Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00289 005552 14856290 na godz. na dobę w sumie
Postępowania administracyjne, sądowoadministracyjne i egzekucyjne - ebook/pdf
Postępowania administracyjne, sądowoadministracyjne i egzekucyjne - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 291
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-026-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Postępowania administracyjne, sądowoadministracyjne i egzekucyjne to podręcznik przygotowany jako pomoc dydaktyczna dla studentów prawa i administracji. Przedstawione tu zagadnienia, wraz z książką Postępowanie administracyjne, sądowoadministracyjne i egzekucyjne w administracji. Kazusy stanowią pełny obraz procesu kształcenia z zakresu procedury administracyjnej i sądowoadministracyjnej. Opracowane problemy zaprezentowano możliwie kompleksowo, z jednoczesnym omówieniem poszczególnych instytucji procesowych. Autorzy wykorzystali przy tym bogate orzecznictwo NSA oraz dorobek piśmiennictwa. Korzystając z podręcznika, można zatem prawidłowo przygotować się do zaliczenia konwersatoriów i zdania egzaminu z postępowania administracyjnego. W publikacji szczegółowo omówiono istotne zmiany procedury administracyjnej, które weszły w życie w roku 2010W celu ułatwienia studentom nauki wprowadzono pogrubienia podkreślające ważne partie materiału, piktogramy ułatwiające odnalezienie istotnych fragmentów oraz numery boczne umożliwiające szybkie odnalezienie w tekście książki pojęć ze skorowidza.
Prof. dr hab. Roman Hauser – profesor zwyczajny Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego. W latach 1992–2004 Prezes NSA, potem Wiceprezes i Dyrektor Biura Orzecznictwa NSA. Obecnie Prezes NSA. W okresie 2004−2005 członek Rady Legislacyjnej przy Prezesie Rady Ministrów. Autor ponad 200 opracowań naukowych (monografii, komentarzy, podręczników, artykułów i glos).
Dr hab. Andrzej Skoczylas – profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Kierownik Katedry Postępowania Administracyjnego tej Uczelni oraz członek Biura Orzecz-nictwa NSA. Autor około 100 opracowań naukowych (monografii, komentarzy, podręczników, artykułów i glos).
Dr Katarzyna Celińska-Grzegorczyk oraz dr Wojciech Sawczyn − pracownicy naukowi Katedry Postępowania Administracyjnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Stan prawny na 1 sierpnia 2011 r.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Post´powania administracyjne, sàdowoadministracyjne i egzekucyjne Katarzyna Celiƒska-Grzegorczyk | Roman Hauser Wojciech Sawczyn | Andrzej Skoczylas Wydanie 2 Warszawa 2011 Redaktor prowadzący: Joanna Tchorek Opracowanie redakcyjne: Marzena Jurczewska Redakcja techniczna: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2011 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorów i wydawcy. ISBN 978-83-7806-026-0 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.LexisNexis.pl, e-mail: biuro@LexisNexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.LexisNexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 RozdzIał I. Europeizacja postępowania administracyjnego i postępowania sądowoadministracyjnego – zagadnienia podstawowe . . . . . . . . . . . . . . . . 13 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 2. Integracja europejska a postępowanie administracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 2.1. Model integracyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 2.2. Model harmonizacyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 2.3. Autonomia proceduralna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 3. Polskie postępowanie administracyjne w świetle soft law . . . . . . . . . . . . . . . . 17 3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 3.2. Kodeks Dobrej Administracji a Kodeks postępowania administracyjnego . . . . 20 4. Problem europeizacji stosowania prawa w kontekście funkcjonowania pracowników organów administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 25 5. Europeizacja postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . RozdzIał II. Postępowanie administracyjne ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 1. Źródła i zakres stosowania postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . 31 2. Podmioty postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 2.1. Organ prowadzący postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 2.2. Strona . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 2.3. Uczestnicy postępowania na prawach strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 2.3.1. Organizacja społeczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 2.3.2. Prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 3. Instytucje techniczno-procesowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 3.1. Doręczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 3.2. Wezwania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 3.3. Udostępnienie akt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 3.4. Terminy załatwiania spraw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 3.5. Obliczanie i przywracanie terminów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 6 Spis treści 3.6. Protokoły i adnotacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 4. Przebieg postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 4.1. Rola zasad ogólnych postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . 60 4.1.1. Zasada praworządności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 4.1.2. Zasada prawdy obiektywnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 4.1.3. Zasada uwzględniania z urzędu interesu publicznego i słusznego interesu stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 4.1.4. Zasada zaufania do władzy publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 4.1.5. Zasada udzielania informacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 4.1.6. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu . . . . . . . . . . . . . . 64 4.1.7. Zasada przekonywania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 4.1.8. Zasada szybkości i prostoty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 4.1.9. Zasada ugodowości (ugodowego załatwiania spraw) . . . . . . . . . . . . 65 4.1.10. Zasada pisemności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 4.1.11. Zasada dwuinstancyjności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 4.1.12. Zasada trwałości decyzji administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . 67 4.1.13. Zasada sądowej kontroli decyzji administracyjnych . . . . . . . . . . . . 67 4.2. Wszczęcie postępowania. Podania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 4.3. Dowody i postępowanie wyjaśniające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 4.4. Zawieszenie i umorzenie postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . 83 5. Rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym (decyzje, ugody, współdziałanie i postanowienia) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 5.1. Decyzja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 5.2. Współdziałanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 5.3. Ugoda . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 5.4. Postanowienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 6. Zwyczajne środki prawne w postępowaniu administracyjnym (odwołanie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zażalenie) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 6.1. Odwołanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 6.2. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 6.3. Zażalenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 7. Wzruszanie ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . 105 7.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 7.2. Wznowienie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 7.3. Stwierdzanie nieważności decyzji i postanowień . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 7.4. Uchylenie lub zmiana oraz wygaśnięcie decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 7.4.1. Uchylenie lub zmiana decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 7.4.2. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 8. Wydawanie zaświadczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 9. Rozstrzyganie sporów o właściwość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 10. Postępowanie w sprawach skarg i wniosków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 RozdzIał III. Sądowa kontrola administracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 124 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Konstytucyjne podstawy sądownictwa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . 127 3. Ustrój sądownictwa administracyjnego w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 Spis treści 7 4. Właściwość sądów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 4.1. Rozstrzyganie o legalności aktów i czynności administracyjnych . . . . . . . . . 137 4.2. Orzekanie o bezczynności administracji i przewlekłym prowadzeniu postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 4.3. Orzekanie w sprawie grzywny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 4.4. Podejmowanie uchwał w sprawach pytań prawnych . . . . . . . . . . . . . . . . 139 4.5. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość . . . . . . . . . . . . . . 140 4.6. Kontrola legalności prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 5. Podmioty postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 6. Podstawowe zasady postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . . . . . 148 6.1. Zasada dwuinstancyjności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 6.2. Zasada legalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 6.3. Zasada udzielania pomocy stronom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 6.4. Zasada jawności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 6.5. Zasada ekonomii procesowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 6.6. Zasada kontradyktoryjności i oficjalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 6.7. Zasada szerokiego dostępu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 7. Przebieg postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 7.1. Wszczęcie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 7.2. Pisma procesowe i wpis sądowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 7.3. Zawieszenie i umorzenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 7.4. Wyłączenie sędziego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 8. Orzeczenia sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 9. Zaskarżalność orzeczeń sądów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 168 9.1. Środki odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.2. Nadzwyczajne środki prawne od orzeczeń sądów administracyjnych . . . . . . 179 10. Postępowania szczególne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 11. Prawo pomocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 RozdzIał IV. Przymusowe wykonanie obowiązków publicznoprawnych . . . . . 186 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 1.1. Zagadnienia wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 1.2. Dobrowolne wykonanie obowiązków publicznoprawnych . . . . . . . . . . . . . 187 2. Zakres stosowania postępowania egzekucyjnego w administracji . . . . . . . . . . . 188 3. Organy egzekucyjne i inne podmioty uczestniczące w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 4. Środki egzekucji administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 4.1. Środki egzekucji należności pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 4.2. Środki egzekucji obowiązków niepieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 5. Przebieg postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 5.1. Zasady postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 5.2. Odpowiednie stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 5.3. Wszczęcie i tok postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 5.4. Zbieg egzekucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218 5.5. Koszty egzekucyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 8 6. Postępowanie zabezpieczające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7. Udzielanie pomocy obcemu państwu oraz korzystanie z jego pomocy Spis treści 220 przy dochodzeniu należności pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 8. Środki prawne i środki nadzoru w postępowaniu egzekucyjnym . . . . . . . . . . . . 224 RozdzIał V. Postępowania administracyjne szczególne . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Postępowanie podatkowe i postępowanie celne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 230 230 1.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Organy podatkowe i ich właściwość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 1.3. Zasady ogólne postępowania podatkowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 1.4. Wyłączenie pracownika organu podatkowego oraz organu podatkowego . . . 242 1.5. Strona postępowania podatkowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242 1.6. Załatwianie spraw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 1.7. Doręczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 1.8. Wezwania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246 1.9. Terminy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 1.10. Wszczęcie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 1.11. Protokoły i adnotacje. Udostępnienie akt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 1.12. Dowody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 1.13. Rozprawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255 1.14. Zawieszenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 1.15. Akty kończące postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 1.16. Postępowanie odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 1.17. Wykonanie decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 1.18. Nadzwyczajne środki zaskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 1.19. Wygaśnięcie decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 1.20. Odpowiedzialność odszkodowawcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 1.21. Zaświadczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 1.22. Skargi i wnioski. Udział prokuratora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 1.23. Postępowanie w sprawach celnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 1.23.1. Wspólnotowy Kodeks Celny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 1.23.2. Organy celne i ich właściwość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268 1.23.3. Postępowanie celne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 2. Postępowanie administracyjne w sprawach własności przemysłowej . . . . . . . . . 270 2.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 2.2. Pozycja Urzędu Patentowego RP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272 2.3. Postępowanie zgłoszeniowe i rejestrowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 2.4. Postępowanie sporne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 Wykaz skrótów Baza orzeczeń NSA d.o.p. EKDPA ETS GAP k.c. KDA k.p.a. Konstytucja RP Lex LexPolonica NSA ONSA ONSAiWSA o.p. OSP p.c. PiP p.p.s.a. p.u.s.a. p.w.p. RPEiS RPO – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – http://orzeczenia.nsa.gov.pl (dawna) ustawa z  15 marca 1934  r.  – Ordynacja podatkowa (Dz.U. RP z 1936 r. Nr 14, poz. 134) Europejski Kodeks Dobrej Praktyki Administracyjnej Europejski Trybunał Sprawiedliwości „Gospodarka – Administracja Państwowa” ustawa z  23 kwietnia 1964  r.  – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr  16, poz. 93 ze zm.) Kodeks Dobrej Administracji ustawa z  14 czerwca 1960  r.  – Kodeks postępowania admini- stracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) ustawa z 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Pol- skiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) System Informacji Prawnej Wydawnictwa Wolters Kluwer Serwis Prawniczy LexisNexis Naczelny Sąd Administracyjny „Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego” „Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i  Woje- wódzkich Sądów Administracyjnych” ustawa z  29 sierpnia 1997  r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) „Orzecznictwo Sądów Polskich” ustawa z 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) „Państwo i Prawo” ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed są- dami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ustawa z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administra- cyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) ustawa z 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” Rzecznik Praw Obywatelskich 10 TK TS TUE TWE TFUE u.p.e.a ustawa o RPO WKC WSA Wykaz skrótów – – – – – – – – Trybunał Konstytucyjny Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz.Urz. UE 2010 C 83/1) Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz.Urz.UE 2006 C 321/1 ze zm.) Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, wersja skonsolido- wana (Dz.Urz.UE 2008 C 115/1) ustawa z  17 czerwca 1966  r.  o  postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) ustawa z  15 lipca 1987  r.  o  Rzeczniku Praw Obywatelskich (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147 ze zm.) rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z  12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE 1992 L 302/1 ze zm.) – Wojewódzki Sąd Administracyjny Wstęp Wielość funkcjonujących na rynku wydawniczym podręczników akademickich do- tyczących postępowania administracyjnego i postępowania przed sądami admini- stracyjnymi może skłaniać do refleksji o potrzebie nowej publikacji z tego zakresu. Uważamy, że kolejne opracowania podręcznikowe mają swoje walory. Najważniej- sze, że  studenci, którzy poznają przedmiot, mogą korzystać z  różnych źródeł – mogą porównywać różne ujęcia i sposoby przedstawiania złożonej problematyki procedury administracyjnej i sądowoadministracyjnej. To przede wszystkim zdecy- dowało o  podjęciu przez zespół pracowników Katedry Postępowania Administra- cyjnego Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu decyzji o napisaniu tej publi- kacji. Warto przypomnieć, że  autorzy tego opracowania przygotowali już dla Wydawnictwa LexisNexis zestaw kazusów do konwersatoriów. W ten sposób pre- zentujemy pełny obraz procesu kształcenia procedury administracyjnej i sądowo- administracyjnej prowadzonego przez nas na Wydziale Prawa i Administracji UAM w Poznaniu. Podręcznik różni się też treściowo od opracowań dostępnych na rynku księgarskim. Przede wszystkim należy wskazać, że  oprócz zagadnień klasycznie podejmowa- nych w  podręcznikach procedury administracyjnej wprowadziliśmy uwagi doty- czące uwarunkowań dla tej procedury wynikających z  obowiązywania w  naszym kraju prawodawstwa Unii Europejskiej. Nowością są  też rozdziały poświęcone szczegółowym procedurom administracyjnym. Będziemy wdzięczni za wszelkie uwagi dotyczące tej pracy. Autorzy Stan prawny: 1 sierpnia 2011 r. Rozdział I  Europeizacja postępowania administracyjnego i postępowania sądowoadministracyjnego – zagadnienia podstawowe 1. Uwagi wstępne Tytuł niniejszego rozdziału stanowi odzwierciedlenie jednego z często w ostatnich latach dyskutowanych zagadnień w  doktrynie prawa administracyjnego. Uczest- nictwo Polski w Unii Europejskiej, poprzedzone procedurą stowarzyszeniową, wiąże się z koniecznością spojrzenia na obowiązujący porządek prawny nie tylko z  punktu widzenia regulacji krajowej, niezbędne jest bowiem dostrzeżenie szer- szego kontekstu prawnego, w którym regulacja wewnętrzna funkcjonuje. Dążenie do ujednolicenia regulacji prawnej jest nieodłącznym elementem proce- sów integracyjnych. Spojrzenie choćby na historię Polski w okresie międzywojen- nym wskazuje, że wspólny porządek prawny stanowi istotne spoiwo, tworzące wa- runki do integracji w innych warstwach życia społecznego. I odwrotnie – odmienność porządków prawnych zdecydowanie utrudnia tworzenie wspólnych jednolitych struktur życia społecznego1. Podstawową kwestią jest ustalenie ram pojęcia „europeizacja”. Dyskusja o europe- izacji prawa, w tym również postępowania administracyjnego i postępowania sądo- woadministracyjnego, może się bowiem toczyć na różnych płaszczyznach. Pierw- szą płaszczyzną, na której należy dokonać rozróżnienia, jest płaszczyzna podmiotowa. Proces europeizacji odbywa się zarówno w  ramach integracji euro- 1 Na temat rozwoju prawa postępowania administracyjnego i  sądowoadministracyjnego w  20-leciu międzywojennym zob. np. Z. Janowicz, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądem admi- nistracyjnym, Warszawa–Poznań 1987, s. 31 i n. 14 Rozdział I. Europeizacja postępowania administracyjnego… pejskiej, jak i pod auspicjami Rady Europy2. Wypada przypomnieć, odnosząc się do funkcjonowania Unii Europejskiej, że jej działanie w  dużej mierze opiera się na postępowaniach, które należy zakwalifikować jako postępowania administracyjne3. Zagadnienie to, choć oczywiście istotne dla funkcjonowania samej Unii, nie zostało objęte ramami niniejszgo opracowania. Z punktu widzenia krajowego porządku prawnego podstawowym pytaniem, jakie w  tym kontekście należy postawić, jest pytanie o  model, w  jakim prawo krajowe współegzystuje z prawem unijnym. Odwołując się do podziału wskazanego przez A. Wróbla4, należy zaznaczyć trzy możliwości: 1) model integracyjny, 2) model harmonizacyjny, 3) model autonomiczny. Modele te zostaną przybliżone w dalszej części opracowania. Dyskusja o europeizacji musi jednak dotykać również sfery tzw. soft law. Już od lat powstają akty różnej rangi zawierające wiele deklaracji i zasad odnoszących się do toku postępowania administracyjnego i ochrony jednostki w postępowaniu przed organami administracji, a także formułujących standardy postępowania sądowego zmierzającego do oceny prawidłowości działalności administracji publicznej. Akty te powstają zarówno w efekcie działania organów Unii (dawniej – Wspólnot), jak i Rady Europy. Ostatnim z wątków, jaki należy poruszyć, jest zagadnienie europeizacji rozumianej jako ewolucja nastawienia i sposobu realizacji zadań przez pracowników organów administracji publicznej. W tej sferze należy wskazać zasady i standardy, które czę- sto nie mają waloru prawnego, a bardziej odwołują się do sfery interakcji między- ludzkich. Niniejszy rozdział poświęcony więc zostanie – poza europeizacją postępowania ad- ministracyjnego również podstawowym zagadnieniom związanym z  oddziaływa- niem „europeizacji” na funkcjonowanie sądów administracyjnych w Polsce. 2. Integracja europejska a postępowanie administracyjne 2.1. Model integracyjny 1 Podstawową cechą tego modelu jest istnienie wspólnej jednolitej regulacji prawnej na szczeblu prawa unijnego. Pojawienie się takiej regulacji powoduje, 2 Zob. Statut Rady Europy przyjęty w Londynie 5 maja 1949 r., Dz.U. z 1994 r. Nr 118, poz. 565. 3 Zob. S. Biernat, Europejskie prawo administracyjne i europeizacja krajowego prawa administracyjnego (zarys problematyki), w: M. Seweryński, Z. Hajna (red.), Studia prawno-europejskie, t. VI, Łódź 2002, s. 75 i n. 4 A. Wróbel, Wpływ prawa europejskiego na prawo o  postępowaniu administracyjnym, w: B. Dolnicki, J. Jagoda (red.), Administracja pod wpływem prawa europejskiego, Bydgoszcz–Katowice 2006, s. 148. 2. Integracja europejska a postępowanie administracyjne 15 iż w porządkach prawnych poszczególnych państw członkowskich zaczyna obo- wiązywać identyczny zespół norm prawnych. Konstrukcja taka wydaje się oczywista w kontekście celów, jakie od początku funkcjonowania Wspólnot przy- świecały ich działalności. Dążenie do wprowadzenia wspólnego obszaru gospo- darczego i usprawnienie obrotu wymagało ingerencji w sferę prawa administra- cyjnego poszczególnych państw członkowskich. Podstawową formą prawną w  tym zakresie były i  są rozporządzenia. Ten akt prawny w  swoim założeniu (art.  288 akapit 2 Traktatu o  funkcjonowaniu Unii Europejskiej5, dalej: TFUE) „[…] ma zasięg ogólny. Wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowany we wszyst- kich Państwach Członkowskich”. Trzeba podzielić pogląd C. Mika, w ocenie któ- rego „bezpośrednia stosowalność rozporządzenia oznacza, że akty te ze swej na- tury stają się częścią krajowych systemów prawnych bez potrzeby dokonywania jakichkolwiek czynności transpozycyjnych i wywierają skutki bezpośrednie w sto- sunku do jednostek”6. Skorzystanie ze wskazanego narzędzia prowadzi do tego, że na normowanym ob- szarze zaczyna obowiązywać regulacja rozporządzenia, która – w  przypadku stwierdzenia sprzeczności między normą unijną a  krajową – ma pierwszeństwo przed normami wewnętrznymi7. Walory takiego rozwiązania są szczególnie oczy- wiste dla podmiotów, których aktywność zawodowa bądź gospodarcza realizo- wana jest na terenie kilku państw Unii. Wskazana metoda ujednolicania porządku prawnego na terenie Unii Europejskiej widoczna jest szczególnie na obszarze prawa materialnego, a zwłaszcza prawa ad- ministracyjnego. Wprowadzanie jednolitych rozwiązań w  zakresie administracyj- nego prawa materialnego jest częste, inaczej jednak przedstawia się stan regulacji w  sferze prawa postępowania administracyjnego. Narzędzie to wykorzystywane jest stosunkowo rzadko – co do zasady pozostawia się regulację prawną w tym za- kresie kompetencji władz poszczególnych państw członkowskich. Analiza obowią- zującego unormowania prowadzi jednak do wniosku, iż w  ostatnich latach poja- wiają się akty prawne o  charakterze proceduralnym, obowiązujące wprost w  państwach członkowskich. Widoczne jest to np. na obszarze postępowania cy- wilnego. Trzeba jednak zaznaczyć, że analiza jednolitej regulacji europejskiej w tym zakresie wskazuje, że akty te dotykają przede wszystkim sfery, w której po- jawia się element zagraniczny8. Natomiast na obszarze postępowania administra- cyjnego przepisy proceduralne wprowadzane są niekiedy obok dominującej wspól- nej regulacji prawnomaterialanej. 2 5 Wersja skonsolidowana Dz.Urz.UE 2008 C 115/01. 6 C. Mik, Europejskie prawo wspólnotowe. Zagadnienia teorii i praktyki, t. I, Warszawa 2000, s. 496. Zob. również A. Wróbel, w: A. Wróbel (red.), Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, t. 1, Warszawa 2010, s. 61. 7 Na temat zasady pierwszeństwa zob. np. W. Postulski, w: A. Wróbel (red.), Stosowanie prawa Unii Europejskiej..., s. 134 i n. 8 Por. np. rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001 w  sprawie współpracy między sądami Państw Członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w  sprawach cywilnych i  handlowych (Dz.Urz. WE 2001 L 174/1), rozporządzenie Rady UE nr 44/2001 o  jurysdykcji oraz uznawaniu i  wykonywaniu orzeczeń w sprawach cywilnych lub handlowych (Dz.Urz. WE 2001 L 12 /1 ze zm.). 3 4 16 Rozdział I. Europeizacja postępowania administracyjnego… Istotnym przykładem wskazanego nurtu jest wprowadzenie jednolitego Ko- deksu Celnego9. Jest to obszerna regulacja prawna dotycząca istotnego z  punktu widzenia celów Unii zagadnienia10. W  rozporządzeniu tym, poza nor- mami prawa materialnego, zostały zamieszczone również przepisy procesowe11,12. 2.2. Model harmonizacyjny Istotą tego modelu jest stosowanie krajowych przepisów proceduralnych – „[...] jed- nakże pod warunkiem, że przepisy te spełniają wymagania systemu prawa wspólno- towego (obecnie: unijnego, dop. K.C.-G.)”13. Instrumentem prawnym harmonizacji jest dyrektywa. W odróżnieniu od rozporządzenia adresatem dyrektywy jest państwo członkow- skie, nie zaś jednostka. Nadto dyrektywa wiąże co do rezultatu, a nie co do wyboru formy i sposobu jego osiągnięcia14. W zakresie szeroko rozumianego postępowania administracyjnego ta forma nie jest często stosowana, warto jednak wspomnieć np. o dyrektywie Rady z 21 grudnia 1988 r. w sprawie ogólnego systemu uznawania dyplomów szkół wyższych, przyznawanych po ukończeniu kształcenia i szkolenia zawodowego, trwających co najmniej trzy lata (89/48/EWG)15, która normuje obo- wiązek powołania odpowiednich organów. 2.3. Autonomia proceduralna Analiza regulacji prawnej z zakresu postępowania administracyjnego prowadzi do wniosku, że w  dorobku Unii nie pojawiły się akty prawne regulujące jednolicie ogólne postępowanie administracyjne w państwach członkowskich. W  doktrynie podkreślano wielokrotnie istnienie tzw. autonomii proceduralnej16. Oznacza to, 9 Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z  12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE 1992, L 302/1 ze zm.); zastąpione przez rozporządzenie Parlamentu Euro- pejskiego i Rady (WE) nr 450/2008 z 23 kwietnia 2008 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (zmodernizowany Kodeks Celny) (Dz.Urz. UE L 2008 45/1 – zob. art. 187 i 188). 10 Jak wskazano w preambule: „Podstawą Wspólnoty jest unia celna. W interesie zarówno przedsiębior- ców, jak i  organów celnych Wspólnoty leży zebranie obowiązujących przepisów prawa celnego we wspólnotowym Kodeksie Celnym […]. Kodeks, oparty na założeniach rynku wewnętrznego, powinien zawierać ogólne zasady i procedury, które zapewniają stosowanie środków taryfowych i innych środków wspólnej polityki ustanowionych na szczeblu Wspólnoty, związanych z wymianą towarową pomiędzy Wspólnotą a krajami lub terytoriami znajdującymi się poza obszarem celnym Wspólnoty, z uwzględnie- niem wymogów tych wspólnych polityk”. 11 Choć już w preambule wskazano, że: „W celu zagwarantowania równowagi pomiędzy spoczywają- cym na organach celnych obowiązkiem zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów prawa celne- go a prawem przedsiębiorców do sprawiedliwego traktowania należy nadać organom celnym szerokie uprawnienia w zakresie kontroli, a przedsiębiorcom zapewnić prawo do odwołania się”. Zob. J. Kosono- ga, w: W. Czyżowicz (red.), Prawo celne, Warszawa 2004, s. 338–339. 12 Zob. szerzej rozdział V. 13 A. Wróbel, Wpływ prawa europejskiego..., s. 14. 14 Zob. C. Mik, Europejskie prawo..., s. 498 i n.; A. Wróbel, w: A. Wróbel (red.), Stosowanie prawa Unii Europejskiej..., s. 67 i n. 15 Dz.Urz. WE 1989 L 19/16. 16 Mówi się również o autonomii instytucjonalnej i proceduralnej. Zob. E. Schmidt-Aßmann, Die Euro- päisierung des Verwaltungsverfahrensrechts, w: E. Schmidt-Aßmann u.a. (red.), Festgabe 50 Jahre Bunde- sverwaltungsgericht, Köln 2003, s. 489 i n. 3. Polskie postępowanie administracyjne w świetle soft law 17 że prawo europejskie, szeroko ingerując w normy prawa materialnego, pozostawia państwom członkowskim autonomię w zakresie zarówno konstruowania systemu organów administracji publicznej, jak i określania procedur obowiązujących w po- stępowaniach przez nie prowadzonych. Zagadnienie autonomii proceduralnej od- noszone jest przede wszystkim do obszaru postępowań sądowych17, jednakże już tradycyjnie stosuje się to pojęcie również na określenie sytuacji prawnej obowiązu- jącej na obszarze ogólnego postępowania administracyjnego18. Trzeba jednak zaznaczyć, że brak jednolitej regulacji prawnej w tym zakresie nie powoduje oderwania polskiego prawa postępowania administracyjnego od zasad i standardów określonych w dorobku prawnym Unii. Należy przypomnieć zwłaszcza zasadę efektywności (art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, dalej: TUE), nakładającą na państwa członkowskie obowiązek podjęcia wszelkich kro- ków zmierzających do zapewnienia realizacji zobowiązań wynikających z Trakta- tów lub aktów instytucji Unii19. Analiza orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej prowadzi do wniosku, że wielokrotnie odwołuje się on do pewnych standardów, określanych np. jako dobre praktyki administracyjne20 czy zasady dobrej administracji21. 3. Polskie postępowanie administracyjne w świetle soft law 3.1. Uwagi ogólne Przeprowadzone wyżej rozważania prowadzą do wniosku, że w zakresie prawa po- stępowania administracyjnego oddziaływanie prawa Unii ma raczej charakter po- średni. Jak natomiast podkreśla się w doktrynie, w sferze proceduralnej duże zna- czenie mają normy wyrażające jedynie zalecenia i  postulaty. W tym zakresie poczesne miejsce zajmuje dorobek Rady Europy. W wielu rezolu- cjach i  zaleceniach Rada formułowała określone standardy, które powinny być uwzględniane przy konstruowaniu krajowych porządków prawnych. Innymi słowy, choć dyrektywy wynikające z aktów Komitetu Ministrów Rady Europy nie stają się elementem wiążącego porządku prawnego w  poszczególnych państwach, to jed- 5 17 Zob. szerzej A. Wróbel, Wpływ prawa europejskiego..., s. 154 i n. 18 Zob. np. A. Wiktorowska, w: M. Wierzbowski (red.), Postępowanie administracyjne – ogólne, podatko- we, egzekucyjne i przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2007, s. 8; B. Adamiak, Europeizacja prawa postępowania administracyjnego, w: Z. Janku, Z. Leoński, M. Szewczyk, M. Waligórski, K. Wojtczak (red.), Europeizacja polskiego prawa administracyjnego, Wrocław 2005, s. 18. 19 Zob. szerzej D. Miąsik, w: A. Wróbel (red.), Stosowanie prawa Unii Europejskiej..., s. 230. 20 Zob. np. wyrok Sądu Pierwszej Instancji z 8 listopada 2007 r., Bavarian Lager przeciwko Komisji, Dz.Urz. UE 2007 C 315/33; wyrok Sądu Pierwszej Instancji z 17 marca 2005 r., AFCon Management Consultants i in. przeciwko Komisji WE, Dz.Urz. UE 2005 C 132/25. 21 Zob. np. wyrok wydany w  trybie prejudycjalnym w  sprawie C-464/06 (Avena Nordic Grain Oy; Dz.Urz. UE 2007 C 315/34) oraz wydane w  tym samy trybie orzeczenie C-428/05 (Laub; Dz.Urz. C 183/8) – dostępne w serwisie http://curia.europa.eu (dostęp 27 lipca 2011 r.).
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Postępowania administracyjne, sądowoadministracyjne i egzekucyjne
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: