Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00189 003957 15209870 na godz. na dobę w sumie
Postępowanie administracyjne - ebook/pdf
Postępowanie administracyjne - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 551
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-950-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Podręcznik zawiera pełny wykład na temat instytucji procesowych, które tworzą jurysdykcyjne postępowanie administracyjne oraz postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń oraz skarg i wniosków, regulowanych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedstawia ponadto system postępowań administracyjnych – ich istotę, przedmiot i podstawowe konstrukcje procesowe.
Książka powstała przede wszystkim z myślą o studentach kierunków prawa i administracji szkół wyższych. Może również stanowić cenną pomoc dla: adwokatów, radców prawnych i pracowników organów administracji publicznej, którym – w związku z wykonywanym zawodem – znajomość postępowania administracyjnego jest niezbędna.
Prof. dr hab. Tadeusz Woś – kierownik Katedry Postępowania Administracyjnego WPiA UJ. Wybitny specjalista problematyki postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Jego dorobek naukowy obejmuje ponad sto publikacji z zakresu postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego i gospodarki nieruchomościami (monografii, rozpraw, podręczników, artykułów, glos do orzeczeń TK, SN i NSA).
Dr hab. Hanna Knysiak-Molczyk – adiunkt w Katedrze Postępowania Administracyjnego WPiA UJ, sędzia Sądu Okręgowego w Krakowie. Autorka kilkudziesięciu opracowań naukowych z zakresu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, w tym monografii na temat uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym i skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Dr Anna Krawiec – adiunkt w Katedrze Postępowania Administracyjnego WPiA UJ, autorka opracowań naukowych z zakresu postępowania administracyjnego, w tym monografii Autokontrola decyzji administracyjnej (2012).
Dr hab. Marcin Kamiński – adiunkt w Katedrze Postępowania Administracyjnego WPiA UJ. Autor opracowań naukowych z zakresu teorii prawa i postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, w tym monografii na temat nieważności decyzji administracyjnej i prawa administracyjnego intertemporalnego.
Dr Tadeusz Kiełkowski – adiunkt w Katedrze Postępowania Administracyjnego WPiA UJ, adwokat, autor licznych opracowań naukowych z zakresu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, w tym monografii Sprawa administracyjna (2004) i Nabycie prawa na mocy decyzji administracyjnej (2012).

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Post´powanie administracyjne Tadeusz WoÊ | Hanna Knysiak-Molczyk Anna Krawiec | Marcin Kamiƒski | Tadeusz Kiełkowski pod redakcjà Tadeusza Wosia Wydanie 1 Warszawa 2013 Poszczególne rozdziały napisali: Tadeusz Woś: Wstęp, rozdz. 1–2, 3.2–3.3, 4, 6.1, 6.4, 8, 21–22, 33–36 Hanna Knysiak -Molczyk: rozdz. 5, 6.2–6.3, 6.5, 7, 14, 17–19, 23, 38 Anna Krawiec: rozdz. 11–13, 15–16, 24, 26–28, 37 Marcin Kamiński: rozdz. 9–10, 20.1–20.4, 25, 29, 31 Tadeusz Kiełkowski: rozdz. 3.1, 20.5, 30, 32 Opracowanie redakcyjne: Katarzyna Gierłowska, Joanna Ołówek, Anna Popławska Redaktor prowadzący: Anna Popławska Redakcja techniczna: Małgorzata Duda Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2013 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorów i wydawcy. ISBN 978-83-7806-950-8 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Offi ce Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.LexisNexis.pl, e -mail: biuro@LexisNexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.LexisNexis.pl Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 I. Źródła prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 II. Czasopisma . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 III. Sądy i inne instytucje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Dział I ZAGADNIENIA WSTĘPNE ROZDZIAŁ 1. Prawo administracyjne procesowe w systemie norm prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 1.1. Normy prawa ustrojowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 1.2. Normy prawa materialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 1.3. Normy prawa procesowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 1.4. Inne kategorie norm prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 1.5. Funkcje administracyjnego prawa procesowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 ROZDZIAŁ 2. System postępowań administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 2.1. Mechanizm i podstawowe etapy działania norm prawa administracyjnego materialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 2.2. Etap stanowienia norm materialnoprawnych i formy postępowań na tym etapie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 2.3. Etap konkretyzacji norm prawa administracyjnego materialnego . . . . . . . . . . . . 40 2.3.1. Postępowania jurysdykcyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 2.3.2. Postępowania w układach szczególnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 2.3.2.1. Nakazy i zakazy ustawowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 2.3.2.2. Akty generalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 2.3.2.3. Akty w zakresie władztwa zakładowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 2.3.2.4. Akty w sferze wewnętrznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 2.3.2.5. Akty bezpośrednio zobowiązujące . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 2.4. Etap realizacji norm prawa administracyjnego materialnego . . . . . . . . . . . . . . . 55 2.4.1. Postępowania kontrolne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 6 Spis treści 2.4.2. Postępowanie administracyjne egzekucyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 2.4.3. Postępowania administracyjno -karne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 2.5. Zaświadczenie w procesie działania norm prawa administracyjnego . . . . . . . . . 72 ROZDZIAŁ 3. Regulacja postępowań administracyjnych w Polsce . . . . . . . . . . . . . . 74 3.1. Geneza i ewolucja przepisów o postępowaniu administracyjnym . . . . . . . . . . . . 74 3.2. Zakres obowiązywania Kodeksu postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . 79 3.3. Kategorie postępowań jurysdykcyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 3.3.1. Postępowanie ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 3.3.2. Postępowania odrębne (szczególne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 3.3.3. Postępowania wyłączone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 ROZDZIAŁ 4. Ogólne postępowanie administracyjne jurysdykcyjne. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 4.1. Model postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 4.2. Przedmiot postępowania: sprawa administracyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 4.3. Charakter sprawy jako przedmiotu postępowania: indywidualna, o charakterze zewnętrznym, rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 ROZDZIAŁ 5. Zasady postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego . . . . . . . . 108 5.1. Pojęcie, charakter i funkcje zasad postępowania administracyjnego . . . . . . . . . 108 5.2. Kodeksowe zasady ogólne postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . 109 5.2.1. Zasada praworządności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 5.2.2. Zasada prawdy obiektywnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 5.2.3. Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 5.2.4. Zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 5.2.5. Zasada informowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 5.2.6. Zasada zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej . . . . 121 5.2.7. Zasada przekonywania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 5.2.8. Zasada szybkości i prostoty postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 5.2.9. Zasada ugodowego załatwiania spraw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 5.2.10. Zasada pisemności postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 5.2.11. Zasada dwuinstancyjności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 5.2.12. Zasada trwałości decyzji ostatecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 5.2.13. Zasada sądowej kontroli decyzji ostatecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 5.3. Pozakodeksowe zasady ogólne postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . 131 STRUKTURA PODMIOTOWA POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO Dział II ROZDZIAŁ 6. Organ prowadzący postępowanie administracyjne . . . . . . . . . . . . . . . 133 6.1. Organy administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym i funkcjonalnym . . . 133 6.2. Właściwość organów i jej rodzaje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 6.3. Pozytywne i negatywne przesłanki właściwości organu. Instytucja wyłączenia ze sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 6.4. Spory kompetencyjne i spory o właściwość oraz ich rozstrzyganie . . . . . . . . . . . 152 6.5. Współkompetencja a współdziałanie organów w postępowaniu administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 www.LexisNexis.pl Spis treści 7 ROZDZIAŁ 7. Strona postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 7.1. Pojęcie strony postępowania administracyjnego i legitymacji procesowej . . . . . 158 7.2. Koncepcje teoretyczne pojęcia strony a koncepcja normatywna . . . . . . . . . . . . . 161 7.3. Wielopodmiotowość i współuczestnictwo w postępowaniu administracyjnym . . . . 163 7.4. Zdolność administracyjnoprawna i zdolność administracyjnoprocesowa . . . . . 168 7.5. Następstwo prawne stron w postępowaniu administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . 170 7.6. Reprezentacja stron w postępowaniu administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 ROZDZIAŁ 8. Podmioty na prawach strony i inni uczestnicy postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 8.1. Organizacja społeczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 8.2. Prokurator . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 8.3. Rzecznik Praw Obywatelskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 8.4. Rzecznik Praw Dziecka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 8.5. Podmioty na prawach strony przewidziane w przepisach szczególnych . . . . . . 190 8.6. Inni uczestnicy postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 CZYNNOŚCI PROCESOWE POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO Dział III ROZDZIAŁ 9. Pojęcie i rodzaje czynności procesowych w postępowaniu administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 9.1. Pojęcie czynności procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 9.2. Rodzaje czynności procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 9.3. Czynności procesowe organów (czynności urzędowe) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 9.4. Czynności procesowe stron i podmiotów na prawach strony (czynności nieurzędowe) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 9.5. Konsekwencje prawne naruszenia warunków prawidłowości i skuteczności czynności procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 ROZDZIAŁ 10. Pisma w postępowaniu administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 10.1. Pisma urzędowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 10.2. Pisma nieurzędowe. Podania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 ROZDZIAŁ 11. Sposoby uzewnętrzniania treści czynności urzędowych . . . . . . . . . 208 11.1. Pojęcie i skutki prawne doręczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 11.2. Doręczenie pisma urzędowego w formie dokumentu pisemnego . . . . . . . . . . . 212 11.3. Doręczenie pisma urzędowego w formie dokumentu elektronicznego . . . . . . 216 11.4. Ogłoszenie publiczne, ustne i przy użyciu środków łączności . . . . . . . . . . . . . . 217 ROZDZIAŁ 12. Czynności o charakterze zobowiązującym i sankcyjnym . . . . . . . . . 218 12.1. Wezwania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218 12.2. Procesowe środki przymusu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 ROZDZIAŁ 13. Utrwalanie czynności procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 13.1. Protokoły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 13.2. Adnotacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 13.3. Metryki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 ROZDZIAŁ 14. Jawność postępowania, czynności procesowych i akt sprawy administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 14.1. Jawność postępowania i czynności procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 14.2. Jawność akt sprawy administracyjnej i jej ograniczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 8 Spis treści ROZDZIAŁ 15. Terminy procesowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 15.1. Rodzaje terminów procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 15.2. Zasady obliczania terminów procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232 15.3. Skracanie, przedłużanie i przywracanie terminów procesowych . . . . . . . . . . . 234 15.4. Terminy załatwiania spraw administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236 ROZDZIAŁ 16. Bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania . . . 239 16.1. Pojęcia bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania . . . . . . . . . . . 239 16.2. Sposoby przeciwdziałania bezczynności i przewlekłości w postępowaniu administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 PRZEBIEG POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ADMINISTRACYJNEJ Dział IV ROZDZIAŁ 17. Faza wszczęcia postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 17.1. Wszczęcie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 17.2. Odmowa wszczęcia postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 17.3. Kontrola podania o wszczęcie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 ROZDZIAŁ 18. Faza rozpoznawcza postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 18.1. Faza rozpoznawcza na tle etapów stosowania prawa materialnego w sprawie administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 18.2. Postępowanie wyjaśniające a postępowanie dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 18.3. Pojęcie i przedmiot dowodu a pojęcia pokrewne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 18.4. Katalog środków dowodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 18.5. Zasady i przebieg postępowania dowodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267 18.6. Formy postępowania wyjaśniającego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272 18.6.1. Postępowanie gabinetowe (kameralne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272 18.6.2. Rozprawa administracyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272 18.7. Postępowanie wyjaśniające a współdziałanie organów w postępowaniu administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 ROZDZIAŁ 19. Przerwanie ciągłości postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . 278 19.1. Charakter prawny, istota i skutki procesowe zawieszenia postępowania . . . . . 278 19.2. Obligatoryjne zawieszenie postępowania z urzędu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 280 19.2.1. Przesłanki podmiotowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 19.2.2. Przesłanka przedmiotowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 19.3. Fakultatywne zawieszenie postępowania na wniosek strony . . . . . . . . . . . . . . . 284 19.4. Podjęcie zawieszonego postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 ROZDZIAŁ 20. Faza orzecznicza postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 20.1. Istota orzekania w postępowaniu administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 20.2. Zakres (granice) i podstawy orzekania w postępowaniu administracyjnym . . . 289 20.3. Zasady orzekania w postępowaniu administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 20.4. Orzekanie merytoryczne w postępowaniu administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . 293 20.5. Orzekanie niemerytoryczne w postępowaniu administracyjnym . . . . . . . . . . . 295 20.5.1. Umorzenie postępowania w sprawie administracyjnej . . . . . . . . . . . . . 295 20.5.1.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 20.5.1.2. Obligatoryjne umorzenie postępowania z urzędu . . . . . . . . 296 20.5.1.3. Fakultatywne umorzenie postępowania na wniosek strony 298 20.5.2. Opłaty i koszty postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298 www.LexisNexis.pl Spis treści 9 ORZECZENIA ADMINISTRACYJNE I UGODA ADMINISTRACYJNA Dział V ROZDZIAŁ 21. Decyzja administracyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 21.1. Decyzja administracyjna w ujęciach teoretycznych i w orzecznictwie sądów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 21.2. Miejsce decyzji w procesie stosowania norm prawa administracyjnego materialnego, etapy procesu jej podejmowania i zdeterminowanie jej treści . . . 305 21.3. Obligatoryjne elementy decyzji administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 21.4. Fakultatywne elementy decyzji administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 21.4.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 21.4.2. Termin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325 21.4.3. Warunek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 21.4.4. Zlecenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329 21.4.5. Rygor natychmiastowej wykonalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 21.5. Obowiązywanie decyzji administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 21.6. Przesłanki, istota i skutki mocy wiążącej w czasie aktów stosowania prawa . . . 337 21.7. Ostateczność i prawomocność jako techniczno -prawne formy mocy wiążącej w czasie decyzji administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 21.8. Wykonalność decyzji administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347 ROZDZIAŁ 22. Postanowienie administracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349 22.1. Pojęcie i przedmiot postanowienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349 22.2. Typologia postanowień . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 22.3. Elementy postanowienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 22.4. Skuteczność i wykonalność postanowień . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 ROZDZIAŁ 23. Ugoda administracyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 23.1. Pojęcie ugody administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 23.2. Przesłanki dopuszczalności ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 23.3. Procedura zawierania i zatwierdzania ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 23.4. Forma i elementy ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 23.5. Wykonalność i skutki prawne zatwierdzonej ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366 ROZDZIAŁ 24. Rektyfi kacja orzeczeń administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 24.1. Pojęcie rektyfi kacji orzeczeń w postępowaniu administracyjnym . . . . . . . . . . . 369 24.2. Uzupełnienie treści decyzji i sprostowanie pouczenia o środkach zaskarżenia 369 24.3. Sprostowanie treści decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371 24.4. Wyjaśnienie treści decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 Dział VI WERYFIKACJA ORZECZEŃ ADMINISTRACYJNYCH W ZWYCZAJNYM TRYBIE POSTĘPOWANIA ROZDZIAŁ 25. Teoretyczny i normatywny model weryfi kacji orzeczeń administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 25.1. System weryfi kacji orzeczeń administracyjnych w ujęciu teoretycznym i normatywnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 25.2. Środki weryfi kacji orzeczeń administracyjnych i ich rodzaje . . . . . . . . . . . . . . . 375 25.3. Instytucje procesowe weryfi kacji orzeczeń administracyjnych . . . . . . . . . . . . . 379 10 Spis treści ROZDZIAŁ 26. Odwołanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 382 26.1. Pojęcie odwoławczego toku instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 382 26.2. Charakterystyka odwołania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383 26.2.1. Cechy odwołania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383 26.2.2. Legitymacja do wniesienia odwołania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385 26.2.3. Wymogi formalne odwołania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 26.3. Postępowanie odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 26.3.1. Postępowanie odwoławcze przed organem pierwszej instancji . . . . . . 388 26.3.2. Postępowanie odwoławcze przed organem drugiej instancji . . . . . . . . 394 26.3.2.1. Faza wstępna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394 26.3.2.2. Faza rozpoznawcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 396 26.3.2.3. Faza orzecznicza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 ROZDZIAŁ 27. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406 27.1. Charakter prawny wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy . . . . . . . . . . . . . . 406 27.2. Odmienności postępowania w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407 ROZDZIAŁ 28. Zażalenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408 28.1. Zażaleniowy tok instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408 28.2. Charakterystyka zażalenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409 28.3. Przedmiot zażalenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 410 28.4. Postępowanie zażaleniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 411 Dział VII WERYFIKACJA ORZECZEŃ ADMINISTRACYJNYCH W NADZWYCZAJNYCH TRYBACH POSTĘPOWANIA ROZDZIAŁ 29. Założenia podsystemu weryfi kacji orzeczeń w nadzwyczajnych trybach postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415 29.1. Wzruszalność orzeczeń administracyjnych w nadzwyczajnych trybach postępowania i jej rodzaje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415 29.2. Prawidłowość, wadliwość i celowość orzeczenia administracyjnego a jego weryfi kacja w nadzwyczajnych trybach postępowania . . . . . . . . . . . . . . 418 29.3. Teorie wadliwości oraz kategoryzacje wad orzeczeń administracyjnych . . . . . 421 29.4. Zbieg trybów postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 426 29.5. Zbieg nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego i postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 428 ROZDZIAŁ 30. Wznowienie postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 430 30.1. Ogólna charakterystyka instytucji wznowienia postępowania . . . . . . . . . . . . . 430 30.2. Dopuszczalność wznowienia postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 433 30.3. Przyczyny wznowienia postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 435 30.4. Procedura wznowienia postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446 30.4.1. Uruchomienie trybu wznowienia postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446 30.4.2. Właściwość organów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448 30.4.3. Postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania . . . . . . . . . . 450 30.4.4. Granice i etapy wznowionego postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 451 30.4.5. Rozstrzygnięcia kończące wznowione postępowanie . . . . . . . . . . . . . . 455 30.5. Stosowanie przepisów o wznowieniu postępowania do postanowień . . . . . . . 459 www.LexisNexis.pl Spis treści 11 ROZDZIAŁ 31. Stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego . . . . . . . . 459 31.1. Koncepcje nieważności orzeczenia administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459 31.2. Orzeczenie nieistniejące a orzeczenie nieważne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 461 31.3. Instytucja stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego. Aspekty materialnoprawne i procesowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 463 31.4. Przesłanki pozytywne i negatywne stwierdzenia nieważności . . . . . . . . . . . . . 466 31.5. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 474 31.6. Orzeczenia kończące postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności . . . 477 ROZDZIAŁ 32. Fakultatywne tryby uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej oraz „wywłaszczenie” prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 481 32.1. Uchylenie lub zmiana decyzji w trybach fakultatywnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 481 32.1.1. Istota i zakres zastosowania trybów fakultatywnych . . . . . . . . . . . . . . . 481 32.1.2. Nabycie prawa na mocy decyzji administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . 484 32.1.2.1. Pojęcie nabycia prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 484 32.1.2.2. Postaci praw nabywanych na mocy decyzji . . . . . . . . . . . . . . 485 32.1.2.3. Decyzje nietworzące prawa strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 488 32.1.3. Wzruszenie decyzji nietworzącej prawa strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 490 32.1.4. Wzruszenie decyzji tworzącej prawo strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 491 32.2. „Wywłaszczenie” prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 492 ROZDZIAŁ 33. Wygaśnięcie (modyfi kacja) mocy obowiązującej decyzji w wyniku zmian normatywnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 496 33.1. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 496 33.2. Formy modyfi kacji materialnej mocy obowiązującej ostatecznych decyzji administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 498 33.3. Formy modyfi kacji formalnomaterialnej mocy obowiązującej ostatecznych decyzji administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 501 ROZDZIAŁ 34. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji administracyjnej . . . . . . . . . . . . . 503 34.1. Przesłanki wygaśnięcia decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 503 34.1.1. Konstrukcja przesłanek wygaśnięcia decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 503 34.1.2. Bezprzedmiotowość decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 504 34.1.3. Niedopełnienie warunku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 508 34.2. Elementy proceduralne stwierdzenia wygaśnięcia decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . 510 ROZDZIAŁ 35. Obligatoryjne uchylenie decyzji w związku z niewykonaniem zlecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 511 ROZDZIAŁ 36. Wzruszalność (odwołalność) decyzji ostatecznych na szczególnych zasadach i w szczególnym trybie . . . . . . . . . . . . . . 513 36.1. Istota wzruszalności (odwołalności) decyzji na podstawie przepisów szczególnych (art. 163) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 513 36.2. Przesłanki wzruszalności (odwołalności) decyzji na podstawie przepisów szczególnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 515 36.3. Elementy proceduralne wzruszania (odwoływania) decyzji na podstawie przepisów szczególnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 518 POSTĘPOWANIE W SPRAWACH WYDAWANIA ZAŚWIADCZEŃ ORAZ SKARG I WNIOSKÓW Dział VIII ROZDZIAŁ 37. Postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń . . . . . . . . . . . . . 521 12 Spis treści ROZDZIAŁ 38. Postępowanie w sprawach skarg i wniosków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 524 38.1. Prawo wnoszenia petycji, skarg i wniosków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 524 38.2. Pojęcie i przedmiot petycji, skargi oraz wniosku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 526 38.3. Organy właściwe do rozpatrywania skarg, wniosków i petycji . . . . . . . . . . . . . 527 38.4. Organizacja przyjmowania skarg i wniosków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 529 38.5. Przebieg postępowania w sprawach skarg i wniosków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 530 38.6. Nadzór i kontrola nad przyjmowaniem i załatwianiem skarg i wniosków . . . . 532 38.7. Związki postępowania w sprawach skarg i wniosków z postępowaniem jurysdykcyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 533 Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 537 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 545 www.LexisNexis.pl Wykaz skrótów Wykaz skrótów Wykaz skrótów I. Źródła prawa k.p. k.p.a. k.p.k. k.p.c. – ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm. – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania admini- stracyjnego, tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm. – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil- nego, Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm. Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i ze zm. k.r.o. – ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, nowela do k.p.a. i p.s.a. z 2010 r. nowela styczniowa do k.p.a. tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm. – ustawa z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postę- powania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 ze zm. – ustawa z 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administra- cyjnym oraz o zmianie ustawy – Kodeks postępowania admi- nistracyjnego, Dz.U. Nr 4, poz. 8 ze zm. Ordynacja podatkowa – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. Prawo budowlane – ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, tekst jedn. Dz.U. przep. wprow. sąd. adm. pr.energ. p.s.a. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm. – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. – ustawa z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne, tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1059 – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. 14 r.p.a. u.g.n. ustawa komp. ustawa o NSA z 1980 r. Wykaz skrótów – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, Dz.U. R.P. Nr 36, poz. 341 – ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościa- mi, tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. – ustawa z 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gmi- ny a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw, Dz.U. Nr 34, poz. 198 ze zm. – ustawa z 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administra- cyjnym oraz o zmianie ustawy – Kodeks postępowania admi- nistracyjnego, Dz.U. Nr 4, poz. 8 ze zm. ustawa o NSA z 1995 r. – ustawa z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyj- ustawa o p.e.a. u.s.a. u.s.g. u.s.p. u.s.w. ustawa o s.k.o. ustawa o t.o.rz.adm.og. nym, Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm. – uchylona – ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyj- nym w administracji, tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. – ustawa z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów admini- stracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. – ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm. – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm. – ustawa z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm. – ustawa z 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządo- wej administracji ogólnej, tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 32, poz. 176 – uchylona ustawa o woj. i adm. rząd. – ustawa z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, Dz.U. Nr 31, poz. 206 ze zm. Uwaga: przepisy powołane w opracowaniu bez bliższego oznaczenia są przepisami ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. II. Czasopisma AUWr Dz.U. Lex LexPolonica KSP Mon. Pol. Mon. Praw. NP – „Acta Universitatis Wratislaviensis” – Dziennik Ustaw – sysytem informacji prawnej Wolters Kluwer Polska – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska – „Krakowskie Studia Prawnicze” – „Monitor Polski” – „Monitor Prawniczy” – „Nowe Prawo” www.LexisNexis.pl Wykaz skrótów ONSA ONSAiWSA OSNAP OSNAPiUS OSNCP OSP OSPiKA OTK OTK-a PiP PPP PS RPEiS Sam. Ter. PPr ZN UJ ZN UŁ ZNSA 15 – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i woje- wódzkich sądów administracyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od 1995 r. do 2002 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od 2003 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna oraz Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Zbiór Urzędowy seria A – „Państwo i Prawo” – „Przegląd Prawa Publicznego” – „Przegląd Sądowy” – „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – „Samorząd Terytorialny” – „Problemy Praworządności” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego” – „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” III. Sądy i inne instytucje NIK NSA NSA-OZ PIP RM RPD RPO SN TK WSA – Najwyższa Izba Kontroli – Naczelny Sąd Administracyjny – Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy – Państwowa Inspekcja Pracy – Rada Ministrów – Rzecznik Praw Dziecka – Rzecznik Praw Obywatelskich – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – wojewódzki sąd administracyjny Wstęp Wstęp Wstęp W uzasadnieniu jednego z wyroków wybitny sędzia Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych Ameryki Felix Frankfurter stwierdził, że „historię amerykańskiej wolności stanowi w dużym zakresie historia procedury”. To lakoniczne stwier- dzenie i ocena znaczenia procedur i norm proceduralnych pozostaje prawdziwa nie tylko w odniesieniu do USA. Ma walor powszechny i dotyczy nie tylko pro- cedur sądowych. Jest ono szczególnie uzasadnione w odniesieniu do procedur, z jakimi mamy do czynienia w obszarze stosowania norm prawa administracyj- nego materialnego przez organy administracji publicznej. Wiąże się to z imma- nentnymi właściwościami tych norm. Normy materialnoprawne zajmują centralne miejsce w całości norm prawa administracyjnego, a jednocześnie stanowią najbar- dziej rozbudowaną i zróżnicowaną jego część. Nie mają one ściśle wyznaczonego zakresu rzeczowego (przedmiotowego). Ponadto ta gałąź prawa – odmiennie niż materialne prawo cywilne i karne – nie jest skodyfi kowana. Nieskodyfi kowanie zaś administracyjnego prawa materialnego wynika przede wszystkim z rozległo- ści i zróżnicowania przedmiotów regulacji – stosunków społecznych i gospodar- czych, poddanych regulacji tego prawa. Równie istotna jest inna cecha norm materialnego prawa administracyjnego. Normy te – co do zasady – nie wywołują skutków prawnych w sposób automa- tyczny. Fakt, iż w porządku prawnym pojawi się nowa norma prawna o charak- terze materialnym, stanowiąca element tego porządku, nie oznacza jeszcze, że następuje jakakolwiek zmiana w obiektywnej rzeczywistości, na regulację której norma ta jest nakierowana. Konstrukcja większości norm materialnoprawnych przewiduje bowiem konieczność przeprowadzenia przez właściwy organ admi- nistracyjny procesu konkretyzacji uprawnień i obowiązków określonych w abs- trakcyjnych i generalnych normach tego prawa, procesu wyzwolenia skutków prawnych przewidzianych w tych normach. Wówczas dopiero norma materialno- prawna wywoła w rzeczywistości społecznej i gospodarczej skutki prawne, które ustawodawca „zaprojektował”, wprowadzając ją do systemu prawa. Ten właśnie proces konkretyzacji uprawnień i obowiązków określonych w abstrakcyjnych 18 Wstęp i generalnych normach prawa administracyjnego materialnego jest dokonywany w określonym postępowaniu prowadzonym przez organy administracji publicznej, regulowanym normami procesowymi. Normy procesowe stanowią (obok norm ustrojowych i materialnych) jedną z trzech podstawowych kategorii norm prawa administracyjnego. Regulują one zorgani- zowany proces stosowania prawa materialnego, na który składa się: ustalenie, jaka norma administracyjnego prawa materialnego obowiązuje, oraz określenie jej znaczenia w sposób niezbędny na potrzeby wydania decyzji stosowania tej normy, uznanie za udowodnione faktów na podstawie określonych w przepisach procesowych reguł dowodowych, subsumcja faktu uznanego za udowodniony pod stosowaną normę prawa materialnego i wreszcie wiążące ustalenie konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy prawa materialnego1. Służebna wobec prawa materialnego funkcja norm procesowych przejawia się ponadto w tym, że zasady i instytucje prawa procesowego muszą być dosto- sowane do charakteru norm materialnych oraz zasad i instytucji tego prawa. Ponieważ w istocie każda norma prawa administracyjnego materialnego ma swój indywidualny, niepowtarzalny charakter, a kreowana nią sprawa odróżnia się od innych, nawet uregulowanych tym samym aktem normatywnym, normy proce- sowe muszą być tak ukształtowane i dostosowane do takiej mozaiki norm mate- rialnych, by były zgodne z istniejącymi i przyszłymi unormowaniami, które usta- wodawca uzna za stosowne wprowadzić w sferze prawa materialnego. Powyższe okoliczności oznaczają, że nie jest możliwe zbudowanie jednej, jed- nolitej procedury, która regulowałaby tryb konkretyzacji i realizacji wszyst- kich norm materialnych prawa administracyjnego. Rozległość i zróżnicowanie norm administracyjnego prawa materialnego ozna- cza, że procesy ich konkretyzacji mogą przebiegać różnymi drogami. Uzasadnia to wyodrębnienie określonych kategorii tych norm i w konsekwencji zróżnicowanie form postępowań, w ramach których konkretyzacja ta jest dokonywana. Stąd już z tego (obok innych) powodu mamy do czynienia z mozaiką postę- powań administracyjnych dostosowanych do cech specyfi cznych norm mate- rialnych, których konkretyzacji mają te postępowania służyć. Ponadto, nawet w zakresie tego samego typu postępowania – np. podstawowego postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego2 – niezwykle trudne jest skodyfi kowanie 1 Por. J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1972, s. 52. 2 W ramach którego właściwy organ administracyjny na podstawie normy prawa administracyj- nego materialnego w odniesieniu do ustalonego przez siebie stanu faktycznego wydaje decyzję admi- nistracyjną skierowaną do indywidualnego podmiotu pozostającego poza systemem administracji publicznej (podmiotu zewnętrznego), którą autorytatywnie konkretyzuje stosunek administracyjny materialny (konkretyzuje w sposób autorytatywny, ustala prawa i obowiązki stron tego stosunku – organu administracji publicznej i podmiotu zewnętrznego). www.LexisNexis.pl Wstęp 19 takiego postępowania, a więc zawarcie wszystkich norm procesowych regulują- cych to postępowanie w jednym akcie prawnym. W rezultacie de lege lata rów- nież w odniesieniu do tych postępowań mamy sytuację, że niektóre z nich (np. w sprawach zobowiązań podatkowych) są wyłączone całkowicie spod zakresu obowiązywania k.p.a., podstawowego zespołu norm prawa administracyjnego procesowego, a inne – i te stanowią większość – tylko częściowo są uregulowane normami tego Kodeksu. Jak wyżej zauważyłem, zasadniczą kategorię norm materialnoprawnych stanowią normy określające zachowania swoich adresatów w sposób pośredni, ponieważ dla wyzwolenia skonkretyzowanych i zindywidualizowanych skutków prawnych wymagają podjęcia odpowiednich czynności prawnych o charakterze konwencjo- nalnym. Jest to niewątpliwie grupa norm przeważająca ilościowo w polskim syste- mie prawa administracyjnego materialnego i o największym znaczeniu z punktu widzenia praw i obowiązków obywateli. Adresatem normy kompetencyjnej upo- ważniającej do stosowania normy materialnej jest organ administracji publicznej. Przekształcenie treści powiązanych z normą kompetencyjną generalno-abstrak- cyjnych norm materialnych odbywa się za pomocą typowej formy prawnej działa- nia administracji i jednocześnie normy konkretno-indywidualnej, jaką jest decyzja administracyjna, a transformacja ta przybiera postać postępowania admini- stracyjnego jurysdykcyjnego. Wydana w tym postępowaniu decyzja administra- cyjna – kwalifi kowany akt administracyjny – staje się normą prawną o charakte- rze pochodnym, gdyż konkretyzuje i indywidualizuje treść norm materialnych wyższego stopnia oraz samą normę kompetencyjną. Zasadniczą część podręcznika zajmuje analiza instytucji procesowych, które tworzą jurysdykcyjne postępowanie administracyjne. Podstawowym źró- dłem norm regulujących to postępowanie od przeszło pięćdziesięciu lat jest Kodeks postępowania administracyjnego, akt prawny, który – choć uchwalony w odmiennych warunkach politycznych, społecznych i prawnych – stanowi owoc dojrzałej rozwagi politycznej, wysokiej kultury prawniczej i niezwykle sta- rannego procesu legislacyjnego. Kodeks ten (choć wielokrotnie nowelizowany) jako regulacja kodeksowa obowiązuje najdłużej w naszym systemie prawnym, co stanowi niezwykły, wart podkreślenia, pozytywny ewenement w polskim prawie. Należy jednak pamiętać – na co wyżej zwracałem uwagę – że k.p.a. nie stanowi wyłącznego źródła norm procesowych w zakresie postępowania jurysdykcyjnego. Obok postępowania jurysdykcyjnego w procesie działania norm prawa admini- stracyjnego materialnego, na poszczególnych jego etapach i w związku z innymi niż „typowe” normami tego prawa podlegającymi konkretyzacji w postępowaniu jurysdykcyjnym, mamy do czynienia z innymi przejawami i formami postępo- wań administracyjnych. Ambicją Autorów niniejszego podręcznika jest ukazanie (w rozdziale drugim) całościowego systemu postępowań administracyjnych; ich 20 Wstęp istoty, zakresu i podstawowych konstrukcji procesowych. Przedmiotem szczegóło- wej analizy będzie natomiast – obok postępowania jurysdykcyjnego – tylko postę- powanie w sprawach wydawania zaświadczeń i postępowanie w sprawach skarg i wniosków. Procedury te są bowiem również uregulowane w k.p.a., a ponadto pozostają w ścisłym związku systemowym i funkcjonalnym z postępowaniem jurysdykcyjnym. www.LexisNexis.pl Dział I ZAGADNIENIA WSTĘPNE Rozdział 1 Prawo administracyjne procesowe w systemie norm prawa administracyjnego Dział I. Zagadnienia wstępne Rozdział 1. Prawo administracyjne procesowe w systemie norm prawa administracyjnego 1.1. Normy prawa ustrojowego 1 Normy prawa administracyjnego mogą być porządkowane i klasyfi kowane z róż- nych punktów widzenia i w oparciu o różne kryteria podziału. O wyborze kry- teriów klasyfi kacji decydować powinien przede wszystkim cel, dla którego jest ona dokonywana i któremu ma służyć. Dla celów przedstawienia całościowego obrazu oraz szczegółowej analizy poszczególnych postępowań prowadzonych przez organy administracji publicznej najbardziej przydatne jest przyjmowane na ogół powszechnie w doktrynie prawa administracyjnego wyodrębnienie w cało- kształcie norm prawa administracyjnego trzech ich podstawowych kate- gorii: 1) norm ustrojowych (strukturalno -organizacyjnych), 2) norm materialnych, 3) norm proceduralnych. Niezależnie od tych podstawowych kategorii, dla celów analizy poszczególnych postępowań prowadzonych przez organy administracji publicznej przydatne będzie jednak zwrócenie uwagi na inne jeszcze normy, dające się wyodrębnić w ramach tych podstawowych kategorii, niezależnie od nich, lub też takie, które pozostają „na styku”, a więc można je zaliczyć do więcej niż jednej z kategorii podsta wowych. We współczesnej nauce prawa administracyjnego na ogół uznaje się prawo ustro- jowe za integralny dział prawa administracyjnego. Podkreśla się, że normy ustro- jowe wywierają istotny wpływ na prawo administracyjne materialne i procesowe, kształtując niejednokrotnie proces oraz treść aktów stosowania prawa1. 2 1 Por. np. Z. Niewiadomski, w: Z. Cieślak, I. Lipowicz, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne. Część ogólna, Warszawa 2006, s. 109. 22 Dział I. Zagadnienia wstępne Administracja publiczna nie stanowi monolitycznej całości organizacyjnej. Normy obowiązującego prawa nie odnoszą się do administracji publicznej jako całości. Normy prawne łączą poszczególne prawa i obowiązki nie tyle z administracją państwa jako całością, ile bezpośrednio z określoną strukturą organizacyjną, realizującą zadania polegające na wykonywaniu zwierzchniej władzy (impe- rium) przysługującej państwu. Wykonywanie tych zadań oparte jest na upo- ważnieniu udzielonym przez państwo do działania w jego imieniu i przy użyciu środków prawnych przysługujących państwu, w tym m.in. środków przymusu państwowego. Każdy podmiot realizujący zadania państwa ma formę organiza- cyjną określoną w dającej się wyodrębnić kategorii norm – normach strukturalno- -organizacyjnych. Podmioty te mają określoną wewnętrzną strukturę organiza- cyjną, zasady funkcjonowania, powiązania organizacyjne z innymi organami w systemie organów administracji publicznej i w systemie organów państwowych (normach regulujących zasady podległości organizacyjnej i służbowej w stosun- kach między poszczególnymi organami) oraz zasady wewnętrznej zależności, oddziaływania i nadzoru, a także zasady odpowiedzialności służbowej zarówno poszczególnych organów, jak i pracowników tych organów2. W teorii prawa admi- nistracyjnego normy te określa się mianem norm ustrojowych lub strukturalno- -organizacyjnych. Normy ustrojowe w szczególności: 1) bezpośrednio tworzą lub określają sposób tworzenia organów administracji publicznej i określają ich kształt organizacyjny. Każdy organ administracji publicznej ma określoną w przepisach praw- nych formę organizacyjną, jest organizacyjnie wyodrębniony z całości aparatu wykonującego funkcje administracji publicznej. Pozwala to z jednej strony odgraniczyć dany organ od innych organów i pozostałych elementów struktury administracyjnej państwa, a z drugiej odróżnić organ jako taki od jego wewnętrznych elementów. Tak więc normy prawne określają strukturę organiza- cyjną (skład) np. Rady Ministrów. Oznacza to, że tylko prawnie określony skład tych organów jest traktowany jako organ administracyjny upoważniony do działania w imieniu państwa; 2) określają zakresy działania poszczególnych organów administracji publicznej oraz zakres działa- nia systemu organów, w którym one pozostają; 3) określają zasady funkcjonowania organów administracji publicznej; 4) określają zasady i tryb tworzenia oraz funkcjonowania wewnętrznych komórek organizacyjnych organu, w tym w szczególności zasady organizacji pracy w zespołach ludzi realizujących zadania organu; 5) określają strukturę organizacyjną (system organizacyjny), w którym pozostaje dany organ, oraz powiązania organizacyjne w tym systemie (więzy podporządkowania, planowania, kierowania, koordynacji, kontroli, nadzoru)3. Normy ustrojowe określają zatem „kto” w imieniu państwa wykonuje admi- nistrację publiczną4. Normy te ustanawiają więc pewną „statykę organiza- 2 Por. J. Filipek, Elementy strukturalne norm prawa administracyjnego, Warszawa–Kraków 1982, s. 75. 3 Por. W. Dawidowicz, Wstęp do nauk prawno -administracyjnych, Warszawa 1974, s. 108–109. 4 Por. J. Filipek, Prawo administracyjne. Instytucje ogólne, część I, Kraków 1995, s. 51, i J. Zimmer- mann, Prawo administracyjne, Warszawa 2012, s. 52. www.LexisNexis.pl Rozdział 1. Prawo administracyjne procesowe w systemie norm prawa administracyjnego 23 cyjną” całego aparatu administracji publicznej, która musi zostać skonstruowana, zanim organy należące do tego aparatu uruchomią mechanizmy zmierzające do konkretyzacji prawa materialnego względem podmiotów zewnętrznych. Znaleźć je można m.in. w ustawie z 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów5, rozporządzeniach Prezesa Rady Ministrów wydanych na podstawie upoważ- nienia zawartego w art. 33 powyższej ustawy, określających szczegółowe zakresy działania poszczególnych ministrów, ustawie z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym6, ustawie z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym7, ustawie z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa8, ustawie z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie9, ustawie z 6 kwietnia 1990 r. o Policji10 i wielu innych. Adresatami tych norm są zawsze określone organy administracji publicznej oraz w szerszym wymiarze aparat administracyjny państwa ujmowany jako całość. Normy strukturalno -organizacyjne nie określają natomiast żadnych praw i obo- wiązków organów administracyjnych w ich stosunkach z podmiotami, które pozostają poza ramami organizacyjnymi administracji publicznej, w tym przede wszystkim z obywatelami. W szczególności nie mogą one stanowić wyłącznej i samodzielnej podstawy prawnej dla działalności organów administracji publicz- nej polegającej na konkretyzowaniu praw i obowiązków w odniesieniu do pod- miotów usytuowanych na zewnątrz systemu administracji publicznej. Nie oznacza to jednak, że dla podmiotów tych jest sprawą obojętną, jaki organ, jak zorganizo- wany i w jakim miejscu systemu organów realizujących zadania państwa usytu- owany, będzie reprezentował wobec nich państwo. 1.2. Normy prawa materialnego Centralne miejsce w całości norm prawa administracyjnego zajmują, a jednocześ- nie najbardziej rozbudowaną i zróżnicowaną jego część stanowią normy zaliczane do administracyjnego prawa materialnego. Nie ma ono ściśle wyznaczonego zakresu rzeczowego (przedmiotowego). Ponadto ta gałąź prawa – odmiennie niż materialne prawo cywilne i karne – nie jest skodyfi kowana. Nieskodyfi kowanie administracyjnego prawa materialnego wynika przede wszystkim z rozległości i zróżnicowania przedmiotów regulacji – stosunków społecznych i gospodarczych, poddanych regulacji tego prawa. Prawo to, zawarte w tysiącach ustaw i rozporzą- dzeń wykonawczych oraz aktach prawa miejscowego, stanowionych przede wszyst- 3 5 Tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 392. 6 Tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. 7 Tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm. 8 Tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm. 9 Dz.U. Nr 31, poz. 206 ze zm. 10 Tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm. 4 24 Dział I. Zagadnienia wstępne kim przez organy jednostek samorządu terytorialnego, dotyczy tak zróżnicowanych materii, jak: gospodarka nieruchomościami Skarbu Państwa i nieruchomościami komunalnymi, planowanie i zagospodarowanie przestrzenne i prawo budowlane, akta stanu cywilnego, ochrona danych osobowych, zwalczanie bezrobocia, pomoc społeczna, ochrona i kształtowanie środowiska, zwalczanie chorób zakaźnych, zgromadzenia publiczne, zapewnienie porządku publicznego, reglamentacja dzia- łalności gospodarczej, strefy specjalne itd. Niezależnie jednak od tego, aktualny stan administracyjnego prawa materialnego jest efektem dokonywanych niezwy- kle często – niekiedy bez rzeczywistej potrzeby i w sposób naruszający zasady pra- widłowej legislacji – zmian w tym zakresie. Podkreślenia wymaga przy tym, że o charakterze norm materialnego prawa administracyjnego nie przesądza miejsce ich zamieszczenia (nazwa aktu), ale ich merytoryczny charakter i treść. Tego typu normy można więc znaleźć również w przepisach Kodeksu postępowania admi- nistracyjnego, np. w przepisach regulujących przyznanie jednostce statusu strony w postępowaniu administracyjnym czy też regulujących zdolność prawną i zdol- ność do czynności prawnych. Administracyjne prawo materialne zawiera normy określające „co robi” administracja publiczna. Normy prawa materialnego to generalno- -abstrakcyjne „normy merytoryczne” zawarte w przepisach prawa administra- cyjnego powszechnie obowiązującego, które określają treść uprawnień i/lub obowiązków, a więc sposób zachowania się ich adresatów w sferze prawa admini- stracyjnego, przy czym ich adresatami są zarówno podmioty znajdujące się poza systemem organizacyjnym administracji publicznej, organizacyjnie niepodporząd- kowane żadnemu z podmiotów wykonujących funkcje administracji publicznej11, jak i organy administracyjne upoważnione i zobowiązane do takiej autorytatywnej konkretyzacji praw i obowiązków tych podmiotów, do posłużenia się określoną prawną formą działania, określoną już jednak w innym rodzaju normy prawnej, normie kompetencyjnej12. Normy prawa materialnego nakładają na dany podmiot (adresata normy) określone obowiązki (nakaz lub zakaz) lub przyznają adresatowi normy określone uprawnienia w razie zaistnienia określonych przesłanek (stanu faktycznego). Niewątpliwie więc ten rodzaj norm prawa administracyjnego ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia stosunków zewnętrznych, w jakich pozo- staje administracja publiczna, i z punktu widzenia praw i obowiązków podmiotów pozostających poza systemem organizacyjnym administracji publicznej, w tym przede wszystkim obywateli. 5 W związku z sygnalizowaną wyżej rozległością i zróżnicowaniem norm admi- nistracyjnego prawa materialnego jest nieuniknione, że procesy konkretyzacji uprawnień i obowiązków określonych w abstrakcyjnych i generalnych normach 11 Por. Z. Leoński, Materialne prawo administracyjne, Warszawa 1998, s. 6, i J. Zimmermann, Prawo..., s. 52. 12 Por. niżej rozdz. 1.4. www.LexisNexis.pl Rozdział 1. Prawo administracyjne procesowe w systemie norm prawa administracyjnego 25 prawa administracyjnego materialnego mogą przebiegać różnymi drogami. Zróżnicowanie sposobów wyzwalania skutków prawnych przewidzianych w nor- mach prawa materialnego uzasadnia wyodrębnienie określonych kategorii tych norm. Wyodrębnienie to wiąże się z odmiennymi formami postępowań, w ramach których konkretyzacja ta jest dokonywana. Musi ono być jednak poprzedzone ukazaniem mechanizmu działania norm prawa administracyjnego materialnego i podstawowych etapów, w jakich proces wyzwalania skutków prawnych przewi- dzianych w normach prawa materialnego przebiega. Całokształt tej problematyki będzie przedmiotem analizy w rozdziale 2. 1.3. Normy prawa procesowego 6 Trzecią podstawową kategorię norm prawa administracyjnego stanowią normy procesowe. Charakteryzując normy prawne ze względu na ich rolę w porządku prawnym, W. Siedlecki uznał, że można je podzielić na normy prawne w ścisłym tego słowa znaczeniu oraz normy konstruktywne, czyli instrumentalne. „Pierw- sze [normy o charakterze materialnoprawnym – przyp. T.W.] regulują bezpośred- nio stosunki życia społecznego, określają zachowania poszczególnych podmio- tów prawnych, nakładają obowiązki prawne i przyznają prawa czy uprawnienia. Normy zaś instrumentalne regulują stosowanie tych pierwszych norm, jak rów- nież zapewniają przestrzeganie zasad, na jakich oparty jest porządek prawny. Do norm instrumentalnych należą reguły [...], które organizują funkcje ustawodaw- cze, oraz normy, które regulują środki prawne służące do zapewnienia stosowania norm w ścisłym tego słowa znaczeniu, jak normy procesowe i wykonawcze – [podkr. T.W.]”13. Normy prawa procesowego dotyczą więc bezpośrednio działań administracji publicznej, która poprzez uprawnione do tego organy realizuje normy prawa mate- rialnego. O ile normy prawa materialnego nakładają na dany podmiot (adresata normy) określone obowiązki (nakaz lub zakaz) lub przyznają określone upraw- nienia w razie zaistnienia określonych warunków (stanu faktycznego), to normy procesowe określają, w jaki sposób obowiązki te można nałożyć na określonych adresatów lub w jaki sposób dane podmioty mogą uzyskać te uprawnienia. Normy procesowe stanowią więc narzędzia, instrumenty, za pomocą których wprowadza się w życie normy prawa materialnego14. W znaczeniu szerokim jako normy procesowe należy rozumieć kategorię norm prawa administracyjnego służebną w stosunku do norm prawa materialnego i słu- żącą ich urzeczywistnieniu poprzez uregulowanie działalności (czynności, zacho- 7 13 W. Siedlecki, w: W. Siedlecki, Z. Świeboda, Postępowanie cywilne. Zarys wykładu, Warszawa 2003, s. 34. 14 Por. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadmini- stracyjne, Warszawa 2009, s. 18. 26 Dział I. Zagadnienia wstępne wań i zaniechań) organów administracji publicznej i podmiotów poddanych proce- sowi konkretyzacji norm prawa materialnego. Normy procesowe stanowią całość norm prawnych regulujących zasady i przebieg tego procesu urzeczywistniania (konkretyzacji) prawa materialnego. Zakres znaczeniowy pojęcia norm proceso- wych jest szeroki, gdyż obejmuje nie tylko normy rekonstruowane z przepisów proceduralnych normujących tryb stosowania norm prawa materialnego w typo- wej prawnej formie działania administracji i jednocześnie normie indywidualno- -konkretnej, jaką jest decyzja administracyjna (normy procesowe sensu stricto), ale również wszelkie inne normy, które regulują procesy stanowienia, stosowania i egzekwowania prawa administracyjnego w zró
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Postępowanie administracyjne
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: