Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00176 003942 15209827 na godz. na dobę w sumie
Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi - ebook/pdf
Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 559
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-062-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi to podręcznik akademicki adresowany przede wszystkim do studentów studiów prawniczych i administracyjnych wszelkich typów szkół wyższych i pracowników administracji publicznej. Autorzy wnikliwie i w sposób wyważony analizują kluczowe zagadnienia ogólnego postępowania administracyjnego, postępowania podatkowego, administracyjnych postępowań uproszczonych, postępowania egzekucyjnego w administracji oraz postępowania sądowoadministracyjnego. Duży nacisk został położony na ukazanie obowiązków organów administracji publicznej w toku poszczególnych postępowań, z uwzględnieniem standardów wynikających z prawa europejskiego. Wywody autorów są szeroko ilustrowane orzecznictwem NSA. W podręczniku przedstawiono obszernie dorobek doktryny postępowania administracyjnego. Z tego względu jest on użyteczny także dla aplikantów, praktyków – zwłaszcza sędziów, adwokatów, radców prawnych oraz wszystkich innych osób, dla których wiedza z zakresu postępowań administracyjnych oraz postępowania przed sądami administracyjnymi może być przydatna w toku wykonywania pracy zawodowej.
Prof. dr hab. Wojciech Chróścielewski – prof. zw. Uniwersytetu Łódzkiego, kierownik Katedry Polskiego Postępowania Administracyjnego UŁ, sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Autor i współautor ponad 130 opracowań naukowych (monografii, podręczników, komentarzy, artykułów, studiów i glos) z zakresu prawa i postępowania administracyjnego.
Dr hab. Jan Paweł Tarno – prof. nadzw. Uniwersytetu Łódzkiego, kierownik Zakładu Są-downictwa Administracyjnego UŁ, sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Autor i współautor ponad 150 opracowań naukowych z zakresu prawa i postępowania administracyjnego oraz sądowej kontroli administracji (monografii, podręczników, komentarzy, artykułów, rozpraw i glos).
Stan prawny na 1 września 2011 roku.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Post´powanie administracyjne i post´powanie przed sàdami administracyjnymi Wojciech ChróÊcielewski Jan Paweł Tarno Wydanie 4 Warszawa 2011 Wojciech Chróścielewski: III, VI, VIII, XI–XV, XVII, XIX–XXIII, XXVI, Poszczególne rozdziały napisali: Jan Paweł Tarno: XVI, XVIII, XXIV, XXVII–XXIX pkt 1 i 2, XXXI–XL Wojciech Chróścielewski i Jan Paweł Tarno: I, II, IV, V, VII, IX, X, XXV XXIX pkt 3–5, XXX Redaktor prowadzący: Grażyna Polkowska ‑Nowak Opracowanie redakcyjne: Michał Dymiński Redakcja techniczna: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2011 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorów i wydawcy. ISBN 978–83–7806–062–8 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02–222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.LexisNexis.pl, e ‑mail: biuro@LexisNexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.LexisNexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Część pierwsza POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE ROZDZIAŁ I. Zagadnienia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 1. Pojęcie i miejsce procedury w systemie norm prawa administracyjnego . . . . . . . . . . 21 2. Ewolucja unormowań obowiązujących w zakresie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 3. Zakres obowiązywania Kodeksu postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . 35 ROZDZIAŁ II. Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego . . . . . . . . 40 1. Pojęcie i rodzaje zasad ogólnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 2. Katalog zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . 43 3. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 ROZDZIAŁ III. Podmioty postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 1. Organ prowadzący postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 1.1. Pojęcie organu administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 1.2. Organy wyższego stopnia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 1.3. Właściwość organu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 1.4. Wyłączenie pracownika i organu administracji od udziału w postępowaniu . . . 75 2. Strona . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 3. Uczestnicy postępowania na prawach strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 3.1. Organizacja społeczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 3.2. Prokurator . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 3.3. Rzecznik Praw Obywatelskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 3.4. Inne podmioty na prawach strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 4. Inni uczestnicy postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 ROZDZIAŁ IV. Przepisy porządkowe i środki oddziałujące na przebieg postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 1. Doręczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 2. Wezwania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 6 Spis treści 3. Protokoły i adnotacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 4. Udostępnianie akt postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 5. Terminy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 5.1. Rodzaje terminów i ich obliczanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 5.2. Przywracanie terminów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 5.3. Terminy załatwiania spraw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 ROZDZIAŁ V. Postępowanie przed organem I instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 1. Wszczęcie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 2. Postępowanie wyjaśniające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 2.1. Środki dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 2.2. Fakty niewymagające dowodów, domniemania i uprawdopodobnienia . . . . . . . 129 2.3. Forma postępowania dowodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 2.4. Podstawowe zasady postępowania dowodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 3. Zajęcie stanowiska w sprawie przez inny organ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 4. Zawieszenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 5. Umorzenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 ROZDZIAŁ VI. Akty kończące postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 1. Charakterystyka indywidualnego aktu administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 2. Decyzja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 2.1. Elementy decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 2.2. Uzupełnienie, sprostowanie i wykładnia decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 2.3. Skutki prawne decyzji administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 3. Ugoda administracyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 3.1. Kodeksowe pojęcie ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 3.2. Warunki i tryb zawarcia ugody administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 3.3. Skutki prawne ugody administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 3.4. Ugoda cywilnoprawna w sprawach z zakresu administracji publicznej . . . . . . . 158 4. Postanowienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 ROZDZIAŁ VII. Postępowanie przed organem II instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 1. Środki prawne w postępowaniu administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 2. Odwołanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 3. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 4. Postępowanie odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 4.1. Przebieg postępowania odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 4.2. Zakaz orzekania na niekorzyść odwołującego (zakaz reformationis in peius) . . 176 5. Zażalenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 ROZDZIAŁ VIII. Weryfi kacja ostatecznych decyzji administracyjnych i postanowień . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 2. Wznowienie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 3. Uchylenie lub zmiana decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 3.1. Uchylenie lub zmiana decyzji bez zgody strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 3.2. Uchylenie lub zmiana decyzji za zgodą strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 3.3. Uchylenie lub zmiana decyzji w warunkach nadzwyczajnych . . . . . . . . . . . . . . . 193 www.LexisNexis.pl Spis treści 7 3.4. Uchylenie decyzji na skutek niedopełnienia określonych czynności przez stronę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 3.5. Uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie przepisów szczególnych . . . . . . . . . 195 4. Stwierdzenie nieważności decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 5. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 ROZDZIAŁ IX. Odpowiedzialność organu administracji za szkody wynikłe z decyzji administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 ROZDZIAŁ X. Opłaty i koszty postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 Część druga POSTĘPOWANIE PODATKOWE ROZDZIAŁ XI. Stosunek przepisów Ordynacji podatkowej do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 1. Postępowanie podatkowe jako szczególne postępowanie administracyjne . . . . . . . . . 219 2. Zasady ogólne postępowania podatkowego a zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 ROZDZIAŁ XII. Podmioty postępowania podatkowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 1. Organ podatkowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 2. Strona . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 ROZDZIAŁ XIII. Postępowanie przed organem podatkowym I instancji . . . . . . . . . 230 1. Wszczęcie postępowania podatkowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 2. Postępowanie dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 3. Zawieszenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 4. Przepisy porządkowe i środki oddziałujące na przebieg postępowania . . . . . . . . . . . . 234 5. Akty kończące postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237 ROZDZIAŁ XIV. Postępowania mające na celu weryfi kację podjętych rozstrzygnięć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 1. Postępowanie odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 2. Weryfi kacja ostatecznych decyzji i postanowień . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 ROZDZIAŁ XV. Odpowiedzialność organu podatkowego za szkody wynikłe z decyzji podatkowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 ADMINISTRACYJNE POSTĘPOWANIA UPROSZCZONE Część trzecia ROZDZIAŁ XVI. Postępowania w sprawach sporów o właściwość . . . . . . . . . . . . . . . 251 1. Pojęcie sporu kompetencyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 2. Procedura rozstrzygania sporów kompetencyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 2.1. Postępowanie przed organem administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 2.2. Tryb sądowoadministracyjny rozstrzygania sporów kompetencyjnych . . . . . . . . 255 2.3. Rozpoznawanie sporów kompetencyjnych między organami administracji a sądami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 3. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 8 Spis treści ROZDZIAŁ XVII. Postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń . . . . . . . . . . . 260 1. Istota zaświadczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 2. Zakres podmiotowy postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 3. Postępowanie poprzedzające wydanie zaświadczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 4. Akty kończące postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 5. Wydawanie zaświadczeń na podstawie Ordynacji podatkowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267 ROZDZIAŁ XVIII. Postępowanie w sprawach skarg i wniosków . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 1. Pojęcie skargi, wniosku i petycji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 2. Właściwość organów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 3. Wnoszenie oraz przyjmowanie skarg i wniosków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 4. Rozpatrywanie i załatwianie skarg i wniosków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 5. Nadzór i kontrola nad postępowaniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 6. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 POSTĘPOWANIE EGZEKUCYJNE W ADMINISTRACJI Część czwarta ROZDZIAŁ XIX. Przedmiot postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 2. Zakres regulacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 3. Źródła obowiązków podlegających egzekucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 ROZDZIAŁ XX. Podmioty postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 1. Organ egzekucyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 1.1. Organy egzekucyjne obowiązków pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 1.2. Organy egzekucyjne obowiązków niepieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 1.3. Właściwość organów egzekucyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 1.4. Nadzór nad egzekucją . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299 2. Wierzyciel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 3. Zobowiązany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 4. Inne podmioty biorące udział w postępowaniu egzekucyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 4.1. Organ rekwizycyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 4.2. Organ udzielający pomocy obcemu państwu (organ wykonujący) oraz wnioskujący o udzielenie pomocy przez obce państwo (organ wnioskujący) . . 303 4.3. Egzekutor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305 4.4. Pomocnicze organy egzekucyjne oraz organy asystencyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . 306 4.5. Dłużnik zajętej wierzytelności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 4.6. Biegły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 4.7. Pozostali uczestnicy postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308 ROZDZIAŁ XXI. Zasady ogólne postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 ROZDZIAŁ XXII. Przebieg postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 ROZDZIAŁ XXIII. Środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym . . . . . . . . . . . . . . . 322 ROZDZIAŁ XXIV. Środki egzekucyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328 1. Charakterystyka środków egzekucyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328 2. Środki egzekucyjne należności pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329 www.LexisNexis.pl Spis treści 9 2.1. Egzekucja z pieniędzy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330 2.2. Egzekucja z wynagrodzenia za pracę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 2.3. Egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332 2.4. Egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych . . . . . . . . 332 2.5. Egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych i z pozostałych praw majątkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 2.6. Egzekucja z praw z instrumentów fi nansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków . . . . . . . . . . . 335 2.7. Egzekucja z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 2.8. Egzekucja z weksla . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338 2.9. Egzekucja z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338 2.10. Egzekucja z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością . . . . . . . . . . 339 2.11. Egzekucja z ruchomości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340 2.12. Egzekucja z nieruchomości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 2.13. Egzekucja należności pieniężnych od państwowych jednostek budżetowych . 344 3. Środki egzekucyjne obowiązków niepieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344 3.1. Grzywna w celu przymuszenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 3.2. Wykonanie zastępcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346 3.3. Odebranie rzeczy ruchomej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347 3.4. Odebranie nieruchomości. Opróżnienie lokalu i innych pomieszczeń . . . . . . . . 348 3.5. Przymus bezpośredni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 ROZDZIAŁ XXV. Postępowanie zabezpieczające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 350 ROZDZIAŁ XXVI. Koszty egzekucyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 POSTĘPOWANIE SĄDOWOADMINISTRACYJNE Część piąta ROZDZIAŁ XXVII. Przedmiot i zasady postępowania sądowoadministracyjnego . . 361 1. Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 2. Pojęcie zasad postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362 3. Katalog zasad ogólnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 3.1. Zasada dwuinstancyjności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 3.2. Zasada legalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 3.3. Zasada niezwiązania granicami skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 3.4. Zasada udzielania pomocy prawnej stronom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 3.5. Zasada jawności postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 3.6. Zasada orzekania według stanu obowiązującego w dacie podjęcia zaskarżonego aktu lub czynności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 3.7. Zasada dostępu do sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 368 ROZDZIAŁ XXVIII. Zakres działania sądów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 1. Sprawy sądowoadministracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 2. Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371 10 Spis treści 2.1. Właściwość rzeczowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 2.2. Właściwość miejscowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384 3. Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385 4. Przekazanie sprawy właściwemu sądowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 ROZDZIAŁ XXIX. Podmioty postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . . . 389 1. Sąd (uwagi ogólne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 1.1. Skład sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 1.2. Wyłączenie sędziego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 2. Referendarze sądowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394 3. Strony postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394 3.1. Skarżący . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395 3.2. Organ, którego dotyczy skarga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399 3.3. Uczestnicy postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 4. Zdolność sądowa i procesowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 5. Pełnomocnictwo w postępowaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 ROZDZIAŁ XXX. Czynności postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408 1. Pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408 1.1. Skarga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409 1.2. Wniosek o wszczęcie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 414 2. Doręczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416 3. Terminy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 417 4. Uchybienie i przywrócenie terminu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 418 5. Posiedzenia sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 419 ROZDZIAŁ XXXI. Postępowanie przed sądem I instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 422 1. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 422 1.1. Przesłanki dopuszczalności skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 422 1.2. Skutki wniesienia skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 423 2. Cofnięcie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 424 3. Ochrona tymczasowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 4. Stadia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . 429 4.1. Badanie skargi pod kątem wymagań formalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 4.2. Badanie dopuszczalności skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 430 4.3. Badanie zasadności skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 434 5. Zawieszenie i umorzenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 439 5.1. Zawieszenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 439 5.2. Umorzenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443 ROZDZIAŁ XXXII. Szczególne tryby postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446 1. Postępowanie mediacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446 2. Postępowanie uproszczone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 453 ROZDZIAŁ XXXIII. Orzeczenia sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 458 1. Pojęcie i rodzaje orzeczeń sądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 458 2. Wyrok . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 458 2.1. Zasady wyrokowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459 2.2. Treść wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 463 www.LexisNexis.pl Spis treści 11 3. Sprostowanie, uzupełnienie i wykładnia wyroków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 470 3.1. Sprostowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 471 3.2. Uzupełnienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 471 3.3. Wykładnia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 472 4. Postanowienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 472 ROZDZIAŁ XXXIV. Zaskarżanie orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych 475 1. Środki odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 475 1.1. Skarga kasacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 475 1.2. Zażalenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 485 2. Przebieg postępowania ze skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 487 3. Orzeczenia sądowe w postępowaniu kasacyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 491 ROZDZIAŁ XXXV. Szczególne uprawnienia orzecznicze Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 495 1. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 495 2. Unieważnienie orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 496 3. Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 498 4. Skarga na przewlekłość postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . 503 ROZDZIAŁ XXXVI. Wznowienie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 507 ROZDZIAŁ XXXVII. Stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 517 ROZDZIAŁ XXXVIII. Skutki orzeczeń sądów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . 525 1. Prawomocność orzeczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 525 2. Powaga rzeczy osądzonej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 527 3. Związanie oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 528 4. Wykonywanie orzeczeń sądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 531 ROZDZIAŁ XXXIX. Koszty sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 534 1. Pojęcie i rodzaje kosztów sądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 534 1.1. Wpis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 535 1.2. Opłata kancelaryjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 537 1.3. Zwrot wydatków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 538 2. Zwolnienie od kosztów sądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 538 2.1. Zwolnienie z mocy ustawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 539 2.2. Prawo pomocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 540 3. Zwrot kosztów postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 548 ROZDZIAŁ XL. Środki dyscyplinującego oddziaływania na funkcjonowanie administracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 554 1. Instytucja sygnalizacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 554 2. Uprawnienia o charakterze dyscyplinującym i represyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 557 Skorowidz przedmiotowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 563 Wykaz skrótów ATDP GAP GP Konstytucja RP k.p.a. KSP LEX LexPolonica NP NSA OMT ONSA ONSAiWSA – „Administracja. Teoria – Dydaktyka – Praktyka” B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz (7) [lub] (9) – B. Ada- miak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komen- tarz, wyd. 7, Warszawa 2005; wyd. 9, Warszawa 2008 – „Gospodarka – Administracja Państwowa” – „Gazeta Prawna” – ustawa z 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyj- nego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – „Krakowskie Studia Prawnicze” – System Informacji Prawnej Wydawnictwa Wolters Kluwer – Serwis Prawniczy LexisNexis – „Nowe Prawo” – Naczelny Sąd Administracyjny – „Organizacja, Metody, Technika” – „Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego” – „Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódz- kich Sądów Administracyjnych” Ordynacja – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. OSN OSNAP OSNPG OSP OSPiKA OSS OTK PiP PiŻ POP p.p.s.a. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego”, a także „Orzecznictwo Sądu Naj- wyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna i Pracy” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Prokuratura Generalna” – „Orzecznictwo Sądów Polskich” – „Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych” – „Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych” – „Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego” – „Państwo i Prawo” – „Prawo i Życie” – „Przegląd Orzecznictwa Podatkowego” – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); numery prze- pisów podawane bez bliższego określenia odnoszą się do przepisów tej ustawy 14 przep. wprow. pr. budowlane Wykaz skrótów – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postę- powaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) pr. wodne – ustawa z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) Prz. Podat. PS p.u.s.a. – „Przegląd Podatkowy” – „Przegląd Sądowy” – ustawa z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyj- RM RNGA RPEiS SN s.n.p.s. SPE ST TK u.a.r.w. u.g.n. u.p.e.a. u.p.s. u.s.g. u.s.k.o. u.s.p. u.s.w. nych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – Rada Ministrów – „Rada Narodowa, Gospodarka i Administracja” – „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – Sąd Najwyższy – ustawa z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym pro- wadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.) – „Studia Prawno -Ekonomiczne” – „Samorząd Terytorialny” – Trybunał Konstytucyjny – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w woje- wództwie (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872 ze zm.) – uchylona – ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w ad- ministracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) – ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) – ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) – ustawa z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach od- woławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm.) ustawa o NSA – ustawa z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) – uchylona u.w.a.r.w. – ustawa z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej WSA ZNSA w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206 ze zm.) – wojewódzki sąd administracyjny – „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” www.LexisNexis.pl Wstęp Niniejszy podręcznik stanowi rezultat kontynuacji naszych zainteresowań, które zapoczątkowaliśmy skryptem Organy samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym (Łódź 1994). Przeprowadziliśmy w nim analizę przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z punktu widzenia pozycji, jaką w tych postępowaniach zajmują organy samorządu terytorialnego. W postępowa- niu przed NSA pokazaliśmy samorząd terytorialny zarówno z punktu widzenia strony skarżącej, jak i strony przeciwnej skarżącemu. Skrypt ten był adresowany do pracowników samorządowych oraz słuchaczy szkół przygotowujących kadry dla administracji samorządowej. Z tego powodu główny nacisk położyliśmy na warstwę informacyjną opracowania, ograniczając do minimum rozważania teo- retycznoprawne i powstrzymując się od komentowania wykładni prezentowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego. W tym nurcie pozostawały rozważania zaprezentowane w pracy Postępowanie administracyjne (Zielona Góra 1999), z tym, że swoimi rozważaniami objęliśmy także przepisy procesowe zawarte w Ordynacji podatkowej. Nasze rozważania zo- stały pogłębione (np. w szerszym stopniu zaprezentowaliśmy poglądy doktryny), ale przede wszystkim kładliśmy nacisk na jasne określenie stanowiska w poszcze- gólnych kwestiach procesowych. Z tego powodu wielokrotnie pomijaliśmy kwestie szczegółowe, ale wywołujące kontrowersje w doktrynie i orzecznictwie. Ciągle bowiem adresowaliśmy nasze opracowanie przede wszystkim do praktyków i stu- dentów wyższych szkół administracji publicznej. Następnie podjęliśmy próbę opracowania podręcznika (Postępowanie administra- cyjne. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 2002), który zaadresowaliśmy również do studentów prawa, przez co poszerzyliśmy znacznie warstwę teoretycznopraw- ną rozważań. Pretekstu do napisania pierwszego wydania niniejszego podręcznika dostarczyła reforma sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie 1 stycznia 2004 r., a także gruntowne zmiany, jakie miały miejsce w egzekucji administracyjnej w 2003 r. W dalszym ciągu prezentowaliśmy charakterystykę przepisów proceso- wych przede wszystkim z punktu widzenia obowiązków, jakie w tych postępowa- 16 Wstęp niach zostały nałożone na organy administracji publicznej. Robiliśmy to w przeko- naniu, że prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). W państwie takim wymagane jest nie tylko zrozumiałe, precyzyjne i zgodne z in- nymi regułami, wynikającymi z istoty takiego państwa, unormowanie postępowa- nia, lecz również prawidłowe i ścisłe jego stosowanie w praktyce, w szczególności zaś tych jego przepisów, które określają uprawnienia procesowe stron1. Niemniej jednak nie pominęliśmy omówienia obowiązków procesowych stron i innych uczestników postępowania. Ponadto zaprezentowana przez nas analiza została znacznie wzbogacona o zagad- nienia z zakresu teorii postępowania. Szeroko wskazujemy Czytelnikowi publika- cje naukowe dotyczące prezentowanych przez nas zagadnień, dzięki czemu może on samodzielnie pogłębić swoją wiedzę w zakresie interesujących go zagadnień. Szerzej również prezentujemy orzecznictwo sądowe, niekiedy również ukazując jego ewolucję i wyjaśniając przyczyny zmiany stanowiska przez sąd. Co prawda, ocena prawna wyrażona w uchwałach NSA i SN wydanych przed 1 stycznia 2004 r. nie wiąże wojewódzkich sądów administracyjnych (art. 100 przep. wprow.), ale wielokrotnie pozostaje aktualna, przede wszystkim w sytuacjach, gdy nie uległa zmianie regulacja prawna będąca jej podstawą. Warto zapoznać się z powołanymi orzeczeniami SN i NSA, ponieważ analiza sta- nowiska zajętego przez Sąd na tle danego stanu faktycznego pozwala lepiej zrozu- mieć przyjętą linię orzecznictwa. Należy również pamiętać o tym, że znajomość samej tylko tezy zaprezentowanej w uzasadnieniu orzeczenia sądowego może być w wielu wypadkach myląca. Staraliśmy się również wyeksponować te orzeczenia NSA, w których Sąd nie ogra- niczał się do wykładni gramatycznej. Poddaliśmy je ocenie z punktu widzenia realizacji gwarancji procesowych strony w postępowaniach administracyjnych i przed NSA. Aprobujemy bowiem wykładnię dynamiczną sądu administracyjne- go, jeżeli mieści się ona w granicach instytucji procesowych zawartych w ustawie, gwarantujących stronie szybkie, wnikliwe i zgodne z prawem rozstrzygnięcie jej sprawy. Biorąc pod uwagę „jakość” naszego prawodawstwa, taka postawa sądu administracyjnego staje się konieczna, aby mógł być realizowany postulat demo- kratycznego państwa prawa. Z całą mocą należy podnieść, że prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jej istotne znaczenie w procesie urze- czywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego. Jednakże nasz zdecydowany sprzeciw budzi odejście od wykładni gramatycznej na rzecz wykładni systemowej i celowościowej, jeżeli w jej następstwie zostaje wy- paczony sens tych instytucji procesowych. Interpretacja, w wyniku której zwalnia się stronę z obowiązku dochowania minimum należytej staranności, a jednocześ- nie nakłada się na organ administracji obowiązki charakterystyczne dla pełno- 1 Wyrok NSA z 19 października 1993 r., V SA 250/93, ONSA 1994, nr 2, poz. 84. www.LexisNexis.pl Wstęp 17 mocnika procesowego strony. Tego rodzaju orzeczenia zostały poddane w niniej- szym opracowaniu zdecydowanej krytyce. Do zajęcia takiego stanowiska zachęcił nas Sąd Najwyższy, stwierdzając, że jed- nym z podstawowych prawnych i politycznych zadań konstytucji we współczes- nym państwie prawnym jest nie tylko określenie, jakie podstawowe prawa i wol- ności obywateli są zagwarantowane i chronione prawem, lecz także ustanowienie zasad jasnego, zrozumiałego i skutecznie działającego systemu postępowa- nia organów władzy, administracji i sądownictwa, i to takiego systemu, który zostanie powszechnie zaakceptowany jako przejrzysty, uczciwy i sprawiedliwy2. W konsekwencji – kontynuuje Sąd – dopuszczalne i możliwe jest bezpośrednie stosowanie w orzecznictwie sądowym przepisów obowiązującej w Polsce ustawy zasadniczej, szczególnie zaś wówczas, gdy służy to pełniejszej, szerszej i bardziej skutecznej ochronie praw obywateli. Rozszerzeniu uległy rozważania dotyczące postępowania podatkowego (część II), ponieważ kilkuletni okres obowiązywania Ordynacji podatkowej pozwolił cho- ciażby na częściowe zweryfi kowanie zawartych w niej rozwiązań prawnych. Reforma administracji publicznej wprowadzona ustawą z 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa3 stanowi jaskrawy przykład niestaranności legislacyjnej, której konsekwencją jest poważne zamieszanie terminologiczne, dotyczące przede wszystkim określenia organu wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorial- nego, a co za tym idzie ustalenia właściwości organu w sprawach rozpoznawanych w trybie postępowania administracyjnego4. Spowodowało to lawinowy wzrost sporów kompetencyjnych. Mimo więc ograniczonej objętości podręcznika stanę- liśmy przed koniecznością zamieszczenia rozdziału (XVI) poświęconego charak- terystyce postępowań w sprawach rozpoznawania sporów o właściwość, tym bar- dziej że w wyniku likwidacji Kolegium Kompetencyjnego przy Sądzie Najwyższym znacznie się skomplikowała problematyka rozstrzygania sporów kompetencyjnych między organami administracji a sądami. Kolejnymi nowelizacjami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji5 dokonano bardzo licznych i istotnych zmian w regulacji postępowania egzekucyj- nego. Wprowadzone zmiany są tak gruntowne, że aż dziw bierze, dlaczego wpro- wadzono je w drodze kolejnych nowelizacji, a nie nowej regulacji tego postępowa- nia. Wymagało to od nas całkowicie nowego opracowania tej części podręcznika, tym bardziej że jakość wprowadzonych zmian pozostawia wiele do życzenia. Na szczęście w 2005 r. opublikowano tekst jednolity tej ustawy6. 2 Wyrok SN z 28 listopada 1990 r., III ARN 28/90, OSP 1992, nr 7–8, poz. 150 z aprobującymi glo- sami: Z. Leońskiego (tamże), A. Zielińskiego (PS 1992, nr 3, s. 85) i W. Sokolewicza (PiP 1991, nr 9, s. 110) oraz krytyczną T. Dybowskiego (PS 1991, nr 3, s. 72). 3 Dz.U. Nr 162, poz. 1126 ze zm. 4 Por. szerzej W. Chróścielewski, Organy wyższego stopnia w stosunku do organów samorządu tery- torialnego według k.p.a., PiP 1999, nr 6, s. 32 i n. 5 Por. w szczególności ustawę z 6 września 2001 r., Dz.U. Nr 125, poz. 1368, ustawę z 10 września 2003 r., Dz.U. Nr 193, poz. 1884 i ustawę z 20 kwietnia 2004 r., Dz.U. Nr 96, poz. 959. 6 Tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. 18 Wstęp Istotnym novum pierwszego wydania niniejszego podręcznika było przedstawie- nie postępowania sądowoadministracyjnego w całości, z tym, że nacisk położy- liśmy na ukazanie obowiązków organów administracji publicznej związanych ze złożeniem skargi do sądu administracyjnego, a także powinności tych organów będących konsekwencjami orzeczeń sądów administracyjnych. Za takim ujęciem przemawia adresowanie go do studentów administracji, a przede wszystkim oko- liczność, że znajomość prawa, a zwłaszcza procedury, wśród funkcjonariuszy ad- ministracji publicznej wciąż pozostawia wiele do życzenia. Czwarta edycja podręcznika stanowi poszerzoną, uzupełnioną i uaktualnioną wersję poprzednich wydań. Zostały w niej uwzględnione wszystkie zmiany pre- zentowanych rozwiązań prawnych, które miały miejsce w ostatnim czasie, w tym zwłaszcza najgłębsza od lat nowelizacja k.p.a., która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r.7. Pozostaliśmy wierni naszym założeniom, przyjętym we wcześniejszych opracowa- niach dydaktycznych. Nasze rozważania zostały pogłębione o nowe przemyślenia, dla których inspiracją było przede wszystkim orzecznictwo nowych sądów admi- nistracyjnych. Doświadczenia ostatnich lat uprawniają nas do stwierdzenia, że re- forma sądownictwa administracyjnego, choć nie bez pewnych trudności, spełnia pokładane w niej nadzieje. Niniejsze opracowanie nadal adresujemy do pracowników organów administracji publicznej oraz do studentów studiów prawniczych i administracyjnych publicz- nych i niepublicznych szkół wyższych. Ponadto – ze względu na przystępny język – może ono być przydatne także dla tych Czytelników, których kontakt z przepisami obowiązującego prawa nie był do tej pory zbyt szeroki. Wśród podręczników do- stępnych na rynku księgarskim, niekiedy wyśmienitych, nie ma bowiem takiego, który odpowiadałby potrzebom wymienionych grup Czytelników. W opracowaniu uwzględniono stan prawny na dzień 1 sierpnia 2011 r., w tym również przepisy, które w tym czasie zostały opublikowane, choć jeszcze nie we- szły w życie. Wojciech Chróścielewski Jan Paweł Tarno 7 Ustawa z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 ze zm.). www.LexisNexis.pl Część pierwsza POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE Rozdział I Zagadnienia ogólne 1. Pojęcie i miejsce procedury w systemie norm prawa administracyjnego 1.1. Z punktu widzenia regulowanej tematyki normy prawa administracyjnego powszechnie dzieli się na normy prawa ustrojowego, normy prawa materialnego i normy postępowania administracyjnego1. Przedmiotem norm ustrojowych są w szczególności zagadnienia – tworzenia podmiotów administracji2 (zwłaszcza or- ganów administracji publicznej), ich struktury organizacyjnej i zakresu działania, a także zasady kierowania, kontroli i nadzoru w systemie podmiotów administra- cji publicznej. Normy te regulują stosunki wewnątrz aparatu administracyjnego oraz między podmiotami wchodzącymi w jego skład, określają zasady zależności organizacyjnej i podległości służbowej. Wreszcie określają właściwość poszczegól- nych podmiotów administracji. 1 Materialne prawo administracyjne składa się z norm dotyczących poszczegól- nych działów administracji publicznej. Ustalają one przede wszystkim kompeten- cje poszczególnych podmiotów administracji (w szczególności organów) oraz spo- sób zachowania się jednostek niepodporządkowanych tym podmiotom. W ujęciu węższym można je określić jako „normy zawarte w przepisach prawa administra- cyjnego powszechnie obowiązującego, które określają treść praw i obowiązków (zachowanie się) ich adresatów”3. 1 Por. np. A. Wróbel, w: K. Chorąży, W. Taras, A. Wróbel, Postępowanie administracyjne, egzekucyj- ne i sądowoadministracyjne, Kraków 2003, s. 13–14; E. Ochendowski, Prawo administracyjne, Toruń 2002, s. 30–31; L. Żukowski, w: L. Żukowski, R. Sawuła, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Warszawa 2002, s. 13–14. 2 Przez to pojęcie należy rozumieć podmioty upoważnione do wykonywania określonych zadań administracyjnych w formach władczych. Por. E. Ochendowski, Prawo..., s. 211–213. 3 Z. Leoński, Zarys prawa administracyjnego, Warszawa 2004, s. 28. 22 Rozdział I. Zagadnienia ogólne Normy dotyczące bezpośrednio toku działania organów administracji publicznej tworzą natomiast postępowanie administracyjne, dziś ujęte w Kodeksie po- stępowania administracyjnego oraz w Ordynacji podatkowej. Normy te określa- ją tryb postępowania, który służy przekształceniu interesu prawnego jednostki w prawo nabyte, kiedy to przekształcenie następuje w drodze aktu administracyj- nego. Innymi słowy, określają one sposób postępowania organów administra- cyjnych w znaczeniu ustrojowym i funkcjonalnym, obowiązujący przy wydawa- niu aktów administracyjnych. Podstawę prawną tych aktów administracyjnych stanowią przepisy materialnego prawa administracyjnego, określenia zaś właści- wości do wydawania tych aktów należy szukać w normach prawa ustrojowego. Postępowanie to jest określane mianem postępowania atrybucyjnego. Łączy się z nim również problematyka postępowania egzekucyjnego w administracji, któ- re określa sposób działania organów, kiedy zmierzają do przymusowej realizacji obowiązków, wypływających czy to bezpośrednio z norm materialnego prawa administracyjnego, czy też skonkretyzowanych w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Należy też wspomnieć o administracyjnych postępowaniach uproszczonych (postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń, postępowa- nie w sprawach skarg i wniosków), pełniących funkcję służebną w stosunku do po- stępowania administracyjnego. Obrazu całości dopełniają przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, które określają sposób działania przy rozpoznawaniu sporów o legalność działania organów administracji publicznej, w szczególności przy podejmowaniu aktów lub czynności w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej. 2 Wszystkie te postępowania wchodzą w skład systemu procedury administracyj- nej. Można mówić o takim systemie, ponieważ normy konstruowane z przepisów postępowania: 1) ustanawiają reguły podejmowania decyzji w sytuacji sporu lub nieustalenia prawa, 2) odnoszą się do decyzji stosowania prawa w sprawach indywidualnych, 3) połączone są wspólnym założeniem aksjologicznym, wypływającym z pod- stawowych zasad polityczno -prawnych administracji publicznej oraz przyjętej ideologii stosowania prawa, 4) dotyczą decyzji stosowania prawa sensu stricto, 5) tworzą pewne stałe wzorce podejmowania decyzji, które powtarzają się w róż- nych postępowaniach, 6) ustanawiają reguły podejmowania decyzji zapewniające standard decyzji stosowania prawa porównywalny z przyjętym w innych gałęziach prawa, co wynika z jedności systemu prawa (ustalenie konsekwencji prawnych faktów uznanych na podstawie obowiązujących norm prawa za udowodnione jest wiążące erga omnes)4. 3 1.2. Funkcje administracyjnego prawa procesowego można egzemplifi ko- wać w sposób różnoraki, co zależy w szczególności od przyjętych preferencji 4 J. Borkowski, Normy prawa materialne i formalne a pojęcie procedury administracyjnej, SPE 1982, t. 28, s. 41 i n. www.LexisNexis.pl 1. Pojęcie i miejsce procedury w systemie norm prawa administracyjnego 23 doktrynalnych, ale także od innych zróżnicowanych kryteriów5. W płaszczyźnie pożądanych efektów działania można je wszakże sprowadzić do trzech podstawo- wych6: porządkującej, instrumentalnej i ochronnej. Funkcja porządkująca polega na tym, że przepisy proceduralne, wyznacza- jąc kolejność i regulując ciąg czynności procesowych, porządkują działania wszystkich podmiotów postępowania. Ma to istotne znaczenie nie tylko dla upo- rządkowania działalności organów administracji publicznej czy sądów admini- stracyjnych, ale także dla zagwarantowania jednolitości działania tych organów, i to niezależnie od rodzaju sprawy będącej przedmiotem postępowania. Funkcja instrumentalna prawa o postępowaniu wyraża się w optymalizacji drogi prowadzącej do osiągnięcia celu procesu. W związku z tym powinno ono tak kształtować ciąg czynności procesowych organów orzekających i innych uczestników postępowania, aby osiągnięcie celu procesu (rozstrzygnięcie sprawy w drodze decyzji stosowania prawa) było jak najbardziej efektywne. Z tego punktu widzenia w doktrynie pozytywnie jest oceniane obejmowanie jedną regulacją ko- deksową możliwie największej liczby rozproszonych uregulowań proceduralnych, podczas gdy dekodyfi kacja spotyka się z reguły z bardziej lub mniej zdecydowaną krytyką7. Funkcja ochronna (gwarancji podmiotów postępowania) przejawia się w ochronie interesu indywidualnego i interesu społecznego. Ochrona tego pierwszego polega na tym, że przepisy postępowania, określając prawa i obowiązki strony, wyznaczają jej sytuację prawną w tym postępowaniu, uniezależniając ją od widzimisię organu prowadzącego postępowanie. Z chwilą wszczęcia postępowania między stroną a organem powstaje stosunek proceduralny, w którym są ściśle okreś- lone prawa i obowiązki jego stron i który trwa aż do zakończenia postępowania. Ochrona interesu społecznego przejawia się w wielu instytucjach proceso- wych, jak np. nałożenie na organy obowiązku uwzględniania z urzędu inte- resu społecznego (art. 7 k.p.a.) czy dopuszczalność eliminowania z obrotu praw- nego decyzji ze względu na interes społeczny (art. 154 i 155 k.p.a.) lub ze względu na interes publiczny (art. 253 § 1 i 253a § 1 Ordynacji podatkowej8). 1.3. Przez pojęcie postępowania administracyjnego będziemy rozumieli zarów- no regulowany przez normy proceduralne ciąg czynności procesowych podejmo- wanych przez organ prowadzący postępowanie oraz uczestników postępowania w celu rozpoznania sprawy administracyjnej i jej rozstrzygnięcia w drodze decyzji 4 5 B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministra- cyjne, Warszawa 2004, s. 15 i n. 6 Tamże, s. 23–27. Por. także: L. Żukowski, w: L. Żukowski, R. Sawuła, Postępowanie administra- cyjne..., s. 16–17. 7 Por. R. Sawuła, Ordynacja podatkowa – projekt ustawy. Wybrane uwagi dotyczące postępowania w sprawach zobowiązań podatkowych, ST 1996, nr 7–8, s. 11–19; J. Zimmermann, Ordynacja podat- kowa. Komentarz. Postępowanie podatkowe, Toruń 1998, s. 5–8; J. Borkowski, Przepisy postępowania podatkowego na tle Kodeksu postępowania administracyjnego, Prz. Podat. 1999, nr 3, s. 4; W. Chróście- lewski, W. Nykiel, Postępowanie podatkowe w świetle Ordynacji podatkowej, Warszawa 2000, s. 7–9 i 15–18. 8 Tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. 5 24 Rozdział I. Zagadnienia ogólne administracyjnej, jak i ciąg czynności procesowych tych podmiotów mających na celu weryfi kację decyzji administracyjnej. Można wyróżnić dwa rodzaje postępowań administracyjnych: postępowa- nie ogólne oraz postępowania szczególne. To pierwsze jest regulowane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i służy rozstrzyganiu wszel- kich indywidualnych spraw należących do właściwości organów administracji publicznej, jeżeli przepis szczególny nie wyłącza danej sprawy spod tego trybu. W trybie postępowania szczególnego następuje natomiast rozpoznanie i rozstrzyg- nięcie określonego rodzaju spraw. Przykładem takiego postępowania jest postę- powanie podatkowe, które służy rozpoznawaniu i rozstrzyganiu spraw podatko- wych9. Do tej grupy należą też postępowania dyscyplinarne, których przedmio- tem jest wymierzenie kary dyscyplinarnej za zachowanie niegodne członka danej organizacji lub zakładu administracyjnego albo też pracownika (funkcjonariusza administracyjnego), poddanych odpowiedzialności dyscyplinarnej, oraz za naru- szenie przepisów prawa powszechnie obowiązującego przez te osoby10. W postępowaniach administracyjnych można wyróżnić dwa tryby: zwy- czajny i nadzwyczajny. Przedmiotem pierwszego z tych trybów jest indywidualna sprawa administracyj- na, którą organ rozpoznaje i rozstrzyga w drodze decyzji. Drugi natomiast służy weryfi kacji decyzji ostatecznej, zapadłej w pierwszym z nich. Orzekając w trybie nadzwyczajnym, organ „decyduje o decyzji” będącej rozstrzygnięciem sprawy. De- cyzja zapadła w tym trybie odnosi się zatem do sprawy będącej przedmiotem po- stępowania w sposób pośredni. Początkowo NSA stał na stanowisku, że postępowa- nie jest tylko inną fazą postępowania administracyjnego prowadzonego uprzednio w sprawie w zwykłym trybie i zakończonego decyzją ostateczną, albowiem przez pojęcie „sprawa” rozumiano tożsamość stosunku materialnoprawnego, a nie po- szczególne fazy postępowania dotyczące tego samego stosunku materialnopraw- nego11. W następstwie tego poglądu przyjmowano, że datą wszczęcia postępowa- nia administracyjnego jest dzień wszczęcia postępowania zwyczajnego. Wszczę- cie postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym stanowi natomiast je- dynie kontynuację już wszczętego postępowania administracyjnego. Odstąpiono od tego poglądu na skutek uchwały SN z 14 czerwca 1991 r.12, w której przyjęto procesowe rozumienie sprawy administracyjnej, co oznacza, że przedmiot spra- wy postępowania prowadzonego w trybie zwyczajnym jest inny od postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym. Zmiana oceny prawnej w tej kwestii jest godna odnotowania, ponieważ umożliwiła weryfi kację na drodze postępowania 9 W. Chróścielewski, w: W. Chróścielewski, W. Nykiel, Postępowanie..., s. 15; R. Mastalski, w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004, Wrocław 2004, s. 12. 10 J. Lang, w: E. Bojanowski, J. Lang, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Warszawa 1999, s. 174. 11 Postanowienie z 5 czerwca 1981 r., II SA 147/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 51. Por. szerzej J.P. Tar- no, w: Z. Kmieciak, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne oraz postępowanie przed Naczelnym Są- dem Administracyjnym (w świetle orzecznictwa NSA), Warszawa 1988, s. 170–171. 12 III AZP 2/91, OSNCP 1992, nr 1, poz. 3. www.LexisNexis.pl 2. Ewolucja unormowań obowiązujących w zakresie postępowania administracyjnego... 25 sądowoadministracyjnego milionów decyzji ostatecznych, które zostały wydane przed 1 września 1980 roku. Na system nadzwyczajnych trybów postępowania składają się: 1) postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, 2) postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, 3) postępowania w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, 4) postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji13. Zarówno postępowanie prowadzone w trybie zwyczajnym, jak i w nadzwyczajnym jest dwuinstancyjne. Wniesienie odwołania przenosi kompetencję do ponownego, merytorycznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy na organ II instancji. 1.4. Przez pojęcie postępowania sądowoadministracyjnego należy rozu- mieć regulowany przez normy proceduralne ciąg czynności procesowych sądów administracyjnych i innych uczestników tego postępowania w celu roz- strzygnięcia
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: