Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00356 007085 14486302 na godz. na dobę w sumie
Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi - ebook/pdf
Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 520
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0344-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi to podręcznik akademicki adresowany przede wszystkim do studentów studiów prawniczych i administracyjnych wszelkich typów szkół wyższych i pracowników administracji publicznej.

 

Obecne, piąte już wydanie tej cenionej publikacji zostało uaktualnione zgodnie z najnowszym stanem prawnym. Poszerzono je również o omówienie nowych zagadnień – m.in. w zakresie metryki sprawy.

 

Autorzy wnikliwie i w sposób wyważony analizują kluczowe zagadnienia ogólnego postę-powania administracyjnego, postępowania podatkowego, administracyjnych postępowań uproszczonych, postępowania egzekucyjnego w administracji oraz postępowania sądowoadministracyjnego. Duży nacisk został położony na ukazanie obowiązków organów administracji publicznej w toku poszczególnych postępowań, z uwzględnieniem standardów wynikających z prawa europejskiego. Wywody autorów są szeroko ilustrowane orzecznic-twem NSA. W podręczniku przedstawiono obszernie dorobek doktryny postępowania administracyjnego. Z tego względu jest on użyteczny także dla aplikantów, praktyków – zwłaszcza sędziów, adwokatów, radców prawnych oraz wszystkich innych osób, dla których wiedza z zakresu postępowań administracyjnych oraz postępowania przed sądami administracyjnymi może być przydatna w toku wykonywania pracy zawodowej.

 

Prof. dr hab. Wojciech Chróścielewski – prof. zw. Uniwersytetu Łódzkiego, kierownik Katedry Polskiego Postępowania Administracyjnego UŁ, sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego w stanie spoczynku. Autor i współautor ponad 150 opracowań naukowych (monogra-fii, podręczników, komentarzy, artykułów, studiów i glos) z zakresu prawa i postępowania administracyjnego.

 

Dr hab. Jan Paweł Tarno – prof. nadzw. Uniwersytetu Łódzkiego, kierownik Zakładu Sądownictwa Administracyjnego UŁ, sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Autor i współautor ponad 170 opracowań naukowych z zakresu prawa i postępowania administracyjnego oraz sądowej kontroli administracji (monografii, podręczników, komentarzy, artykułów, rozpraw i glos).
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi Wojciech Chróścielewski Jan Paweł Tarno Wydanie 5 Warszawa 2013 Poszczególne rozdziały napisali: Wojciech Chróś cielewski: III, VI, VIII, XI–XV, XVII, XIX–XXIII, XXVI, XXIX pkt 3–5, XXX Jan Paweł Tarno: XVI, XVIII, XXIV, XXVII–XXIX pkt 1 i 2, XXXI–XL Wojciech Chróś cielewski i Jan Paweł Tarno: I, II, IV, V, VII, IX, X, XXV Redaktor prowadzący: Joanna Pastuszka Opracowanie redakcyjne: Sylwia Kiesio Redakcja techniczna: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka © Copyright by Lexis Nexis Polska Sp. z o.o. 2013 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna częś ć tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorów i wydawcy. ISBN 978-83-278-0344-3 Lexis Nexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02–222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.Lexis Nexis.pl, e-mail: biuro@lexis nexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treś ci Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Częś ć pierwsza POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE ROZDZIAŁ I. Zagadnienia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 1. Pojęcie i miejsce procedury w systemie norm prawa administracyjnego . . . . . 19 2. Ewolucja unormowań obowiązujących w zakresie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 3. Zakres obowiązywania Kodeksu postępowania administracyjnego . . . . . . . . 32 ROZDZIAŁ II. Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego . . . . . . 37 1. Pojęcie i rodzaje zasad ogólnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 2. Katalog zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego . . . . . . . . 40 3. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 ROZDZIAŁ III. Podmioty postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 1. Organ prowadzący postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 1.1. Pojęcie organu administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 1.2. Organy wyższego stopnia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 1.3. Właś ciwoś ć organu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 1.4. Wyłączenie pracownika i organu administracji od udziału w postępowaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 2. Strona . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 3. Uczestnicy postępowania na prawach strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 3.1. Organizacja społeczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 3.2. Prokurator . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 3.3. Rzecznik Praw Obywatelskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 3.4. Inne podmioty na prawach strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 4. Inni uczestnicy postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 ROZDZIAŁ IV. Przepisy porządkowe i ś rodki oddziałujące na przebieg postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 1. Doręczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 2. Wezwania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 6 Spis treś ci 3. Protokoły i adnotacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 4. Metryka sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 5 Udostępnianie akt postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 6. Terminy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 6.1. Rodzaje terminów i ich obliczanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 6.2. Przywracanie terminów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 6.3. Terminy załatwiania spraw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 ROZDZIAŁ V. Postępowanie przed organem I instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 1. Wszczęcie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 2. Postępowanie wyjaś niające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 2.1. Środki dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 2.2. Fakty niewymagające dowodów, domniemania i uprawdopodobnienia . . . 124 2.3. Forma postępowania dowodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 2.4. Podstawowe zasady postępowania dowodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 3. Zajęcie stanowiska w sprawie przez inny organ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 4. Zawieszenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 5. Umorzenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 ROZDZIAŁ VI. Akty kończące postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 1. Charakterystyka indywidualnego aktu administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . 137 2. Decyzja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 2.1. Elementy decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 2.2. Uzupełnienie, sprostowanie i wykładnia decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 2.3. Skutki prawne decyzji administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 3. Ugoda administracyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 3.1. Kodeksowe pojęcie ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 3.2. Warunki i tryb zawarcia ugody administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 3.3. Skutki prawne ugody administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 3.4. Ugoda cywilnoprawna w sprawach z zakresu administracji publicznej . . . 151 4. Postanowienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 ROZDZIAŁ VII. Postępowanie przed organem II instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 1. Środki prawne w postępowaniu administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 2. Odwołanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 3. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 4. Postępowanie odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 4.1. Przebieg postępowania odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 4.2. Zakaz orzekania na niekorzyś ć odwołującego (zakaz reformationis in peius) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 5. Zażalenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 ROZDZIAŁ VIII. Weryfikacja ostatecznych decyzji administracyjnych i postanowień . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 2. Wznowienie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 3. Uchylenie lub zmiana decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 3.1. Uchylenie lub zmiana decyzji bez zgody strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 3.2. Uchylenie lub zmiana decyzji za zgodą strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 Spis treś ci 7 3.3. Uchylenie lub zmiana decyzji w warunkach nadzwyczajnych . . . . . . . . . 184 3.4. Uchylenie decyzji na skutek niedopełnienia okreś lonych czynnoś ci przez stronę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 3.5. Uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie przepisów szczególnych . . . 186 4. Stwierdzenie nieważnoś ci decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 5. Stwierdzenie wygaś nięcia decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 ROZDZIAŁ IX. Odpowiedzialnoś ć organu administracji za szkody wynikłe z decyzji administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 ROZDZIAŁ X. Opłaty i koszty postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 Częś ć druga POSTĘPOWANIE PODATKOWE ROZDZIAŁ XI. Stosunek przepisów Ordynacji podatkowej do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 1. Postępowanie podatkowe jako szczególne postępowanie administracyjne . . . 207 2. Zasady ogólne postępowania podatkowego a zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 ROZDZIAŁ XII. Podmioty postępowania podatkowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 1. Organ podatkowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 2. Strona . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214 ROZDZIAŁ XIII. Postępowanie przed organem podatkowym I instancji . . . . . . . 217 1. Wszczęcie postępowania podatkowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 2. Postępowanie dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218 3. Zawieszenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 4. Przepisy porządkowe i ś rodki oddziałujące na przebieg postępowania . . . . . . 220 5. Akty kończące postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 ROZDZIAŁ XIV. Postępowania mające na celu weryfikację podjętych rozstrzygnięć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 1. Postępowanie odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 2. Weryfikacja ostatecznych decyzji i postanowień . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 ROZDZIAŁ XV. Odpowiedzialnoś ć organu podatkowego za szkody wynikłe z decyzji podatkowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232 ADMINISTRACYJNE POSTĘPOWANIA UPROSZCZONE Częś ć trzecia ROZDZIAŁ XVI. Postępowania w sprawach sporów o właś ciwoś ć . . . . . . . . . . . . 234 1. Pojęcie sporu kompetencyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 2. Procedura rozstrzygania sporów kompetencyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236 2.1. Postępowanie przed organem administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . 236 2.2. Tryb sądowoadministracyjny rozstrzygania sporów kompetencyjnych . . 238 2.3. Rozpoznawanie sporów kompetencyjnych między organami administracji a sądami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 3. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 8 Spis treś ci ROZDZIAŁ XVII. Postępowanie w sprawach wydawania zaś wiadczeń . . . . . . . . 243 1. Istota zaś wiadczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 2. Zakres podmiotowy postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 3. Postępowanie poprzedzające wydanie zaś wiadczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 4. Akty kończące postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246 5. Wydawanie zaś wiadczeń na podstawie Ordynacji podatkowej . . . . . . . . . . . . 249 ROZDZIAŁ XVIII. Postępowanie w sprawach skarg i wniosków . . . . . . . . . . . . . . 251 1. Pojęcie skargi, wniosku i petycji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 2. Właś ciwoś ć organów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255 3. Wnoszenie oraz przyjmowanie skarg i wniosków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 4. Rozpatrywanie i załatwianie skarg i wniosków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 5. Nadzór i kontrola nad postępowaniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 6. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 POSTĘPOWANIE EGZEKUCYJNE W ADMINISTRACJI Częś ć czwarta ROZDZIAŁ XIX. Przedmiot postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267 2. Zakres regulacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 3. Źródła obowiązków podlegających egzekucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 ROZDZIAŁ XX. Podmioty postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 1. Organ egzekucyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 1.1. Organy egzekucyjne obowiązków pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 1.2. Organy egzekucyjne obowiązków niepieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 1.3. Właś ciwoś ć organów egzekucyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 1.4. Nadzór nad egzekucją . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 2. Wierzyciel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 3. Zobowiązany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 4. Inne podmioty biorące udział w postępowaniu egzekucyjnym . . . . . . . . . . . . 280 4.1. Organ rekwizycyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 280 4.2. Organ udzielający pomocy obcemu państwu (organ wykonujący) oraz wnioskujący o udzielenie pomocy przez obce państwo (organ wnioskujący) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 4.3. Egzekutor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 4.4. Pomocnicze organy egzekucyjne oraz organy asystencyjne . . . . . . . . . . . 283 4.5. Dłużnik zajętej wierzytelnoś ci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 4.6. Biegły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 4.7. Pozostali uczestnicy postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 ROZDZIAŁ XXI. Zasady ogólne postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . 286 ROZDZIAŁ XXII. Przebieg postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290 ROZDZIAŁ XXIII. Środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym . . . . . . . . . . . . 299 ROZDZIAŁ XXIV. Środki egzekucyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305 1. Charakterystyka ś rodków egzekucyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305 2. Środki egzekucyjne należnoś ci pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306 Spis treś ci 9 2.1. Egzekucja z pieniędzy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 2.2. Egzekucja z wynagrodzenia za pracę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 2.3. Egzekucja ze ś wiadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308 2.4. Egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnoś ciowych . . . 309 2.5. Egzekucja z innych wierzytelnoś ci pieniężnych i z pozostałych praw majątkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 2.6. Egzekucja z praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartoś ciowych lub innym rachunku oraz z wierzytelnoś ci z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków . . . . . 311 2.7. Egzekucja z papierów wartoś ciowych niezapisanych na rachunku papierów wartoś ciowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 2.8. Egzekucja z weksla . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 2.9. Egzekucja z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własnoś ci przemysłowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 2.10. Egzekucja z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnoś cią . . . . . 315 2.11. Egzekucja z ruchomoś ci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 2.12. Egzekucja z nieruchomoś ci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317 2.13. Egzekucja należnoś ci pieniężnych od państwowych jednostek budżetowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 3. Środki egzekucyjne obowiązków niepieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320 3.1. Grzywna w celu przymuszenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320 3.2. Wykonanie zastępcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322 3.3. Odebranie rzeczy ruchomej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 3.4. Odebranie nieruchomoś ci. Opróżnienie lokalu i innych pomieszczeń . . 323 3.5. Przymus bezpoś redni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 ROZDZIAŁ XXV. Postępowanie zabezpieczające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325 ROZDZIAŁ XXVI. Koszty egzekucyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330 POSTĘPOWANIE SĄDOWOADMINISTRACYJNE Częś ć piąta ROZDZIAŁ XXVII. Przedmiot i zasady postępowania sądowoadministracyjnego . . 333 1. Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 333 2. Pojęcie zasad postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 3. Katalog zasad ogólnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335 3.1. Zasada dwuinstancyjnoś ci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335 3.2. Zasada legalnoś ci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336 3.3. Zasada niezwiązania granicami skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336 3.4. Zasada udzielania pomocy prawnej stronom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 3.5. Zasada jawnoś ci postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338 3.6. Zasada orzekania według stanu obowiązującego w dacie podjęcia zaskarżonego aktu lub czynnoś ci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 3.7. Zasada dostępu do sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 ROZDZIAŁ XXVIII. Zakres działania sądów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . 340 1. Sprawy sądowoadministracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340 2. Właś ciwoś ć wojewódzkich sądów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 342 10 Spis treś ci 2.1. Właś ciwoś ć rzeczowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 2.2. Właś ciwoś ć miejscowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 3. Właś ciwoś ć Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 4. Przekazanie sprawy właś ciwemu sądowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358 ROZDZIAŁ XXIX. Podmioty postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . 360 1. Sąd (uwagi ogólne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 1.1. Skład sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 1.2. Wyłączenie sędziego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362 2. Referendarze sądowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 3. Strony postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 3.1. Skarżący . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 3.2. Organ, którego dotyczy skarga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 3.3. Uczestnicy postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 4. Zdolnoś ć sądowa i procesowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 5. Pełnomocnictwo w postępowaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 ROZDZIAŁ XXX. Czynnoś ci postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 1. Pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 1.1. Skarga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 1.2. Wniosek o wszczęcie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383 2. Akta sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385 3. Doręczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 4. Terminy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 5. Uchybienie i przywrócenie terminu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 6. Posiedzenia sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 ROZDZIAŁ XXXI. Postępowanie przed sądem I instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 1. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 1.1. Przesłanki dopuszczalnoś ci skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 1.2. Skutki wniesienia skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 392 2. Cofnięcie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 3. Ochrona tymczasowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394 4. Stadia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym . . . . . . . 397 4.1. Badanie skargi pod kątem wymagań formalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397 4.2. Badanie dopuszczalnoś ci skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 398 4.3. Badanie zasadnoś ci skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 5. Zawieszenie i umorzenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407 5.1. Zawieszenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407 5.2. Umorzenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 411 ROZDZIAŁ XXXII. Szczególne tryby postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 1. Postępowanie mediacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 2. Postępowanie uproszczone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 419 ROZDZIAŁ XXXIII. Orzeczenia sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 424 1. Pojęcie i rodzaje orzeczeń sądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 424 2. Wyrok . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 424 2.1. Zasady wyrokowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 2.2. Treś ć wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 Spis treś ci 11 3. Sprostowanie, uzupełnienie i wykładnia wyroków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 435 3.1. Sprostowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436 3.2. Uzupełnienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436 3.3. Wykładnia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 437 4. Postanowienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 437 ROZDZIAŁ XXXIV. Zaskarżanie orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 1. Środki odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 1.1. Skarga kasacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 1.2. Zażalenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 449 2. Przebieg postępowania ze skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 451 3. Orzeczenia sądowe w postępowaniu kasacyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455 ROZDZIAŁ XXXV. Szczególne uprawnienia orzecznicze Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459 1. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459 2. Unieważnienie orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 460 3. Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 462 4. Skarga na przewlekłoś ć postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . 466 ROZDZIAŁ XXXVI. Wznowienie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 470 ROZDZIAŁ XXXVII. Stwierdzenie niezgodnoś ci z prawem prawomocnego orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 479 ROZDZIAŁ XXXVIII. Skutki orzeczeń sądów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . 486 1. Prawomocnoś ć orzeczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 486 2. Powaga rzeczy osądzonej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 488 3. Związanie oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądowym . . . . . . . . . . . . . . 489 4. Wykonywanie orzeczeń sądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 492 ROZDZIAŁ XXXIX. Koszty sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 495 1. Pojęcie i rodzaje kosztów sądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 495 1.1. Wpis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 496 1.2. Opłata kancelaryjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 498 1.3. Zwrot wydatków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 498 2. Zwolnienie od kosztów sądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 499 2.1. Zwolnienie z mocy ustawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 499 2.2. Prawo pomocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 500 3. Zwrot kosztów postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 508 ROZDZIAŁ XL. Środki dyscyplinującego oddziaływania na funkcjonowanie administracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 514 1. Instytucja sygnalizacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 514 2. Uprawnienia o charakterze dyscyplinującym i represyjnym . . . . . . . . . . . . . . 516 Wykaz skrótów ATDP B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz (7), (9) [lub] (12) CBOSA – „Administracja. Teoria – Dydaktyka – Praktyka” – B.  Adamiak, J.  Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 7, Warszawa 2005; wyd. 9, Warszawa 2008; wyd. 12, Warszawa 2012 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia. nsa.gov.pl) GAP GP Konstytucja RP – „Gospodarka – Administracja Państwowa” – „Gazeta Prawna” – ustawa z 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Pol- k.p.a. – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administra- skiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) KSP Lex Lexis Nexis NP NSA OMT ONSA ONSAiWSA cyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267) – „Krakowskie Studia Prawnicze” – System Informacji Prawnej Wydawnictwa Wolters Kluwer – Lexis.pl – Serwis Prawniczy Lexis Nexis Polska – „Nowe Prawo” – Naczelny Sąd Administracyjny – „Organizacja, Metody, Technika” – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódz- kich Sądów Administracyjnych Ordynacja – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. OSN OSNAP OSNPG OSP OSPiKA OSS OTK PiP PiŻ POP p.p.s.a. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, a także Orzecznictwo Sądu Naj- wyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna i Pracy – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Prokuratura Generalna – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – „Państwo i Prawo” – „Prawo i Życie” – „Przegląd Orzecznictwa Podatkowego” – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed są- dami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z  2012  r., poz.  270 14 przep. wprow. Wykaz skrótów ze zm.); numery przepisów podawane bez bliższego okreś lenia odnoszą się do przepisów tej ustawy – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o  ustroju sądów administracyjnych i  ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) pr. budowlane – ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. pr. wodne – ustawa z  18  lipca 2001  r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) z 2012 r., poz. 145 ze zm.) Prz. Podat. PS p.u.s.a. – „Przegląd Podatkowy” – „Przegląd Sądowy” – ustawa z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyj- RM RNGA r.p.a. RPEiS SN s.n.p.s. SPE ST TK u.a.r.w. u.g.n. u.p.e.a. u.p.s. u.s.g. u.s.k.o. u.s.p. u.s.w. nych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – Rada Ministrów – „Rada Narodowa, Gospodarka i Administracja” – rozporządzenie Prezydenta RP z 22 marca 1928 r. o postępowa- niu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) – „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – Sąd Najwyższy – ustawa z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowa- dzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądo- wym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.) – „Studia Prawno-Ekonomiczne” – „Samorząd Terytorialny” – Trybunał Konstytucyjny – ustawa z  5  czerwca 1998  r. o  administracji rządowej w  woje- wództwie (tekst jedn. Dz.U. z  2001  r. Nr  80, poz.  872 ze  zm.) – uchylona – ustawa z  21  sierpnia 1997  r. o  gospodarce nieruchomoś ciami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – ustawa z  17  czerwca 1966  r. o  postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) – ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) – ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.) – ustawa z  12  października 1994  r. o  samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) – ustawa z  5  czerwca 1998  r. o  samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 595 ze zm.) – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 596 ze zm.) ustawa o NSA – ustawa z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) – uchylona u.w.a.r.w. – ustawa z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządo- WSA ZNSA wej w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206 ze zm.) – Wojewódzki Sąd Administracyjny – „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” Wstęp Niniejszy podręcznik stanowi rezultat kontynuacji naszych zainteresowań, które zapoczątkowaliś my skryptem Organy samorządu terytorialnego w postępowaniu admi- nistracyjnym i sądowoadministracyjnym (Łódź 1994). Przeprowadziliś my w nim analizę przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o postępowaniu egzeku- cyjnym w administracji z punktu widzenia pozycji, jaką w tych postępowaniach zajmują organy samorządu terytorialnego. W postępowaniu przed NSA pokazaliś my samorząd terytorialny zarówno z punktu widzenia strony skarżącej, jak i strony przeciwnej skar- żącemu. Skrypt ten był adresowany do pracowników samorządowych oraz słuchaczy szkół przygotowujących kadry dla administracji samorządowej. Z tego powodu główny nacisk położyliś my na warstwę informacyjną opracowania, ograniczając do minimum rozważania teoretycznoprawne i powstrzymując się od komentowania wykładni pre- zentowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego. W tym nurcie pozostawały rozważania zaprezentowane w pracy Postępowanie admini- stracyjne (Zielona Góra 1999), z tym że swoimi rozważaniami objęliś my także przepi- sy procesowe zawarte w Ordynacji podatkowej. Nasze rozważania zostały pogłębione (np. w szerszym stopniu zaprezentowaliś my poglądy doktryny), ale przede wszystkim kładliś my nacisk na jasne okreś lenie stanowiska w  poszczególnych kwestiach proce- sowych. Z  tego powodu wielokrotnie pomijaliś my kwestie szczegółowe, ale wywołu- jące kontrowersje w  doktrynie i  orzecznictwie. Ciągle bowiem adresowaliś my nasze opracowanie przede wszystkim do praktyków i studentów wyższych szkół administracji publicznej. Następnie podjęliś my próbę opracowania podręcznika (Postępowanie administracyjne. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 2002), który zaadresowaliś my również do studen- tów prawa, przez co poszerzyliś my znacznie warstwę teoretycznoprawną rozważań. Pretekstu do napisania pierwszego wydania niniejszego podręcznika dostarczyła refor- ma sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie 1 stycznia 2004 r., a także gruntowne zmiany, jakie miały miejsce w egzekucji administracyjnej w 2003 r. W dal- szym ciągu prezentowaliś my charakterystykę przepisów procesowych przede wszyst- kim z  punktu widzenia obowiązków, jakie w  tych postępowaniach zostały nałożone na organy administracji publicznej. Robiliś my to w przekonaniu, że prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczy- wistniania praw i wolnoś ci obywatelskich, mieś ci się w treś ci zasady demokratycznego 16 Wstęp państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). W państwie takim wymagane jest nie tylko zrozumiałe, precyzyjne i zgodne z innymi regułami, wynikającymi z istoty takiego pań- stwa, unormowanie postępowania, lecz również prawidłowe i  ś cisłe jego stosowanie w praktyce, w szczególnoś ci zaś tych jego przepisów, które okreś lają uprawnienia pro- cesowe stron1. Niemniej jednak nie pominęliś my omówienia obowiązków procesowych stron i innych uczestników postępowania. Ponadto zaprezentowana przez nas analiza została znacznie wzbogacona o zagadnienia z zakresu teorii postępowania. Szeroko wskazujemy Czytelnikowi publikacje naukowe dotyczące prezentowanych przez nas zagadnień, dzięki czemu może on samodzielnie pogłębić swoją wiedzę w zakresie interesujących go zagadnień. Szerzej również prezen- tujemy orzecznictwo sądowe, niekiedy również ukazując jego ewolucję i  wyjaś niając przyczyny zmiany stanowiska przez sąd. Co prawda, ocena prawna wyrażona w uchwa- łach NSA i SN wydanych przed 1 stycznia 2004 r. nie wiąże wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych (art. 100 przep. wprow.), ale wielokrotnie pozostaje aktualna, przede wszystkim w sytuacjach, gdy nie uległa zmianie regulacja prawna będąca jej podstawą. Warto zapoznać się z powołanymi orzeczeniami SN i NSA, ponieważ analiza stanowi- ska zajętego przez Sąd na tle danego stanu faktycznego pozwala lepiej zrozumieć przy- jętą linię orzecznictwa. Należy również pamiętać o tym, że znajomość samej tylko tezy zaprezentowanej w uzasadnieniu orzeczenia sądowego może być w wielu wypadkach myląca. Staraliś my się również wyeksponować te orzeczenia NSA, w których Sąd nie ograniczał się do wykładni gramatycznej. Poddaliś my je ocenie z punktu widzenia realizacji gwa- rancji procesowych strony w  postępowaniach administracyjnych i  przed NSA.  Apro- bujemy bowiem wykładnię dynamiczną sądu administracyjnego, jeżeli mieś ci się ona w  granicach instytucji procesowych zawartych w  ustawie, gwarantujących stronie szybkie, wnikliwe i zgodne z prawem rozstrzygnięcie jej sprawy. Biorąc pod uwagę „ja- koś ć” naszego prawodawstwa, taka postawa sądu administracyjnego staje się koniecz- na, aby mógł być realizowany postulat demokratycznego państwa prawa. Z całą mocą należy podnieś ć, że prawo do rzetelnej i  sprawiedliwej procedury, ze  względu na jej istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolnoś ci obywatelskich, mieś ci się w treś ci zasady państwa prawnego. Jednakże nasz zdecydowany sprzeciw budzi odejś cie od wykładni gramatycznej na rzecz wykładni systemowej i celowoś ciowej, jeżeli w jej następstwie zostaje wypaczony sens tych instytucji procesowych. Chodzi o interpretację, w wyniku której zwalnia się stronę z  obowiązku dochowania minimum należytej starannoś ci, a  jednocześ nie na- kłada się na organ administracji obowiązki charakterystyczne dla pełnomocnika pro- cesowego strony. Tego rodzaju orzeczenia zostały poddane w niniejszym opracowaniu zdecydowanej krytyce. Do zajęcia takiego stanowiska zachęcił nas Sąd Najwyższy, stwierdzając, że jednym z  podstawowych prawnych i  politycznych zadań konstytucji we współczesnym pań- stwie prawnym jest nie tylko okreś lenie, jakie podstawowe prawa i wolnoś ci obywateli są zagwarantowane i  chronione prawem, lecz także ustanowienie zasad jasnego, 1 Wyrok NSA z  19  października 1993  r., V SA 250/93, ONSA 1994, nr  2, poz.  84, Lexis Nexis nr 298594. Wstęp 17 zrozumiałego i skutecznie działającego systemu postępowania organów władzy, administracji i  sądownictwa, i  to takiego systemu, który zostanie powszechnie za- akceptowany jako przejrzysty, uczciwy i sprawiedliwy2. W konsekwencji – kontynuuje Sąd – dopuszczalne i możliwe jest bezpo średnie stosowanie w orzecznictwie sądowym przepisów obowiązującej w Polsce ustawy zasadniczej, szczególnie zaś wówczas, gdy służy to pełniejszej, szerszej i bardziej skutecznej ochronie praw obywateli. Rozszerzeniu uległy rozważania dotyczące postępowania podatkowego (część II), po- nieważ kilkuletni okres obowiązywania Ordynacji podatkowej pozwolił chociażby na częś ciowe zweryfikowanie zawartych w niej rozwiązań prawnych. Reforma administracji publicznej wprowadzona ustawą z 29 grudnia 1998 r. o zmia- nie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa3 stanowi jaskrawy przykład niestarannoś ci legislacyjnej, której konsekwencją jest poważne za- mieszanie terminologiczne, dotyczące przede wszystkim okreś lenia organu wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego, a co za tym idzie ustalenia właś ciwoś ci organu w sprawach rozpoznawanych w trybie postępowania ad- ministracyjnego4. Spowodowało to lawinowy wzrost sporów kompetencyjnych. Mimo więc ograniczonej objętoś ci podręcznika stanęliś my przed koniecznoś cią zamieszczenia rozdziału (XVI) po święconego charakterystyce postępowań w sprawach rozpoznawa- nia sporów o właś ciwoś ć, tym bardziej że w wyniku likwidacji Kolegium Kompetencyj- nego przy Sądzie Najwyższym znacznie się skomplikowała problematyka rozstrzygania sporów kompetencyjnych między organami administracji a sądami. Kolejnymi nowelizacjami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji5 do- konano bardzo licznych i  istotnych zmian w  regulacji postępowania egzekucyjnego. Wprowadzone zmiany są tak gruntowne, że aż dziw bierze, dlaczego wprowadzono je w drodze kolejnych nowelizacji, a nie nowej regulacji tego postępowania. Wymagało to od nas całkowicie nowego opracowania tej częś ci podręcznika, tym bardziej że jakość wprowadzonych zmian pozostawia wiele do życzenia. Istotnym novum pierwszego wydania niniejszego podręcznika było przedstawienie po- stępowania sądowoadministracyjnego w całoś ci, z tym że nacisk położyliś my na uka- zanie obowiązków organów administracji publicznej związanych ze złożeniem skargi do sądu administracyjnego, a  także powinnoś ci tych organów będących konsekwen- cjami orzeczeń sądów administracyjnych. Za takim ujęciem przemawia adresowanie go do studentów administracji, a przede wszystkim okolicznoś ć, że znajomość prawa, a zwłaszcza procedury, wś ród funkcjonariuszy administracji publicznej wciąż pozosta- wia wiele do życzenia. Czwarta edycja podręcznika stanowi poszerzoną, uzupełnioną i  uaktualnioną wersję poprzednich wydań. Zostały w niej uwzględnione wszystkie zmiany prezentowanych 2 Wyrok SN z  28  listopada 1990  r., III ARN 28/90, OSP 1992, nr  7–8, poz.  150, Lexis Nexis nr  333772  z  aprobującymi glosami: Z.  Leońskiego (tamże), A.  Zielińskiego (PS 1992, nr  3, s.  85) i W. Sokolewicza (PiP 1991, nr 9, s. 110) oraz krytyczną T. Dybowskiego (PS 1991, nr 3, s. 72). 3 Dz.U. Nr 162, poz. 1126 ze zm. 4 Por. szerzej W. Chróś cielewski, Organy wyższego stopnia w stosunku do organów samorządu tery- torialnego według k.p.a., PiP 1999, nr 6, s. 32 i n. 5 Por. w szczególnoś ci ustawę z 6 wrześ nia 2001 r., Dz.U. Nr 125, poz. 1368; ustawę z 10 wrześ nia 2003 r., Dz.U. Nr 193, poz. 1884 i ustawę z 20 kwietnia 2004 r., Dz.U. Nr 96, poz. 959. 18 Wstęp rozwiązań prawnych, które miały miejsce w ostatnim czasie, w tym zwłaszcza najgłęb- sza od lat nowelizacja k.p.a., która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r.6. Pozostaliś my wierni naszym założeniom, przyjętym we wcześ niejszych opracowaniach dydaktycznych. Nasze rozważania zostały pogłębione o  nowe przemyś lenia, dla któ- rych inspiracją było przede wszystkim orzecznictwo nowych sądów administracyjnych. Doś wiadczenia ostatnich lat uprawniają nas do stwierdzenia, że reforma sądownictwa administracyjnego, choć nie bez pewnych trudnoś ci, spełnia pokładane w niej nadzieje. Niniejsze opracowanie nadal adresujemy do pracowników organów administracji pu- blicznej oraz do studentów studiów prawniczych i administracyjnych publicznych i nie- publicznych szkół wyższych. Ponadto – ze względu na przystępny język – może ono być przydatne także dla tych Czytelników, których kontakt z przepisami obowiązującego prawa nie był do tej pory zbyt szeroki. Wś ród podręczników dostępnych na rynku księ- garskim, niekiedy wyś mienitych, nie ma bowiem takiego, który odpowiadałby potrze- bom wymienionych grup Czytelników. Oddawane do rąk Czytelnika wydanie piąte uwzględnia zmiany, które zaszły w zakresie prawa procesowego, a także prawa materialnego, do którego odwołujemy się, w okresie ostatnich dwóch lat, w tym także uchwały powiększonych składów NSA. W opracowaniu uwzględniono stan prawny na dzień 1 wrześ nia 2013 r., w tym również przepisy, które w tym czasie zostały opublikowane, choć jeszcze nie weszły w życie. Wojciech Chróś cielewski Jan Paweł Tarno 6 Ustawa z  3  grudnia 2010  r. o  zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 ze zm.). Część pierwsza POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE Rozdział I Zagadnienia ogólne 1. Pojęcie i miejsce procedury w systemie norm prawa administracyjnego 1.1. Z  punktu widzenia regulowanej tematyki normy prawa administracyjnego po- wszechnie dzieli się na normy prawa ustrojowego, normy prawa materialnego i normy postępowania administracyjnego1. Przedmiotem norm ustrojowych są w szczególnoś- ci zagadnienia – tworzenia podmiotów administracji2 (zwłaszcza organów administracji publicznej), ich struktury organizacyjnej i zakresu działania, a także zasady kierowa- nia, kontroli i nadzoru w systemie podmiotów administracji publicznej. Normy te regu- lują stosunki wewnątrz aparatu administracyjnego oraz między podmiotami wchodzą- cymi w jego skład, okreś lają zasady zależnoś ci organizacyjnej i podległoś ci służbowej. Wreszcie okreś lają właś ciwość poszczególnych podmiotów administracji. 1 Materialne prawo administracyjne składa się z  norm dotyczących poszczególnych działów administracji publicznej. Ustalają one przede wszystkim kompetencje poszcze- gólnych podmiotów administracji (w szczególnoś ci organów) oraz sposób zachowania się jednostek niepodporządkowanych tym podmiotom. W  ujęciu węższym można je okreś lić jako „normy zawarte w przepisach prawa administracyjnego powszechnie obo- wiązującego, które okreś lają treść praw i obowiązków (zachowanie się) ich adresatów”3. Normy dotyczące bezpo średnio toku działania organów administracji publicznej two- rzą natomiast postępowanie administracyjne, dziś ujęte w  Kodeksie postępowania administracyjnego oraz w Ordynacji podatkowej. Normy te okreś lają tryb postępowa- 1 Por. np. A. Wróbel, w: K. Chorąży, W. Taras, A. Wróbel, Postępowanie administracyjne, egzekucyj- ne i sądowoadministracyjne, Kraków 2003, s. 13–14; E. Ochendowski, Prawo administracyjne, Toruń 2002, s. 30–31; L. Żukowski, w: L. Żukowski, R. Sawuła, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Warszawa 2002, s. 13–14. 2 Przez to pojęcie należy rozumieć podmioty upoważnione do wykonywania okreś lonych zadań administracyjnych w formach władczych. Por. E. Ochendowski, Prawo..., s. 211–213. 3 Z. Leoński, Zarys prawa administracyjnego, Warszawa 2004, s. 28. 20 Częś ć pierwsza. Postępowanie administracyjne nia, który służy przekształceniu interesu prawnego jednostki w prawo nabyte, kiedy to przekształcenie następuje w  drodze aktu administracyjnego. Innymi słowy, okreś lają one sposób postępowania organów administracyjnych w znaczeniu ustrojowym i funk- cjonalnym, obowiązujący przy wydawaniu aktów administracyjnych. Podstawę prawną tych aktów administracyjnych stanowią przepisy materialnego prawa administracyj- nego, okreś lenia zaś właś ciwoś ci do wydawania tych aktów należy szukać w normach prawa ustrojowego. Postępowanie to jest okreś lane mianem postępowania atrybucyjne- go. Łączy się z nim również problematyka postępowania egzekucyjnego w administra- cji, które okreś la sposób działania organów, kiedy zmierzają do przymusowej realizacji obowiązków, wypływających czy to bezpo średnio z  norm materialnego prawa admi- nistracyjnego, czy też skonkretyzowanych w drodze indywidualnego aktu administra- cyjnego. Należy też wspomnieć o  administracyjnych postępowaniach uproszczonych (postępowanie w sprawach wydawania zaś wiadczeń, postępowanie w sprawach skarg i wniosków), pełniących funkcję służebną w stosunku do postępowania administracyj- nego. Obrazu całoś ci dopełniają przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, któ- re okreś lają sposób działania przy rozpoznawaniu sporów o legalność działania orga- nów administracji publicznej, w szczególnoś ci przy podejmowaniu aktów lub czynnoś ci w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej. Wszystkie te postępowania wchodzą w skład systemu procedury administracyjnej. Można mówić o takim systemie, ponieważ normy konstruowane z przepisów postępo- wania: 1) ustanawiają reguły podejmowania decyzji w sytuacji sporu lub nieustalenia prawa; 2) odnoszą się do decyzji stosowania prawa w sprawach indywidualnych; 3) połączone są wspólnym założeniem aksjologicznym, wypływającym z  podstawo- wych zasad polityczno-prawnych administracji publicznej oraz przyjętej ideologii stosowania prawa; 4) dotyczą decyzji stosowania prawa sensu stricto; 5) tworzą pewne stałe wzorce podejmowania decyzji, które powtarzają się w różnych postępowaniach; 6) ustanawiają reguły podejmowania decyzji zapewniające standard decyzji stosowania prawa porównywalny z przyjętym w innych gałęziach prawa, co wynika z jednoś ci systemu prawa (ustalenie konsekwencji prawnych faktów uznanych na podstawie obowiązujących norm prawa za udowodnione jest wiążące erga omnes)4. 1.2. Funkcje administracyjnego prawa procesowego można egzemplifikować w sposób różnoraki, co zależy w szczególnoś ci od przyjętych preferencji doktry- nalnych, ale także od innych zróżnicowanych kryteriów5. W płaszczyźnie pożądanych efektów działania można je wszakże sprowadzić do trzech podstawowych6: porządku- jącej, instrumentalnej i ochronnej. 2 3 4 J. Borkowski, Normy prawa materialne i formalne a pojęcie procedury administracyjnej, SPE 1982, t. 28, s. 41 i n. 5 B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyj- ne, Warszawa 2004, s. 15 i n. 6 Tamże, s. 23–27. Por. także: L. Żukowski, w: L. Żukowski, R. Sawuła, Postępowanie administra- cyjne..., s. 16–17. Rozdział I. Zagadnienia ogólne 21 Funkcja porządkująca polega na tym, że przepisy proceduralne, wyznaczając kolejność i regulując ciąg czynnoś ci procesowych, porządkują działania wszyst- kich podmiotów postępowania. Ma to istotne znaczenie nie tylko dla uporządkowania działalnoś ci organów administracji publicznej czy sądów administracyjnych, ale także dla zagwarantowania jednolitoś ci działania tych organów, i to niezależnie od rodzaju sprawy będącej przedmiotem postępowania. Funkcja instrumentalna prawa o postępowaniu wyraża się w optymalizacji dro- gi prowadzącej do osiągnięcia celu procesu. W związku z tym powinno ono tak kształtować ciąg czynnoś ci procesowych organów orzekających i innych uczestników postępowania, aby osiągnięcie celu procesu (rozstrzygnięcie sprawy w drodze decyzji stosowania prawa) było jak najbardziej efektywne. Z tego punktu widzenia w doktrynie pozytywnie jest oceniane obejmowanie jedną regulacją kodeksową możliwie najwięk- szej liczby rozproszonych uregulowań proceduralnych, podczas gdy dekodyfikacja spo- tyka się z reguły z bardziej lub mniej zdecydowaną krytyką7. Funkcja ochronna (gwarancji podmiotów postępowania) przejawia się w ochro- nie interesu indywidualnego i  interesu społecznego. Ochrona tego pierwszego polega na tym, że przepisy postępowania, okreś lając prawa i obowiązki strony, wyzna- czają jej sytuację prawną w tym postępowaniu, uniezależniając ją od widzimisię organu prowadzącego postępowanie. Z chwilą wszczęcia postępowania między stroną a orga- nem powstaje stosunek proceduralny, w którym są ściś le okreś lone prawa i obowiązki jego stron i który trwa aż do zakończenia postępowania. Ochrona interesu społecznego przejawia się w wielu instytucjach procesowych, jak np.  nałożenie na organy obowiązku uwzględniania z  urzędu interesu spo- łecznego (art.  7 k.p.a.) czy dopuszczalność eliminowania z  obrotu prawnego decyzji ze względu na interes społeczny (art. 154 i 155 k.p.a.) lub ze względu na interes publicz- ny (art. 253 § 1 i 253a § 1 Ordynacji podatkowej). 1.3. Przez pojęcie postępowania administracyjnego będziemy rozumieli zarówno regulowany przez normy proceduralne ciąg czynnoś ci procesowych podejmowanych przez organ prowadzący postępowanie oraz uczestników postępowania w celu rozpo- znania sprawy administracyjnej i jej rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej, jak i ciąg czynnoś ci procesowych tych podmiotów mających na celu weryfikację decyzji administracyjnej. Można wyróżnić dwa rodzaje postępowań administracyjnych: postępowanie ogólne oraz postępowania szczególne. To pierwsze jest regulowane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i służy rozstrzyganiu wszelkich indywidual- nych spraw należących do właś ciwoś ci organów administracji publicznej, jeżeli przepis szczególny nie wyłącza danej sprawy spod tego trybu. W trybie postępowania szcze- gólnego następuje natomiast rozpoznanie i rozstrzygnięcie okreś lonego rodzaju spraw. 7 Por. R. Sawuła, Ordynacja podatkowa – projekt ustawy. Wybrane uwagi dotyczące postępowania w sprawach zobowiązań podatkowych, ST 1996, nr 7–8, s. 11–19; J. Zimmermann, Ordynacja podat- kowa. Komentarz. Postępowanie podatkowe, Toruń 1998, s. 5–8; J. Borkowski, Przepisy postępowania podatkowego na tle Kodeksu postępowania administracyjnego, Prz. Podat. 1999, nr 3, s. 4; W. Chróś- cielewski, W.  Nykiel, Postępowanie podatkowe w  ś wietle Ordynacji podatkowej, Warszawa 2000, s. 7–9 i 15–18. 4 22 Częś ć pierwsza. Postępowanie administracyjne Przykładem takiego postępowania jest postępowanie podatkowe, które służy rozpozna- waniu i rozstrzyganiu spraw podatkowych8. Do tej grupy należą też postępowania dys- cyplinarne, których przedmiotem jest wymierzenie kary dyscyplinarnej za zachowanie niegodne członka danej organizacji lub zakładu administracyjnego albo też pracownika (funkcjonariusza administracyjnego), poddanych odpowiedzialnoś ci dyscyplinarnej, oraz za naruszenie przepisów prawa powszechnie obowiązującego przez te osoby9. 5 W  postępowaniach administracyjnych można wyróżnić dwa tryby: zwyczajny i nadzwyczajny. Przedmiotem pierwszego z tych trybów jest indywidualna sprawa administracyjna, któ- rą organ rozpoznaje i rozstrzyga w drodze decyzji. Drugi natomiast służy weryfikacji decyzji ostatecznej, zapadłej w pierwszym z nich. Orzekając w trybie nadzwyczajnym, organ „decyduje o decyzji” będącej rozstrzygnięciem sprawy. Decyzja zapadła w tym trybie odnosi się zatem do sprawy będącej przedmiotem postępowania w sposób po- średni. Początkowo NSA stał na stanowisku, że postępowanie w  trybie nadzwyczaj- nym jest tylko inną fazą postępowania administracyjnego prowadzonego uprzednio w sprawie w zwykłym trybie i zakończonego decyzją ostateczną, albowiem przez poję- cie „sprawa” rozumiano tożsamość stosunku materialnoprawnego, a nie poszczególne fazy postępowania dotyczące tego samego stosunku materialnoprawnego10. W następ- stwie tego poglądu przyjmowano, że datą wszczęcia postępowania administracyjnego jest dzień wszczęcia postępowania zwyczajnego. Wszczęcie postępowania prowadzo- nego w trybie nadzwyczajnym stanowi natomiast jedynie kontynuację już wszczętego postępowania administracyjnego. Odstąpiono od tego poglądu na skutek uchwały SN z 14 czerwca 1991 r.11, w której przyjęto procesowe rozumienie sprawy administracyj- nej, co oznacza, że przedmiot sprawy postępowania prowadzonego w trybie zwyczaj- nym jest inny od postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym. Zmiana oceny prawnej w  tej kwestii jest godna odnotowania, ponieważ umożliwiła weryfikację na drodze postępowania sądowoadministracyjnego milionów decyzji ostatecznych, które zostały wydane przed 1 wrześ nia 1980 r. 6 Na system nadzwyczajnych trybów postępowania składają się: 1) postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, 2) postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważnoś ci decyzji, 3) postępowania w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, 4) postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaś nięcia decyzji12. 8 W.  Chróś cielewski, w:  W.  Chróś cielewski, W.  Nykiel, Postępowanie..., s.  15; R.  Mastalski, w:  B.  Adamiak, J.  Borkowski, R.  Mastalski, J.  Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004 , Wrocław 2004, s. 12. 9 J.  Lang, w:  E.  Bojanowski, J.  Lang, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu , Warszawa 1999, s. 174. 10 Postanowienie NSA z  5  czerwca 1981  r., II SA 147/81, ONSA 1981, nr  1, poz.  51, Lexis Nexis nr 297508. Por. szerzej J.P. Tarno, w: Z. Kmieciak, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne oraz po- stępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (w ś wietle orzecznictwa NSA), Warszawa 1988, s. 170–171. 11 III AZP 2/91, OSNCP 1992, nr 1, poz. 3, Lexis Nexis nr 307423. 12 Por. szerzej rozdziały VIII i XIV pkt 2. Rozdział I. Zagadnienia ogólne 23 Zarówno postępowanie prowadzone w trybie zwyczajnym, jak i w nadzwyczajnym jest dwuinstancyjne. Wniesienie odwołania przenosi kompetencję do ponownego, meryto- rycznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy na organ II instancji. 1.4. Przez pojęcie postępowania sądowoadministracyjnego należy rozumieć regulowany przez normy proceduralne ciąg czynnoś ci procesowych sądów ad- ministracyjnych i innych uczestników tego postępowania w celu rozstrzygnięcia sporu o legalność działań lub zaniechań podejmowanych w sprawach sądowoadministracyj- nych przez podmioty wykonujące administrację publiczną. Postępowanie to ma cha- rakter kontradyktoryjny. Biorą w  nim udział dwie równorzędne strony. Jedną z  nich jest skarżący, natomiast drugą, przeciwną mu stroną, jest organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem zaskarżenia. 7 W  modelowym ujęciu postępowania sądowoadministracyjnego można wyróżnić trzy stadia: stadium wstępne, stadium badania dopuszczalnoś ci skargi i stadium rozpozna- nia sprawy sądowoadministracyjnej. Przedmiotem stadium wstępnego jest badanie skargi pod kątem wymagań formalnych w celu nadania jej dalszego biegu przez od- powiednią jej kwalifikację. Oceniając dopuszczalność skargi, sąd bada, czy została ona prawidłowo wniesiona, czy jej przedmiotem jest sprawa sądowoadministracyjna, czy usunięto braki formalne, co pozwala na nadanie jej dalszego biegu. Jednym zdaniem, bada, czy nie występują przyczyny skutkujące jej odrzuceniem. W  takim przypadku postępowanie sądowoadministracyjne kończy się na tym etapie. Stadium rozpoznawcze ma zaś za przedmiot badanie zasadnoś ci skargi i podjęcie orzeczenia w przedmiocie jej uwzględnienia albo oddalenia. Postępowanie przed sądem administracyjnym może też zakończyć się postanowieniem o  umorzeniu postępowania, jeżeli stało się bezprzed- miotowe. 8 2. Ewolucja unormowań obowiązujących w zakresie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w Polsce 2.1. Polska należała do państw, w których stosunkowo wcześ nie nastąpiła kodyfi- kacja postępowania administracyjnego. Dokonano jej na mocy rozporządzenia Prezydenta RP z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym13. Rozporządzenie to wzorowane było na rozwiązaniach przyjętych w Austrii w 1925 r. Jest to o tyle zrozu- miałe, iż znaczna część prawników polskich działających w okresie II Rzeczypospolitej zdobyła wykształcenie w  uczelniach funkcjonujących na obszarze Austro-Węgier. Roz- wiązania przyjmowane w Austrii i austriacka szkoła prawnicza były im szczególnie bli- skie. Przepisy r.p.a. obowiązywały w Polsce do końca 1960 r., albowiem 1 stycznia 1961
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: