Od rezultatu postępowania wyjaś‐ niającego w tej części zależeć powinno sięgnięcie przez organ wyższego stopnia do środków nadzorczych. Z tego powodu przepis używa for‐ muły „w razie potrzeby”, pozostawiając organowi wyższego stopnia ocenę nie tylko co do podjęcia (stąd są to działania fakultatywne), ale i co do zakresu zastosowanych środków zapobiegających naruszeniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Żadne z czynności wska‐ zanego postępowania wyjaśniającego nie są czynnościami procesowy‐ mi ogólnego postępowania administracyjnego. Od czynności procesowych rozstrzygających (orzeczniczych) od‐ różnić należy liczną i zróżnicowaną grupę podejmowanych w toku po‐ stępowania administracyjnego czynności techniczno-procesowych (nazywanych także m.in. czynnościami pomocniczymi17 lub przygo‐ towawczymi18, działaniami rzeczowymi19, czynnościami faktycznymi typu kancelaryjnego20, czynnościami usługowymi21, zabiegami proce‐ 16 J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administra‐ cyjnego..., 2011, s. 239. 17 M. Zimmermann, Formy działania administracji państwowej. Akt administra‐ cyjny (w:) M. Jaroszyński, M. Zimmermann, W. Brzeziński, Polskie prawo administra‐ cyjne. Część ogólna, Warszawa 1956, s. 321; W. Dawidowicz, Zarys procesu administra‐ cyjnego, Warszawa 1989, s. 98; K. Kłosowska, Czynności faktyczne jako prawna forma działania administracji, Rzeszów 2009, s. 89. 18 A. Miączyński, Skuteczność orzeczeń w postępowaniu cywilnym, ZNUJ Prace Prawnicze 1974, z. 67, s. 37–38; B. Adamiak, Nieważność decyzji w ogólnym postępowaniu administracyjnym (w:) Zagadnienia proceduralne w administracji, red. K. Podgórski, PNUŚ 1984, nr 646, s. 51. 19 J. Łętowski, Prawo administracyjne. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 1990, s. 199–203. 20 Z. Leoński, Stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (w:) Zagadnienia proceduralne..., s. 22. 21 E. Ura, Pojęcie „urzędnik państwowy” i „pracownik samorządowy” (w:) Współ‐ czesne problemy administracji publicznej. Księga poświęcona pamięci profesora Marka Elżanowskiego, St. Iur. 1996, t. 32, s. 245. 37 Rozdział 1. Istota postanowienia administracyjnego sowymi22, operacjami z pogranicza aktów materialnych, czyli takich, które nie mają za przedmiot modyfikacji jakiegoś stanu prawnego, ale przede wszystkim osiągnięcie pewnego skutku faktycznego i decyzji23, a nawet faktami administracyjno-prawnymi (wśród form działalności administracyjnej państwa J. Jendrośka wyróżnia czynności admini‐ stracyjno – prawne, tzn. takie, na podstawie których z autorytetu pań‐ stwa zostają ustanowione powinności lub uprawnienia, oraz fakty ad‐ ministracyjno-prawne, które mają na celu przygotowanie lub wykonanie tych powinności lub uprawnień24). Do cech charakteryzu‐ jących działanie organu administracji publicznej w formie czynności techniczno-procesowej należą: a) konieczność istnienia podstawy prawnej do dokonania czynności w postaci upoważnienia wynikającego albo z aktu normatywnego (ustawy procesowej), albo z aktu administracyjnego; b) wywoływanie określonych skutków prawnych, stwarzanie nowej sytuacji prawnej przez tę czynność25; c) kształtowanie nowych stosunków prawnych, wywoływanie skut‐ ków prawnych przez fakty, a nie przez bezpośrednie tworzenie nowej normy obowiązującego porządku prawnego; d) władczość takiej czynności, czyli obowiązek podporządkowania się jej treści (istocie); współudział w tych czynnościach jest praw‐ nym obowiązkiem podmiotów administrowanych26; w zasadzie władczość ta nie polega jednak na możliwości stosowania przy‐ musu w sytuacji braku podporządkowania się takiej czynności, lecz sprowadza się do wywoływania niekorzystnych dla adresata tej czynności skutków prawnych. 22 W. Broniewicz, Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 1996, s. 70. 23 J.S. Langrod, Instytucje prawa administracyjnego. Zarys części ogólnej, t. 1, z. 2, Kraków 1947, s. 276–277. 24 J. Jendrośka, Zagadnienia prawne wykonania aktu administracyjnego, Prace Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, seria A, nr 87, Wrocław 1963, s. 38–39. 25 Por. T. Bigo, Prawo administracyjne. Część ogólna, stenogram wykładów uni‐ wersyteckich, wydał J. Rodkowski, Lwów 1932, s. 122–123. 26 J. Starościak, Prawne formy i metody działania administracji (w:) System prawa administracyjnego, red. T. Rabska, J. Łętowski, t. 3, Ossolineum 1978, s. 49 i 109–110; M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Prawne formy działania administracji (w:) Polskie prawo administracyjne, red. J. Służewski, Warszawa 1995, s. 215. 38 1.2. Czynności procesowe orzecznicze a czynności... Powyższe cechy pozwalają, co do zasady, odróżnić czynności tech‐ niczno-procesowe od czynności procesowych orzeczniczych. Zwrócić zwłaszcza należy uwagę na odmienny dla tych czynności sposób wy‐ wierania przez nie skutków prawnych. O ile bowiem czynność proce‐ sowa orzecznicza zawsze i to bezpośrednio wywiera skutek prawny, o tyle dla czynności techniczno-procesowej wywoływanie skutku prawnego jest cechą wtórną. Skutek prawny stanowi tu bowiem swego rodzaju odbicie realnego skutku, który nastąpił w sferze pewnych sta‐ nów faktycznych27. Skutki prawne wywoływane przez czynności tech‐ niczno-procesowe organów administracji publicznej wypływają z sa‐ mego faktu spełnienia takiej czynności albo inaczej z samego zdarzenia będącego treścią tej czynności28. Funkcją czynności techniczno-proce‐ sowych jest przygotowanie materiału dla czynności orzeczniczych, to jest dla wydania rozstrzygnięcia zarówno co do istoty sprawy admini‐ stracyjnej, jak i wszelkich innych kwestii wynikających w toku postę‐ powania. Zasadniczym bowiem celem postępowania administracyjne‐ go jest rozpoznanie sprawy i wydanie orzeczenia merytorycznego. Wszystko inne ma zaś w stosunku do tego celu jedynie charakter słu‐ żebny29. Stąd też czynności techniczno-procesowe nie wywołują bez‐ pośrednio skutków prawnych w zakresie rozstrzygnięcia sprawy ad‐ ministracyjnej, aczkolwiek wpływają na bieg postępowania30. Mają one zatem na celu zapewnienie prawidłowego biegu procesu we wszystkich jego stadiach i trybach. Spełniają rolę gwarancji normalnego funkcjo‐ nowania ukształtowanego przepisami k.p.a. „mechanizmu proceso‐ wego”31. Do grupy czynności techniczno-procesowych w ogólnym postę‐ powaniu administracyjnym zaliczyć należy w szczególności czynności: wezwania, zawiadomienia, doręczenia pisma, udostępnienia stronie akt sprawy, sporządzenia protokołu lub adnotacji, pozostawienia pod‐ ania bez rozpoznania, przekazanie podania innemu organowi bądź 27 Z. Kmieciak, Czynności faktyczne administracji państwowej, St. Pr.-Ek. 1987, t. 39, s. 78. 28 R. Orzechowski (w:) J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. J. Borkowski, Warszawa 1985, s. 132. 29 Por. S. Hanausek, Przygotowanie procesu cywilnego, NP 1964, nr 2, s. 153. 30 W. Siedlecki, Czynności procesowe, PiP 1951, z. 11, s. 713. 31 Z. Kmieciak, Postępowanie administracyjne w świetle standardów europejskich, Warszawa 1997, s. 146–147. 39 Rozdział 1. Istota postanowienia administracyjnego przesłanie akt sprawy, inne czynności, często o szczególnym wymiarze (np. ostrzeżenie dokonane przez kierującego rozprawą o możliwości wydalenia z miejsca rozprawy lub/i o ukaraniu grzywną w trybie art. 96 k.p.a.; wystąpienie z wnioskiem do dowódcy jednostki wojskowej o pociągnięcie żołnierza do odpowiedzialności dyscyplinarnej – art. 88a k.p.a.). 1.3. Ewolucja rozwiązań prawnych w zakresie postanowień administracyjnych 1.3.1. Decyzja incydentalna w przepisach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnym Termin „postanowienie” nie był znany na gruncie przepisów roz‐ porządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.). Na oznaczenie wydawanych w postępowaniu administracyjnym aktów przedmiotowe rozporządzenie posłużyło się pojęciem decyzji, doko‐ nując w art. 72 ust. 2 ich podziału na decyzje główne i incydentalne. Te pierwsze, zwane też w doktrynie zasadniczymi32, załatwiały sprawę bę‐ dącą przedmiotem postępowania, co do jej istoty, względnie kończyły ją w danej instancji. Decyzje incydentalne, określane również wpad‐ kowymi33 lub przedstanowczymi34, służyły zaś do rozstrzygania innych kwestii wynikających w toku postępowania. W związku z taką regulacją w doktrynie wyróżniono ponadto kategorię decyzji o charakterze mie‐ szanym. Do takich J. Pokrzywnicki zaliczył przykładowo: decyzje w przedmiocie przywrócenia terminu, decyzje w sprawie wznowienia postępowania, bowiem „jeśli są przychylne (...) są decyzjami incyden‐ 32 I. Wajnes, Ochrona praw i interesów jednostki w postępowaniu administracyj‐ nym, Wilno 1939, s. 88. 33 Z. Rolnicki, Zarys postępowania administracyjnego, Warszawa 1928, s. 35; W. Supiński, Postępowanie administracyjne. Zarys teorji wraz z komentarzem do Roz‐ porządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnem, Warszawa 1933, s. 131. 34 Por. M. Baumgart, H. Habel, Prawo o Najwyższym Trybunale Administracyjnym i prawo o postępowaniu administracyjnem, Warszawa 1933, s. 19. 40 1.3. Ewolucja rozwiązań prawnych w zakresie... talnymi, jeśli zaś odmowne (kończą sprawę w danej instancji) można je uważać za decyzje główne”35. W zasadzie zgodnie36 decyzje incyden‐ talne uznawano w piśmiennictwie za akty rozstrzygające kwestie pro‐ cesowe („pomniejsze kwestie” według określenia I. Wajnesa) wyłania‐ jące się w toku samego postępowania (np. odmowa dopuszczenia proponowanego przez stronę środka dowodowego, w kwestiach bada‐ nia świadków czy dokonania oględzin, przywrócenie utraconego ter‐ minu, zawieszenie postępowania, zażądanie dokumentu od innej wła‐ dzy)37. W wyroku z dnia 21 kwietnia 1937 r. NTA za istotne cechy decyzji incydentalnej uznał: wydanie jej w toku postępowania admi‐ nistracyjnego oraz poprzedzanie mającej zakończyć to postępowanie decyzji głównej38. Wątpliwości wyłoniły się natomiast co do częstotli‐ wości wydawania decyzji incydentalnych. Artykuł 72 ust. 1 r.p.a. sta‐ nowił bowiem, że są one wydawane w toku postępowania tak często, jak zajdzie potrzeba. W ocenie Z. Rolnickiego taka formuła stwarzała pozory, że każda najmniejsza nawet kwestia, chociażby natury porząd‐ kowej, powinna być rozstrzygana w toku postępowania odrębną decy‐ zją incydentalną, niezależnie od decyzji końcowej (głównej). „Takie pojmowanie rzeczy prowadziłoby do nadmiernej i zbytecznej pisaniny, zwiększyłoby biurokratyzm i formalistykę, co byłoby sprzeczne z du‐ chem i intencją rozporządzenia”. W praktyce autor postulował ogra‐ niczenie wydawania tych decyzji do „wypadków, w których wydania takiej decyzji żąda wyraźnie przepis ustawowy albo w których bieg 35 J. Pokrzywnicki, Postępowanie administracyjne..., s. 186–187. 36 Trudny do zaakceptowania wydaje się przytoczony przez W. Kałuskiego przykład decyzji incydentalnej. Autor pisze: „Np. «X» stara się o pozwolenie na prowadzenie przemysłu okrężnego. W trakcie postępowania wyłania się sprawa obywatelstwa petenta. Ponieważ posiadanie obywatelstwa jest jednym z warunków uzyskania pozwolenia na przemysł okrężny, władza musi w razie potrzeby wydać najpierw decyzję incydentalną co do posiadania obywatelstwa. Decyzja ta wynika z toku postępowania i nie załatwia sprawy samego pozwolenia. Sprawa pozwolenia zaś będzie załatwiona decyzją główną w sposób przychylny lub odmowny dla petenta” – W. Kałuski, Postępowanie admini‐ stracyjne. Podręcznik systematyczny z dołączeniem tekstu obowiązującego rozporządzenia oraz wzorów podań i załatwień, Kielce 1929, s. 105–106. 37 Por. E. Iserzon, Postępowanie administracyjne. Komentarz. Orzecznictwo – Okól‐ niki, Kraków 1937, s. 129; B. Graczyk, Postępowanie administracyjne. Zarys systemu z dodaniem tekstów podstawowych przepisów prawnych, Warszawa 1953, s. 130; J. Po‐ krzywnicki, Postępowanie administracyjne..., s. 186. 38 L. rej. 2603/34, cyt. za: J. Litwin, Postępowanie administracyjne. Postępowanie karno-administracyjne. Postępowanie przymusowe w administracji. Objaśnione orzecz‐ nictwem sądów najwyższych i okólnikami ministerialnymi, Łódź 1948, s. 55. 41 Rozdział 1. Istota postanowienia administracyjnego sprawy tego wymaga np. na skutek wniesionego przez osobę intereso‐ waną w toku postępowania dodatkowego podania, wymagającego nie‐ zwłocznego załatwienia, niezależnie od decyzji głównej”39. Powyższe‐ mu stanowisku przeciwstawiał się I. Wajnes, wskazując, że zwrot „gdy tego zajdzie potrzeba” należy ocenić ze wszystkich punktów widzenia, a więc również celowości i szybkości. „Gdy za taką decyzją przemawiają pewne względy, to jednak, ponieważ może ona przeciągnąć zbytecznie sprawę lub może być później załatwiona bez szkody razem z decyzją główną, wówczas władza może ocenić, że nie zachodzi potrzeba. Tak samo nie narusza ona ochrony praw i interesów jednostki, bo tyczą się jej wszystkie przepisy gwarancyjne o decyzji głównej i razem z nią ulega zaskarżeniu. Wprowadzenie jej porządkuje natomiast w znacznym stopniu postępowanie”40. 1.3.2. Modyfikacja koncepcji postanowienia w przepisach k.p.a. Ustawa procesowa odstąpiła od określania aktów załatwiających sprawy procesowe terminem „decyzje incydentalne”, a wprowadziła w to miejsce pojęcie postanowienia. Sądzić można, że zabieg ten pod‐ yktowany był dążeniem do ujednolicenia terminologii w stosunku do procedur sądowych (karnej i cywilnej), które już od okresu między‐ wojennego używały nazwy „postanowienie” na oznaczenie rozstrzyg‐ nięć niewymagających formy wyroku, a zatem z reguły dotyczących toku samego postępowania41. Kodeks postępowania administracyjnego w brzmieniu pierwot‐ nym (art. 106 § 1 i 2) przyjął, wzorując się na ogólnej konstrukcji decyzji incydentalnej, że postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wy‐ nikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy. Przy takiej treści przepisu w doktrynie uznawano postanowienie za formę działania, którą organ administracji rozstrzyga nie jako istotę sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz jakieś uboczne (szczegółowe) zagadnienie proceduralne (np. zawie‐ 39 Z. Rolnicki, Zarys postępowania..., s. 35–36. 40 I. Wajnes, Ochrona praw i interesów..., s. 88–89. 41 Por. J. Borkowski, glosa do uchwały składu 5 sędziów NSA z dnia 11 maja 1998 r., OPK 3/98, OSP 1998, z. 12, poz. 211. 42 1.3. Ewolucja rozwiązań prawnych w zakresie... szenie postępowania) lub porządkowe (np. sprostowanie oczywistych omyłek), wynikłe w toku postępowania administracyjnego przed lub po wydaniu decyzji w danej sprawie. Kodeksowa regulacja wykluczała postanowienie jako cel postępowania, uznając go tylko za jeden ze środków wiodących do wydania decyzji określającej czyjeś prawa lub obowiązki. Stąd też postrzegano postanowienie jako akt realizujący przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i niemający w za‐ sadzie bezpośredniego odniesienia do przepisów prawa materialnego42. Nowelizacja k.p.a. z 1980 r. wprowadziła istotną zmianę w tak uk‐ ształtowanym pojęciu postanowienia. Dodany do art. 123 § 2 in fine (według numeracji tekstu jednolitego k.p.a., Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26) zwrot „chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej” oznaczał pojawienie się nowej kategorii postanowień, tj. postanowień dotyczą‐ cych istoty sprawy. Zastrzeżenie to, które odnosić należy nie tylko do sformułowania „nie rozstrzygają o istocie sprawy”, lecz także do po‐ czątkowej części przepisu („dotyczą poszczególnych kwestii wynikają‐ cych w toku postępowania”), usankcjonowało jednocześnie istnienie kategorii postanowień wydawanych poza tokiem postępowania (przed wszczęciem postępowania, po jego zakończeniu). Drugą istotną kon‐ sekwe
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: