Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00195 005464 12588799 na godz. na dobę w sumie
Postawy ojcowskie w środowisku wiejskim - ebook/pdf
Postawy ojcowskie w środowisku wiejskim - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 272
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-2657-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Autor przedstawia wizerunek współczesnego ojca – obecnego w życiu dziecka i zaangażowanego w jego wychowanie. Książka zawiera wyczerpujące omówienie tematu, począwszy od teoretycznego opisu historii rodziny, przez psychologiczne ujęcie zachowań rodzicielskich, po przedstawienie autorskiej typologii postaw ojcowskich.

Autor opisuje i analizuje postawy ojcowskie w polskim środowisku wiejskim na przykładzie powiatu płockiego. Poruszone kwestie przedstawia również z perspektywy samych badanych, analizując ich postrzeganie roli ojca i odczucia z nią związane oraz czynniki warunkujące udział mężczyzn w opiece nad dziećmi.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wstęp Pedagodzy wierzą, że rodzina stanowi pierwsze i najważniejsze środo- wisko wychowawcze, które powinno być dla dziecka ostoją bezpieczeństwa, opieki i miłości. Występujące w niej relacje międzyludzkie zaspokajają podsta- wowe potrzeby psychiczne, fi zyczne oraz intelektualne domowników. Rodzina w znaczący sposób stymuluje rozwój dziecka, postawa rodziców powinna zaś być dla tego procesu kluczowa. Ojciec i matka są dla dziecka tak samo ważni, lecz spełniają odmienne funkcje oraz mają różne postawy rodzicielskie. Współczesne społeczeństwo, któremu kształt nadaje proces transformacji, globalizacji i szeroko pojęty wpływ kultury Zachodu, daje rodzinie zarówno wiele szans, jak i przynosi liczne zagrożenia. Poprawia się byt materialny polskich rodzin, co w dużym stopniu warunkuje zaspokajanie potrzeb zwią- zanych z budowaniem autonomicznej wspólnoty. Rodzina staje się komórką aktywną, otwartą, wykorzystującą możliwości dostępu do różnych form edu- kacji, wsparcia i potrafi ącą odnaleźć się w nowoczesnej rzeczywistości. Mimo to występują w dalszym ciągu dysproporcje społeczne, zjawiska patologii czy problemy natury emocjonalnej w różnym stopniu zakłócające prawidłowe jej funkcjonowanie. Pojawiają się ponadto nowe problemy wychowawcze: uzależ- nienia nie tylko od alkoholu i środków odurzających, ale też od mediów elek- tronicznych czy zachowań seksualnych obserwowanych przez dzieci i młodzież na stronach internetowych ofi cjalnie przeznaczonych dla dorosłych. Młode pokolenie często ma problemy z prawem, a także w agresywny sposób wyraża bunt przeciw nieakceptowanym ograniczeniom. Nie ulega zatem najmniejszej wątpliwości, że ważna jest dziś rola obojga rodziców – pierwszych i najważniejszych wychowawców oraz koordynatorów procesu wychowania proponowanego w innych instytucjach socjalizacyjnych. To oni 10 Wstęp stają przed trudnym i decydującym o przyszłym losie młodego człowieka wyzwaniem, jakim jest wychowanie w ciągle zmieniających się warunkach ekonomicznych, społecznych i kulturowych. Między innymi te przesłanki uzasadniają potrzebę przyglądania się przemianom zachodzącym w rodzi- nie jako najważniejszym ogniwie społeczeństwa, w szczególności funkcjo- nującej w dalszym ciągu w zbiorze stereotypów osobie ojca. Przemawia za tym chociażby niepokojący fakt znikomej liczby badań naukowych poświę- conych mężczyźnie, o których rozwoju możemy mówić dopiero w ostatnich latach. Powojenna literatura dysponowała jedynie kilkoma pracami empirycz- nymi poświęconymi tej problematyce. Wśród ówczesnych autorów znaleźli się: Kazimierz Pospiszyl, Jerzy Witczak, Teresa Kukołowicz, Marian Wolicki czy Włodzimierz Fijałkowski. Ich dzieła, nie zawsze stricte naukowe, były poświęcone ojcostwu – dorastaniem do niego oraz roli i postawom ojca. Do tematyki mężczyzny – męża – ojca odwoływano się w większym bądź mniej- szym zakresie również w publikacjach psychologicznych (Wanda Półtawska, Maria Braun-Gałkowska, Józef Kró l, Piotr Poręba, Józef Rembowski, Elżbieta Sujak), socjologicznych (Franciszek Adamski, Aleksander Kamiński, Barbara Łobodzińska, Danuta Markowska, Róża Pawłowska) i teologicznych (Jadwiga Cyman, Jan Kłys, Józef Król, Stefan Kunowski, Adam Lepa, Marek Marczew- ski, Stanisław Sławiński, Eugeniusz Weron). Można jeszcze dodać kilka prac o charakterze raczej wycinkowym i poradnikowym (Danuta Bobko, Zuzanna Celmer, Józef Król, Maria Trawińska, Józef Rembowski)1. Literatura ta określa zwykle mężczyznę – ojca jako kruchy element rodzinnej konstrukcji, osobę zagubioną, nieobecną w życiu dziecka i rodziny, bezradną, podległą, pozo- stającą całkowicie w cieniu kobiety, żony, matki. Można by doszukiwać się wielu uwarunkowań takiego stanu rzeczy, tym zaś, który wydaje się najbar- dziej uzasadnionym, była zapewne II wojna światowa i jej tragiczne skutki: wiele milionów mężów i ojców nie wróciło wówczas do domów i rodzin. Literatura teologiczna sugeruje wręcz mężczyznom konieczność „odna- lezienia siebie” i wykazania postawy odpowiedzialności m.in. w życiu mał- żeńskim, rodzinnym, społecznym, zawodowym. Papież Jan Paweł II w jednej z homilii apelował do mężczyzn: „Bądźcie odpowiedzialni! Zasługujcie praw- dziwie na zaufanie waszych małżonek i waszych dzieci”2. Słowa te potwier- dzają powszechne przekonanie o kryzysie rodziny, upadku autorytetu ojcow- skiego i braku męskiego ideału. Historia pokazuje jednak, że nie zawsze taki stan rzeczy powodowały postawy i zachowania samych mężczyzn. Niestety współcześnie również mało mówi się o prawdziwej miłości ojcowskiej, której potrzebuje każdy człowiek, w szczególności dziecko. Oprócz bliskości, ciepła i serdeczności matki potrzebuje ono otwartości, życzliwości, opiekuńczości i bezpieczeństwa ze strony ojca. Mimo że miłość ojcowska różni się od miłości 1 B. Mierzwiński, Mężczyzna istota nieznana, Warszawa 1999, s. 11. 2 Słowa Papieża Jana Pawła II wygłoszone 11.06.1987 r. w Szczecinie. Wstęp 11 matczynej, stanowi takie samo źródło szczęścia i dobrego rozwoju dziecka. W odczuciu społecznym rola ojca nadal ogranicza się do zapewnienia rodzi- nie dobrych warunków materialnych, co tym bardziej motywuje badaczy do zajmowania się problematyką ojcostwa wraz z wieloma aspektami funkcjono- wania mężczyzny w rodzinie i życiu dziecka. Wiemy już, dzięki m.in. badaniom Tomasza Sosnowskiego3, o działalności Fundacji Dzieci Niczyje i wielu innych badaczy czy organizacji wspierających mężczyzn w ich ojcostwie, że wizerunek współczesnego mężczyzny zmienia się, jego rola staje się wielopłaszczyznowa, a stosunek do wychowania dziecka nabiera autentycznego i emocjonalnie dojrzałego wymiaru. Wiemy też, że postawa ojca i jego rola w wychowaniu dzieci w kontekście wspomnianych wcześniej zagrożeń nie jest łatwa, wymaga głębokiej rozwagi i poświęcenia. Prowadzenie badań podejmujących problematykę ojcostwa jest zasadne, gdyż odpowiada na społeczną potrzebę zbudowania na nowo wizerunku męż- czyzny – męża – ojca, od którego wymaga się obecności w życiu dziecka, zaangażowania w jego wychowanie i opiekę nad nim. Dotychczasowe bada- nia nie odpowiadają na wiele pytań związanych ze współczesnym ojcostwem. Brakuje wiedzy m.in. o udziale mężczyzn w procesie wychowania w różnych nowych formach życia małżeńsko-rodzinnego, w rodzinach ojców samotnie wychowujących dzieci czy w środowiskach zróżnicowanych społecznie, eko- nomicznie i kulturowo, na przykład na wsi. Moja praca jest próbą odpowiedzi na mnożące się pytania i wątpliwości dotyczące tej problematyki. Głównym jej celem jest poznanie postaw ojcowskich w środowisku wiejskim oraz czyn- ników, które je warunkują, w myśl poznawczej koncepcji postaw autorstwa Davida Krecha, Richarda S. Crutchfi elda oraz Egertona L. Ballacheya. Istotne jest, aby na podstawie badań empirycznych wypełnić istniejącą lukę w tym zakresie. Projekt został zrealizowany na wsi, ponieważ dorobek teoretyczny i empiryczny dotyczący zagadnienia ojców mieszkających na prowincji jest niezwykle skromny, ponadto polska wieś jest współcześnie bardzo ciekawym obszarem badawczym. Czasy dynamicznych przemian nakreśliły zupełnie inny niż istniejący w umysłach wielu obserwatorów i praktyków obraz jej mieszkańców i panującej tam kultury. Cztery początkowe rozdziały publikacji prezentują wiedzę teoretyczną dotyczącą ojcostwa i postaw ojcowskich, zawierają operacjonalizację pojęć niezbędnych do analizy tematu, znajdujemy w nich także m.in. obecny stan wiedzy i dorobek naukowy podejmowanej problematyki oraz opis wybranych teorii wyjaśniających zachowania ojcowskie. W rozdziale pierwszym poruszam problematykę ojcostwa w ujęciu teoretycznym. Przybliżam wiedzę na temat psychiki mężczyzny, pochodzenia słów ojciec i ojcostwo oraz wieloaspekto- wości tych terminów. Rozdział drugi został poświęcony przede wszystkim zagadnieniom rodziny, wychowania oraz znaczeniu ojca w myśli pedagogiki 3 T. Sosnowski, Ojciec we współczesnej rodzinie – kontekst pedagogiczny, Warszawa 2011. 12 Wstęp personalistycznej. Przyglądam się tutaj również naukowemu dyskursowi podejmującemu problematykę funkcji i roli szeroko rozumianego ojcostwa we współczesnej rodzinie. Omawiam także antropologiczne dowody znacze- nia ojca w historii rodziny, dokonuję przeglądu wybranych badań na temat roli i znaczenia ojca w procesie wychowania dziecka, a także prezentuję stan wiedzy na ten temat. W dalszej części przedstawiam teorię poznawczą będącą podstawą charakterystyki postaw ojcowskich badanych mężczyzn, odpowia- dając zarazem na główny problem badawczy. Przywołuję także inne wybrane teorie psychologiczne wyjaśniające zachowania ojcowskie oraz czynniki je warunkujące (społeczno-uczeniowa teoria osobowości Juliana Rottera, teoria ekologii humanistycznej Urie Bronfenbrennera, społeczno-poznawcza teoria Alberta Bandury). Charakterystykę pojęcia postawa, omówienie postaw rodzicielskich oraz ich znaczenia w świetle badań, m.in. istniejących już w literaturze typologii i wizerunków współczesnego ojcostwa, znajdujemy w rozdziale czwartym. Przedstawiona wiedza służy przede wszystkim syntezie dotychczasowego dorobku w badanym obszarze oraz porównaniu go z obrazem powstałym w wyniku analizy badań własnych. W kolejnych rozdziałach są omówione cele pracy, metody, techniki i narzędzia wykorzystane w badaniu, charakterystyka badanego środowiska, opis próby badanych, motywy podjęcia przeze mnie projektu badawczego (rozdział piąty). Prezentacja i analiza uzyskanych wyników badań znajdują się w rozdziałach szóstym, siódmym i ósmym. W rozdziale szóstym przesta- wiam ojcostwo z perspektywy badanych mężczyzn: sposób, w jaki postrzegają swoją rolę, uczucia i emocje w chwili, gdy po raz pierwszy zostali ojcami, ich postawy wobec opieki i wychowania dziecka oraz stosunek do prowadzo- nego projektu. Wiedza ta pozwoliła mi poznać bliżej sylwetki badanych męż- czyzn w kontekście ich ojcostwa, a także ich ocenę trudności bądź łatwości bycia ojcem. Rozdział siódmy dotyczy udziału badanych ojców w procesie opieki nad dziećmi i ich wychowania wraz z czynnikami go warunkującymi. Dzięki tym analizom zostały wyodrębnione wizerunki ojców uwzględniające stopień udziału w poszczególnych czynnościach opiekuńczych i formach oddziaływań wychowawczych. Kolejny, ósmy rozdział, jest poświęcony źródłom warunkującym określone relacje ojca z dzieckiem. Analizie poddano rodzinę pochodzenia badanego, głównie jego relacje z ojcem, a także najbliższe otoczenie (koleżanki, koledzy, krewni). Dzięki tej wiedzy możliwe było określenie zakresu wpływu relacji ukształtowanych w rodzinie pochodzenia badanych mężczyzn oraz obserwo- wanego przez nich rodzicielstwa w środowiskach aktualnie zaprzyjaźnionych na ich relacje z dziećmi i żoną. W ostatnim rozdziale przedstawiam własną typologię postaw ojcow- skich stworzoną na podstawie przeprowadzonych badań. Wyróżniam w niej Wstęp 13 postawy uznane przeze mnie za pozytywne (postawa bezwarunkowej akcepta- cji dziecka, emocjonalnego spokoju, ciepła ojcowskiego, uczestnictwa w życiu dziecka) oraz postawy, które uważam za negatywne (akceptacji niezupełnej, emocjonalnej niestabilności, bierności ojcowskiej, omijania życia dziecka). Typologia postaw wraz z omówieniem jest odpowiedzią na podjęty w pracy główny problem badawczy. Wyróżnienie postaw ojcowskich ojców mieszkają- cych w środowisku wiejskim skłoniło mnie także do określenia modeli ojco- stwa w badanych rodzinach.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Postawy ojcowskie w środowisku wiejskim
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: